ELCOM

Elektronika va amaliyot Elektronika bo'yicha oliy o'quv yurtini tamomlaymiz u yerda formulalarni  konspekt qilib yozdiradi, rezistor, kondensator, diod, tranzistor va shunga o'xshash radiodetallarni o'rgatadi, unda ham nazariy jihatdan. Hech qaysi institutda elektron platalarni diagnostika qilish,  va tuzatishni o'rgatmaydi. Sxemalar qanday ishlaydi, radiodetallar nima sababdan kuyadi bular xaqida kitoblarda ma'lumot yo'q. Hammasini siz o'zingiz, elektronikada amaliyot va tajribalar orqalik o'rganasiz. Elektronikani qaysi yo'nalishida faoliyat yuritishingizga qaeab, asosiy yuzaga keladigan nuqsonlarni bilib olasiz. Masalan zamonaviy televizorlarni tuzatishda asosan ekran svetodiodlari (podsvetka) kuyadi. Boshqa qurilmalarda 95 % da ta'minlash manbai va qurigan elektrolit kondensatorlar yoki boshqariluvchi tranzistorlardan kelib chiqadi. @elcom_group

Yosh o'rganuvchilarga tavsiya Biz har doim kuchsiz taraflarimizni yashirishga harakat qilamiz. O'rganadigan narsalarimiz juda ko'p, birga ishlayotgan jamoangizdagi malakalik ustozlar bilan suhbatlashib ko'ring, "menda qanday ko'nikmalar haqiqatdan ham yetishmayapti" Bu albatta zarur, kuchsiz taraflaringizni bilib olasiz. So'ngra kamchiliklaringizni to'ldiring! Birdaniga emas, etapma-etap bajaring! Kasbiy o'sishingizda bu turtki bo'ladi. Albatta to'g'ridan to'g'ri tomdan tarasha tushganda, meni yomon taraflarimni, yoki kamchiliklarni aytib bering 😀 demasdan... Men ishlashda qiyinchiliklarga duch kelyapman, menga maslahat bering degandek so'rash kerak. @elcom_group

Elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarining muhofaza zonalari quyidagicha bo'ladi: Elektr uzatish havo liniyalari boʻylab — chetdagi simlardan, ularning ogʻmagan holatida elektr uzatish liniyasining ikkala tomoni boʻylab (havo elektr uzatish liniyasi tayanchi balandligiga mos boʻlgan balandlikdagi) quyidagi masofadagi parallel, vertikal tekisliklar bilan chegaralangan yer uchastkasi va havo hududi, qismi koʻrinishida liniya kuchlanishlari uchun: 1 kilovoltgacha — 2 metr; 6 — 20 kilovolt — 10 metr; 35 kilovolt — 15 metr; 110 kilovolt — 20 metr; 220 kilovolt — 25 metr; 500 kilovolt — 30 metr; @elcom_group

https://youtu.be/br55cMRedq0?si=KgwXzWW7ysFYhK9Y Bishkek shaxri kecha bir soatga elektr energiyasisiz qoldi. Bunga sabab 110 kV yuqori kuchlanish liniyasini, HOWO yuk tashish avtotrasporti, kuzovni ko'targan holatda harakatlanishi natijasida uzilgan. Himoya avtomatikasi o'z vaqtida ishga tushib, kuchlanishni o'chirgan. Yuqori kuchlanish liniyasining, muhofaza hududida qurilish ishlari olib borish, ruhsatnomasiz, mahsus texnikalardan foydalanish taqiqlanadi. Yana bir jihat e'tiborimni tortdi, havo liniyasi ham pastdan tortilgan ekan. Qars ikki qo'ldan chiqadi, loqaydlik oqibatida liniya uzilibdi. Muhofaza hududiga shuncha shag'al turibdi. @elcom_group

Pultli samolyotlarni yasashga qiziquvchilar uchun instagram kanal. Inception_uz @elcom_group

