تراوُش

خیام جان، فارغ‌التحصیلی‌ات را در رشته زبان و ادبیات انگلیسی تبریک می‌گویم. امیدوارم این دستاورد، شروع مسیر علمی و کسب دانش بیشتر برای دوست عزیزمان باشد.

تحلیل تاکتیکی بازی آرژانتین مقابل انگلیس.

بحث و گفتگوهای زیادی راجع به لهجه، گویش و زبان بودن هزارگی در این روزها دیدم. یک عده که هنوز مقروض اصول نگارش هستند، می‌آیند و بیانیه‌های زبان‌شناسی صادر می‌کنند. عزیز من، شما از کی تا حالا متخصص شدی و می‌خواهی با چند حرف که از احساسات شما ریشه می‌گیرد، نوشته‌های بزرگ‌تر از دانش و دانسته‌هایت به خورد مردم بدهی؟ البته گله‌یی نیست؛ حالا در فضای مجازی هر کسی به خود حق نشر هر مطلبی را می‌دهد که جز حاشیه‌روی، بدبینی و تفرقه چیزی از آن حاصل نخواهد شد. از نظر زبان‌شناسی می‌توان هزارگی را در قالب گویش دسته‌بندی کرد، ولی به عنوان زبان، این ادعاها اعتبار علمی ندارد. کسانی که به زبان شدن هزارگی پافشاری دارند، قطعاً از پیامدهای منفی این رویداد یا آگاهی ندارند و یا خود را به بی‌خبری زده‌اند. البته در مورد اینکه چرا استرالیا هزارگی را به عنوان زبان در نظر گرفته و برای زبان شدن یک گویش چه زحمت‌هایی را باید متقبل شد و آیا این امر تا چه حد قابل اعمال است، در پست قبلی نوشتم. زبان من فارسی‌ست؛ زبان مولانا، سعدی، عطار و تمام بزرگانی که در طول تاریخ، با وجود تفاوت در جغرافیا و گویش‌ها، همگی زیر چتر یک زبان واحد یعنی فارسی قلم زده‌اند؛ بزرگانی چون فردوسی، حافظ شیرازی، خواجه عبدالله انصاری، خیام نیشابوری، سنایی غزنوی، ابوعلی سینا، جامی، رابعه بلخی، ابوریحان بیرونی و امیر علی‌شیر نوایی.

