باۆکــی ئیلێاس

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ- رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُا- قَالَ: «تَعَلَّمُوا التَّأْوِيلَ قَبْلَ أَنْ يَجِيءَ أَقْوَامٌ يَتَأَوَّلُونَهُ عَلَى غَيْرِ تَأْوِيلِهِ». ابن عباس رَضِيَ الــلّٰــهُ عَنْهُا ئەفەرموێت: فێری لێکدانەوەی قورئان ببن پێش ئەوەی قەومانێک بێن لێکی بدەنەوە لەسەر غەیری لێکدانەوەی خۆیی.

📚«تفسير مقاتل بن سليمان: ٢٦/١»

#واتـــــە: خۆتان فێری تەفسیری قورئان بکەن بەو تەفسیرەی زانایانی پێشینی ئوممەت لەهاوەڵان و تابعین و اتباعی تابعین تەفسیریان کردووه و لێکیان داوەتەوە لەبەر ئەوەی ئەوان نزیك بوون لەوەحی و پێغەمبەر️ ﷴ️ ﷺ، پێش ئەوەی قەومانێك بێن بەهەواو ئارەزووی خۆیان لێکی بدەنەوە لەمانا ڕاستیەکەی خۆیی لایبدەن بەم شێوەیە ئێوەش شوێنی ئەوان بکەون و بەکوێرانە و گومڕا ببن، وە لەکاتی فێربوون ئەبێ فێری زانستەکانی قورئانی پیرۆز بیت وەکو ناسخ و منسوخ و محکم و متشابە و سبب نزولی ئایەتەکان و حەڵاڵ و حەڕام کراوەکان إلی آخر... لەسەر مەنهەجی سەلەف فێربن.

رسول الــلّٰــه ﷺ فەرمویەتی: (مَن أحَبَّ لقاءَ الــلّٰــهِ أحَبَّ اللهُ لقاءَه) هەرکەس حەزی بە دیداری پەروەردگاری بێت زاتی پەروەردگاریش حەز بە دیداری دەکات.

📚[صحیح مسلم:2684]

گەوەترین سەلمێنەری ئەو شەوق و دیدارەی تۆش بۆ لیقای پەروەردگار️ ﷺ لە ئایەتی الــلّٰــه بە دیار دەکەوێت: (فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا) جا ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت و ئومێدی ئەوەیە به‌دیداری په‌روه‌ردگاری شاد ببێت با کارو کرده‌وه‌ی چاک ئه‌نجام بدات و به‌هیچ شێوه‌یه‌ک له په‌رستندا هیچ که‌سێک نه‌کاته هاوه‌ڵ و شه‌ریک بۆی.

📚[الکهف:110]

شەوق وحەزی دیداری الــلّٰــه سەلماندنی دەوێ بە ئەدای تەوحید و کارو کردەوەی چاک و خۆ بە دورگرتن له تاوان”

هاوەڵی بەڕێز حذیفة بن الیمان "رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُ" لەڕێگەی أبي البَخْترَیِّ دەربارەی فەرمایشتی️ الــلّٰــه عزوجل ﴿اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ﴾  دەفەرموێت: نەیان دەپەرستن [بەسوجدە وڕکوع ] بەڵکو دەیان پەرستن بەگوێڕایەڵی کردنیان لەسەرپێچی️ الــلّٰــه ـدا.

📚«موسوعة التفسیر المأثور: ٣٤٩/١٠»

ئیستا ئەم ربوبیەتەمان زۆر هەیە لەناو خەڵکیدا بۆ مەلاو بەناو زاناکان وئەوانەی فەرمان دەکەن بە سەرپێچیکردنی الــلّٰــه و بەزاندنی سنورەکانی️ الــلّٰــه و حەڵاڵ کردنی حەڕام کراوەکان وه حەڕام کردنی حەڵاڵ کراوەکان، خەڵکانێکی زۆر لێیان کۆبۆتەوە گوێڕایەڵیان دەبن بێ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆسەرچاوەکانی قورئان و سوننەت و ئاثاری پێشینی سەلەفی صالح تا هیچ نەبێ بزانن ئەم کەسە ڕاست ئەکات یان لەخۆیەوە فه‌توا دەدات حەڵاڵ حەڕام دەکات و حەڕام حەڵاڵ دەکات، جا بۆیە پێویستە خەڵک لە️ الــلّٰــه بترسێ کەسانێك نەکات بەخــــوا هەرچی ئەو کەسە وتی ئەم بڵێ ڕاستەو گوێڕایەڵی بکات بەبێ ئەوەی بگەڕێتەوە بۆقورئان و سوننەت و ئاساری سەلەف بۆ ڕاستی و دروستی بابەتەکان.

••📜 تقبل الله منا ومنكم چەژنی رمضان پیرۆز بێت لە گشت موسڵمانانی ئەهلی سوننـە. ١/ شوال /١٤٤٦هــ

به شاهێدی خۆیان #فوری؛ دیوانی وەقفی سوننی عێراق: هه‌ڵه‌یه‌ك كرا و پاشگه‌زبووینه‌وه‌ دوو سبه‌ى جه‌ژنه‌ دیوانى وه‌قفى سووننى عێراق له‌ بڕیارى جه‌ژنى ره‌مه‌زان پاشگه‌ز بووه‌ و وتیان په‌له‌كراوه‌ و هه‌ڵه‌ روویداوه‌ بۆیه‌ سبه‌ى یه‌كشه‌ممه‌ ته‌واوكه‌رى مانگى ره‌مه‌زانه‌ و دووسبه‌ی له‌ عێراق ده‌یكه‌ن به‌ جه‌ژن

U

ئەوانەی ئەمڕۆ ئەڵێن مانگ دوو شەوەیە پێیان بڵێن گەر ڕاستگۆ بوون بۆچی دوێنێ وێنەی مانگی یەک شەوەتان نەئەگرت ؟؟؟ هەموو شتێک ئەکەن بۆ سەرخستنی نەفسیان الحمدللە لەسەر سوننەت بەڕۆژوو بوین و لەسەر سوننەت ئەیکەینە جەژن بەچاوی خۆمان و باشاهێدی موسڵمانی ئەهلی سوننەی خاوەن عقیدە

تقبل الله منا ومنكم، جەژن لە هەموو موسوڵمانان پیرۆز بێت.

