E-Mapŋ Center

https://www.youtube.com/@Emap4 መልሱ ተሸለሙ። 50,000 ብር

ሽልማት የሚፈልግ አለሁ: E-Mapŋ Center :50,000 ብር አዘጋጅቷል። በAI ይሁን በምንም አይነት መንገድ ለመለሰ  የመጀመሪያው ሰው ሽልማቱ ይሰጣል። ባለፈው Youtube betting ነው ብሎ ነበር የከለከለኝ። አሁን አስተካክዬ ቀላል እና የፈለጋችሁትን ሰው ጥይቃችሁ ግን ትክክል ለመሆናችሁ እኔን ተከራክራችሁ ካሸነፋችሁ ብቻ የሚሰጥ ይሆናል። የኢራንና የኢትዮጵያ ግንኙነት:(4 /7/ 2018 ዓ.ም.) https://youtu.be/sDHaNLUR2Ps?si=K5qB25LB1u16kwGe Subscribe አደረጋችሁም አላደረጋችም ትሸለማላችሁ። ተማሪም ሆናችሁ አልሆናችሁ። ጥያቄው ከ30 ደቂቃ በኋላ youtube ላይ እለቀዋለሁ። Thi is 👉 @Emap4

​ትርጓሜ፦ በ1950 (እ.ኤ.አ) የተላለፈና ኤርትራን ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን የቀላቀለ ዓለም አቀፍ ሕግ። ​ሕጋዊ ኃይል፦ ውሳኔው ኢትዮጵያ "ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር እንዲኖራት" (Access to the sea without any frontier limitation) የሚል ቋሚ ማንዴት ሰጥቷል። ​ሁኔታ፦ ይህ ውሳኔ እስካሁን ባለመሻሩ (Never Repealed)፣ የኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤትነት ዛሬም በዓለም አቀፍ ሕግ ፊት የጸና ነው። ​55. የ1987 #የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት (The Sovereign Baseline) ​ትርጓሜ: በሽግግር መንግሥቱ ወቅት ኢትዮጵያን እንደሉአላዊ ሀገር (sovereign state) በUN እና OAU እ.ኤ.አ እስከ 1993/1994 ድረስ ኢትዮጵያን እንዲወክል ሕጋዊ መሠረት የነበረወ ብቸኛው ሉዓላዊ ሕግ።ለሽግግር መንግስቱ ብቸኛ መታወቂያው ( Sovereign ID)ነበር - እስከ 1993/1994። ​የግዛት ወሰን፦ አሰብን ከኤርትራ ለይቶ የኢትዮጵያ ራስ-ገዝ በማድረግ የደነገገ ቋሚ ሰነድ። ​ሕጋዊ ውጤት፦ የሽግግር መንግሥቱ ይህንን ሉአላዊ ሕግ የመሻር ሥልጣን አልነበረውም፣ ኤርትራን አሳልፎ መስጠቱ ድርጊቱን በሕግ ፊት "ዋጋ ቢስ" (Ultra Vires) ያደርገዋል። ​56 . #ሃሚድ እድሪስ አውቴ (The Armed Movement Origin) ​የታሪክ ነጥብ፦ በ1961 (እ.አ.አ) በኤርትራ በኩል የታጠቀ ትግል የጀመረ ግለሰብ። ​ሕጋዊ ትችት፦ ትግሉ በዓለም አቀፍ ሕግ የታወቀ "የቅኝ ግዛት ነፃነት" (Decolonization) ሳይሆን፣ በሉዓላዊት ሀገር (ኢትዮጵያ) ላይ የተደረገ "የመገንጠል እንቅስቃሴ" (Secessionist movement) ነው። ምክንያቱም በወቅቱ ኤርትራ በተመድ ውሳኔ የኢትዮጵያ አካል ነበረች። ​57. #መሠረታዊ የሐቅ ስህተት (Fundamental Error - VCLT Art. 48) ​ትርጓሜ፦ አንድ ሀገር ለስምምነት የሰጠው ድምፅ በወቅቱ በነበረ መሠረታዊ የሕግ ወይም የሐቅ ስህተት ላይ የተመሰረተ ከሆነ ውድቅ የሚሆንበት መርህ። ​አተገባበር፦ አሰብን እንደ ኤርትራ ክፍለ-ሀገር አካል አድርጎ መቁጠር፣ በወቅቱ የነበረውን የ1987 ሕገ-መንግሥታዊ "ሐቅ" የጣሰ ስህተት በመሆኑ፣ የኤርትራ ነፃነት አሰብን ሊያካትት አይችል። 58. #​የረባሽነት መገለጫዎች እና የሉዓላዊነት መሻር ሕጋዊነት (Hostility and Revocation of Invalid Independence) 1. ​Material Breach of Peace (መሠረታዊ የሰላም ጥሰት) ኤርትራ ነፃ የወጣችው "በሰላም አብሮ ለመኖር" በሚል ግልጽ መግባባት ቢሆንም፣ የታጠቁ ቡድኖችን በመላክና ሽብርን በመደገፍ እናት ሀገርን (ኢትዮጵያን) የምታውክ ከሆነ የነፃነት ስምምነቱን መሠረት አፍርሳለች። የሕግ ማጣቀሻ: Vienna Convention on the Law of Treaties (VCLT) Article 60። አንድ ወገን ስምምነቱን በከፍተኛ ደረጃ ሲጥስ፣ ሌላኛው ወገን ውሉን የመሰረዝ መብት ይሰጠዋል። 2. ​Nullification due to Fundamental Error (በመሠረታዊ ስህተት ነፃነትን መሻር) የኤርትራ ነፃነት በ1993 ሲታወጅ፣ አሰብ በኢትዮጵያ የ1987 ሕገ-መንግሥት መሠረት ራሱን የቻለ የኢትዮጵያ ግዛት መሆኑንና ከኤርትራ የአስተዳደር ወሰን ውጭ መሆኑን ያላገናዘበ ታሪካዊና ሕጋዊ ስህተት ተፈጽሟል። የሕግ ማጣቀሻ: VCLT Article 48። ስምምነቱ የተመሠረተበት መረጃ ስህተት (Error) ካለበት፣ ያ ስምምነት ሕጋዊ ዋጋ የለውም (Void)። 3. ​Illegal Occupation of Assab (አሰብን በሕገ-ወጥ መንገድ መያዝ) አሰብ የኤርትራ ነፃ አካል ሳይሆን፣ በኃይልና በሕግ ስህተት የተያዘ የኢትዮጵያ ግዛት ነው። እንደ ኢሮብና ባድመ ሁሉ፣ አሰብም የኢትዮጵያ ሉዓላዊ ግዛት ሆኖ ሳለ በኤርትራ ቁጥጥር ሥር መቆየቱ እንደ Hostile Occupation ይቆጠራል። የሕግ ማጣቀሻ: UN Charter Article 2(4)። ማንኛውም ሀገር በሌላው ግዛት ላይ ኃይል መጠቀም የተከለከለ ነው። 4. ​State-Sponsored Terrorism (በመንግሥት የሚመራ ሽብር) ኤርትራ የታጠቁ ቡድኖችን (Armed Groups) በማሰልጠንና በመደገፍ ኢትዮጵያን ማወኳ እንደ ቀጥተኛ ወታደራዊ ጥቃት ይቆጠራል። የሕግ ማጣቀሻ: UN Security Council Resolution 1373 እና UN Charter Article 51። ሽብርን መደገፍ ሉዓላዊ ከለላን ያሳጣል። ኢትዮጵያ ራሷን የመከላከል ተፈጥሯዊ መብት አላት። 5. ​Rebus Sic Stantibus (መሠረታዊ የሁኔታዎች ለውጥ) የነፃነት ዕውቅና የተሰጠበት ሁኔታ ተቀይሮ ግዛቱ ለቀጣናው ሥጋትና ረባሽ ሲሆን፣ እናት ሀገሪቱ የሰጠችውን ዕውቅና የመመለስ መብት አላት። የሕግ ማጣቀሻ: VCLT Article 62። "ሁኔታዎች መሠረታዊ ለውጥ ካሳዩ" ማንኛውም ውል ሊቋረጥ ይችላል። 6. ​Revocation of Recognition (የዕውቅና መሻር) ምንም እንኳን የሞንቴቪዲዮ ኮንቬንሽን ስለ ዕውቅና ቢገልጽም፣ ዕውቅና የሰጠው አካል (ኢትዮጵያ) ሂደቱ ሕገ-ወጥ መሆኑንና ስምምነቱ መጣሱን በማስረዳት ዕውቅናዋን የመሳብ (Revoke) ሉዓላዊ መብት አላት። የሕግ ማጣቀሻ: Montevideo Convention Article 6 (Interpretative approach)። ዕውቅና በሁኔታዎች ላይ የተመሠረተ ፖለቲካዊ ውሳኔ ነው። 7. ​Remedial Re-incorporation (ፈውሳዊ ዳግም ውሕደት) ኤርትራ ራሷን ችላ መኖር ተስኗት አመጽና ቀውስ የምታመርት (Failed State) ከሆነች፣ እናት ሀገሪቱ ለሕዝቧ ደኅንነትና ለቀጣናው ሰላም ስትል ግዛቱን መልሳ የመጠቅለል ኃላፊነት ይኖርባታል። የሕግ ማጣቀሻ: The Doctrine of State Continuity (የሀገር ቀጣይነት መርህ)። 8​. Declaration of Non-Compliance (የሕግ ተገዢነት ማጣት) አንዲት ሀገር የዓለም አቀፍ ሕግጋትንና የተመድ ቻርተርን በተደጋጋሚ የምትጥስ ከሆነ፣ ዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ እንደ ሉዓላዊ አካል ሊቀበላት አይችልም። የሕግ ማጣቀሻ: AU Constitutive Act Article 4(p)። በኃይል ሥልጣን መያዝና ቀውስ መፍጠርን ይከለክላል። 9. ​Law Enforcement Action (የሕግ ማስከበር እርምጃ) ኢትዮጵያ በአሰብና በሌሎች በሕገ-ወጥ መንገድ በተያዙ ግዛቶቿ ላይ የምትወስደው እርምጃ ወረራ ሳይሆን፣ በገዛ ግዛቷ ላይ የሚደረግ ሕግ የማስከበር (Restoration of Sovereignty) ተግባር ነው። የሕግ ማጣቀሻ: The Principle of Uti Possidetis Juris (የቀድሞ አስተዳደራዊ ወሰንን የማክበር መርህ)። 10. ​Restoration of Order (ሥርዓትን መልሶ ማቋቋም) ኢትዮጵያ የ1987ቱን ሕጋዊ የአስተዳደር ወሰን መሠረት በማድረግ፣ በኤርትራ በኩል የሚመጣውን ረብሻ ለማቆም እና ሰላምን ለማስፈን ጣልቃ የመግባት ሙሉ ሕጋዊ መብት አላት። የሕግ ማጣቀሻ: UN General Assembly Resolution 390 A(V) (ታሪካዊው የፌዴሬሽን ውሳኔ መሠረት)። ​ 👥👥👥👥👥👥👥👥 (Hello-ጤና ይስጥልኝ የካቲት 13ቀን 2018 ዓ.ም. አዲስአበባ ኢትዮጵያ) This is 👉 @Emap4