هزارگی در استرالیا؛ زبان مستقل یا شناسایی اداری؟ استرالیا نخستین کشوری خوانده شده است که هزارگی را هم‌زمان با ورود گسترده مهاجران هزاره در حوالی سال ۲۰۰۰، به‌عنوان زبانی جدا ثبت کرد. با این حال، این شناسایی بیشتر در اداره آمار، نظام ترجمه و خدمات عمومی استرالیا دیده می‌شود و نباید آن را یک حکم قطعی زبان‌شناختی پنداشت. پژوهشگران دانشگاه ملی استرالیا نیز این رویداد را حاصل پیوند سیاست زبانی، مهاجرت و هویت قومی دانسته‌اند. اداره آمار استرالیا، هزارگی و دری را در دو عنوان جدا ثبت می‌کند. در سرشماری سال ۲۰۲۱، بیش از چهل‌ویک هزار تن هزارگی و نزدیک به سی هزار تن دری را زبان مورد استفاده در خانه معرفی کرده‌اند. اداره ملی اعتباردهی مترجمان استرالیا، موسوم به NAATI، نیز برای هزارگی، دری و فارسی آزمون‌های جداگانه دارد و استفاده از هرکدام را در آزمون دیگری نمی‌پذیرد. گزارش سالانه NAATI نشان می‌دهد که از سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ کار برای ایجاد آزمون ترجمانی هزارگی آغاز شده بود. این برنامه در چهارچوب حمایت از «زبان‌های تازه‌وارد و در حال گسترش» اجرا می‌شد تا مهاجران بتوانند از راه ارتباط بهتر، در جامعه استرالیا سهم فعال‌تری داشته باشند. از همین اسناد برمی‌آید که جداسازی هزارگی، پیش از هر چیز، یک نیاز اداری و ترجمانی بوده است. این تصمیم از دید اداره و خدمات عمومی قابل دفاع است. در محکمه، شفاخانه و پرونده‌های پناهندگی، یک اشتباه در ترجمه می‌تواند بر حق، سلامت یا اقامت یک شخص اثر بگذارد. آشنایی مترجم با اصطلاحات محلی، شیوه تلفظ و پیشینه فرهنگی هزاره‌ها، فهم دقیق‌تر سخن گوینده را فراهم می‌سازد. تفکیک هزارگی در چنین مواردی، کارآمدی اداری و دسترسی به عدالت را افزایش می‌دهد. دشواری زمانی آغاز می‌شود که این عنوان اداری، دلیل استقلال کامل زبان‌شناختی شمرده شود. منابع معتبر زبان‌شناسی، هزارگی را یکی از گونه‌های فارسی دری معرفی کرده‌اند. دانش‌نامه ایرانیکا ساختار دستوری هزارگی را تقریباً همانند دری و فارسی کابلی می‌داند و تفاوت‌های اصلی آن را در برخی آواها و بخش ترکی ـ مغولی ذخیره واژگانی آن برمی‌شمارد. برآورد این منبع نشان می‌دهد که سهم واژگان ترکی ـ مغولی در حدود ده درصد است، در حالی که دستور زبان هزارگی با دری پیوند بسیار نزدیک دارد. از این دیدگاه، هزارگی را می‌توان یک گویش قومی یا نظام گفتاری متمایز در پیکره زبان فارسی دانست؛ گویشی که ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی خودش را دارد، اما از لحاظ دستور، ساخت جمله و بخش عمده ذخیره واژگانی، به دری تعلق دارد. تفاوت در تلفظ و حضور شماری از واژگان ترکی و مغولی، به‌تنهایی برای اثبات استقلال کامل یک زبان کفایت نمی‌کند. پافشاری بر جدایی کامل هزارگی می‌تواند در درازمدت به انشعاب از پیکره فارسی بینجامد. نسل تازه هزاره‌ها از راه فارسی به مجموعه گسترده‌ای از آثار ادبی، تاریخی، دینی و علمی دسترسی دارند؛ در حالی که هزارگی برای آموزش رسمی، نگارش دانشگاهی و اداره، رسم‌الخط و منابع معیار کافی ندارد. تبدیل آن به زبانی کاملاً جدا، جامعه هزاره را در برابر مسئولیت سنگین تولید کتاب‌های درسی، فرهنگ‌نامه، دستور زبان و منابع تخصصی قرار می‌دهد. درون جامعه هزاره نیز دو دیدگاه پدید آمده است. گروهی ثبت هزارگی را فرصتی برای حفظ هویت قومی و حضور رسمی در جامعه استرالیا می‌دانند؛ گروه دیگر آن را عامل تضعیف همبستگی زبانی و فرهنگی با فارسی می‌شمارند. پژوهش دانشگاه ملی استرالیا نیز نشان می‌دهد که این شناسایی، بحث‌های تند هویتی را در جامعه هزاره استرالیا برانگیخته است. در نتیجه، آنچه در استرالیا رخ داده است، بیشتر یک برساخت اداری ـ سیاسی است تا اثبات یک حقیقت تازه زبان‌شناختی. این اقدام در حوزه ترجمه، سرشماری و خدمات عمومی سودمند بوده، اما تبدیل آن به نظریه استقلال کامل هزارگی، پشتوانه علمی استوار ندارد. هزارگی می‌تواند به حیث گویش زنده، غنی و هویت‌ساز هزاره‌ها پاس داشته شود و در همان حال، پیوند تاریخی خود را با فارسی دری حفظ کند. منابع برای مطالعه بیشتر: Australian Bureau of Statistics (ABS). Cultural Diversity in Australia National Accreditation Authority for Translators and Interpreters (NAATI). Language Policy for Interpreting Tests The Australian National University. From Dialect to Language: Hazara Perspectives on the Recognition of Hazaragi in Australia Encyclopaedia Iranica. Hazāra: The Hazāra Dialect, by Charles M. Kieffer