بەیانی تەواوکەری مانگی پیرۆزی رمضانە، بەپێی سونەتی پێغەمبەری الــلّٰــه ﷺ عبد الــلّٰــه بن عمر دەڵێت : پێغەمبەری الــلّٰــه ﷺ فەرمووی : بەڕۆژوو مەبن (مەیکەن بە مانگی رمضان) هەتا مانگ دەبینن وە ڕۆژووتان مەشکێنن (مەیکەن بەجەژن) هەتا (مانگ) دەیبینن ، ئەگەر شاراوە بوو لێتان (مانگ دیار نەبوو ئایا ڕەمەزانە یان جەژن) ئەوا سی ڕۆژی خۆتان تەواو بکەن .

📚«صحيح البخاري؛١٠٩٦»

✹الترمذي دوای ڕیوایەت ڪردنۍ ئەم حدیثە دەڵێ : عەمەل ڪردن بەم حدیثە لاۍ ئەهلۍ عیلم بەو جۆرەیە ڪە ئەهلۍ هەر شارێڪ بینینۍ خۆیان هەیە و بە پێۍ ئەو بینینەۍ مانگ لە ناوچەڪەیان ڕۆژوو دەگرن.☟ 🔸وَالْعَمَلُ عَلَۍ هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ لِڪُلِّ أَهْلِ بَلَدٍ رُؤْيَتَھُمْ. جا ئەم ڕەمەزانە لەگەڵ ڪەسێڪۍ بە تەمەنۍ دونیا دیدە قسەم ڪرد دەربارەۍ ڕەمەزانەڪانۍ قەدیم ، ئەم ڪەسە نەخوێندەواریشە و لە گوند ـیش ژیاوە ، وتۍ : « ئێوارە ڪاتۍ مەغریب دەچووینە بەرزترین شوێن چاودێرۍ مانگمان دەڪرد هەرڪات دەماندۍ دەمانڪردە ڕەمەزان و جەژن » سەرنج بدەن باسۍ پەنجا بۆ شەست ساڵ بەر لە ئێستاۍ بۆ دەڪردم نە تەلسڪۆبیان هەبووە نە ڪامێرا ، بەڵام بە چاو چاودێرۍ بینینۍ مانگیان ڪردووە بە تەریقە شەرعییەڪە ، ڪەچۍ ئێستا بەو هەموو پێشڪەوتنەش بە تەلسڪۆب و دووربین و ڪامێراش مانگ نەبینراوە ، بەڵام هەر بە زۆر دەڪرێ بە ڕەمەزان و جەژن! خەڵڪ چەن دوورن لە مەنھەج و بە ڕوونۍ ڕێگا چەوتەڪە هەڵدەبژێرن و شوێن زۆرینە دەڪەون هەرچەندە سوریش بزانن غەڵەتە! اللە المستعان. شەخسۍ خۆم سبەینێ بەڕۆژوو دەبم ، چونڪە مانگ نەبینراوە ، شەرعەن دەبێ دوو ڪەسۍ موسڵمان و عادل ئەهلۍ شاهێدۍ شایەتۍ بدەن مانگیان بینیوە ، ئەمەش تا ئێستا مەوجوود نەبووە ، ڪەسیش مولزەم ناڪەین بە زۆر بیگرێ ، وفق اللە الجمیع إلۍ ما یرضاھ.

#ڕەمەزان_و_جەژن_بە_تەقویم_یاخود_بە_مانگ.. ✍️ئەمڕۆ لەگەڵ دوو برادەرمدا قسەم دەڪرد پێم وتن : « چاوەڕێ بن ئێوارە سعودیە دەیڪات بە جەژن دواۍ دە خولەڪ هەرێم ـیش شوێنۍ دەڪەوێ دەیڪات بە جەژن » فعلەن وابوو ، هەرچەندە مانگ نەبینرا ، بەڵام بە گوندەیۍ ڪردیان بە جەژن! دەپرسم ئەگەر مانگیان بینیوە بۆچۍ وێنە و ڤیدیۆۍ پۆست ناڪەن؟ خۆ ئەوان بە تەلسڪۆب ـیش تەماشایان ڪردووە ، لەڪاتێڪدا ڪە مانگ دەبینرێ چاو درڪۍ پێدەڪات و بە مۆبایل ـیش وێنەۍ دەگیرێ هەروەڪ چۆن بە حەقیقۍ لە یەڪەم ڕۆژۍ ڕەمەزاندا بینیمان بە چاو یەڪەم ڕۆژۍ ئەوقاف ناڵێم ڪە بێ دەرڪەوتنۍ مانگ ڪردیان بە ڕەمەزان. بەڕێزان ئێمە بۆ دووبەرەڪۍ لێرە نین ، ئەگەر لە ئێوە زیاتر خەمۍ دین و قەبر و قیامەتمان نەبێ ئەوە دڵنیا بن ڪەمتر نییە ، جا مەسەلەۍ ڕەمەزان و جەژن لەسەر ئەدیلەۍ شەرعۍ وەستاوە نەڪ گریمانە و تەخمیناتۍ گەردوون ناسان ، لە سەرەتاوە مانگت بینۍ دەیڪەیت بە ڕەمەزان ، لە ڪۆتاییشدا مانگت بینۍ دەیڪەیت بە جەژن ، ئەگەر هاتوو مانگ نەبینرا بە هۆڪارۍ هەور یاخود خۆڵ بارین ، ئەوە لە سەرەتاوە شەعبان دەڪرێتە 30 ڕۆژ بەهەمان شێوەش لە ڪۆتاییدا ڕەمەزان دەڪرێتە 30 ڕۆژ ، ئەمە وتەۍ ڕەسول اللە ـیە ﷺ. 🔹عَنْ مُحَمَّدٍ _وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ_ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، أَنَّ النَّبِيَّ قَالَ : « صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ ، وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ ، فَإِنْ غُمِّيَ عَلَيْڪُمْ فَأَڪْمِلُوا الْعَدَدَ ».

