باۆکــی ئیلێاس

حــەقــە هەمــوو ئافــرەتێک ئــەم حــەدیــســە لەبەر بکــات ☟☟☟☟☟

لە ئوم حومەیدە ـەوە الــلّٰــه لێی ڕازی بێت وتــــی: ئەی پێغەمبەری الــلّٰــه ﷺ  پێم خۆشە نوێژ لەگەڵ تۆ بکەم، پێغەمبەری الــلّٰــه ﷺ فــەرمــووی؛ ئەزانم پێت خۆشە نوێژ لەگەڵ من بکەی بەڵام نوێژەکەت لە ژووری نوستن خێرترە لە هۆڵ و ساڵۆنی ماڵەکەت، وە نوێژ کردن لە ناو هۆل و ساڵۆنەکەت خێرترە لە حەوشەکەت، وە نوێژ کردن لە حەوشەکەت خێرترە لە نوێژ کردن لە مزگەوتی کۆڵانەکەت، وە نوێژ کردن لە مزگەوتی کۆڵانەکەت خێرترە لە نوێژکردن لە مرگەوتەکەی من، ئەم ئافرەتە وتی شوێنێکم بۆ دروست بکەن کە تاریکترین شوێن و دوورترین شوێن بێت، ئەم ئافرەتە تاوەکو مرد لەو شوێنە نوێژی کرد » .

📚[ رواه ابن خزیمة ( 1689 ) ]

ئیمامی ئاجوری دەفەرمێت: دەربارەی ئەو حەدیثە ☟☟☟☟

(وسيعود غريبا كما بدأ ئیسلام بە نامۆی دەگەڕێتەوە وەک ئەو کاتەی کە هات)

ئیمام ئاجوری دەفەرمێت: ئەگەر بینیتان یەکێک ئەگری لە شوێنێکی چــۆڵ دا بە ناڵەوە بە ئازارووە دەناڵێنیت وە فرمێسکەکانی چاوی تک تک دێتە خوارەوە ئەگەر بینیت وادەزانیت کە دایکێکە یان باوکێک کە منداڵەکەی لە دەست دابێت بەڵام وەک ئەوە نییە کە گومانی پێ دەبەیت بەڵکو ئەمە دەترسێت موصیبەت ڕوو لە دینەکەی بکات وە گرنگی نادات بە ڕۆشتی دونیاکەی ئەگەر دینەکەی سەلامەت بوو هەموو سەروەتی ماڵەکەی کردووە بە دینەکەی دەترسێت کە بە فیڕۆ بڕوات و خوسڕ بێت هەروەک ئیمامی حەسەن رحمه الــلّٰــه دەفەرموێت: هەموو ماڵی کەسی ئیماندار دینەکەیەتی لە هەر شوێنێک بێت لەگەڵیایەتی ناتوانێت لای کەس دایبنێت لە کاتی سەفەر دا وە پارێزراو نییە لای هیچ پیاوێک محمد بن الحسين (وسيعود غريبا كما بدأ)قُلْتُ: فَلَوْ تُشَهِدُهُ فِي الْخَلَوَاتِ يَبْكِي بِحُرْقَةٍ , وَيَئِنُّ بِزَفْرَةٍ , وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ بِعَبْرَةٍ , فَلَوْ رَأَيْتُهُ وَأَنْتَ لَا تَعْرِفُهُ لَظَنَنْتَ أَنَّهُ ثَكْلَى قَدْ أُصِيبَ بِمَحْبُوبِهِ , وَلَيْسَ كَمَا ظَنَنْتَ , وَإِنَّمَا هُوَ خَائِفٌ عَلَى دِينِهِ أَنْ يُصَابَ بِهِ , لَا يُبَالِي بِذَهَابِ دُنْيَاهُ إِذَا سَلِمَ لَهُ دِينُهُ , قَدْ جَعَلَ رَأْسَ مَالِهِ دِينَهُ يَخَافُ عَلَيْهِ الْخُسْرَانَ , كَمَا قَالَ الْحَسَنُ رَحِمَهُ اللَّهُ: رَأْسُ مَالِ الْمُؤْمِنِ دِينُهُ , حَيْثُ مَا زَالَ زَالَ مَعَهُ، لَا يُخَلِّفُهُ فِي الرِّحَالِ، وَلَا يَأْتَمِنُ عَلَيْهِ الرِّجَالَ