Uyimizdagi eski kabellar Bu yozganlarim faqat elektriklar uchun emas, oddiy insonlar uchun ham. Juda ko'p uchratamiz yillab elektr shitini ochib qaramagan odamlarni. Chiroq yonmay qolsa, keyin elektrik chaqirishadi. Biror joydan, qisqa tutashuv bo'lib, qachon yong'in chiqqunicha emas, malakalik elektrik chaqirib, honadoningizdagi shitni bir qator tekshirtirib oling. Korhonalarda ham shitlar elektr tarmog'iga ulangan qurilmalar ishlab soz holatda tursa ham ППР jadvariga ko'ra ko'rikdan o'tkazib, chanlardan tozalanib kontaktlar sozligi tekshiriladi. Eseser vaqtidan beri ishlab kelayotgan eski alyumin kabellarga oldindan bir narsa deyish qiyin, muddatini o'tab bo'lgan, isralgan vaqt pand berishi mumkin. Hozirgi zamonaviy havfsuzlik talablariga javob bermaydi. Yillar davomida foydalanilgan kabellarni izolyatsiyasi tabiiy ravishda eskirib, qurib qoladi, alyuminni o'zi ham mo'rtlashib qoladi. Eski usuldagi elektr montaji, hozirgi istemolchilarni ko'tarmasligi mumkin. Yaqin vaqt ichida uyingizni kapital ta'mirdan chiqarmoqchimisiz u holda ustalardan avval elektrik chaqiring! Elektrik tavsiyasini beradi, qisman almashtirish kerakmi yoki butunlay modernizatsiya qilishga muhtoj ekanligini. @elcom_group

Konditsioner qanday o'rnatiladi? 👇👇👇 https://elteam.uz/blog/detail/Konditsioner/ @elcom_group

Bilasizmi? Musbat va manfiy zaryadlar bir biriga tortishini yaxshi bilamiz. Hammamizga yapaloq turdagi cho'ntak fonari batareyasi ma'lum. U elektr toki manba'i hisoblanadi. Batareyani manfiy qutbida haddan ziyod ortiq elektronlar bor, musbat qutbida esa yetishmaydi. Shunday ekan uning qutblari orasida elektr maydoni mavjud. Agar unga lampochka ulansa, batareyadan tashkil topgan elektr maydoni, o'tkazgich bo'ylab katta tezlikda tarqay boshlaydi. Bir vaqtda barcha erkin elektronlar harakatga tushadi, o'z o'rnida bu tok yo'nalishi bo'ladi. Tok aslida - dan + ga qarab harakatlanadi. 19 asrda, musbat zaryad tashuvchilarni harakat yo'nalishi, elektr tokini yo'nalishi deb tushunilgan. (U paytda metallarda tok faqat elektronlarga bog'liq bo'lishligini bilishmagan.) An'anaga ko'ra bu qonun saqlanib qolgan, hozirgi kungacha ham, bu qonun bo'yicha metallarda tokning harakati elektronlar harakatiga qarama qarshi deb olingan. @elcom_group

Tranzistorlar Oddiy qilib aytganda, miyamiz fikrlash va eslab qolish uchun ishlatiladigan neyronlar deb ataladigan 100 milliard hujayralardan iborat. Kompyuterlar ham huddi shunga o'xshash, tranzistorlar deb ataladigan milliardlab mayda miya hujayralarini o‘z ichiga oladi. @elcom_group

Avtomatika bu san'at. Eng qizig'i bu dastgohni, ishlayotgani emas, bu dastgohlarni qanday odamlar ixtiro qilgani. Nimagadir u odamlarni hech qachon ko'rsatishmaydi, buni yaratish jarayoni, qanday qilib shu darajagacha yetkazdi... Injener deb shunday mutahassislarni aytadi. Biz esa videoni tomosha qilib ham zavq olyapmiz. @elcom_group

Qurbon hayiti tabrigi Sizlarni musulmonlarning eng katta bayrami Qurbon hayiti bilan tabriklaymiz. O'zingiz mustahkam sog'liq, oilangizga tinchlik-omonlik tilaymiz. Qilgan sadaqa, qurbonliklaringiz qabul bo'lsin, chin niyat bilan qilgan duo va tilaklarimiz ijobat bo'lsin! Alloh taolo yurtimizga barakasini yog'dirib, hayit kunlari amalga oshirgan ezgu amallarimizni qabul qilsin! Bayramizniz muborak bo'lsin! @elcom_group