📚 صحیح مسلم | ۲٥۱٥

خۆ حدیثەڪانۍ ڕەسول اللە ﷺ بە تەنھا بۆ خوێندنەوە نییە ، بەڵڪو دەبێ عەمەلیان پێبڪرێت و لێیان تێبگەۍ ، سەرنج بدەن ئەو حدیثە چەندە ڕوونە ڕەسول اللە ﷺ فەرموویەتۍ مانگ دیار نەبوو بیڪەن بە سۍ ، ئێ حي علۍ الصلاة ئاسمان هەورە مانگ دیار نییە ، یاخود ئاسمان ساماڵە و مانگ ونە ڪەچۍ هەر دەیڪەن بە جەژن! بە گوێۍ ڕەسول اللە ﷺ ناڪرێ ، بەڵام بە گوێۍ بەرپرسۍ لق ـۍ حیزبێڪ دەڪرێ! فإنا للە وإنا إلیە راجعون. دەپرسن باشە بینینۍ وڵاتۍ سعودیە بەس نییە بۆمان؟ لە وەڵامدا دەڵێم نەخێر نابێ هەمووان مولزەم بن پێوەۍ ، دەبێ هەموو وڵاتێڪ خۆۍ بگەڕێ بە دواۍ مانگدا ، چونڪە دەڪرێ لەوێ ئاسمان ساماڵ بێ مانگ دیار بێ ، بەڵام لێرە ئاسمان هەور بێ مانگ نەبینرێ ، ئەمە خاڵێڪۍ گرنگە بەداخەوە زۆربەۍ خەڵڪۍ لێۍ غافڵن. صەحابەۍ ڕەسول اللە ﷺ هەرڪەسە بەپێۍ بینینۍ مانگ لە وڵاتەڪەۍ خۆۍ ڕۆژوویان گرتووە و ڪردوویانە بە جەژن ، نەڪ ئەوەۍ لەمپەڕۍ زەوییە بۆ ئەوپەڕۍ هەموویان مولزەمۍ یەڪ بینین بن ، ئەوەتا عبداللە بن عباس رضي اللە عنھما ڪە لە مەدینە بووە مولزەم نەبووە بە بینینۍ مانگۍ ئەهلۍ شام و خەلیفە معاویة رضي اللە عنە ڪە لە شام بووە ، ئەمە بۆ؟ چونڪە لاۍ إبن عباس مانگ دەرنەڪەوتووە بەپێچەوانەۍ شام ـەوە ڪە لەوێ بینراوە.↓ ✹ڪریب بن أبي مسلم دەڵێ : أم الفضل بنت حارث بۆ ئیشێڪ ناردمۍ بۆ شام بۆ لاۍ معاویة رضي اللە عنە ، گەیشتمە شام ئیشەڪەم تەواو ڪرد مانگۍ ڕەمەزان هات بەسەرمدا ڪاتێڪ لەوێ بووم ، شەوۍ جمعە مانگم بینۍ ، پاشان لە ڪۆتایۍ مانگدا هاتمەوە بۆ مەدینە ، عبداللە بن عباس رضي اللە عنھما پرسیارۍ لێڪردم پاشان باسۍ مانگۍ ڪرد ، وتۍ : ڪەۍ مانگتان بینۍ؟ وتم : شەوۍ جمعه بینیمان ، وتۍ : تۆ بینیت؟ وتم : بەڵێ ، هەروەها خەڵڪیش بینۍ و بەڕۆژوو بوون، وە معاویة ـش بەڕۆژوو بوو ، وتۍ : بەڵام ئێمە شەوی شەممە بینیمان ، بەڕۆژوو دەبین هەتا دەیڪەین بە سۍ یاخود مانگ دەبینین ، وتم : ئەۍ بینینۍ معاویة بەس نییە بۆمان؟ وتۍ : نەخێر ، ڕەسول الله ﷺ بەو جۆرە ئەمرۍ پێڪردین.☟ 🔹عَنْ ڪُرَيْبٍ ، أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ بِنْتَ الْحَارِثِ بَعَثَتْهُ إِلَۍ مُعَاوِيَةَ بِالشَّامِ ، قَالَ : فَقَدِمْتُ الشَّامَ ، فَقَضَيْتُ حَاجَتَھَا ، وَاسْتُھِلَّ عَلَيَّ رَمَضَانُ ، وَأَنَا بِالشَّامِ ، فَرَأَيْتُ الْھِلَالَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ، ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فِي آخِرِ الشَّھْرِ ، فَسَأَلَنِي عَبْدُاللَّه بْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْھُمَا ، ثُمَّ ذَڪَرَ الْھِلَالَ ، فَقَالَ : مَتَۍ رَأَيْتُمُ الْھِلَالَ؟ فَقُلْتُ : رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ، فَقَالَ : أَنْتَ رَأَيْتَهُ؟ فَقُلْتُ : نَعَمْ ، وَرَآهُ النَّاسُ وَصَامُوا ، وَصَامَ مُعَاوِيَةُ ، فَقَالَ : لَڪِنَّا رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ السَّبْتِ ، فَلَا نَزَالُ نَصُومُ حَتَّۍ نُڪْمِلَ ثَلَاثِينَ ، أَوْ نَرَاهُ ، فَقُلْتُ : أَوَلَا تَڪْتَفِي بِرُؤْيَةِ مُعَاوِيَةَ وَصِيَامِهِ؟ فَقَالَ : لَا ، هَڪَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللەِ ﷺ.