علی سینا بصیر

هزار‌گی یکی از گویش‌های فارسی دری است. تفاوت‌های آوایی، واژگانی و نحوی آن با فارسی معیار، همانند تفاوت‌هایی است که میان گویش‌های کابلی، هراتی، تاجیکی، تهرانی، لری و دیگر گویش‌های فارسی دیده می‌شود. این تفاوت‌ها هزار‌گی را از خانواده زبان فارسی خارج نمی‌کند. گویش هزار‌گی دارای یک نظام کامل زبانی است. یعنی یک زبان ناقص و تحریف‌یافته نیست. به نظر دولینگ، این نظام زبانی سه لایه دارد: هزار‌گی ساختار رایج فارسی (اعم از ساختارهای اسامی، ضمایر، افعال، جملات و...) را دارا است. همچنین، بسیاری از ویژگی‌های کهن فارسی دری (ویژگی‌های دوره‌ی زمانی پس از فتوحات اعراب و پیش از فتوحات مغولان) را حفظ کرده است. یعنی شماری از واژگان، تلفظ‌ها و ساخت‌های دستوری هزاره‌گی در فارسی دری کهن ریشه دارند. حضور زنده‌ی این ویژگی‌های کهن به خوانش و فهم آثاری مانند بیهقی و شاهنامه و مثنوی کمک شایان می‌کند. افزون بر این دو، بخشی دیگر نیز در نتیجه همزیستی تاریخی هزار‌گی با زبان‌های ترکی و مغولی وارد این گویش شده است، (در دوره‌های طولانی حاکمیت ترکان و مغولان بر افغانستان). البته وام‌گیری واژگان، پدیده‌ای طبیعی در همه زبان‌های جهان است و به هیچ وجه استقلال یک زبان را اثبات نمی‌کند. همان‌گونه که ورود هزاران واژه عربی به فارسی دری، آن را به شاخه‌ای از زبان عربی تبدیل نکرد، وجود شماری واژه ترکی و مغولی نیز هزار‌گی را از فارسی جدا نمی‌سازد. اساساً دری را باید «فارسیِ عربی‌شده» خواند. پس از فتوحات اعراب، تعدادی از حروف عربی به الفبای فارسی اضافه شد. (ث، ح، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع در هزار‌گی نیست. ه فارسی هم در هزار‌گی نیست. ظاهرا گویش سیستانی هم ه ندارد.) همچنین، بی‌شمار واژگان عربی وام گرفته شد. خط آن نیز عربی شد. به‌رغم این تحولات اما فارسی ساختار بنیادین خود را حفظ کرد. بنابراین، به طریق اولی، حضور تعدادی از واژگان ترکی-مغولی (بسیار کمتر از واژگان عربی) سبب نمی‌شود که هزارگی تحول‌یافته‌ی آن‌ها باشد. دولینگ افزون بر این سه لایه از یک زیرلایه سخن می‌زند که به زبانی قدیمی‌تر از فارسی دری برمی‌گردد. زیرا عناصری در گویش هزارگی وجود دارد که نه در فارسی دری است و نه در ترکی-مغولی و نه در عربی. این ویژگی‌ها احتمالا به زبان‌های بلخی، پهلوی، سغدی، خوارزمی یا مانند این‌ها برمی‌گردد. اما دولینگ آن را مشخص نکرده است. بنابراین، نسبت هزار‌گی با فارسی، نسبت یک گویش با یک زبان است، نه نسبت دو زبان مستقل. هزار‌گی یکی از ارزشمندترین گویش‌های فارسی دری و بخشی از میراث فرهنگی و زبانی حوزه بلخ، خراسان و افغانستان است. پاسداشت آن درواقع پاسداشت یکی از گویش‌ها و شاخه‌های کهن، زنده و اصیل فارسی است. متن از حساب فیسبوک: حسن رضا خاوری