44. የኤርትራ ካርታ (The Legitimacy of the Map) ​ትርጓሜ፦ የኤርትራ መንግሥት እ.ኤ.አ ከ1993 በኋላ በይፋ የተጠቀመበት ካርታ ሲሆን፣ ይህ ካርታ የኢትዮጵያን ሉዓላዊ ግዛቶች (በተለይም አሰብን) አካቶ የያዘ "አዲስ የተፈጠረ ካርታ" ነው። ​ነባራዊ ሀቅ (Fact on the Ground): የኤርትራ መንግሥት አሰብን በካርታው ውስጥ ማካተቱ UN እና OAU እውቅና የሰጡትን "ኤርትራ" የተባለውን የአስተዳደር አካል ወሰን ይጥሳል። "ኤርትራ" የሚለው ስያሜ አሰብን የማያካትት በመሆኑ፣ የአሁኑ የኤርትራ ካርታ ከእናት ሀገር የመገንጠል (Separation) መብቱን አልፎ ወደ ሌላ የኢትዮጵያ ግዛት (አሰብ) የተደረገ የግዛት ወረራ ተደርጎ ይቆጠራል። ​45. የኤርትራ ድንበር (The Eritrean Boundary) ​ትርጓሜ፦ በዩቲ ፖሲዴቲስ መርህ መሠረት ሊጸና የሚገባው የኤርትራ ድንበር፣ መገንጠሉ በሚከናወንበት ወቅት በነበረው የኢትዮጵያ የ1987 ሕገ-መንግሥት የተቀመጠው የክፍለ-ሀገር ወሰን (ያለ አሰብ) ብቻ ነው። ​የድንበር ሁኔታ፦ የኤርትራ መንግሥት "የቅኝ ግዛት ድንበር" የሚለውን ሐረግ ለፖለቲካ ፍጆታ ቢጠቀምበትም፣ በወቅቱ የነበረው ነባራዊ ሀቅ ግን ኤርትራ ከኢትዮጵያ የወጣችው የአሰብን አስተዳደር ሳታካትት መሆኑን ነው። ስለዚህ አሰብን የያዘው የኤርትራ ድንበር ከሕግ አግባብ ውጭ የተያዘ ነው። ​46. የሕግ ማስከበር እርምጃ (Law Enforcement Action) ​ትርጉም፦ አንድ ሉዓላዊ መንግሥት በገዛ ግዛቱ ውስጥ የተጣሰን ሕግ፣ ሥርዓት እና ሕገ-መንግሥታዊ ወሰን ለማስከበር የሚወስደው ሕጋዊ እርምጃ ነው። ​ከአሰብ ጋር ያለው ትስስር፦ አሰብ በ1987ቱ የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት መሠረት የኢትዮጵያ የራስ-ገዝ ግዛት ነው። ኤርትራ አሰብን በካርታዋ ውስጥ ማካተቷ ይህንን ሕግ የጣሰ ተግባር በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት አሰብን ወደ ቀድሞ ሕጋዊ አስተዳደሩ ለመመለስ የሚወስደው እርምጃ እንደ "ወረራ" ሳይሆን እንደ "የሀገር ውስጥ ሕግ ማስከበር እርምጃ" (Law Enforcement) ይቆጠራል። ይህም በአንቀጽ 48 (VCLT) መሠረት የተፈጠረን "መሠረታዊ ስህተት" (Fundamental Error) ለማስተካከል የሚደረግ ጥረት ነው። ​47. ራስን የመከላከል መብት (Right to Self-Defense) ​ትርጉም፦ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ቻርተር አንቀጽ 51 መሠረት፣ አንድ ሀገር በሉዓላዊነቱ እና በግዛቱ ላይ የታጠቁ ኃይሎች ጥቃት ወይም ወረራ ሲፈጸምበት ጥቃቱን ለመከላከል እና ለመቀልበስ ያለው ተፈጥሮአዊ መብት ነው። ​የኤርትራን ወረራ መከላከል፦ የኤርትራ መንግሥት የኢትዮጵያን ግዛት (አሰብን) በካርታው ውስጥ በማካተትና በኃይል በመያዝ የፈጸመው ድርጊት ቀጣይነት ያለው ወረራ ነው። ስለዚህ የኢትዮጵያ ሕዝብና መንግሥት ግዛታቸውን ለማስከበርና ወረራውን ለመቀልበስ የሚወስዱት ማንኛውም እርምጃ በዓለም አቀፍ ሕግ እውቅና የተሰጠው "ራስን የመከላከል መብት" ነው። ​48. ወረራ/ጥቃት (Aggression) ​ትርጉም፦ አንድ መንግሥት የሌላኛውን ሀገር ሉዓላዊነት፣ የግዛት አንድነት ወይም ፖለቲካዊ ነፃነት ለመጣስ የጦር ኃይል ወይም ሕገ-ወጥ ካርታን መጠቀሙ ነው። ​የኤርትራ ካርታ እንደ ጥቃት፦ የኤርትራ መንግሥት አሰብን በካርታው ውስጥ ማካተቱ (Cartographic Aggression) እና ግዛቱን መቆጣጠሩ ግልጽ የሆነ "ወረራ" (Aggression) ነው። ይህ ድርጊት "ኤርትራ" ከሚለውና በUN/OAU እውቅና ከተሰጠው "የክፍለ-ሀገር ማንነት" (Identity) ውጭ ያለን ግዛት በመጠቅለሉ፣ በአፍሪካ አንድነት ድርጅት (AU) ቻርተር መሠረት የወረራ ተግባር ተደርጎ ይፈረጃል። ​49. ወረራን መቀልበስ (Repelling Occupation) ​ትርጉም፦ በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘን ግዛት ነፃ ለማውጣትና ወደ ቀድሞው ሕጋዊ ባለቤቱ (Status Quo Ante) ለመመለስ የሚደረግ ወታደራዊ ወይም ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴ ነው። ​አተገባበር፦ የኢትዮጵያ መንግሥት አሰብን ከኤርትራ ካርታ እና ይዞታ ውጭ ለማድረግ የሚወስደው እርምጃ የሌላን ሀገር ግዛት የመውረር ፍላጎት ሳይሆን፣ በወረራ የተያዘን የኢትዮጵያ ግዛት የማስለቀቅና ፍትሕን የማስፈን ተግባር ነው። 50 ኢትዮጵያ  (The Continuous Mother State) ​የታሪክ አውድ፦ ከ1900 በፊትም ሆነ በኋላ ሉዓላዊነቷ ያልተቋረጠ፣ በመንግሥታት ለውጥ (ንግሥት ዘውዲቱ፣ አፄ ኃይለሥላሴ፣ ደርግ፣ ኢሕአዴግ) ያልተለወጠች ሀገር። ​ሕጋዊ ትርጓሜ፦ በዓለም አቀፍ ሕግ (State Continuity) መሠረት፣ በ1991 የመንግሥት ለውጥ ቢመጣም ኢትዮጵያ የነበራትን ግዛት የማስጠበቅ ግዴታ ያለባት "ቀጣይ ሀገር" ነች። ​የጊዜ ሰሌዳ፦ እስከ 1994 (እ.ኤ.አ) ድረስ በተመድ ዘንድ የምትታወቀው ኢትዮጵያ፣ በ1987ቱ ሕገ-መንግሥት የተደነገገውን ግዛት (አሰብን ጨምሮ) የያዘችው አካል ነች። ​51. #ኤርትራ (Eritrea - Administrative Province) ​Post-1900 (የቅኝ ግዛት ወሰን)፦ በጣሊያን ወረራ ወቅት የተፈጠረና በ1952 (እ.ኤ.አ) በተመድ ውሳኔ 390 A (V) መሠረት ሕጋዊ ዕውቅናው ያከተመ የቅኝ ግዛት ስያሜ። ​Post-1952 (ሕጋዊ ማንነት)፦ ከእናት ሀገሯ ከኢትዮጵያ ጋር የተዋሃደች ራስ-ገዝ አካል። ​Post-1987 (አስተዳደራዊ ወሰን)፦ በኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት መሠረት "የኤርትራ ክፍለ-ሀገር" ተብላ የተከለለችና አሰብን የማይጨምር አስተዳደራዊ ማንነት የነበራት የኢትዮጵያ ግዛት። ​ትርጓሜ፦ UN እና OAU "ኤርትራ" ብለው ዕውቅና የሰጡት በ1987 ሕገ-መንግሥት "የኤርትራ ክፍለ-ሀገር" ተብሎ ለተከለለውና አሰብን ለማያካትተው አካል ብቻ ነው። ​52 . #አሰብ (Assab Autonomous Region) ​የታሪክ ነጥብ፦ ከጥንት ጀምሮ የኢትዮጵያ የንግድና የባህር ኃይል ማእከል የነበረች ግዛት። ​ሕጋዊ ሁኔታ (1987-1991)፦ በ1987ቱ የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት እና በአዋጅ ቁጥር 14/1979 መሠረት ከኤርትራ ክፍለ-ሀገር ተለይቶ "የአሰብ የራስ-ገዝ አስተዳደር" ተብሎ በቀጥታ ለአዲስ አበባ ተጠሪ የሆነ የኢትዮጵያ ማእከላዊ ግዛት። ​ትርጓሜ፦ አሰብ በሪፈረንደሙ ወቅት የኤርትራ አካል ስላልነበረች፣ ዛሬም በሕግ (De Jure) የኢትዮጵያ ግዛት ናት። ​53.  #አክሊሉ ሀብተወልድ (The Architect of 390A-V) ​የታሪክ ገድል፦ በ1940ዎቹና 50ዎቹ በተመድ መድረክ የኢትዮጵያን ታሪካዊና ሕጋዊ የባህር በር መብት ያስከበሩ ታላቅ ዲፕሎማት። ​የሙግት መሠረት፦ "ኢትዮጵያ ያለ ባህር በር መኖር አትችልም፤ ኤርትራም ያለ እናት ሀገሯ ኢኮኖሚ መቆም አትችልም" በሚል ሙግት ተመድ የፌዴሬሽን ውሳኔ እንዲያስተላልፍ ያደረጉ ጀግና። ​ሕጋዊ ውጤት፦ የእሳቸው ጥረት ያመጣው የ390 A (V) ውሳኔ፣ ኢትዮጵያ ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር እንዲኖራት መብት ሰጥቷታል። ​54. የተመድ ውሳኔ 390 A (V) (The Sovereign Mandate)

​19. የእናት ሀገር ፈቃድ (Mother State Consent): ማንኛውም የግዛት ለውጥ ከእናት ሀገሪቱ ሉዓላዊ የሕግ መሠረት ጋር ሳይጋጭ መከናወን አለበት። ​20. የኤርትራ ጊዜያዊነት (Provisional Status): ከ1991-1993 የኤርትራ አስተዳደር በዓለም አቀፍ ሕግ እንደ ሉዓላዊ ሀገር ሳይሆን እንደ ጊዜያዊ አስተዳደር ብቻ ነበር የሚታወቀው። ​21. ከሥልጣን በላይ (Ultra Vires): TGE ከሕገ-መንግሥታዊ ሥልጣኑ ውጭ አሰብን አሳልፎ መስጠቱ በሕግ ፊት ዋጋ የለውም። ​22. የፌዴሬሽን ሕግ (Federal Act): በ1950 የተመድ ውሳኔ መሠረት የኢትዮጵያና የኤርትራ ሕጋዊ ውሕደት መሠረት። ​23. የመዋቅር ለውጥ (Annexation): በ1962 የተከናወነው ድርጊት የመንግሥት መዋቅር ለውጥ እንጂ የሉዓላዊነት ጥሰት አለመሆኑን ተመድ ባለመቃወሙ አረጋግጧል። ​24. የሕግ የበላይነት (Internal Law Supremacy): በሽግግር ወቅት የ1987 ሕገ-መንግሥት የግዛት ወሰን መለያ ሆኖ ማገልገሉ። ​25. ሕጋዊ ባለቤትነት (De Jure Sovereignty): ኢትዮጵያ በአሰብ ላይ ያላት መብት በሕግ የተረጋገጠ (De Jure) ነው። ​26. ወቅታዊ ቁጥጥር (De Facto Control): ኤርትራ በአሁኑ ወቅት አሰብን የያዘችው በኃይል እንጂ በሕግ (De Jure) ባለቤትነት አይደለም። ​27. የመብት አለመጥፋት (Prescription): በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘ ግዛት በጊዜ ብዛት ሕጋዊ ባለቤትነትን አያመጣም። ​28. በስህተት ዝም ማለት (Acquiescence): የሽግግር መንግሥቱ በአደራ ጥሰት ዝም ማለቱ፣ የሀገሪቱን ዘላቂ ሉዓላዊ መብት አያጠፋም። ​29. ሉዓላዊ ጥያቄ (Protest): ኢትዮጵያ በማንኛውም ጊዜ መብቷን በይፋ የመጠየቅ ሕጋዊ መብት አላት። ​30. ግዛታዊ አንድነት (Territorial Integrity): የተመድ ቻርተር አንቀጽ 2(4) ማንኛውም ሀገር የሌላውን ግዛት እንዳይነካ የሚደነግገው ሕግ። ​31. የባህር በር መብት (Access to the Sea): ተመድ በውሳኔ 390 A (V) የሰጠውና እስካሁን ያልተሻረ መብት። ​32. የሥልጣን ክልል (Jurisdiction): የሽግግር መንግሥቱ ሥልጣን በ1987 ሕገ-መንግሥት ለተቀመጠው ሉዓላዊ ግዛት ጥበቃ ማድረግ ነበረበት። ​33. የሕዝብ ሉዓላዊነት (Popular Sovereignty): የግዛት ለውጥ ያለ ሕዝብ ይሁንታ በፖለቲከኞች ስምምነት ሊጸና አይችልም። ​34. የተመድ ቻርተር 2(4): ማንኛውም የግዛት ጥሰት በዓለም አቀፍ ሕግ የተከለከለ ነው። ​35. ትክክለኛ ቁጥጥር (Effective Control): አንድ መንግሥት ግዛቱን የማስተዳደር ግዴታ ያለበት ቢሆንም፣ ይህ ቁጥጥር ግን በሉዓላዊ ሕግ ላይ የተመሰረተ መሆን አለበት። ​36. ሀገራዊ ሰውነት (Legal Personhood): ኢትዮጵያ በመንግሥት ለውጥ የማይቋረጥ ዓለም አቀፋዊ ሕጋዊ ማንነት አላት። ​37. የሀገራት መተካካት (Succession of States): ኤርትራ ከኢትዮጵያ ስትገነጠል፣ በ1987 ሕግ መሠረት የኢትዮጵያ አካል የነበረውን አሰብን የመውሰድ መብት የላትም። ​38. የውል ውድቅነት (Nullity of Treaty): የ1993ቱ ስምምነት ሉዓላዊ ሥልጣን በሌለው አካል የተፈረመና የ1987 ሕገ-መንግሥትን የጣሰ በመሆኑ ውድቅ ነው። ​39. ቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ (Surgical Rectification): አሰብን ብቻ ነጥሎ ወደ ኢትዮጵያ የመመለስ ሕጋዊ ስልት። ​40. ወደ ነበረው መመለስ (Status Quo Ante): በ1991 ሕገ-ወጥ ለውጥ ከመደረጉ በፊት ወደነበረው ሕጋዊ የድንበር ሁኔታ የመመለስ መርህ። 41. ዩቲ ፖሲዴቲስ ጁሪስ (Uti Possidetis Juris) ​ትርጉም፦ "እንደያዛችሁት ይቆይ" የሚል የላቲን ሕግ ሲሆን፣ ትርጓሜውም አንድ አዲስ ሀገር ሲመሰረት ወይም ሲገነጠል፣ ድንበሩ የሚወሰነው መገንጠሉ በሚከናወንበት ወቅት በነበረው "የእናት ሀገር" (Mother State) የውስጥ አስተዳደራዊ ወሰን መሠረት መሆን አለበት የሚል ነው። ​የታሪክ መነሻ (Yugoslavia & USSR): ዩጎዝላቪያ እና ሶቪየት ሕብረት ሲፈራርሱ፣ አዳዲስ ሀገራቱ ድንበራቸውን ያገኙት በፌዴሬሽኑ ሕገ-መንግሥት ውስጥ በነበረው የውስጥ አስተዳደራዊ ካርታ እንጂ በታሪካዊ ወይም በቅኝ ግዛት ውል አልነበረም። ​በማኒፌስቶው አውድ፦ ይህ መርህ የሚያስረዳው ኤርትራ ከኢትዮጵያ ስትለይ፣ ድንበሩ ሊሆን የሚገባው መገንጠሉ በሚከናወንበት ወቅት (1991/1993) የነበረው የኢትዮጵያ የ1987 ሕገ-መንግሥታዊ ወሰን ነው። ​42. የኤርትራ "ነፃነት" (Separation from Mother State) ​ትርጉም፦ በዓለም አቀፍ ሕግ አጠራር፣ የኤርትራ ሁኔታ ከእናት ሀገር (ኢትዮጵያ) "በሰላማዊ መንገድ የመለየት ሂደት" (Peaceful Separation) እንጂ "የቅኝ ግዛት ነፃነት" (Independence) ተብሎ አልተፈረጀም። ​የተባበሩት መንግሥታት (UN): በውሳኔ ቁጥር 47/114 ላይ ሂደቱን "በኤርትራ የተደረገ የሕዝብ ውሳኔ" (Referendum in Eritrea) በማለት ገልጾታል። ተመድ ኤርትራን "ከቅኝ ግዛት ነፃ ወጣች" (Independence) አላለም፤ ይልቁንም "ራስን በራስ የመወሰን መብቷን ተጠቀመች" (Exercise of self-determination) ነው ያለው። ​የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU): ኤርትራን "52ኛዋ አባል ሀገር" ብሎ በስሟ ከመጥራት ባለፈ፣ በይፋዊ ሰነዶቹ ላይ "ነፃነት" (Independence) የሚል ቃል አልተጠቀመም። ሂደቱን በኢትዮጵያ ሽግግር መንግሥት ፈቃድ ላይ የተመሠረተ "መለየት" (Separation) እንደሆነ ተረድቶታል። ​43. ኤርትራ (Eritrea - Administrative Identity) ​ትርጉም፦ UN እና OAU "ኤርትራ" የሚለውን ስም በይፋዊ ሰነዶቻቸው ላይ ሲጠቀሙ፣ ስያሜው የሚወክለው ከእናት ሀገሯ (ኢትዮጵያ) ጋር ስትኖር የነበራትን የአስተዳደር ስም እና ማንነት (Administrative identity) ነው። ​ሕጋዊ ወሰን፦ "ኤርትራ" የሚለው ስም በኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት ውስጥ የሚወክለው "የኤርትራ ክፍለ-ሀገርን" (Eritrea Province) ብቻ ነው። ​የአሰብ ሁኔታ፦ በ1987ቱ የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት መሠረት፣ አሰብ ከኤርትራ ክፍለ-ሀገር ተለይቶ "የአሰብ የራስ-ገዝ አስተዳደር" (Assab Autonomous Region) ተብሎ በቀጥታ ለአዲስ አበባ ተጠሪ ነበር። ስለዚህ UN እና OAU "ኤርትራ" ብለው የጠሯት አካል አሰብን አያካትትም። ​

​5.3. በሕጋዊ ግልጽነት ላይ የተመሠረተ “ቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ” ኢትዮጵያ የምታቀርበው ጥያቄ መላውን ኤርትራን የመዋጥ ፍላጎት የሌለው መሆኑን ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ሊረዳው ይገባል። ​እርምጃው ያነጣጠረው በ1987 ሕገ-መንግሥት ተለይቶ በነበረው “የአሰብ እራስ-ገዝ አስተዳደር” ወሰን ላይ ብቻ ነው። ​ይህ “ቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ” (Surgical Rectification) ይባላል። ይህም ማለት በሽግግር ወቅት የተፈጠረን የድንበር ስህተት ብቻ ነጥሎ በማረም፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የሕግና የታሪክ ጠባሳ መፈወስ ነው። ​5.4. ዘላቂ ሰላም በሕጋዊ ፍትሕ (Peace through Legal Justice) ያለ ፍትሕና ያለ ሕጋዊ መሠረት የሚመጣ ሰላም ዘላቂ ሊሆን አይችልም። ​አሰብ በኢትዮጵያ ስር መሆኗ ለቀጣናው ኢኮኖሚያዊ ትስስርና ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ደኅንነት ዋስትና ነው። ​ይህንን በሕግ የተረጋገጠ መብት ማስከበር በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን “የጥርጣሬና የጥላቻ” ግንኙነት በሕጋዊ ስምምነትና በፍትሐዊ የድንበር ማስተካከያ ለመተካት የሚያስችል ብቸኛው መንገድ ነው። ​ አሰብን የማስመለስ ጥያቄ የፖለቲካ ፍላጎት ብቻ ሳይሆን፣ በ1987 ሕገ-መንግሥት ላይ የተመሠረተ፣ በዓለም አቀፍ የውል ስምምነቶች ሕግ የሚደገፍና በሀገር ቀጣይነት መርህ የሚጸና የፍትሕ ጥያቄ ነው። ኢትዮጵያ ይህንን መብቷን ማስከበሯ ዓለም አቀፍ ሕግን መጣስ ሳይሆን፣ በስህተት የፈረሰውን “ሕጋዊ ሥርዓት” ወደ ቦታው መመለስ ነው። ​ 4.#የቃላትና_ሐረጋት_አውዳዊ ፍቺ *....................... ይህ ሰነድ በአዲሱ መረጃ (የካምብሪጅ ዓለም አቀፍ የሕግ መመሪያ እና የሕግ መዝገበ-ቃላት) ላይ በመመስረት፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት እና የግዛት ቀጣይነት በዝርዝር የሚተነትን የሕግ ማኒፌስቶ ነው። ​የሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት ሕጋዊ መዝገበ-ቃላት (1991-1993) ​በቀረቡት ሕጋዊ ማስረጃዎች መሠረት፣ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ሕልውና እና ግዛታዊ ግዴታዎች በመንግሥት ለውጥ የማይቋረጡ መሆኑን የሚከተለው ጥቅስ ያረጋግጣል፦ ​"A State may change its name, constitution or government constitutionally or by a revolution, but will retain its international legal personality and so remain bound by its international obligations". (ትርጉም፦ አንዲት ሀገር ስሟን፣ ሕገ-መንግሥቷን ወይም መንግሥቷን በሕጋዊ መንገድም ሆነ በបដራ ሊቀይር ይችላል፤ ሆኖም ዓለም አቀፋዊ ሕጋዊ ማንነቱን ይዞ ይቆያል፤ ስለሆነም በዓለም አቀፍ ግዴታዎቹ ተገዢ ሆኖ ይኖራል) ​እንዲሁም፦ ​"Changes in the form of government of one state... do not modify or