Elektronika havaskorlariga Elektronikani nimadan boshab o'rganishni bilmayapsizmi? Hammasi ish stoli yasab olishdan boslanadi.  Laboratoriya ta'minlash manbai, payalnik va multimetr bo'lsa boshlanishiga yetarlik, eng oddiy sxemalarni o'rganib amaliyot qilish orqli samaradorlikni oshirish mumkin. Ish stoli bo'lmasa, polga hamma narsa sochib olib, uni yana har safar yig'ishtirib shkafga joylash odamni zeriktiradi. Radiodetallar mayda polda ular bilan ishlash qiyin masala. Boshlanishiga oddiy payalnik olsangiz bo'ladi, men o'zim ham yillar davomida eski, uzoq vaqtda qiziydigan nishi misdan yasalgan payalnik bilan ishlatganman, keyinroq jiddiy shug'ullanmoqchi bo'lsangiz payalnik stansiya olishingiz mumkin. Laboratori ta'minlash manbaini o'zingiz yasab olsangiz bo'ladi, yechimi bor, kopmyuterni eski ta'minlash manbaidan foydalanish mumkin, arzimagan pulga beradi. Multimetrga kelsak qimmatiga pul sarflashga hojat yo'q. UNI-T firmasining UT33C multimetri yaxshi narhi ham cho'ntak ko'taradigan (200 000 so'm) Instrumentlaringiz turi ko'paygani sari ishlashda qulayliklar ortib boradi. Imkon qadar sifatlik instrumentlar sotib oling, poddelka deymizu, shunaqa arzon instrumentlar hatto puliga arzimaydigan bo'ladi, ish stolini tashkil qilayotganingizda hamma sayi-harakatlaringiz bekor qiladi. Esingizda bo'lsin bu narsalar bir marta sotib olinadi, uzoq yillar ishlatish uchun. Elektronika dunyosiga marhamat bu sizga dastlabki bosqichda kerak bo'ladigan narsalar. @elcom_group

Ustoz va arzon ishchi Birov o‘z ishingizni bir qismini bajarib bersa, unga o‘rganishga yordam berasizmi?" Bu endi ustozlik emas. "Ustoz" so‘zining sinonimlari - repetitor va murabbiy, bu biroz yuqori daraja bilan tushuntiririladi. Tajribali kishi tajribasizroq kishiga maslahat beradi. Bunday holat har bir ish joyida kuzatiladi. Bugungi kunda ko'pchilik kasb egalari arzon/bepul mehnat olish maqsadida ustozlik bilan shug‘ullanadi. Bu boshqa narsa baribir mening nazarimda. Ilgari biz ham tekin mehnat qilib yillab yurib o'rganganmiz deyish mumkin, hozir zamon ancha o'zgardi, oz pulga ro'zg'or qiynalib qoladi. Amaliyot olasan deb vaziyatga qarab ishlatilib ekspluatatsiya qilinadi. Bunda yosh o'rganuvchilarga nimadir o'rgatishi mumkin ammo bu o'z - o'zidan ustozlik emas. Norasmiy tarzda o'zaro og'zaki ish xajmini kelishiladi- bu "o‘rgatish" niqobi ostida o‘smirlar yoki zaif, qatlam vakillarining mehnatidan foydalanishdir. Katta xajmdagi ishga, yoshlarni jalb etib, ularning mehnatidan "tajriba orttirish" bahonasida foydalanib oz haq to'lash sizningcha to'g'rimi? Yo‘q. Har qanday mehnatga adolatli haq to‘lanishi kerak, amaliyotlar esa tekin ishchi kuchiga aylanib qolmasligi lozim. Siz qanday o'ylaysiz? Fikrlaringizni izohlarda kutamiz! @elcom_group

#Savol: Skuterni 6 ta akkumulyatorini parallel ulab UPSga zaryadga qo'ysak bo'ladimi, UPS 8 amper tok beradi, akkumulyator bittasi 20 amperdan. #Javob: UPSni o'zgarmas kuchlanish chiqishidagi kuchlanish necha volt berishiga bog'liq. Chunki 6 dona akkumulyatorni parallel ulanganda ularning umumiy kuchlanishi 12 volt, sig'imi esa 120 amper/soat bo'ladi. -------------------------- Ha, mumkin, biroq cheklovlar bilan. Kattaroq sig‘imli akkumulyator o‘rnatish UPSni avtonom ishlash vaqtini oshiradi, lekin qurilmaga zarar yetkazmaslik uchun UPSning xususiyatlarini hisobga olish muhim hisoblanadi. Quyidagi texnik jihatlarga e’tibor bering: 1) Zaryadlash vaqti: UPS ma'lum belgilangan zaryadlash tokini beradi. Agar batareya sig‘imi juda katta bo‘lsa, UPS uni bir necha barobar ko‘proq vaqt davomida zaryadlaydi. Agar elektr energiyasi tez-tez o‘chib tursa, batareya 100 foizgacha zaryadi to'lishga ulgurmaydi. 2) Elektron plataning qizishi: Oddiy kichik UPSlar qisqa vaqt (5-15 daqiqa) ishlashga mo‘ljallangan. Agar katta sig‘imli akkumulyator o‘rnatilsa, UPS akkumulyator orqali uzoq vaqt ishlaganda platadagi radiatorlari qizib ketishi va natijada invertori ishdan chiqishi mumkin. 3) Zaryadlash toki: Ba’zi modellar uchun  juda katta sig'imlik batareya qo'yish, start vaqtida maksimal tok oqib zanjirda ortiqcha yuklamaga olib kelishi mumkin. 4) Kuchlanish: Yangi akkumulyator (yoki yig‘ma)ning kuchlanishi UPSning o'zgarmas kuchlanish chiqarish tarafiga mos kelishi kerak (masalan, 12 V, 24 V yoki 48 V). Tavsiya: Ko‘pchilik UPSlar sig‘imini 1,5-2 barobar oshirish (masalan, 7 A·soatdan 12 A·soat yoki 18 A·soatgacha) muammosiz zaryad qiladi. Katta sig‘imli (40-50 A·soat va undan yuqori) akkumulyatorlarni ulash uchun maxsus invertorlar yoki LT (Long Time) indeksli UPS modellaridan foydalanish tavsiya etiladi. Ular quvvatbardosh zaryadlovchi plata va uzoq muddat qizimasdan ishlash uchun sovutish tizimi bilan jihozlangan bo'ladi. @elcom_group

Elektr bo'limi Farzandlarimiz maktab davrida matematika va ingliz tilli fanlaridan, biz yordam bermasak ham yaxshi o'zlashtirishadi. Biroq 8 sinfa tabiy fanlardan fizika fani boshlanishi bilan ularda tushunmagan soha elektr bo'limi bo'ladi. Bolalar tokni ko'zi bilan ko'rmagan qo'li bilan ushlamagani uchun tasavvur qila olmaydi. Tasavvurlar bo'lmagani sabablik bolalar emas kattalar ham elektr tokidan qo'rqadi. Zanjir nima degani, tok unda qanday oqadi, lampochka qanday yonadi, bu narsalarni hayotiy misollar bilan tushuntirilmaydi. Nazariyalarni amaliy tarzda tushunish muammosi ko'proq uchraydi. O'zimiz ham maktab davrida shunday bo'lganmiz. O'quvchilarda elektr bo'limini o'rgana olmaslik, murakkablik qilishi keyinchalik fizikani boshqa bo'limlarini o'rganishdan ham voz kechishga olib kelishi mumkin. Albatta fizikani o'rganmaslik bu ijtimoiy muammoga aylanib bo'lgan. Sizni farzandingizni muvaffaqiyatga erishishini, ustun bo'lishini hohlamaydilar, shuning uchun internetdagi oddiy misollar bilan ularga o'zimiz tushuntirsak bo'ladi. Youtubeda bor mana o'rgan deb emas, albatta birgalikda bajarib ko'rish kerak. Agar biz bolalarga maktab yoshida elektrni tushunishga yordam bersak, amaliyotda oddiy batareya bilan zanjir hosil qilib ishlashini tushuntirib bersak, ular fizika bo'yicha ham yetuklikka erishadi. @elcom_group