دیروز انیمیشن «ملاقات با رابینسون‌ها» (Meet the Robinsons - 2007) را تماشا کردم. هرچند گرافیک سه‌بعدی این اثر در مقایسه با تولیدات پیکسار ساده و کهنه است، اما لایه‌های جامعه‌شناختی آن ارزش تحلیل دارد؛ زیرا فیلم تاثیرات مستقیم رفتار محیط بر آینده افراد را به تصویر می‌کشد. داستان در اصل تقابل دو مسیر است؛ مسیر لوئیس و گوب. هر دو کاراکتر در پرورشگاه و در شرایط تنهایی یکسان کار خود را آغاز می‌کنند، اما بازخورد محیط اطراف، فرجام کارشان را تغییر می‌دهد. لوئیس بارها شکست می‌خورد تا اینکه با خانواده رابینسون آشنا می‌شود. این خانواده تفاوت‌های او را در قالب پیش‌فرض می‌پذیرد و اطرافیان جدیدش به جای ملامت، شکست‌های لوئیس را جشن می‌گیرند. این حمایت به او شجاعت داد تا گذشته را رها کند و شعار والت دیزنی یعنی «به پیش حرکت کن» را سرمشق خود سازد. در نقطه مقابل، گوب قربانی غفلت محیط شد. او پس از شکست در مسابقه بیسبال، مورد تمسخر هم‌کلاسی‌ها قرار گرفت و چون کسی به او کمک نکرد، در کینه گذشته ماندگار شد و جامعه از این کودک، یک تبهکار ساخت. البته در پایان داستان، لوئیس به گذشته می‌رود و مانع خواب‌ماندن گوب در مسابقه می‌شود؛ در نتیجه گوب توپ را می‌گیرد و همین تشویق و پذیرش کوچک از سوی هم‌تیمی‌ها، مسیر زندگی او را به سمت فرجام بهتری تغییر می‌دهد. در نهایت، انسان‌ها بازتابی از نحوه رفتار جامعه با آن‌ها هستند.

تراژدی خیال‌پرداز در پست‌ قبلی، مروری بر کتاب «شب‌های روشن» نوشته بودم با این مضمون که ملاقات‌های آن چهار شب با ناستنکا، همگی توهم و خیال بوده‌اند؛ البته این موضوع در حد یک فرضیه مطرح شد که جزئیات آن در پست مذکور قابل مطالعه است. به نظر من، بزرگ‌ترین تراژدی شب‌های روشن، تصورات خیال‌پرداز درباره ناستنکا است. او گمان می‌کرد شخص دومی می‌تواند وی را از این وضعیت نجات دهد؛ از این رو، انزوای خودخواسته و آشفتگی روانی چندین‌ساله‌اش را به حضور دیگری گره زد. او ناستنکا را کلید ورود به دنیای واقعی می‌دانست، در حالی که چنین امری در واقعیت به‌ندرت رخ می‌دهد. هیچ‌کس نمی‌تواند ناجی انسان باشد جز خودش. هیچ انسانی برای دیگری ماندگار نیست و هیچ‌کس نمی‌تواند بار معنابخشی به زندگی شخص دیگری را به دوش بکشد. تکیه بر وجود دیگری و این توقع که او زندگی انسان را متحول کند، توهمی بیش نیست. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، هر دو شخصیت در موقعیت فعلی خود شکننده و تنها بودند. ناستنکا در ابتدا از خیال‌پرداز خواست که عاشقش نشود؛ اما در واقع تا زمان بازگشت معشوقش، از او به عنوان یک سپر بلای موقت و گوش شنوا برای پر کردن خلاء عاطفی خود استفاده کرد. در مقابل، خیال‌پرداز نیز بیشتر برای فرار از تنهایی و تجربه حسِ عاشق بودن به ناستنکا پناه برد؛ او از خویشتن می‌گریخت، در حالی که گمان می‌کرد در جست‌وجوی عشق است. پ.ن: این متن صرفاً برداشت و زاویه‌دید شخصی من به داستان است و اصراری بر قطعی بودن آن نیست؛ چرا که متن اثر می‌تواند ابعاد و تفاسیر دیگری نیز داشته باشد.

دو کودکی از مادرش پرسید: ـ مادر! این بیگانه‌ها کیستند که هر شب به خانهٔ ما می‌آیند و پول می‌دهند؟ مادر گفت: ـ عزیزانم، این‌ها هزینهٔ آینده‌ شما را می‌پردازند تا چند سال بعد موبایل بخرید و زیر پست‌های مردم، شکلک خنده بگذارید.

خطای فاجعه‌باری که انگلیس مرتکب شد، پوشیدن لباس سفید بود؛ اقدامی که باعث شد مسی تصور کند حریفش رئال مادرید است.