📚 صحیح مسلم | ۲٥۲۸ سنن أبي داود | ۲۳۳۲ سنن الترمذي | ۷۰۲

#کوشتنی_ئەشعەریەکان قال عبدالقادر الجیلاني : وأهل السنة يعتقدون أن️ الــلّٰــه يجلس رسوله ونبيه المختار على سائر رسله وأنبيائه معه على العرش يوم القيامة . عبدالقادر الجیلاني(گەیلانی) دەڵێ: ئەهلی سوننە بیروباوەڕیان وایە کە️ الــلّٰــه نێردراوەکەی و پێغەمبەرەکەی هەڵبژاردووە بەسەر باقی نێردراو و پێغەمبەرەکانی تردا تا #دایبنیشێنێت_لەگەڵ_خۆی_لەسەر_عەرش_لە_ڕۆژی_قیامەت .

📚کتاب الغنية لطالبي طريق الحق عز وجل للجیلاني | جـ ١ : صـ ١٥٠ |.

قال عبدالقادر الجیلاني : وأما الجهمية: فمنسوبة إلى جهم بن صفوان، وكان يقول: الإيمان هو المعرفة بالــلّٰــه ورسوله وجميع ما جاء من عنده فقط. ويزعمون أن القرآن مخلوق، وأن الــلّٰــه تعالى لم يكلم موسى، وأنه تعالى لم يتكلم ولا يرى ولا يعرف له #مكان وليس له عرش ولا كرسي، ولا هو على العرش. وأنكروا الموازين وعذاب القبر، وكون الجنة والنار مخلوقين. وادعوا أنهما إذا خلقتا تفنيان، والــلّٰــه -عز وجل- لا يكلم خلقه ولا ينظر إليهم يوم القيامة، ولا ينظر أهل الجنة إلى الــلّٰــه تعالى ولا يرونه فيها، وأن الإيمان معرفة القلب دون إقرار اللسان، وأنكروا جميع صفات الحق -عز وجل-، تعالى الــلّٰــه عن ذلك علوًا كبيرًا. عبدالقادر الجیلاني(گەیلانی) دەڵێ: ئەمما جەهمیەکان: نسبەتیان دەدرێت بۆ لای جهم بن صفوان ، وە ئەو دەیوت: ئیمان بریتییە لە ناسینی️ الــلّٰــه و پێغەمبەرەکەی و هەموو ئەوانەی کە لە لای ئەوەوە هاتووە بە تەنها ( واتە تەنها لە دڵەوە بیناسی ئیتر پێویست بە ووتەی زمان و کردەوەی جەستە ناکات ئەمەش کوفرە بە کۆدەنگی سەلەف ) . وە بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە قورئان مەخلوقە ، وە️ الــلّٰــه تعالی قسەی لەگەڵ موسی علیه السلام نەکردووە ، وە️ الــلّٰــه تعالی قسە ناکات وە نابینرێ(لە قیامەت) وە #شوێنی نازانرێت ، وە لەسەر عەرش و کورسیش نیە ، وە لەسەر عەرشیش نیە . وە ئینکاری تەرازوو سزای گۆڕیان دەکرد، وە بەهەشت و ئاگر دوو دروست کراون . وە بانگەشەیان دەکرد کە بەهەشت و ئاگر کاتێك دروست کراون لەناو دەچن(واتە شتێکی کاتین !) ، وە ئەهلی بەهەشت سەیری️ الــلّٰــه تعالی ناکەن و ناشی بینن تێیدا، وە جەهمیەکان پێیان وابوو کە ئیمان ناسینی دڵە بەبێ ووتەی زمان، وە ئینکاری هەموو سیفاتەکانی️ الــلّٰــه تعالی یان دەکرد کە حەقی️ الــلّٰــه عزوجل ـە،️ الــلّٰــه تعالی بەرز و بڵند و گەورەیە لەوەی ئەوان(جەهمیەکان) دەیڵێن .

📚کتاب الغنية لطالبي طريق الحق عز وجل للجیلاني | جـ ١ : صـ ١٨٥ |.