terminate the obligations incurred by the previous government". (ትርጉም፦ በአንድ ሀገር ውስጥ የሚደረግ የመንግሥት ዓይነት ለውጥ... የቀደመው መንግሥት የገባባቸውን ግዴታዎች አያሻሽልም ወይም አያቋርጥም) ​ከ1-40 የሚገኙ ጽንሰ-ሀሳቦች በሕግ ትንተና ​1. የመንግሥት ቀጣይነት (State Continuity): መንግሥታት ቢለወጡም ሀገር እንደ ቋሚ ዓለም አቀፍ ሕጋዊ አካል ትቀጥላለች። ኢትዮጵያ በ1991 የመንግሥት ለውጥ ቢገጥማትም፣ ሉዓላዊ ማንነቷ ግን አልተቋረጠም። ​2. የ1987 ሕገ-መንግሥት (The 1987 Constitution): ይህ ሕገ-መንግሥት የኢትዮጵያን ግዛት የሚወስን መደበኛ ሕጋዊ መነሻ (Formal Constitutional Baseline) ሆኖ ቆይቷል። አዲስ ሉዓላዊ ሕግ እስኪጸድቅ ድረስ የግዛት ወሰንን ለመወሰን ብቸኛው ዋቢ ሰነድ ነው። ​3. የኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት (TGE): የመንግሥት ለውጥ (ወደ ሽግግር መንግሥትነት መሸጋገር) አዲስ ሀገር አይፈጥርም ወይም ነባር ግዴታዎችን አያቋርጥም። ​4. ሉዓላዊ ሕጋዊ ማንነት (Sovereign Legal Identity): የኢትዮጵያ ሉዓላዊ ማንነት ያለምንም መቆራረጥ ቀጥሏል። ይህም ማለት የቀደሙት ሕጎችና ግዴታዎች በሽግግር መንግሥቱ ላይ አስገዳጅ ናቸው። ​5. አሰብ - ራስ-ገዝ መስተዳድር (Autonomous Region): በ1987 ሕገ-መንግሥት መሠረት አሰብ ከኤርትራ ተለይቶ በቀጥታ ለማዕከላዊ መንግሥት ተጠሪ የነበረ የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ግዛት ነበር። ​6. ዓለም አቀፍ ግዴታዎች (International Obligations): ኢትዮጵያ በተመድ ውሳኔ 390 A (V) ያገኘችው የባህር በር መብት፣ በመንግሥት ለውጥ የማይሻር ዓለም አቀፍ ግዴታና መብት ነው። ​7. ከመጀመሪያውኑ ዋጋ የሌለው (Void ab initio): በሕግ የታወቀ ሉዓላዊ ሥልጣን ሳይኖር ወይም ሕገ-መንግሥታዊ መነሻውን የጣሰ የግዛት ስምምነት ሕጋዊ ውጤት የለውም። ​8. መሠረታዊ የሕግ ስህተት (Fundamental Error): አሰብን እንደ ኤርትራ አካል አድርጎ መቁጠር፣ በወቅቱ የነበረውን ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥታዊ መሠረት የጣሰ "መሠረታዊ የሕግ ስህተት" ነው። ​9. የሽግግር ቻርተር ገደብ (Limitation of the Charter): ቻርተሩ ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥታዊ ሰነድ ስላልነበረ፣ በ1987 ሕገ-መንግሥት የተደነገገውን ግዛት የመለወጥ ብቃት የለውም። ​10. የተመድ ውሳኔ 390 A (V): ኢትዮጵያ ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር እንዲኖራት የሚደነግግና እስካሁን ያልተሻረ ዓለም አቀፍ ሕግ። ​11. የሉዓላዊነት ባለቤትነት (Title of Sovereignty): የኢትዮጵያ በአሰብ ላይ ያላት ባለቤትነት በ1987 ሕገ-መንግሥት የጸና እንጂ በጊዜያዊ አስተዳደር ፈቃድ የሚለወጥ አይደለም። ​12. የድንበር ትርጓሜ (Boundary Delimitation): እ.ኤ.አ ከ1991-1993 በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታወቀው የኢትዮጵያ ድንበር በ1987ቱ ሕገ-መንግሥት የተቀረጸው ድንበር ነው። ​13. ሞንቴቪዲዮ አንቀጽ 1 (Montevideo Art 1): አንዲት ሀገር ቋሚ ግዛት ሊኖራት ይገባል። ኢትዮጵያ በ1991 ግዛቷ በአሰብ በኩል እስከ ባህር ድረስ እንደነበር በሕግ ይታወቃል። ​14. የውስጥ ሕግ ጥሰት (VCLT Art 46): የሀገርን የውስጥ ሕግ (የ1987 ሕገ-መንግሥትን) በግልጽ በጣሰ መልኩ የተደረገ ስምምነት በሀገሪቱ ላይ ግዴታ አይፈጥርም። ​15. የስህተት ውል መፍረስ (VCLT Art 48): በመሠረታዊ የስህተት እውነታ ላይ የተመሰረተ ውል መፍረስ እንደሚችል የሚደነግግ ዓለም አቀፍ ሕግ። ​16. በተመድ የታወቀችው ኢትዮጵያ (UN Seat Definition): በተመድ ወንበር ላይ የምትታወቀው ኢትዮጵያ በ1987 ሕገ-መንግሥት የተቀመጠውን ሉዓላዊ ይዞታ ያካተተች ናት። ​17. የአፍሪካ ድንበር ቅዱስነት (Uti possedetis) (OAU Charter): ድንበር ሲከበር ነፃነት ሲገኝ በነበረው ወሰን መሆን አለበት። ኤርትራ ነፃ ስትወጣ አሰብ በኢትዮጵያ ሕግ ከኤርትራ ተለይቶ ነበር። ​18. የኤርትራ መገለል (Exclude Provision): የ1991ዱ ቻርተር ኤርትራን ከግዛቱ ክልል ውጪ ስላደረገ፣ TGE በአሰብ ላይ የመወሰን ሥልጣን አልነበረውም።

​በ1983 (1991) የደርግ መንግሥት ሲወድቅና ኤርትራ ነፃነቷን ስታውጅ፣ በሥራ ላይ የነበረው ብቸኛው የድንበር ሕግ የ1987ቱ ሕገ-መንግሥት የደነገገው ካርታ ነው። በዚህ ካርታ መሠረት “ኤርትራ ክፍለ ሀገር” የሚባለው አስተዳደር አሰብን አይጨምርም ነበር። አሰብ በራሱ የቻለ “የአሰብ እራስ-ገዝ አስተዳደር” (Assab Autonomous Region) ሆኖ ከኤርትራ ተነጥሎ በኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥት ስር ነበር። ​3.3. የቅኝ ግዛት ካርታ ወይስ የሉዓላዊ ሀገር ካርታ? ኤርትራ የጣሊያንን ካርታ መሠረት ለማድረግ የምታደርገው ጥረት በሕግ ፊት ተቀባይነት የለውም። ምክንያቱም፦ ​የጣሊያን ካርታ በኢትዮጵያና በጣሊያን መካከል በነበረ ውል (1900-1908) የመጣ ነው። ጣሊያን ከኤርትራ ስትወጣና ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር ስትዋሃድ (1952) ያ የቅኝ ግዛት ካርታ ሕጋዊ ሕልውናው አብቅቷል። ​ኢትዮጵያ ሉዓላዊ ሀገር እንደመሆኗ፣ በሀገሯ ውስጥ የፈለገችውን አስተዳደራዊ መዋቅር የመዘርጋትና ድንበር የመከለል ሙሉ ሥልጣን ነበራት። በ1987 የተደረገው የአሰብ ክልል አወቃቀር የሉዓላዊት ሀገር (ኢትዮጵያ) ሕጋዊ ውሳኔ እንጂ የቅኝ ግዛት ውሳኔ አይደለም። ​3.4. የድንበር ማካለል አለመኖር (Failure of Demarcation) ኤርትራ ነፃ ስትወጣ በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ግልጽ የሆነና በውል የተረጋገጠ የድንበር ማካለል (Demarcation) አልተደረገም። የሽግግር መንግሥቱ “ካርታው የታወቀ ስለሆነ ድንበር መለካት አያስፈልግም” ማለቱ ትልቅ የሕግ ስህተት ነው። ካርታው የታወቀ ከሆነ ደግሞ፣ የታወቀው ካርታ አሰብን ከኤርትራ የነጠለው የ1987ቱ ካርታ ብቻ ነው። ​ “ዩቲ ፖሲዴቲስ” የሚለው መርህ ለኢትዮጵያ እንጂ ለኤርትራ አይቆምም። ኤርትራ ነፃ ስትወጣ የነበራት ሕጋዊ የአስተዳደር ወሰን አሰብን ስለማያካትት፣ አሰብን ይዛ መውጣቷ የዓለም አቀፉን የድንበር ሕግ (Uti Possidetis) የሚጻረር ነው። ስለዚህ ኢትዮጵያ አሰብን እንድትመልስ መጠየቋ የኤርትራን ድንበር መጣስ ሳይሆን፣ ኤርትራ በስህተት ያለፈችውን የራሷን ሕጋዊ የአስተዳደር ወሰን እንድታከብር ማስገደድ (Enforcing Administrative Boundaries) ነው። ​ 4፡ “#መሠረታዊ የሐቅ ስህተት” (Fundamental Error) እና የውል ስምምነቶች መፍረስ ​4.1. የቪየና የውል ስምምነቶች ሕግ አንቀጽ 48 (Article 48 of VCLT) በዓለም አቀፍ ሕግ፣ አንድ ሀገር ለአንድ ስምምነት የሰጠችው ፈቃድ “በመሠረታዊ ስህተት” ላይ የተመሠረተ ከሆነ ያንን ስምምነት ውድቅ የማድረግ መብት አላት። ​ሕጋዊ ትርጉሙ፦ ስህተቱ ስምምነቱ በተደረገበት ወቅት የነበረን አንድን ሐቅ ወይም ሁኔታ የሚመለከት ከሆነና ያ ሐቅ ለስምምነቱ መፈጠር “መሠረታዊ መነሻ” (Essential Basis) ከነበረ፣ ስምምነቱ ዋጋ ያጣል። ​የአሰብ ጉዳይ፦ የኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት ለኤርትራ ነፃነት እውቅና ሲሰጥ፣ “ኤርትራ” የሚለውን ግዛት የሳለው በድሮው የቅኝ ግዛት ካርታ ላይ ተመሥርቶ ነበር። ነገር ግን በወቅቱ የነበረው ትክክለኛው “ሕጋዊ ሐቅ” (Legal Fact) አሰብ በ1987 ሕገ-መንግሥት ከኤርትራ ተነጥሎ የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ግዛት መሆኑ ነበር። ይህንን “ሕጋዊ ሐቅ” ዘንግቶ የተደረገ ስምምነት በሕግ ፊት “በስህተት ላይ የተመሠረተ” (Vitiated by Error) ይባላል። ​4.2. ሕጋዊ መዘዙ (The Consequence of Invalidity) ስምምነቱ በስህተት ላይ የተመሠረተ ከሆነ፣ ውጤቱ “ውል አልባ” (Void) መሆን ነው። ​ኢትዮጵያ “አሰብ የኤርትራ አካል ናት” ብላ የተቀበለችው፣ በወቅቱ የነበረውን የ1987 