Khem Veasna

យ៉ាប់ហួស! វិញ្ញាណដែលវង្វេងថាវិញ្ញាណជាសត្វ គឺវិញ្ញាណមានខ្លួនជាសត្វទៅហើយក្នុងផ្លូវអារម្មណ៍។ បើក្នុងផ្លូវអារម្មណ៍មានខ្លួនជាសត្វទៅហើយ សត្វនោះគិតហេតុផលរកអារម្មណ៍យល់មិនបានទេ។ ក្មួយៗអានសំនេរអ្នកខាងលើនោះមើល គិតហេតុផលយ៉ាងម៉េចឃើញទានទៅជាអញ្ចុង? ស្រួលគិតរកអារម្មណ៍យល់ចង់ងាប់ពីរឿងទានហ្នឹង។ ទានគឺរបស់ដែលយើងបានអោយ អាចអោយជារបស់ អាចអោយជាការពន្យល់ អោយជាការបំរើសេវាផ្សេងៗ អោយជាសេចក្ដីអនុគ្រោះ ទាំងអស់នេះសុទ្ធសឹងតែជាទាន។ គ្រាន់តែពាក្យទានប៉ុណ្ណឹងក៏ក្បាលគិតមិនយល់ដែរថា ទានជាស្អី? ខ្លះទានជាការអោយ ខ្លះទៀតគឺចិត្តចង់អោយ និងចិត្តចង់ទទួល បូកបញ្ចូលគ្នាហៅថាទាន។ តើវាចុះក្អួតអី បានជាគិតយល់បែបហ្នឹងថាជាទាន? ទានគឺរបស់ដែលមនុស្សបានអោយទៅ។ ស្រួលយល់ណាស់ ប៉ុន្តែវិញ្ញាណដែលវង្វេងមានខ្លួនថាជាសត្វគិតវិលក្បុង រកអារម្មណ៍យល់មិនបានទេ? ហាហាហា!