#ئەشعەریەکان سەیر بکەن بزانن عبدالقادر الجیلاني(گەیلانی) کە بە شێخی خۆتانی دەزانن و ئەویش لێتان بەرییە وەك ئێوە موشریك نییە سەیرکەن جوان سەیرکەن بزانن کاتێك باسی جەهمیەکان دەکات دەڵێ چی ؟ چۆن عەیبداریان دەکات بەوەی شوێنی️ الــلّٰــه نازانن و ناڵێن لەسەر عەرشە ! (جا ئێوەش وادەڵێن یان نا ؟ ئێوەش ناڵێن️ الــلّٰــه شوێنی نییەو نازانین لە کوێیە ؟ دەی جیاوازیتان چیە لەگەڵ جەهمیەکان ؟) ، جا بزانن ئەم وەسفانەی بۆ جەهمیەکانی کرد و باسی کوفرەکانیانی کرد چەندی لە ئێوەشدا هەیە ! جا لە️ الــلّٰــه بترسن و تۆبە بکەن تا بەو حاڵەوە نەمردوون و دووچاری دۆزەخێکی هەتا هەتایی نەبوون،️ الــلّٰــه تعالی هیدایەتتان بدات گەر شایەنن گەر نا لە ناوتان بەرێت و شەڕتان لە کۆڵی خەڵکی بکاتەوە ، آمین . #ئەشعەریە کافرەکان

وضع اليدين تحت السرة حال القيام في الصلاة مسألة: واختلفت في أي موضع يضع يديه فنقل الفضل بن زياد: أنه يضع اليمين على الشمال تحت السرة، وهو اختيار الخرقي، وهو أصح لما روى أبو هريرة قال: أمر رسول الله ﷺ بأخذ الأكف على الأكف تحت السرة. وروى أبو جحيفة، عن علي قال: من السنة في الصلاة وضع الأكف على الأكف تحت السرة. خیلاف هەیە لەچ شوێنێکدا دەست دابنرێت، فضل بن زیاد نقڵی کردووە: کەوا ئەو دەستی ڕاستی داناوە لەسەر دەستی چەپی لەژێر ناوکدا، وە ئەمە ئیختیاری الخرقي ـشە، وە ئەمە ٲصحترینە لەبەر ئەوەی ٲبو هریرة ڕیوایەتی کردووە فەرمویەتی: رسول الــلّٰــه ﷺ فەرمانی کردووە بەگرتنی دەست لەسەر دەست لەژێر ناوکدا. وە ٲبو جحیفة ڕیوایەتی کردووە لە علي ـیەوە کە فەرموویەتی: لە سونەتە لە نوێژدا دانانی دەست لەسەر دەست لەژێر ناوکدا.

📚«"الروايتين والوجهين للقاضي أبو يعلى ابن الفراء" ١/‏١١٦»

وە ڕیوایەتیش هەیە کە سەرو ناوکی هەڵبژاردووە بابەتەکە فراوانە ئەگەر کەسێکیش بیەوێت لەسەرو ناوک دەست بگرێت ئاساییە بەڵام مەزهەب لای حەنابیلە خوار ناوکە، وە ئەمە مەزهەبی ٳسحاق بن راهویە ـشە: قال إسحاق: تحت السُّرَّة أقوى في الحديث وأقرب إلى التواضعِ. ٳسحاق دەفەرموێت: خوار ناوک بەهێزترە لە فەرموودەدا و نزیکتریشە لە تەوازوعەوە.

📚«"مسائل الكوسج" ٢١١»

#زەردەخەنە_له_نــوێـــژ_دا قَالَ ابْنُ الْمُنْذِرِ: أَجْمَعَ كُلُّ مَنْ نَحْفَظُ عَنْهُ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ، غَيْرَ ابْنِ سِيرِينَ، عَلَى أَنَّ التَّبَسُّمَ فِي الصَّلَاةِ لَا يُفْسِدُهَا. وَمِمَّنْ رَوِينَا عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ: لَا يَقْطَعُ التَّبَسُّمُ الصَّلَاةَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللهِ، وَعَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَمُجَاهِدٌ، وَالنَّخَعِيُّ، وَقَتَادَةُ، وَالْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ، وَالْأَوْزَاعِيُّ، وَالشَّافِعِيُّ، وَأَصْحَابُ الرَّأْيِ. وَأَجْمَعُوا أَنَّ الضَّحِكَ فِي الصَّلَاةِ يُفْسِدُ الصَّلَاةَ وَاخْتَلَفُوا فِي وُجُوبِ الْوُضُوءِ مِنْهُ، وَقَدْ ذَكَرْتُ اخْتِلَافَهُمْ فِي كِتَابِ الطَّهَارَةِ. ابن المنذر دەفەرموێت: کۆدەنگن هەموو ئەوانەی حیفظمان کردووە لێیانەوە لە ئەهلی عیلم جگە لە ابن سیرین کە زەردەخەنە لە نوێژدا خراپی ناکات -نوێژەکە بەتاڵ ناکاتەوە-. وە لەوانەی ڕیوایەتمان کردووە لێوەی کە وتویانە: زەردەخەنە نوێژ ناپچڕێنێ جابر بن عبد الــلّٰــه و عطاء بن ٲبي رباح و مجاهد و النخعي و قتادة و الحسن البصري و الٲوزاعي و الشافعي و هاوەڵانی ڕەئی، وە کۆدەنگن کە پێکەنین لە نوێژدا نوێژەکە خراپ دەکات -بەتاڵی دەکاتەوە- و خیلافیان هەیە لە دەستنوێژگرتنەوە لێی، وە باسم کردووە خیلافەکەیان لە کتێبی الطهارە ـدا.