ሕገ-መንግሥታዊ ግዴታ ባለመረዳት ወይም ችላ በማለት ከሆነ፣ ይህ ስህተት የኤርትራን ሉዓላዊነት ሙሉ በሙሉ ባይሽረውም፣ የአሰብን ወደ ኤርትራ መጠቅለል ግን በሕግ ፊት “ውድቅ” ያደርገዋል። ​4.3. የኢትዮጵያ “የማሳወቅ” (Notification) መብት ኢትዮጵያ በማንኛውም ጊዜ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅትና ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ የሚከተለውን የሕግ ማሳሰቢያ ማቅረብ ትችላለች፦ ​“በ1993 ለኤርትራ ነፃነት የሰጠነው እውቅና፣ አሰብን የኤርትራ አካል አድርጎ የቆጠረው በሕግ ስህተት ላይ ተመሥርቶ ነው። በወቅቱ የነበረው ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥታችን አሰብን ከኤርትራ ነጥሎት ስለነበር፣ ያንን ሕግ የጣሰ ማንኛውም ስምምነት በሕግ ፊት ዋጋ የለውም። ስለዚህ የኤርትራን ሉዓላዊነት ብንቀበልም፣ የአሰብን ግዛት ግን አሳልፎ የመስጠት ሕጋዊ ፈቃድ አልነበረንም፤ የለንምም።” ​4.4. የ“ቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ” (Surgical Rectification) መርህ ይህ መርህ መላውን የኤርትራን ነፃነት ሳይነካ፣ በስህተት የተወሰደውን የአሰብን ግዛት ብቻ ነጥሎ የማስተካከል ስልት ነው። ስህተቱ የተፈጠረው በድንበር አወሳሰን ላይ በመሆኑ፣ ሕጉ ስህተቱ ታርሞ ግዛቱ ወደ ትክክለኛ ባለቤቱ (ኢትዮጵያ) እንዲመለስ ይፈቅዳል። ​ የኤርትራ መንግሥት አሰብን የያዘው በሕጋዊ ውል ሳይሆን፣ በሕግ ስህተት (Legal Error) እና በወቅቱ በነበረው የኢትዮጵያ መንግሥት “ከሥልጣን በላይ” በሆነ ድርጊት ነው። በቪየና የውል ስምምነት ሕግ መሠረት፣ ስህተት ሕጋዊ ባለቤትነትን ሊያሰጥ አይችልም። ስለዚህ አሰብን ማስመለስ “ውልን ማፍረስ” ሳይሆን፣ በስህተት የተዛባን “ሕጋዊ ሐቅ” ማስተካከል (Rectifying a Fundamental Error) ነው። ​አራተኛው ዓንቀጽ ይኸው ነው። 5፡ “#ራስን የመከላከል መብት” እና የአሰብን ግዛት በሕግ የማስከበር እርምጃ (Self-Defense and Law Enforcement) ​5.1. የአንቀጽ 51 (UN Charter) እና “የህልውና አስፈላጊነት” (Necessity of Survival) በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ቻርተር አንቀጽ 51 መሠረት፣ ማንኛውም ሀገር ራሱን የመከላከል ተፈጥሯዊ መብት አለው። ​ኢኮኖሚያዊ እገታ እንደ ጥቃት፦ አንድን 120 ሚሊዮን ሕዝብ ያለውን ሀገር በሕገ-ወጥ መንገድ የባህር በር ማفقትና የኢኮኖሚ ህልውናውን አደጋ ላይ መጣል፣ በዘመናዊ የሕግ ትርጓሜ “ቀጥተኛ ያልሆነ ወረራ” ተብሎ ሊወሰድ ይችላል። ​መከራከሪያው፦ ኢትዮጵያ አሰብን የምትጠይቀው ሌላ ሀገር ለመውረር ሳይሆን፣ በሕግ ስህተት የተነጠቀችውንና ለህልውናዋ ወሳኝ የሆነውን ግዛቷን በማስመለስ ራሷን ከኢኮኖሚና ከደኅንነት አደጋ ለመከላከል ነው። ​5.2. “ሕግን የማስከበር” እርምጃ (Law Enforcement Operation) ይህ ነጥብ ካለፉት አራት ዓንቀጾች የሚቀዳ ዋና መደምደሚያ ነው። ​የሕግ ግጭት፦ በኤርትራ በኩል ያለው ይዞታ “በሐቅ ላይ የተመሠረተ” (De Facto) እንጂ “በሕግ ላይ የተመሠረተ” (De Jure) አይደለም። በኢትዮጵያ በኩል ያለው መብት ግን በ1987 ሕገ-መንግሥት የጸና “ሕጋዊ ባለቤትነት” ነው። ​እርምጃው፦ ኢትዮጵያ ወደ አሰብ የምታደርገው እንቅስቃሴ በዓለም አቀፍ ሕግ ዕይታ “አዲስ ጦርነት መክፈት” ሳይሆን፣ በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘን የራስን ግዛት የማስመለስ “የሕግ ማስከበር እርምጃ” (Law Enforcement) ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። ይህ ደግሞ በዩክሬን (ክራይሚያ) እና በአዘርባጃን (ናጎርኖ-ካራባክ) ጉዳዮች ላይ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ የወሰደውን የሕግ አቋም የሚከተል ነው።

​Ex Injuria Jus Non Oritur፡ ይህ የሕግ መርህ “ከሕገ-ወጥ ድርጊት ሕጋዊ መብት አይመነጭም” ይላል። ኤርትራ በኃይል ነው የወጣሁት ካለች፣ አሰብን የያዘችበት መንገድ “ወታደራዊ ወረራ” (Military Occupation) ተብሎ ይፈረጃል። ይህም ማለት ኢትዮጵያ በማንኛውም ጊዜ ግዛቷን የማስመለስ መብቷ በሕግ ፊት “ጊዜ የማይሽረው” (Imprescriptible) ይሆናል ማለት ነው። ​1.2. የ“በሕግ መገንጠል” (Legal Separation) ትርክት እና የ1987 ሕገ-መንግሥት ወጥመድ በሌላ በኩል፣ ኤርትራ እውቅና ያገኘችው በ1985 (እ.ኤ.አ 1993) በተደረገው ረፈረንድም እና በኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት (TGE) ስምምነት እንደሆነ ከተቀበለች፣ ወደ “ሕጋዊው ሰንሰለት” ውስጥ ትገባለች። እዚህ ጋር ነው የ1987ቱ (የ1979 ዓ.ም) የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት ዋና መከራከሪያ የሚሆነው። ​የእናት ሀገር ሕግ የበላይነት፡ በዓለም አቀፍ ሕግ፣ አንዲት አገር ስትገንጠል የድንበሯ ወሰን የሚወሰነው በ“እናት ሀገሪቱ” (Parent State) የውስጥ ሕግ ነው። የኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት (TGE) በወቅቱ ሉዓላዊ ሥልጣን ያልነበረው ጊዜያዊ አካል (Provisional Government) ነበር። ​የድንበር ምንጭ፡ በወቅቱ በሥራ ላይ የነበረውና ያልተሻረው ብቸኛው ሉዓላዊ ሰነድ የ1987 ሕገ-መንግሥት ነው። ይህ ሕገ-መንግሥት ደግሞ “ኤርትራ” የሚለውን ክፍለ-ሀገር ሲበይን አሰብን ነጥሎ “የአሰብ እራስ-ገዝ አስተዳደር” በሚል በራሱ በኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥት ስር አድርጎት ነበር። ​1.3. የኤርትራ የሕግ አጣብቂኝ (The Dilemma) ኤርትራ አሰብን የያዘችበትን መንገድ በሁለት መልኩ ብታስቀምጠውም በሁለቱም ትሸነፋለች፦ ​በኃይል ነው ካለች፡ በሕግ ፊት “ወራሪ” ስለምትባል፣ አሰብን የመመለስ እርምጃ “ግዛታዊ አንድነትን የማስከበር” (Restoring Territorial Integrity) እርምጃ ይሆናል። ​በሕግ ነው ካለች፡ ሕጉ (የ1987 ሕገ-መንግሥት) አሰብ የኤርትራ አካል እንዳልሆነች በግልጽ ስለሚያስቀምጥ፣ አሰብን ይዛ መውጣቷ “መሠረታዊ የሕግ ስህተት” (Fundamental Error) እና “ከሥልጣን በላይ የሆነ ድርጊት” (Ultra Vires) ይሆናል። ​ የኤርትራ ነፃነት በሕግም ሆነ በኃይል ቢመዘን፣ አሰብን ይዞ ለመውጣት የሚያስችል “ሕጋዊ ሰነድ” (Title of Sovereignty) የላትም። የሽግግር ቻርተሩም ሆነ የተመድ ወንበር ማግኘቷ፣ ቀድሞ በሕገ-መንግሥት የጸናውን የኢትዮጵያን የግዛት መብት ሊሽሩት አይችሉም። ስለዚህ አሰብን የመመለስ ጥያቄ የሌላን ሀገር ሉዓላዊነት የመጋፋት ጉዳይ ሳይሆን፣ በሕግ የተከለከለንና በስህተት የተወሰደን የራስን ግዛት የማስከበር (Law Enforcement) ጉዳይ ነው። 2፡ #የሀገር ቀጣይነት መርህ እና የ1987 ሕገ-መንግሥት “ሕጋዊ ሕያውነት” (State Continuity and Legal Primacy) ​2.1. የሀገር ቀጣይነት መርህ (State Continuity Theory) በዓለም አቀፍ ሕግ አንድ ሀገር መንግሥቷ ቢወድቅ ወይም ሥርዓት ቢቀየር፣ የሀገሪቱ ዓለም አቀፋዊ ማንነትና የግዛት ሉዓላዊነት አይቀየርም። ኢትዮጵያ በ1983 ዓ.