គិតពីជីវិតដែលជារបស់មួយដែលមានវិញ្ញាណឃើញថាគ្មានន័យខ្លឹមសារអ្វីទាំងអស់ សប្បាយនឹងបានផស្សៈដែលវិញ្ញាណដឹងតាមទ្វារ គឺសប្បាយនឹងវង្វេង ព្រោះផស្សៈគឺទទេ លោកិយគឺពុំមាន ពុំមានតាំងពីកងទុក្ខទីបួនគឺនាមរូប ដូច្នេះសឡាយតនៈ កើតពីរូបដែលគ្មាន ក៏គ្មានសឡាយតនៈនេះដែរ គឺមានន័យថា សឡាយតនៈមានតម្លៃស្មើសូន្យទេ។ ដូច្នេះយកសឡាយតនៈទៅដឹងផស្សៈម៉េចនឹងពិតកើតទៅ? គិតហេតុផលតក្កៈទៅមើល មានអារម្មណ៍យល់ហេតុផលត្រង់ហ្នឹងទេក្មួយ? ជីវិតនេះគឺទទេ គ្មានតម្លៃសោះសូន្យ ការដឹងថ្នាក់ពាល់ត្រូវនៅនឺងទ្វារ សុទ្ធតែដឹងខុសការពិតទាំងអស់ ការពិតគឺទទេ។ នេះជាការពាល់ត្រូវអរិយសច្ចៈទីមួយ នៃវិញ្ញាណគិតហេតុផលយល់។ វិញ្ញាណគិតហេតុផលមានអារម្មណ៍យល់ត្រឹមត្រូវណាស់អំពីជីវិត គឺជីវិតអត់ន័យខ្លឹមសាររកតម្លៃបន្តិចក៏គ្មានដែរ អរិយសច្ចៈទីមួយ គឺជីវិតជាទុក្ខ។ បើជីវិតជាទុក្ខ គឺជីវិតគ្មានតម្លៃទៅហើយ គិតហេតុផលទៅមើល តើត្រូវធ្វើម៉េចអោយជីវិតដ៏អត់តម្លៃទៅជាមានតម្លៃបាន? គឺត្រូវរកការងារដែលមានតម្លៃមកដាក់អោយជីវិតទើបជីវិតដ៏អត់តម្លៃទៅជាមានតម្លៃ។ ក្បាលចេះគិតហេតុផលតក្កៈ គិតហេតុផលតក្កៈមើលតើវាអញ្ចឹងឬមិនអញ្ចឹង? អាចម៍គោ បើវាគ្មានប្រើជាជាប្រយោជន៍សំរាប់ស្អីផ្សេងក្រៅពីខ្លួនវាជាអាចម៍គោហ្នឹងទេ នោះអាចម៍គោគឺជាអាចម៍គោ មែនឬមិនមែន? ប៉ុន្តែបើអាចម៍គោប្រើជាជីសំរាប់អោយដំណាំលូតលាស់ល្អឡើងបាន នោះអាចម៍គោមិនមានតម្លៃជាអាចម៍គោទេ គឺអាចម៍គោមានតម្លៃជាជីដែលមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សំរាប់ដំណាំ។ ដូចគ្នានឹងជីវិត បើជីវិតដើម្បីតែជីវិត គឺជីវិតជាទុក្ខគ្មានតម្លៃខ្លឹមសាររកសារៈអ្វីពុំមានឡើយ តែបើជីវិតដែលបូជាសំរាប់ប្រយោជន៍ជីវិតដទៃ នោះជីវិតមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ មិនមែនជីវិតជាទុក្ខទេ គឺជីវិតពោរពេញទៅដោយខ្លឹមសារខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែបើជីវិត បូជាចំពោះគ្រប់ជីវិតផ្សេងទៀត ដោយមិនគិតពីតម្លៃនៃជីវិតផ្សេងទៀតដែលខ្លួនត្រូវលះបង់ចំពោះទេនោះ នោះគឺជាភាពភ្លើរបស់វិញ្ញាណ វិញ្ញាណនោះងងឹតងងល់គ្មានអារម្មណ៍ដឹងតម្លៃឬអត់តម្លៃអីទេ គ្មានដឹងខុសត្រូវអីទេ ភ្លើខ្លាំងណាស់។ ជីវិត ពូបូជាទាំងស្រុងក្នុងការពន្យល់វិញ្ញាណដទៃ អោយអាចគិតហេតុផលបានអារម្មណ៍យល់ ពូសុំតែលក្ខខណ្ឌមួយគឺតម្លៃ សូមជាមនុស្សមានតម្លៃសមនឹងអោយខ្ញុំលះបង់ចំពោះអ្នកផង។ នេះជាការងារស្នូលនៃជីវិតពូ។ ការងារស្នូលនេះ មិនសុីពេលទាំងអស់នៃជីវិតពូទេ ពូនៅសល់ពេលខ្លះទៀត សល់កម្លាំងខ្លះទៀត អាចចិញ្ចឹមឆ្កែបានមួយចំនួនដែរ។ ការងារទាំងពីរនេះ សុីពេលទាំងអស់នៃជីវិតជារបស់មួយដែលមានវិញ្ញាណ គឺពូនេះហើយ។ គិតដោយស្មោះត្រង់អំពីជីវិតពូទៅមើល តើជីវិតពូមានតម្លៃហើយឬនៅ? សំរាប់ពូ នេះគឺជាតម្លៃកំពូលនៃជីវិតជាមនុស្សនៃពូ៕

បដិច្ចសមុប្បាទជារូបមន្តកម្មបង្កើតលោកិយ។ រូបមន្តមិនត្រូវការពិសោធន៍ទេ ត្រូវការតែគិត។ អ្នកណាអាចមានសមត្ថភាពប្រើខួរក្បាលគិតរូបមន្តបង្កើតមនុស្សនេះយល់ គឺសមត្ថភាពខួរក្បាលអស្ចារ្យខ្លាំងណាស់ គឺឆ្លាតវាងវៃខ្លាំងណាស់ មានបញ្ញាខ្លាំងណាស់ដែលអាចគិតរូមមន្តបង្កើតមនុស្សនេះយល់បាន។ ចំលើយប្រាប់អោយហើយ គឺលោកិយដែលភ្នែកមើលឃើញថាមាន ដល់គិតយល់ទៅថាអត់មានទេ គឺទទេសូន្យឈឹង។ បើនៅតែឃើញថាលោកិយនេះនៅតែមានដូចភ្នែកមើលឃើញដែរ គឺមិនត្រូវទេ ព្រោះចម្លើយគឺលោកិយនេះទទេ។ កាលណាគិតរូបមន្តយល់ នោះមុខតែអារម្មណ៍សង្វេគនឹងជីវិតដែលភ័ន្តច្រឡំយូរហើយ ទាំងគេទាំងយើង គឺច្រឡំយូរមកហើយថាលោកិយនេះមាន។ នេះគឺអារម្មណ៍ពាល់ត្រូវអរិយសច្ចៈទីមួយនៃចិត្តអ្នកយល់ធម៌នោះឯង៕