📚«"الأوسط لابن المنذر" ٣/‏٢٥٣»

#واتــــە: زەردەخەنە نوێژ بەتاڵ ناکاتەوە بە وتەی زۆربەی ئەهلی عیلم، بەڵام پێکەنین کۆدەنگی هەیە لەسەری کە نوێژ بەتاڵ دەکاتەوە بەڵام دەستنوێژەکە هەڵناگرێتەوە، وە خیلاف هەیە دەربارەی دەستنوێژ گرتنەوەکەی بەڵام صواب ئەوەیە کە دەست نوێژ هەڵناگرێتەوە، لەوانەی کە وتویانە دەستنوێژ هەڵناگرێتەوە کاتێک لە نوێژدا پێکەنی: جابر بن عبد الــلّٰــه وأبي موسى الأشعري والقاسم بن محمد وعطاء بن أبي رباح والزهري وعروة بن الزبير ومكحول ويحيى بن أبي كثير  ومالك والشافعي وأحمد وإسحاق وأبو ثور، بەڵام بەشێکی تر وتویانە دەستنوێژ هەڵدەگرێتەوە کاتێک لە نوێژدا پێکەنی لەوانە: الحسن البصري والنخعي وسفيان الثوري وأصحاب الرأي، وە بەڵگەیان بە فەرمودەیەکی منقطع هێناوەتەوە کە جێگیر نییە.

[سەبارەت بەچوونە دەرەوەی ئافرەتان بۆمزگەوت و تەڕاویح ] لەژێر ڕۆشنایی ئایەتی قورئانی پیرۆز وفەرموودەو ئاثاری پێشینە صالحەکانمان زانایان پێیان باش نەبووه ئافرەتان بچنە مزگەوتەکان بۆعیبادەت و نوێژکردن، لەبەر فیتنەو وە لەبەر ئەوەی ئافرەتان ئەگەر بێت و لەماڵەکانی خۆیاندا خەریک نوێژو عیبادات بن خێری زیاترە وچاکترە بۆیان وەک لە دەرچوونیان بۆمزگەوتەکان زۆربەڵگەمان هێناوەتەوە لە پێشتردا سەبارەت بەم باسە، بە تایبەت لەم سەردەمە کە خۆتان زۆر باش ئەزانن چی ئەگوزەرێت لەناو مزگەوت و دەرەوەی مزگەوتەکان پەنا بە️ الــلّٰــه تعالی ئەگرین لەفیتنەیان لەو مانگە پیرۆزە، جا ئەوەی خاوەن ئەقڵ و بیرو هۆشه واز لە کردەوەیەک دەهێنێت کە خێری کەمترە بۆ ئەو کردەوەی کە خێری زیاترە و چاکترە، له ماڵەکانی خۆتان جێگر بن. هەروەکو️ الــلّٰــه تعالی ئەفەرموێت بە ئافرەتان:﴿وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ ٱلْأُولَىٰ﴾[الأحزاب: ٣٣] لەماڵەکانی خۆتاندا بمێننەوە (وَقَرْنَ) [قافەکە بەفەتحە بخوێدرێتەوە] لەقەرارەوە هاتووە ، کەواتە لەماڵەکانتان بمێننەوە ،لە خوێندنەوەیەکی تردا (وَقِرْنَ) حەرفی [قافەکە بەکەسرە بێت بخوێندرێتەوە] لەوەقارەوە هاتووە ،کەواتە ئافرەت لەماڵەوە بمینێتەوە وەقار شکۆ و عیزەت پەیدا ئەکات ،بەهەیبەت ئەبێت لەنێو حەڵکیدا. عەمرە دەگێڕێتەوە لە عائیشە"رضي️ الــلّٰــه عنها " ئەگەر پێغەمبەری الــلّٰــه ﷺ بیبینیایە ئافرەتان چیان داهێناوە و چی دەکەن، ئەوە ڕێگری لێدەکردن لە چوون بۆ مزگەوت وەکو چۆن ئافرەتانی نەوەی ئیسرائیل ڕێگەیان لێگیرا بچن بۆ مزگەوت.

📚«رواە البخاري: ٨٦٩»

ئەمە لەو سەردەمەدا دایە عائیشه ئاوای ووتوە ئەی ئەم سەردەمەی ببینیایە چی ئەفەرموو ؟! ابن مسعود ئافرەتانی لە مزگەوت دەردەکرد ئەیفەرموو بڕۆنەوە لە ماڵەکانتان نوێژ بکەن خێرترو چاکترە بۆتان، هەروەها فەرموویەتی سوێند بەوەیی هیچ خوایەک نیە جگە لەخۆیی نەبێت، ئافرەت داوایی ڕەزامەندی️ الــلّٰــه ی نەکردووە بە ئەندازەیی مانەوەی لە ماڵەکەی وە پەرستنی پەروەردگاری.

جیاوازییەکی زۆر هەیە لەنێوان ( انشاء️ الــلّٰــه ) لەگەڵ ( إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه ) کاتێک دەنوسی( انشاء️ الــلّٰــه ) #واتــا: ئێمە دەنوسین کە خودای گەورەمان دروست کردووە . پەنا دەگرم بە الــلّٰــه‌ی پاک و بێگەرد, گەورەیی بەس بۆ الــلّٰــه‌یە. بەڵام ڕاستەکەی ئەوەیە( إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه ) #واتــا: گەر ️ الــلّٰــه ویستی لەسەر بێت بیەوێت دەبێت. مەڵێ لەبەر خێرایی وا دەینوسم ! چی تێدەچێت ئەگەر شێوازە ڕاستەکەی بنوسی؟