ም (1991) የመንግሥት ለውጥ ሲያጋጥማት፣ ሀገሪቱ እንደ ሀገር የመቀጠል (Continuator State) መብቷ የጸና ነበር። የሽግግር መንግሥቱ (TGE) የዚህች ቀጣይነት ያላት ሀገር “ጊዜያዊ ወኪል” እንጂ አዲስ ሀገር ፈጣሪ አልነበረም። ​2.2. የ1987 ሕገ-መንግሥት እንደ ብቸኛው “የባለቤትነት ማረጋገጫ” (Title Deed) በሕግ ዕይታ፣ የ1987ቱ ሕገ-መንግሥት የኢትዮጵያ ሕዝብ የመጨረሻው ሉዓላዊ የፈቃድ መግለጫ ነው። ​የሕግ ክፍተት አለመኖር፡ የሽግግር መንግሥቱ ቻርተር “ጊዜያዊ አስተዳደራዊ ሰነድ” እንጂ የሀገርን ግዛት የመሸርሸር ሥልጣን ያለው “ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥት” አይደለም። ​የአሰብ ሁኔታ፡ በ1987 ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 2 መሠረት፣ አሰብ ከኤርትራ ተለይቶ “የአሰብ እራስ-ገዝ አስተዳደር” በሚል በሕግ ታውቆ ነበር። ይህ ሕጋዊ አወቃቀር በሌላ ተመጣጣኝ ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥት ካልተሻረ በስተቀር፣ የሽግግር መንግሥቱ በቻርተር ብቻ ሊሽረው አይችልም። ​2.3. “ከሥልጣን በላይ” የተደረገ ውሳኔ (The Ultra Vires Doctrine) በሕግ መርህ፣ አንድ ወኪል (Agent) ለዋናው ባለቤት (Principal) ከተሰጠው ሥልጣን ውጭ ውል ቢፈርም ውሉ ዋጋ የለውም። ​የሽግግር መንግሥቱ (TGE) የተቋቋመው ሀገሪቱን ወደ ምርጫ ለማሸጋገር እንጂ፣ የሀገሪቱን ቋሚ የግዛት ወሰን ለመለወጥ አልነበረም። ​ቻርተሩ ራሱ “ኤርትራን” ከሥልጣን ክልሉ ውጭ አድርጓት ነበር። አሰብ ደግሞ በሕግ ከኤርትራ የተለየች የኢትዮጵያ ግዛት በመሆኗ፣ TGE አሰብን አሳልፎ ለኤርትራ የሰጠበት መንገድ “ከሥልጣን በላይ” (Ultra Vires) ነው። ​2.4. የ“ኢ-ሕገመንግሥታዊነት” ውጤት (Constitutional Invalidity) ማንኛውም ዓለም አቀፍ ስምምነት የሀገሪቱን የውስጥ ሕገ-መንግሥት በግልጽ የጣሰ ከሆነ፣ በቪየና የውል ስምምነት ሕግ (VCLT Art 46) መሠረት ተቀባይነት የለውም። አሰብን አሳልፎ መስጠት የኢትዮጵያን የግዛት አንድነት የሚደነግገውን የ1987 ሕገ-መንግሥት የጣሰ “መሠረታዊ ስህተት” (Fundamental Error) በመሆኑ፣ ድርጊቱ ከመጀመሪያውኑ ሕጋዊ ውጤት አልነበረውም (Void ab initio)። ​ ኢትዮጵያ ዛሬም ድረስ በአሰብ ላይ ያላት መብት አልተቋረጠም። ምክንያቱም የግዛት ባለቤትነት የሚወሰነው በሕግ (De Jure) እንጂ በጊዜያዊ ወኪል (TGE) ፍላጎት አይደለም። የ1987ቱ ሕገ-መንግሥት የአሰብን ባለቤትነት ለኢትዮጵያ አጽንቶ ስለያዘ፣ ኤርትራ በአሁኑ ሰዓት አሰብን የያዘችው “ያለ ባለቤትነት ማረጋገጫ” (Defective Title) ነው። ስለዚህ አሰብን ማስመለስ የቆየንና ያልተሻረን ሕገ-መንግሥታዊ መብት ማስከበር (Enforcing a Suspended Title) ማለት ነው። ​ ​​ 3፡ የ“ዩቲ ፖሲዴቲስ ጁሪስ” (Uti Possidetis Juris) መርህ እና የአስተዳደር ወሰን ወጥመድ (Uti Possidetis Juris: The Cases of Yugoslavia and the Soviet Union) ​ ​3.1. የ“ዩቲ #ፖሲዴቲስ” መርህ ትርጉም “ዩቲ ፖሲዴቲስ” (Uti Possidetis) ማለት አንድ ሀገር ነፃነቷን ስታገኝ፣ በወቅቱ የነበራትን “ሕጋዊ የአስተዳደር ወሰን” (Administrative boundary) ይዛ ትወጣለች ማለት ነው። ይህ መርህ በአፍሪካ የአንድነት ድርጅት በ1964 እ.ኤ.አ በካይሮ ጉባኤ የጸደቀና የሀገራትን ድንበር ለማረጋጋት የሚሠራ መሠረታዊ ሕግ ነው። ​3.2. የኤርትራ “አስተዳደራዊ ወሰን” በነፃነት ዋዜማ (1991-1993) ኤርትራ ነፃነቷን ስታገኝ የነበራት ሕጋዊ ወሰን የትኛው ነው? የሚለው ጥያቄ የመከራከሪያው ማገር ነው። ​የኤርትራ መከራከሪያ፦ ኤርትራ “የጣሊያን የቅኝ ግዛት ካርታ መሠረት ሊደረግ ይገባል” ትላለች። ​የሕግ እውነታው፦ ዓለም አቀፍ ሕግ የሚቀበለው “የቅኝ ግዛት ካርታን” ብቻ ሳይሆን፣ ነፃነት በታወጀበት ቅጽበት የነበረውን ትክክለኛ የአስተዳደር ወሰን ነው።

#​አተገባበሩ፦ ኤርትራ በ1993 ነፃነቷን በይፋ ስታገኝ፣ በወቅቱ በነበረው ሉዓላዊ የኢትዮጵያ ሕግ (አዋጅ ቁጥር 14/1987) መሠረት አሰብ የኤርትራ አስተዳደር አካል አልነበረችም። አሰብ ራሱን የቻለ የኢትዮጵያ ራስ-ገዝ መስተዳድር ነበር። ስለዚህ በ"ዩቲ ፖሲዴቲስ" መርህ መሠረት፣ ኤርትራ ነፃ መውጣት የነበረባት አሰብን ሳይጨምር ነው። አሰብን ይዛ መውጣቷ የራሱን የዓለም አቀፍ ድንበር መርህ የሚጥስ ነው። ​3. የሪፐብሊካን ሉዓላዊነት እና የሕዝብ ፈቃድ (Popular Sovereignty) የሀገር ግዛት የጥቂት ግለሰቦች ንብረት ሳይሆን የሕዝብ የጋራ ሀብት ነው። #​ሙግቱ፦ የሽግግር መንግሥቱ አሰብን አሳልፎ የሰጠው የኢትዮጵያን ሕዝብ ፍላጎት ሳይጠይቅና ብሔራዊ ሪፈረንደም ሳይደረግ ነው። ያለ ባለቤቱ (ያለ ሕዝቡ) ፈቃድ የተደረገ የግዛት ስምምነት በዲሞክራሲያዊ ሕግም ሆነ በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌ (የእናት ሀገር ሕዝብ መብት) ተቀባይነት የለውም። ​4. የታሪካዊ ይዞታ ሰነድ (Historic Title) ኢትዮጵያ በአሰብ የባህር ዳርቻ ላይ ያላት መብት በቅኝ ግዛት ውል ላይ የቆመ ሳይሆን፣ ከቅኝ ግዛት በፊትም ሆነ በኋላ በነበሩ ሉዓላዊ ይዞታዎቿ ላይ የተመሰረተ ነው። #​አተገባበሩ፦ ተመድ በውሳኔ 390 A (V) ኢትዮጵያ ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር እንዲኖራት የወሰነው፣ ይህንን ታሪካዊ መብቷን በማረጋገጥ ነው። የሽግግር መንግሥቱ ስህተት ይህንን ለዘመናት የጸና የታሪክና የሕግ ሰንሰለት ሊበጥሰው አይችልም። 2.4. #በዋቢነት ያገለገሉ ዓለም አቀፍ ድንጋጌዎች፣ የኢትዮጵያ የውስጥ ሕጎች እና የተመድ (UN) ውሳኔዎች ዝርዝር: #ዓለም_አቀፍ_የውል _ስምምነቶችና ድንጋጌዎች፦ ​የቪየና የውል ስምምነቶች ኮንቬንሽን (Vienna Convention on the Law of Treaties - VCLT, 1969): #​አንቀጽ 48 (መሠረታዊ ስህተት): አንድ ሀገር ለስምምነት የሰጠው ድምፅ በወቅቱ በነበረ መሠረታዊ የስህተት ግንዛቤ ላይ የተመሰረተ ከሆነ ስምምነቱን ውድቅ ለማድረግ የሚያስችል ድንጋጌ። #​አንቀጽ 46 (የውስጥ ሕግ ጥሰት): አንድ ስምምነት የሀገርን የውስጥ ሕግ (ሕገ-መንግሥትን) በግልጽ በጣሰ መልኩ ከተፈጸመ በሀገሪቱ ላይ ግዴታ እንደማይጭን የሚገልጽ። ​የሞንቴቪዲዮ ኮንቬንሽን (Montevideo Convention, 1933): #​አንቀጽ 6: ስለ መንግሥታት ዕውቅና (Recognition) የሚደነግግ ሲሆን፣ ዕውቅናው ሕጋዊ የሚሆነው በሉዓላዊ አካላት መካከል በፈቃደኝነት ሲደረግ ብቻ እንደሆነ ያስረዳል (በማኒፌስቶው ላይ የሽግግር መንግሥቱ ሉዓላዊ ወኪል አለመሆኑን ለመሟገት የዋለ)። #የተመድ_ቻርተር (UN Charter): #​አንቀጽ 2(4): የሀገራትን ግዛታዊ አንድነት (Territorial Integrity) የሚጠብቅ ሲሆን፣ ይህ ጥበቃ ለኢትዮጵያም እኩል ተፈጻሚ እንደሚሆን ለማሳየት የዋለ። ​2. የተባበሩት መንግሥታት (UN) ልዩ ውሳኔዎች ​የተመድ ጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ 390 A (V) [1950]: ​ይህ ውሳኔ ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን እንድትቀላቀል ሲወስን፣ ኢትዮጵያ ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር (Access to the sea) እንዲኖራት በዋናነት ደንግጓል። ይህ ውሳኔ በሌላ ውሳኔ እስካልተሻረ ድረስ እንደ ቋሚ ዓለም አቀፍ ሕግ ያገለግላል። ​3. የኢትዮጵያ የውስጥ ሕጎች (Domestic Laws) ​የ1979ኙ (እ.አ.አ 1987) የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት: ​የሽግግር መንግሥቱ እስከ 1994 (እ.አ.አ) ድረስ በተመድ መቀመጫውን ሲይዝ ኢትዮጵያን ይወክልበት የነበረው ብቸኛው ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥታዊ ሰነድ። #​አዋጅ ቁጥር 14/1979 (እ.አ.አ 1987): ​"የአሰብ ራስ-ገዝ መስተዳድር" (Assab Autonomous Region): ይህ አዋጅ አሰብን ከኤርትራ አስተዳደራዊ ክልል በሕግ ለይቶ በቀጥታ ለማዕከላዊ መንግሥቱ ተጠሪ ያደረገበት ሉዓላዊ ሰነድ ነው። #​የ1983ቱ (እ.አ.አ 1991) የሽግግር ቻርተር: ​ኢትዮጵያ በሽግግር ወቅት እንድትመራበት የወጣ ሰነድ ቢሆንም፣ በሕዝብ ውሳኔ ያልጸደቀና የ1979ኙን ሉዓላዊ ሕገ-መንግሥት የመሻር ሕጋዊ አቅም የሌለው መሆኑን ለማሳየት የተጠቀሰ። ​4. ዓለም አቀፍ የሕግ መርሆዎች (Legal Doctrines) ​የመንግሥት ቀጣይነት መርህ (Doctrine of State Continuity): መንግሥታት ቢቀያየሩም ሀገር ግን እንደ ቋሚ ሕጋዊ አካል ትቀጥላለች የሚል መርህ። ​ዩቲ ፖሲዴቲስ ጁሪስ (Uti Possidetis Juris): ነፃነት በሚገኝበት ወቅት የነበረው አስተዳደራዊ ወሰን መከበር አለበት የሚል መርህ (አሰብ በነፃነት ወቅት ከኤርትራ ተለይታ እንደነበር ለማሳየት የዋለ)። ​አልትራ ቪሬስ (Ultra Vires): አንድ አካል ከተሰጠው ሕጋዊ ሥልጣን በላይ ውሳኔ ሲያስተላልፍ ውሳኔው ዋጋ ቢስ መሆኑን የሚገልጽ መርህ። 2.5.#ይህ_ማኒፌስቶ_የሚያረጋግጠው፦ ​የ1993ቱ ድንበር የተመድ ውሳኔ 390 A (V) የጣሰ መሆኑን፣ ​አሰብ በሕግ (De Jure) የኢትዮጵያ አካል መሆኗን፣ ​አሁን ያለው የኤርትራ ይዞታ "ሕገ-ወጥ ይዞታ" (Illegal Occupation) መሆኑን ነው። 2.6.