دوستان و همراهان گرامی کانال، لازم است یادآوری کنم که من این کانال را برای انتشار محتوای سفارشی یا مطابق میل شخص خاصی نساخته‌ام. با تمام احترامی که برای یکایک این ۳۰۰ و چند نفر عضو عزیز قائل هستم، باید بگویم اینجا صرفاً گوشه‌ای برای بیان افکار سرگردان من است و بس. تعداد اعضا برایم اهمیتی ندارد و به دنبال افزایش آن نیستم. اگر کسی با من اختلاف‌نظر دارد، مشتاقانه آماده‌ام تا منطقی بحث کنیم و اگر توانست مرا قانع کند، با کمال میل می‌پذیرم. در غیر این صورت، از افرادی که بدون هیچ دلیلی صرفاً به دنبال ایجاد نفرت و انرژی منفی هستند، خواهش می‌کنم گزینه ترک کانال را بزنند و به فضایی بروند که باب میلشان باشد.

نبردی برای کتاب‌های تاریخ

او یک نابغه است؛ او تکرارنشدنی است؛ او یک افسانه است. او از این دنیا نیست و وصفش در کلمات نمی‌گنجد. کسی که بزرگی او را انکار می‌کند، احمق است و کسی که می‌گوید او یک اعجوبه نیست، شک ندارم فوتبال را از رادیو شنیده است! ما خوش‌شانس هستیم که در دوران او زندگی کردیم؛ او پادشاه بی‌چون‌وچرای تاریخ ورزش و فوتبال است. رونالدینیو گفت او تمام حرکات را بلد است، ولی نیازی به کارهای نمایشیِ عجیب ندارد. او یک رهبر بی‌بدیل است و تواضع را در کنار نبوغ خود، به زیباترین فرمِ یک ورزشکار تبدیل کرده است. او هرگز ادعا نکرد که بهترین است و این را جز اطرافیانش از زبان خودش نشنیدند. او تعاریف فوتبال مدرن را تغییر داد و باعث شد توقع ما از کیفیت بازیکنان بالا برود. بدترین فصل او از بهترین فصل خیلی‌ها بهتر است و امروز بزرگ‌ترین دستاورد یک بازیکن، مقایسه شدن با اوست. آرسن ونگر وقتی مسی ۲۴ ساله بود گفت او بهترین بازیکن تاریخ است. کنترل توپ، دید فوق‌العاده و توانایی پاس‌دهی بالا، در کنار فروتنی و تعهدش قابل ستایش است. حتی اگر امشب آرژانتین برنده بازی نباشد، چیزی از ابهت او کم نمی‌شود؛ او چهار سال پیش فوتبال را کامل کرد و دیگر نیازی به ثابت کردن خودش به این و آن ندارد. این کلمات قبل از سوت آغاز بازی نوشته شده‌اند؛ چرا که در این لحظات، فقط باید از حضورش در مستطیل سبز لذت برد. خلاصه بگویم؛ او خودِ فوتبال است. فوتبال بدون مسی چیست؟ فقط یک توپ! او چهار فینال ملی را باخت؛ همه به او برچسبِ «ناکامِ ملی»، «بازیکن تک‌باشگاهی» و «محو در بازی‌های بزرگ» زدند. ولی حالا تصور کن چقدر باید خوب باشی که منتقدان فکر کنند یک سیستم جهانی، ورزشی و باشگاهی، فوتبال را به خاطر تو دستکاری کرده است! بدیهی است وقتی دلیل دیگری برای پنهان کردن عظمت تو پیدا نمی‌کنند، چاره‌ای جز سرهم کردن این‌گونه چرندیات ندارند. من از آمار و ارقام دست‌نیافتنی او چیزی نمی‌گویم؛ چون برایم ثابت شده که برای متقاعد کردن یک نادان، صد دلیل هم بیاوری قبول نمی‌کند. اکنون فقط باید از آخرین روزهای فوتبالی او لذت برد؛ همان‌طور که می‌گویند یک ستاره، قبل از ناپدید شدنش در بالاترین حدِ ممکن می‌درخشد. معرفی می‌کنم: فاتح تاریخ فوتبال، لیونل آندرس مسی.