#لە_زاڪرین_و_قانتین_بن_نەڪ_لە_غافڵین... ✹أبي سعید الخدري رضي اللە عنە دەڵێ : هەرڪەسێڪ لە شەوێڪدا دە ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە زاڪرین دەنوسرێ ، وە هەرڪەسێڪ سەد ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە قانتین دەنوسرێ ، وە هەرڪەسێڪ پێنج سەد ئایەت هەتا هەزار ئایەت بخوێنێ ڕۆژۍ لێ دەبێتەوە بووەتە خاوەنۍ قنطارێڪ لە پاداشت. وترا : قنطار چەندێڪە؟ وتۍ : پڕۍ پێستۍ گایەڪ ئاڵتوون.☟ 🔸حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، قَالَ : مَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ عَشْرَ آيَاتٍ ڪُتِبَ مِنَ الذَّاڪِرِينَ ، وَمَنْ قَرَأَ بِمِائَةِ آيَةٍ ڪُتِبَ مِنَ الْقَانِتِينَ ، وَمَنْ قَرَأَ بِخَمْسِمِائَةِ آيَةٍ إِلَۍ الْأَلْفِ أَصْبَحَ وَلَهُ قِنْطَارٌ مِنَ الْأَجْرِ. قِيلَ : وَمَا الْقِنْطَارُ؟ قَالَ : مِلْءُ مَسْڪِ الثَّوْرِ ذَهَبًا.

📚 سنن الدارمي | ۳٤۸٥

✹عبدالــلّٰــه بن عمر رضي الــلّٰــه عنھما دەڵێ : هەرڪەسێڪ لە شەوێڪدا دە ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە غافڵان نانوسرێ ، وە هەرڪەسێڪ لە شەوێڪدا سەد ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە قانتین دەنوسرێ ، وە هەرڪەسێڪ دوو سەد ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە ڕزگاربووان دەنوسرێ.☟ 🔸حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ عَبْدِاللەِ الْجَدَلِيِّ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : مَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ عَشْرَ آيَاتٍ لَمْ يُڪْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ ، وَمَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ بِمِائَةِ آيَةٍ ڪُتِبَ مِنَ الْقَانِتِينَ ، وَمَنْ قَرَأَ بِمِائَتَيْ آيَةٍ ڪُتِبَ مِنَ الْفَائِزِينَ.

📚 سنن الدارمي | ۳٤۸٤

✹عبدالــلّٰــه بن مسعود رضي الــلّٰــه عنە دەڵێ : هەرڪەسێڪ لە شەوێڪدا پەنجا ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە غافڵان نانوسرێ.☟ 🔸حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا فِطْرٌ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ ، عَنْ عَبْدِاللَّه ، قَالَ : مَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ بِخَمْسِينَ آيَةً لَمْ يُڪْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ.

📚 سنن الدارمي | ۳٤۷۳

✹أبا أمامة رضي الــلّٰــه عنە دەڵێ : هەرڪەسێڪ سەد ئایەت بخوێنێ ناوۍ لە غافڵان نانوسرێ.☟ 🔸حَدَّثَنَا الْحَڪَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَنْبَأَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ ، يَقُولُ : مَنْ قَرَأَ بِمِائَةِ آيَةٍ لَمْ يُڪْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ.

📚 سنن الدارمي | ۳٤۸۱

#زەڪاتۍ_سەرفیترە_بەپێۍ_مەزهەبۍ_شافعي_و_أحمد ✍️سەرفیترە بابەتێڪە هەموو ساڵێڪ لە ڕەمەزاندا دووبارە دەبێتەوە جا ڪاتێڪ ڪە ئەهلۍ سوننە و شوێنڪەوتەۍ ئەثەر دەڵێن « دەبێ بە خواردن بدرێ » ئەم وتەیە لاۍ زۆربەۍ خەڵڪۍ قورسە ، نەڪ خەڵڪۍ بگرە لە پێشدا مەلاڪان هاواریان لێ بەرز دەبێتەوە و ئەمە بە ڪارەسات دەبینن! ئەۍ ڪوردینە مەگەر ئێوە ناڵێن ئێمە شافعي مەزهەبین؟ سا والــلّٰــه ـھۍ پێشەوا شافعي دەڵێ : « نابێ بە پارە بدرێ » بە هەمان شێوەش پێشەوا أحمد دەڵێ : « دەبێ بە خواردن بدرێ ، بە پارە نابێ، گەر بە پارە بدرێ ترسم هەیە لێۍ وەرنەگیرێ موخالەفەۍ سونەتۍ ڕەسول الــلّٰــه ـیە  ﷺ ». ✹شافعي دەڵێ : لە سونەتۍ ڕەسول الــلّٰــه ﷺ زەڪاتۍ سەرفیترە لەوە دەدرێ ڪە ئینسان دەیخوات، وە ئەوەۍ زەڪاتۍ تێدایە. وە هەر خۆراڪێڪ زۆرترینۍ خواردنۍ ڪەسەڪە بێ زەڪات لەوە دەدات، وە نابێ لەوە بیدات ڪە ئەوە نییە دەیخوات ، وە نابێ ئارد و سویق بدرێ ، وە نابێ بە پارە قیمەتەڪەۍ بدرێ.☟ 🔸قال الشافعي : وفي سُنَّةِ رسول اللە ﷺ أنَّ زڪاة الفِطرِ مِمَّا یَقتَاتُ الرَّجُلُ ، ومِمَّا فیە زڪاة. وأَيُّ قوتٍ ڪانَ الأغلَب علۍ رَجُل أدَّۍ مِنە زڪاة الفِطرِ ، وَلا یؤدي مِنَ الحَبِّ غیر الحَبِّ نفسە ، وَلا یؤدي دَقیقًا ولا سویقًا ، ولا قیمتە.◈