በመጨረሻም፦ #ኢትዮጵያ_ማድረግ_ያለባት: ​ኢትዮጵያ ሉዓላዊ መብቷን ለማስከበር በትርክት፣ በሰነድና በፖሊሲ ደረጃ የሚከተሉትን እርምጃዎች መውሰድ ይኖርባታል፦ #​የካርታ ማስተካከያ: በሕገ-ወጥ መንገድ የተከለሉ ግዛቶቿን (አሰብን) እንደ ግዛቷ አካል አድርጎ ማሳየት። ​ሕጋዊ ስያሜ፦ አሰብ በአሁኑ ወቅት "ተወሮ የተያዘ ግዛት" (Occupied Territory) ተብሎ በይፋ እንዲጠራ ማድረግ። #​የትርክት ግንባታ፦ የአሰብ ጉዳይ ከኢኮኖሚ ጥገኝነት ባለፈ፣ የተመድ ውሳኔ 390 A (V) የጣሰ የሉዓላዊነት ጥሰት መሆኑን በዲፕሎማሲያዊ መድረኮች ማስተዋወቅ። ​ለሕግ ማስከበር መዘጋጀት፦ ሀገሪቱ በታሪክም ሆነ በሕግ የተሰጣትን የባህር በር መብት ለማስከበር በሁሉም ዘርፍ ራሷን ማዘጋጀት። ​ የኢትዮጵያ ሙግት በተመድ ውሳኔ 390 A (V) እና በአዋጅ ቁጥር 14/1979 በሚባሉ ሁለት የማይናወጡ ዓምዶች ላይ የቆመ ነው። አሰብ የኢትዮጵያ በሕግ የተያዘ (De jure) ግዛት ሲሆን፣ የአሁኑ አስተዳደር ግን በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘ (De facto occupation) ነው። 3. #የዋና_ ዋና_ሐሳቦች_ፍቺናብበራሪያ 1፡ የኤርትራ “የነፃነት ምንጭ” : በኃይል ወይስ በሕግ? ​1.1. የ“በኃይል መገንጠል” (Succession by Force) ትርክት እና ውጤቱ የኤርትራ መንግሥት ደጋግሞ የሚያነሳው ትርክት “ነፃነታችንን በ30 ዓመት ትግል በደማችን አግኝተናል” የሚል ነው። ይህ የኃይል ትርክት በዓለም አቀፍ ሕግ ፊት ትልቅ ክፍተት አለበት። በዘመናዊው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (UN) መርህ መሠረት፣ ኃይልን በመጠቀም ድንበርን መለወጥ ወይም ሀገርን መገንጠል “ሕጋዊ የባለቤትነት መብት” (Legal Title) አያስገኝም።

#​አንቀጽ 3፡ አሰብ እንደ "በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘ ግዛት" (Illegally Occupied Territory) የአሰብ ግዛት በ1993 በስህተት ወደ ኤርትራ እንዲካተት መደረጉ፣ የኢትዮጵያን ግዛታዊ አንድነት (Territorial Integrity) የሚጥስ ቀጣይነት ያለው ተግባር ነው። ስለሆነም፣ አሰብ በአሁኑ ወቅት በኤርትራ አስተዳደር ሥር መሆኑ "ሕገ-ወጥ ይዞታ" (Illegal Occupation) ተደርጎ ይወሰዳል። ኢትዮጵያ ይህን ግዛት ለመመለስ የምታደርገው ጥያቄ "ሕግ የማስከበር እርምጃ" (Law Enforcement Action) እንጂ በሌላ ሉዓላዊ ሀገር ላይ የሚደረግ ወረራ (Aggression) አይደለም። #​አንቀጽ 4፡ የቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ (Surgical Rectification) ኢትዮጵያ የቀድሞዋን ኤርትራ ክፍለ ሀገር ሙሉ ነፃነት አትቃወምም። ጥያቄው በ1979ኙ ሕግ መሠረት ከኤርትራ ተለይቶ የነበረውን የአሰብን የባህር ዳርቻና ግዛት ብቻ የሚመለከት "ቀዶ ጥገናዊ ማስተካከያ" (Surgical Rectification) ነው። ይህ ማስተካከያ በዓለም አቀፍ ደረጃ "የቀድሞ ሁኔታን የመመለስ" (Restitutio in Integrum) መርህን የሚያረጋግጥ ነው። ​ 2.2. #የኤርትራ_ወገን_እንደ_መከላከያ ሊያነሳቸው ለሚችላቸው ነጥቦች የተዘጋጁ "አሸናፊ" የሕግ ምላሽ (Rebuttal): ​የኤርትራን "የቅኝ ግዛት" እና "የሪፈረንደም" ሙግት የሚያፈርስ #የሕግ አፀፋ ​1. ስለ "ቅኝ ግዛት" (Decolonization) እና ሪዞልሽን 390 A (V) ​የኤርትራ ሙግት፦ "ኢትዮጵያ በ1962 (እ.ኤ.አ) ፌዴሬሽኑን በማፍረስ ኤርትራን በኃይል ጠቅልላለች (Annexation)፤ ስለዚህ የኢትዮጵያ አገዛዝ የቅኝ ግዛት ነው" ይላሉ። ​የሕግ አፀፋ፦ በዓለም አቀፍ ሕግ ኤርትራ የቅኝ ግዛት (Colony) ደረጃዋ በሕግ ያበቃው በ1952 (እ.ኤ.አ) ተመድ በወሰነው ሪዞልሽን 390 A (V) መሠረት ከእናት ሀገሯ ከኢትዮጵያ ጋር ስትቀላቀል ነው። ተመድ በ1962 የተከናወነውን የፌዴሬሽን መፍረስ (Annexation) "ወረራ" ብሎ አለመኮነኑና ሪዞልሽኑን አለመሻሩ (Never Repealed)፣ ድርጊቱ በአንድ ሉዓላዊ ሀገር የውስጥ የሥልጣን መዋቅር ለውጥ እንደሆነ ዕውቅና መስጠቱን ያሳያል። ስለዚህ በዓለም አቀፍ ሕግ "Void and Nullified" የሆነው የጣሊያን የቅኝ ግዛት ድንበር እንጂ የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት አይደለም። ጦርነቱም "የነፃነት ትግል" ሳይሆን በሉዓላዊት ሀገር ላይ የተደረገ "የመገንጠል እንቅስቃሴ" ነው። ​2. ስለ 30 ዓመታት ጦርነት እና የ"እናት ሀገር" (Mother State) ዕውቅና ​የኤርትራ ሙግት፦ "ለ30 ዓመታት ተዋግተን በድል ነው ነፃነታችንን ያገኘነው፤ ሪፈረንደሙም ይህን አረጋግጧል" ይላሉ። ​የሕግ አፀፋ፦ በሕግ ፊት ጦርነት ማሸነፍ ብቻውን ለግዛት ይዞታ ሕጋዊነት (Legal Title) አይሰጥም። የኤርትራ ጊዜያዊ መንግሥት (Provisional Government of Eritrea) እ.ኤ.አ ከ1991 እስከ 1993 ድረስ የነበረው ግንኙነት ከኢትዮጵያ "እናት ሀገር" (Mother State) ጋር ነበር። ኤርትራውያን "ጊዜያዊ መንግሥት" መስርተን "ሪፈረንደም" እናካሂዳለን ማለታቸው ራሱ፣ በወቅቱ በተመድ ወንበር የነበረችውን የኢትዮጵያን "እናት ሀገርነት" እና ሉዓላዊነት በይፋ ማመናቸውን (Recognition) ያረጋግጣል። ያቺ እናት ሀገር ደግሞ በ"መንግሥት ቀጣይነት" (State Continuity) መርህ መሠረት በወቅቱ የነበረው ሉዓላዊ የሕግ ማዕቀፏ የ1987ቱ (እ.አ.አ) የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት ነው። ​3. ስለ ሞንቴቪዲዮ አንቀጽ 6 እና የተመድ 2(4) - "መሠረታዊ ስህተት" (Fundamental Error) ​የኤርትራ ሙግት፦ "ዕውቅና የማይሻር ነው (Montevideo Art. 6)፤ የተመድ ቻርተር 2(4) የግዛት አንድነታችንን ይጠብቃል" ቢሉ፦ #​የሕግ አፀፋ፦ ​ሞንቴቪዲዮ 6 እና "ሕጋዊ ፈቃድ"፦ ዕውቅና የማይሻር የሚሆነው "ሕጋዊ ፈቃድ" (Valid Consent) ሲኖር ብቻ ነው። የሽግግር መንግሥቱ (TGE) ግን አሰብን አሳልፎ ለመስጠት ሉዓላዊ ሥልጣን (Sovereign Power) አልነበረውም። የሽግግር ቻርተሩ ኤርትራን ከይዞታው አግልሏል (Exclude አድርጓል)፤ ስለዚህ TGE በኤርትራ ጉዳይ ላይ የመወሰን ሥልጣን የለውም። በቪየና የውል ስምምነቶች ኮንቬንሽን (VCLT) አንቀጽ 48 መሠረት፣ አሰብን የኤርትራ አካል አድርጎ ዕውቅና መስጠት "መሠረታዊ የሕግ ስህተት" (Fundamental Error of Law) በመሆኑ፣ የተሰጠው ዕውቅና በሕግ ፊት "ባዶ" (Nullity) ነው። ​ተመድ 2(4) እና 390 A (V)፦ ይህ አንቀጽ የኢትዮጵያን ግዛታዊ አንድነትም ይጠብቃል። በተመድ ያልተሻረው ሪዞልሽን 390 A (V) ኢትዮጵያ "ያለምንም የድንበር ገደብ የባህር በር እንዲኖራት" ይደነግጋል። አሰብን መውሰድ ይህንን ሕግ የጣሰ በመሆኑ፣ ኤርትራ ራሷ የተመድ ቻርተርን እና የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት ጥሳለች። ​4. የቻርተሩ አቅም እና "የመንግሥት ቀጣይነት" ​የሽግግር ቻርተሩ በሕዝብ ያልጸደቀና በተመድ ዘንድ "Sovereign Document" ተብሎ ዕውቅና የሌለው ጊዜያዊ የአስተዳደር መመሪያ ነው። በዓለም አቀፍ ሕግ "Latest Legal Framework" በሚለው መርህ መሠረት፣ በተመድ እና በአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU) ወንበር ላይ ኢትዮጵያን የሚወክለው ሉዓላዊ ሰነድ የ1987ቱ ሕገ-መንግሥት ነበር። የሽግግር መንግሥቱ "ሞግዚት" (Caretaker) በመሆኑ፣ በሕግ የተረከባትን ሀገር ግዛት የመሸርሸር ሥልጣን የለውም። ​ሪፈረንደሙ የተካሄደው በኢትዮጵያ ሉዓላዊ ጥላ ሥር ሆኖ ሳለ፣ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት የሚገልጸው የ1987ቱ ሕገ-መንግሥት ደግሞ አሰብን ከኤርትራ ለይቶ የኢትዮጵያ ግዛት አድርጎታል። ስለዚህ አሰብን በኤርትራ ሪፈረንደም ውስጥ ማካተት "መሠረታዊ የሕግ ስህተት" እንጂ ነፃነት አይደለም። አሰብ ዛሬም በሕግ (De Jure) የኢትዮጵያ ግዛት ናት። 2.3 #የሕግ_ማጠናከሪያዎችና_የታሪክ ምስክሮች (Legal Reinforcements) ​1. የ"አልትራ ቪሬስ" (Ultra Vires) መርህ እና የሥልጣን ገደብ በዓለም አቀፍ ሕግ፣ አንድ የመንግሥት አካል በሀገሪቱ ሕገ-መንግሥት ከተሰጠው ሥልጣን በላይ ስምምነት ካደረገ፣ ያ ስምምነት በሀገሪቱ ላይ ግዴታን አይጭንም። #​ሙግቱ፦ የሽግግር መንግሥቱ (TGE) "ጊዜያዊ ሞግዚት" እንጂ "ሉዓላዊ ወኪል" አልነበረም። በቪየና የውል ስምምነቶች ኮንቬንሽን አንቀጽ 46 መሠረት፣ የሀገርን የውስጥ ሕግ (የ1987ቱን ሕገ-መንግሥት) በግልጽ በጣሰ መልኩ የተደረገ የግዛት ዝውውር በዓለም አቀፍ ደረጃ ውድቅ ነው። አሰብን አሳልፎ መስጠት የሽግግር መንግሥቱ ከተሰጠው ውክልና በላይ የተከናወነ ተግባር በመሆኑ ለኢትዮጵያ ሀገርነት የሚፈጥረው ግዴታ የለም። ​2. የ"ዩቲ ፖሲዴቲስ" (Uti Possidetis Juris) ትክክለኛ ትርጓሜ ይህ መርህ "ነፃነት በሚገኝበት ወቅት የነበረው አስተዳደራዊ ወሰን ይከበር" የሚል ነው።