📚«| جامع لکتب الإمام آجري، باب الغرباء، ڕقــــم أثــــر (11)|»

=  ٨۱ - حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُسَاوِرٍ، ثنا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِنَانٍ الْحِمْصِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبُو الزَّاهِرِيَّةِ، عَنْ أَبِي شَجَرَةَ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: «خَيْرُ الدِّينِ دِينُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا اتَّبِعُوا وَلَا تَبْتَدِعوَا فَإِنَّكُمْ لَنْ تَضِلُّوا مَا اتَّبَعْتُمُ الْأَثَرَ إِنْ تَتَّبِعُونَا فَقَدْ سَبَقْنَاكُمْ سَبْقًا بَعِيدًا وَإِنْ تُخَالِفُونَا فَقَدْ ضَلَلْتُمْ ضَلَالًا كَبِيرًا، مَا أَحْدَثَتْ أُمَّةٌ فِي دِينِهَا بِدْعَةً إِلَّا رَفَعَ اللَّهُ عَنْهُمْ سُنَّةَ هُدًى، ثُمَّ لَا تَعُودُ فِيهِمْ أَبَدًا وَلَأَنْ أَرَى فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ نَارًا تَشْتَعِلُ فِيهِ احْتِرَاقًا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَرَى بِدْعَةً لَيْسَ فِيهِ لَهَا مُغَيِّرٌ» عبدالــلّٰــه بن عمر رضي الــلّٰــه عنھما دەیفەرموو: باشترین دین دینی محمد ـە ﷺ، وە خراپترینی کاروبارەکان داھێنراوەکانیەتی، شوێن بکەون و بیدعە مەکەن، چونکە گومڕا نابن ھەتاوەکو شوێنی ئەثەر بکەون، ئەگەر شوێنمان بکەون ئەوا ئێمە پێشتان کەوتووین بە پێشکەوتنێکی دوور، وە ئەگەر سەرپێچیمان بکەن ئەوا گومڕابوونە بە گومڕابوونێکی زۆر، ھیچ ئوممەتێك لە دینەکەی دا بیدعەیەکی دانەھێناوە ئیللا الــلّٰــه سوننەتێکی ڕێنمونیکاری لە ناویان دا بەرز کردۆتەوە، پاشان ھەرگیز بۆیان ناگەڕێتەوە، وە ئەگەر ئاگرێك ببینم لە سوچێکی مزگەوتەکە دا سوتاندنەکەی گەشە دەکات لام خۆشترە لەوەی بیدعەیەك ببینم کە ھیچ کەس نییە بیگۆڕێت . ٨٢ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْغَازِ، أَنَّهُ سَمِعَ نَافِعًا، يَقُولُ: قَالَ ابْنُ عُمَرَ: «كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَإِنْ رَآهَا النَّاسُ حَسَنًا عبدالــلّٰــه بن عمر فەرمووی: ھەموو بیدعەیەك گومڕاییە تەنانەت ئەگەر خەڵکی بە باشیش بینیان . ٩٩ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ، قَالَ: «لَأَنْ أَرَى فِي الْمَسْجِدِ نَارًا لَا أَسْتَطِيعُ إِطْفَاءَهَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَرَى فِيهِ بِدْعَةً لَا أَسْتَطِيعُ تَغْيِيرَهَا» ابي ادریس الخولاني وتــــی: ئەگەر ئاگرێك ببینم لە مزگەوت دا و نەتوانم بیکوژێنمەوە لام خۆشەویستترە لەوەی بیدعەیەكی تێدا ببینم و نەتوانم بیگۆڕم . ١٠٠ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ: ثنا الْمَشْيَخَةُ، عَنْ أَبِي الدَرْدَاءِ، قَالَ: «اقْتِصَادٌ فِي سُنَّةٍ خَيْرٌ مِنَ اجْتِهَادٍ فِي بِدْعَةٍ إِنَّكَ إِنْ تَتَّبِعْ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَبْتَدِعَ وَلَنْ تُخْطِئَ الطَّرِيقَ مَا اتَّبَعْتَ الْأَثَرَ»  ابي الدرداء رضي الــلّٰــه عنە فەرمووی: کەمی لە سوننەت دا باشترە لە تێکۆشان لە بیدعە دا، تۆ ئەگەر شوێن بکەوی باشترە لەوەی بیدعە بکەی، وە ڕێگاکە ھەڵە ناکەی تاکو شوێنی ئەثەر بکەوی . ١٠١ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ، ثنا الْهَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ، ثنا الْهَيْثَمُ بْنُ عِمْرَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْعَبْسِيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ إِسْمَاعِيلَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ، يَقُولُ: " يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَحْفَظَ مَا جَاءَنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ: {وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا} [الحشر: ٧] فَهُوَ عِنْدَنَا بِمَنْزِلَةِ الْقُرْآنِ " الھیثم بن عمران وتــــی: گوێم لە إسماعیل بن عبیدالــلّٰــه بوو دەیوت: پێویستە لەسەرمان ئەوە لەبەر بکەین کە لە رسول الــلّٰــه ـوە ﷺ بۆمان ھاتووە، چونکە الــلّٰــه دەفەرموێت: ﴿وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا﴾ [الحشر : ٧]، چونکە لای ئێمە وەکو قورئانە .  📚#السنة_لمروذي

|شَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، أَلَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ ...| ٧٥ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا سُفْيَانُ، عَنْ هِلَالٍ الْوَازِنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ، قَالَ: كَانَ عُمَرُ يَقُولُ: «إِنَّ أَصْدَقَ الْقِيلِ قِيلُ اللَّهِ، وَإِنَّ أَحْسَنَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الْأُمُورَ مُحْدَثَاتُهَا» عمر رضي الــلّٰــه عنە دەیفەرموو: ڕاستترین وتە وتەی الــلّٰــه ـیە، وە باشترین ڕێنمونی ڕێنمونی محمد ـە ﷺ، وە خراپترینی کاروبارەکان داھێنراوەکانیەتی . ٧٧ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَنْبَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ : «شَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، أَلَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ» هاوەڵی بەڕێز عبدالــلّٰــه بن مسعود فەرمووی: خراپترینی کاروبارەکان داھێنراوەکانیەتی، وە ھەموو داھێنراوێكیش بیدعەیە . ٧٨ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: «اتَّبِعُوا وَلَا تَبْتَدِعوَا فَقَدْ كُفِيتُمْ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالة . هاوەڵی بەڕێز عبدالــلّٰــه بن مسعود فەرمووی: شوێن بکەون و بیدعە مەکەن، بەڕاستی ئەوە بەسە بۆتان، وە ھەموو بیدعەیەك گومڕاییە . ٧٩ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِرْدَاسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ، قَالَ: «كُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلُّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ» عبدالــلّٰــه بن مسعود فەرمووی: ھەموو داھێنراوێك بیدعەیە، وە ھەموو بیدعەیەك گومڕاییە، وە ھەموو گومڕاییەك لە ئاگر دایە . ٨٠ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَنْبَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: إِنَّكُمُ الْيَوْمَ عَلَى الْفِطْرَةِ وَإِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةٍ فَعَلَيْكُمْ بِالْهَدْيِ الْأَوَّلِ ابن مسعود فەرمووی: ئێوە ئەمڕۆ لەسەر فیتڕەتن، وە ئێوە داھێنان دەکەن و داھێنانیشتان بۆ دەکرێ، جا ئەگەر داھێنراوێكتان بینی ئەوا دەست بگرن بە ڕێنمونی یەکەمەوە .   =