📚 ڪتاب الأم للشافعي | ❪٦۰٥/۱❫

✹صالح بن أحمد دەڵێ : وتم ڪەسانێڪ هەن دەڵێن : خواردن سوودۍ هەیە بۆ هەژاران ، وە ڪەسانێڪیش هەن دەڵێن نان سوودۍ هەیە؟ باوڪم ئەمەۍ پێ ناخۆش بوو ، وتۍ : سونەنەڪان لە جێگاۍ خۆیاندا دادەنرێن ، الــلّٰــه ﷻ دەفەرموێ : ﴿ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْڪِینًا ﴾. فەرمانۍ پێ نەڪردووین بە نرخ، لەوە دەدرێ ڪە فەرمانۍ پێ ڪردووین. وە حدیثۍ عبدالــلّٰــه بن عمر رضي الــلّٰــه عنھما : « فَرَضَ رَسُولَ الــلّٰــهِ ﷺ صَدَقَة الْفِطْرِ صَاعاً مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعَاّ مِنْ شَعِيرٍ ». ئەوە دەدرێ ڪە ڕەسول الــلّٰــه ﷺ فەڕزۍ ڪردووە. وە وتۍ : أبو سعید و إبن عمر ـیش لایان نەڪردووەتەوە بە لاۍ نرخدا.☟ 🔸قلت: قوم یقولون : الطعام أنفع للمساڪین ، وقوم یقولون الخبز خیر؟ فڪرە أبي وقال : تُوضع السنن علۍ مواضعھا ، قال اللە : ﴿ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْڪِینًا ﴾. وَلم یأمرنا بالقیمة وَلا الشيء ، نُعطۍ ما أُمرنا بە. وحدیث ابن عمر : « فَرَضَ رَسُولَ اللەِ ﷺ صَدَقَة الْفِطْرِ صَاعاً مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعَاّ مِنْ شَعِيرٍ ». فیعطۍ ما فَرَضَ رسول اللە ﷺ. وقال : لم یَلتفت أبو سعید ، ولا ابن عمر إلۍ قیمَة مقومة.

📚 مسائل أحمد بن حنبل روایة صالح بن أحمد | ۹۷۸

✹عبدالــلّٰــه بن أحمد دەڵێ : باوڪم بە ڪەراهەتۍ دادەنا دەرڪردنۍ زەڪاتۍ سەرفیترە بە پارە ، دەیوت : ترسم هەیە ئەگەر پارە بدرێ دروست نەبێ و لە سەرۍ لانەچێ.☟ 🔸سمعتُ أبي یڪرە أن یعطي القیمة في زڪاة الفطر ، یقول : أخشۍ إن أعطي القیمة ألّا یجزئە ذالِڪ.

📚 مسائل أحمد بن حنبل روایة عبدالله بن أحمد | ٦٤۷

✹أبي داود دەڵێ : بیستم پرسیار ڪرا لە أحمد بن حنبل دەربارەۍ دەرڪردنۍ زەڪاتۍ سەرفیترە بە نان ؟ وتۍ : نابێ ، وە من گوێم لێ بوو پێۍ وترا : درهەم دەدرێ؟ وتی : ترسم هەیە دروست نەبێ و لەسەرۍ لانەچێ ، خیلافۍ سونەتۍ ڕەسول الــلّٰــه ـیە ﷺ. ☟ 🔸سمعتُ أحمد سُئِل عَنِ الخُبز في زڪاة الفطر؟ قال : لا ، قیل لأحمد وأنا أسمع : یُعطي الدراهم؟ قال : أخافُ أن لا یُجزئە ، خِلافُ سُنَّةِ رسول اللە ﷺ.

📚 مسائل أحمد بن حنبل روایة أبي داود | ٥۹٦

✹أبو القاسم الخرقي ـش لە المختصر ـەڪەیدا ڪە لەسەر مەزهەبۍ پێشەوا أحمد نوسیویەتۍ دەڵێ : هەرڪەسێڪ بە پارە قیمەتەڪەۍ بدات لەسەرۍ لا ناچێ.☟ 🔸ومَن أعطۍ القیمة لم یُجزِە.

📚 المختصر في‌ الفقە للخرقي‌ | صـ : ۱٤٤

✹أبو طالب دەڵێ : أحمد پێۍ وتم : پارە و قیمەتۍ قوتەڪە نادرێ ، پێۍ وترا : ڪەسانێڪ دەڵێن : عمر بن عبدالعزیز قیمەتەڪەۍ وەردەگرت. وتۍ : واز لە وتەۍ ڕەسول الــلّٰــه ﷺ دەهێنن و دەڵێن : فڵان وا دەڵێ؟!.☟ 🔸وقال أبو طالب : قال لي أحمد : لا یُعطۍ قیمتە ، قیل لە : قوم یقولون : عمر بن عبدالعزیز ڪان یأخذ بالقیمة ، قال : یَدَعون قول رسول اللە ﷺ ویقولون : قال فلان؟!

📚 المغني لابن قدامة | ❪۱۹/۳❫

ــــــــــــــــــــــــــــــ ◈سویق : واتە ئاردۍ گەنم یاخود جۆ ، ئەم دووانە هەرڪامیان بێ ڪاتێڪ دەنڪە گەنمە یاخود جۆ لەسەر ئاگر دەڪوڵێنرێ ، پاشان دەڪوترێ و دەڪرێتە ئارد ، هەرڪات ویستبێتیان بیخۆن ئاو یان شیریان تێڪەڵ ڪردووە.