2 #ዝርዝር_ማብራሪያ: ​እ.ኤ.አ. በ1993 የተመሰረተው የአፍሪካ ቀንድ ጂኦፖለቲካዊ ቅርጽ መሠረቱ በሕጋዊ አያዎ (Paradox) ላይ ያረፈ ነው። ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ የወቅቱን ድንበሮች እንደ ተዘጋ የታሪክ ምዕራፍ ቢመለከተውም፣ የውል ስምምነቶች ሕግን፣ የመንግሥት ቀጣይነትን እና የሕጎችን ተዋረድ በጥብቅ ስንመረምር፣ የኢትዮጵያ "ሉዓላዊ ፊርማ" በአሰብ የባህር ዳርቻ ይዞታ ላይ ፈጽሞ በሕጋዊ መንገድ አርፎ አያውቅም። ይህ ጽሑፍ የ1993ቱን ነባራዊ ሁኔታ (Status Quo) በይፋ የሚሞግት ሲሆን፣ የተመድ (UN) የሕግ መሣሪያዎችን በመጥቀስ የኤርትራ መገንጠል ከ"መሠረታዊ ስህተት" (Fundamental Error) የመጣ ውጤት መሆኑን ያስረዳል። ​የ1993ቱ ክፍፍል በሕግ ፊት "ሊሻር የሚችል" (Defeasible) መሆኑን ለመረዳት፣ መጀመሪያ የሽግግር መንግሥቱን (TGE) የሥልጣን ምንጭ መለየት አለብን። ተመድ (UN) ዕውቅና የሚሰጠውና ወንበር የሚፈቅደው ለሉዓላዊ ሀገራት (Sovereign States) እንጂ ለጊዜያዊ አስተዳደሮች አይደለም። የሽግግር መንግሥቱ እ.ኤ.አ. በ1991 የተመድ ወንበርን ሲይዝ፣ በዓለም አቀፉ የ"መንግሥት ቀጣይነት" (State Continuity) መርህ መሠረት የነባሪዋ ኢትዮጵያ "ሞግዚት" (Caretaker) ሆኖ እንጂ እንደ አዲስ ሉዓላዊ አካል አልነበረም። እስከ 1994 (እ.ኤ.አ) ድረስ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና የግዛት ወሰን በሕግ ደረጃ የሚገልጸው ብቸኛውና ንቁ (Active) ሰነድ የ1987 (እ.ኤ.አ) የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት ነበር። በመሆኑም፣ በወቅቱ የነበሩት እንደ "የኤርትራ ጊዜያዊ መንግሥት"፣ "ሪፈረንደም" እና "የራስን ዕድል በራስ መወሰን" ያሉ ጽንሰ-ሀሳቦች ትርጉም የሚኖራቸው ከ"እናት ሀገር" (Mother State) አንጻር ብቻ ሲሆን፣ እናት ሀገር የተባለችው ኢትዮጵያ ደግሞ ግዛቷ የሚወሰነው በደርግ ሕገ-መንግሥት ነው። የሽግግር መንግሥቱ ቻርተር ኤርትራን እንደ አንድ አካል አለማካተቱ፣ ኤርትራ በወቅቱ በተመድ ወንበር ትርጓሜ መሠረት የኢትዮጵያ አንዱ "ክፍለ ሀገር" (Province) መሆኗን የሚያረጋግጥ ሲሆን፣ አሰብ ግን በዚሁ ሉዓላዊ ሕግ መሠረት ከኤርትራ ተለይቶ የተደነገገ የኢትዮጵያ የራስ-ገዝ መስተዳድር ነበር። ​የሽግግር መንግሥቱ የ1979ኙን (1987) ሕግ የመሻር ሉዓላዊ ብቃት ስላልነበረው፣ አሰብ በኤርትራ ሪፈረንደም ውስጥ እንዲካተት ሲፈቅድ ከሕጋዊ ሥልጣኑ በላይ (Ultra Vires) ነው የሠራው። የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት የሚመነጨው በጠመንጃ ስልጣን ከያዘ አካል ሳይሆን፣ በተመድ ውሳኔ (Resolution) 390 A (V) ላይ በታወቀውና ግልጽ የባህር በር ባለው የሉዓላዊነት መዋቅር ላይ ነው። ይህ የተመድ ውሳኔ እስከ ዛሬ ድረስ ያልተሻረ (Never Repealed) በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ በተመድ ውስጥ ያላት ሉዓላዊ ደረጃ ዛሬም በዚህ ሕግ ላይ የቆመ ነው። በመሆኑም፣ አሰብ ከኤርትራ የተለየ የኢትዮጵያ ሉዓላዊ አካል ነበር፣ በኤርትራ ውስጥ መካተቱ በቪየና የውል ስምምነቶች ኮንቬንሽን (VCLT) አንቀጽ 48 መሠረት "መሠረታዊ ስህተት" (Fundamental Error) ነው። ስለሆነም፣ በአሁኑ ወቅት አሰብ በኤርትራ መተዳደሩ በሕገ-ወጥ መንገድ የተያዘ የኢትዮጵያ መሬት (Illegally Occupied Land) ተደርጎ ሊወሰድ ይገባል። ኢትዮጵያ አሰብን ለመመለስ የምታደርገው ጥያቄ በሌላ ሀገር ላይ የሚደረግ ወረራ (Aggression) ሳይሆን፣ በተመድ ውሳኔ 390 A (V) እና በገዛ ሉዓላዊ ሕጎቿ መሠረት ግዛቷን የማስከበር "ሕግ የማስከበር እርምጃ" (Law Enforcement) እና የቀድሞ ሁኔታን የመመለስ (Restitutio in Integrum) መርህ አካል ነው። ​2.1 #የተፈጠረው_ስህተት ምንድን ነው? ​አንቀጽ 1፡ የሉዓላዊ ሰነድ የበላይነት (Supremacy of the Sovereign Instrument) እ.ኤ.አ. በ1991 ስልጣን የያዘው የሽግግር መንግሥት፣ የኢትዮጵያን ወንበር በተመድ የያዘው በ"መንግሥት ቀጣይነት መርህ" (State Continuity) ነው። በመሆኑም፣ የሽግግር መንግሥቱ በ1979ኙ (1987) የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት እና በአዋጅ ቁጥር 14/1979 ላይ የተደነገገውን የግዛት ወሰን የመጠበቅ "አደራ" (Fiduciary Duty) ነበረበት። የ1983ቱ የሽግግር ቻርተር ሉዓላዊ (Sovereign) ሰነድ ስላልነበረ፣ በሕግ ተዋረድ ቀደም ሲል የነበረውንና በሕዝብ የተወሰነውን የአሰብን ራስ-ገዝነት የመሻር ብቃት የለውም። ​አንቀጽ 2፡ "መሠረታዊ ስህተት" እና የቪየና ኮንቬንሽን (VCLT Art. 48) ኢትዮጵያ በቪየና የውል ስምምነቶች ኮንቬንሽን አንቀጽ 48 መሠረት፣ በ1993 የተሰጠው "የመንግሥት ፈቃድ" (State Consent) በስህተት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ውድቅ (Void) እንዲሆን ትጠይቃለች። ስህተቱ የተፈጠረው አሰብን እንደ ኤርትራ ክፍለ ሀገር አካል አድርጎ በመቁጠር ነው። ሆኖም በወቅቱ የነበረው ቋሚ ሕግ አሰብን ከኤርትራ ለይቶ "የአሰብ ራስ-ገዝ መስተዳድር" በሚል የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ግዛት አድርጎታል። ይህ ስህተት ባይኖር ኖሮ፣ አሰብ በሌላ ሀገር (ኤርትራ) ሪፈረንደም ውስጥ ሊካተት የሚችልበት ምንም ዓይነት ሕጋዊ መሠረት አይኖርም ነበር።

#የኢትዮጵያ_የባህር_በር_ማኒፌስቶ 👥👥👥👥👥👥👥👥👥👥 1. #አጠቃላይ_ጭብጥ: በዓለም አቀፍ ሕግና በተመድ መርህ መሠረት፣ መንግሥታት ሲቀያየሩ ሀገር (State) እንደ ቀጣይ ሕጋዊ አካል ትኖራለች። የሽግግር መንግሥቱ (1983-1987 ዓ.ም) በተመድ እና በአፍሪካ አንድነት ድርጅት የኢትዮጵያን ወንበር ሲረከብ፣ እንደ "ሞግዚት አስተዳደር" (Caretaker) እንጂ እንደ አዲስ ሉዓላዊ አካል አልነበረም። ​ እስከ 1987 (1994) ዓ.ም አዲሱ ሕገ-መንግሥት እስኪጸድቅ ድረስ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ኢትዮጵያን የሚወክልና ግዛቷን የሚወስን ብቸኛው ሉዓላዊ ሰነድ የ1979ኙ የኢሕዲሪ ሕገ-መንግሥት ነበር። የሽግግር ቻርተሩ በሕዝብ ውሳኔ ያልጸደቀ "አስተዳደራዊ መመሪያ" በመሆኑ፣ በተመድ ዘንድ የታወቀውን የኢትዮጵያን ሉዓላዊ ግዛት (አሰብን ጨምሮ) የመለወጥ ሕጋዊ ብቃት የለውም። ​ የሽግግር መንግሥቱ በተመድ የነበረውን መቀመጫ የተጠቀመው በ"መንግሥት ቀጣይነት" (State Continuity) መርህ ነው። ይህ መርህ ደግሞ መንግሥቱ የሀገሪቱን ግዛታዊ አንድነት እንዲጠብቅ ያስገድደዋል። ​ ኢትዮጵያ በተመድ የነበራት ሉዓላዊ ደረጃ (Sovereign Status) በውሳኔ 390 A (V) እና በ1979ኙ ሕገ-መንግሥት ላይ የቆመ ነበር። የሽግግር መንግስቱ ይህንን መሠረት ሳይሽር ኤርትራን አሳልፎ መስጠቱ በሕግ ፊት መሠረታዊ ስህተት (Fundamental error) ነው። አሰብ ግን የኤርትራ አካል ስላልነበር ዛሬም በሕግ (De Jure) የኢትዮጵያ ሉዓላዊ ግዛት ነው።

#ተሰጥኦ/Talent ሲባል Subscribe አድርጉና ብዙ ተማሩ 👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇https://youtube.com/@emap4?si=pzwQWB0C_JXJmuoh This is 👉 @emap4

#እንዴት_ብንማር_ይሻላል? (ክፍል-3) YouTube 500 ለመግባት ትንሽ ይቀራል እስቲ subscribe አድርጉኝና በደንብ podcast ይኑረኝ። ሊንክ ከታች አለ::   👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇https://youtube.com/@emap4?si=pzwQWB0C_JXJmuoh This is 👉 @emap4