#Savol: Assalom alaykum Shahobiddin aka bitta savolim bor edi, svarka apparatida akkumulyatorni zaryad qilsa bo‘ladimi, akkumlyatorni zaryad qilishda o‘zi aslida nechi Volt kuchlanish kerak bo‘ladi? #Javob: Va alaykum assalom. Internetda "ekspertlar" oddiy payvandlash invertoridan (сварочный инвертор)foydalanib, o‘tirib qolgan avtomobil akkumulyatorini zaryadlash usulini ishonch bilan ko‘rsatayotgan videolar bilan to‘lib-toshgan. Bu oddiy va samarali ko‘rinadi, ammo bu virusli "layfxak" ortida aslida nima yashiringan? Payvandlash invertori tokni stabil beruvchi qurilma hisoblanadi. Uning vazifasi yoy hosil bo'lishi uchun belgilangan tokni ushlab turish, kuchlanish esa ko'p miqdorda o‘zgarishi mumkin. Aynan shu narsa bu usulning imkoniyati va asosiy xavfini keltirib chiqaradi. Aynan shu sababli bu jarayonni amalga oshirish uchun kuchlanishni ham o'lchovchi tok qisqichlari yordamida muntazam nazorat qilib turishni talab qiladi. Tok qisqichisiz bu ishlarni amalga oshiridh juda xavfli bo'ladi. Invertorni yuklamasiz yoqilganda (xolostoy) 60-70 Volt kuchlanish beradi. Bu kuchlanish havo bo'shlig'ini yorib o'tib yoy hosil qilish uchun zarur. 60-70 Volt - aynan shu kuchlanish avtomobilning himoyalanmagan elektronikasini bir zumda ishdan chiqaradi. Sig‘imi 60 A/soat bo‘lgan akkumulyator uchun tavsiya etilgan zaryadlash toki 6 A (sig‘imning 10%) ni tashkil etadi. Payvandlash invertori kam deganda 15 amper tok beradi, bu esa 60 amper/soatlik akkumulyatorga ravsiya etilgan zaryadlash tokidan ikki barobar ortib ketadi. Shu bilan birga, akkumulyatordagi kuchlanish tezlik bilan osha boshlaydi: 13,7 V... 13,8 V... 13,9 V... Mana shu eng muhim joyi.. Jarayonni voltmetrda(multimetr) uzluksiz kuzatib borish va kuchlanish 14,5 V ga yetishi bilan jarayonni darhol to‘xtatish kerak. Zaryadlash jarayonida klemmalardagi kuchlanish. U juda tez o‘sib boradi va asosiy vazifa - 14,5 V chegarasini o‘tkazib yubormaslik, chunki undan yuqori kuchlanishda plastinkalar yemirila boshlaydi. Agar bu chegarani e'tiborsiz qoldirilsa shiddatli elektroliz jarayoni bo'ladi. Yuqori kuchlanish tufayli akkumulyatorni qaynashi, elektrolitdagi suv portlovchi vodorod va kislorodga parchalanadi. Shu bilan birga akkumulyator sig'imini yo'qotadi. Biz qo'rg'oshinli akkumulyator misolida ko'rib chiqdik. AGM va GEL senariysi bundanda xavfliroq. Chunki bu akkumulyatorlar korpusi germetik. Shuning uchun bu layfxsk emas hech qanday chora qolmaganda favqulotda holatlarda qo'rg'oshinlik akkumulyatorlarni jonlantirish uchun holos. Multimetr va tok kleshisiz amalga oshirish qat'ian taqiqlanadi. @elcom_group