عن حُذَيفَة بن اليَمان: أنَّه أخذ حَجَرَين فَوضَع أحدَهُما على الآخَر، ثُمَّ قال لأصحابِه: هل تَرَونَ ما بَينَ هَذَين الحَجَرَين من النُّور؟، قالُوا: يا أبا عَبد الله، ما نرى بَينَهُما من النُّور إلّا قَليلًا، قال: والَّذي نَفسِي بِيده لَتَظهَرَنَّ البِدَع، حتّى لا يُرى من الحَقِّ إلّا قَدرُ ما تَرَونَ ما بَينَ هَذَينِ الحَجَرَين من النُّور، والله لَتَفْشُوَنَّ البِدَعُ حتّى إذا تُركَ منها شَيءٌ، قالُوا: تُرِكَتِ السُّنَّة. لە سەحابەی بەڕێز حذیفة بن الیمان هاتووە کە دوو بەردی ھەڵگرت و لەسەریەکی دانان، ئینجا بە ھاوڕێکانی گووت: ئایا ھیچ رووناکیەک دەبینن لە نێوان ئەو دوو بەردە دا ؟، گووتیان: ئەی باوکی عبدالــلّٰــه ھیچ ڕووناکیەک نابینین ئیلا کەمێک نەبێت، حوزەیفەش فــەرمــووی: سوێند بەو کەسەی گیانی منی بە دەستە ڕۆژێک دێت بیدعە وا لە ناو خەڵک دا سەرھەڵدەدات ھەتاکو ھیچ حەق و ڕاستیەک نابینن ئیلا بەقەد ئەو ڕووناکیە کەمە نەبێت کە دەیبینن لە نێوان ئەم دوو بەردەدا، سوێند بە الــلّٰــه بیدعە وا بڵاو دەبێتەوە لە نێو خەڵک دا ھەتاوەکو وای لێ دێت گەر واز بھێنرێت لە بیدعەیێک دا، خەڵکی دەڵێن ئەو کەسە وازی لە سوننەت ھێناوە !.

📚«البدع لابن الوضاح |(172)|»

قال ابن رجب الحنبلي :إن المؤمن إذا استبطأ الفرج ويئس منه ولا سيما بعد كثرة الدعاء وتضرعه ولم يظهر له أثر الإجابة، رجع إِلى نفسه باللائمة ويقول لها: إِنَّمَا أتيت من قبلك ولو كان فيك خير لأجبت وهذا اللوم أَحَبّ إِلَى الــلّٰــه من كثير من الطاعات؛ فإنه يوجب انكسار العبد لمولاه، واعترافه له بأنه ليس بأهل لإجابة دعائه فلذلك يسرع إِلَيْهِ حينئذ إجابة الدعاء وتفريج الكرب، فإنَّه تعالى عند المنكسرة قلوبهم من أجله، عَلَى قدر الكسر يكون الجبر». ابــن رجــب دەڵــێــت: باوەڕدار کاتێک سەرکەوتنی دوا دەکەوێت و نزیکی بێ هیوایی دەبێتەوە بێگومان دوای داوا کردن و پاڕانەوەیەکی زۆر وه نەبینینی وەڵام لە لایەن پەروەردگارەوە، دەگەڕێتەوە بۆ لۆمە کردن و سەرزەنشت کردنی نەفسی خۆی و دەڵێت: گەر خێرت تیابوایە ئێستا وەڵام دەدرایتەوە ئەو لۆمە کردنە لای الــلّٰــه تعالــــیٰ زۆر خۆشەویستترە لە کۆمەڵێک عیبادەت، چونکە ئەو کارە زەلیلی بەندە بۆ الــلّٰــه دەردەخات بۆیە لەو کاتە دا وەڵامی داواکاریەکەی دەداتەوە و سەریدەخات، الــلّٰــه تعالــــیٰ لەگەڵ ئەوانە دایە کە دڵشکاو و پێویستن، حەتمەن بە گوێرەی دڵ شکانەکەش پێیان دەبەخشێت».

📚«مجموع الرسائل (۳/۱۷۳)»

|باب ذكر ما خص الــلّٰــه عزوجل به النبي ﷺ من المقام المحمود يوم القيامة| قال محمد بن الحسين رحمە لله : ١٣٤١ - اعلموا - رحمنا الــلّٰــه وإياكم - أن الــلّٰــه جل أعطى نبينا من الشرف العظيم، والحظ الجزيل ما لم يعطه نبيا قبله مما قد تقدم ذكرنا له، وأعطاه : المقام المحمود يزيده شرفًا وفضلا، جمع الــلّٰــه الكريم له فيه كل حظ جميل من : أ - الشفاعة للخلق . ب - والجلوس على العرش. خص الله الكريم به نبينا الــلّٰــه ، وأقر له به عينه، يغبطه به الأولون والآخرون، سر الــلّٰــه الكريم به المؤمنين مما خص به نبيهم من الكرامة العظيمة والفضيلة الجميلة، تلقاها العلماء بأحسن القبول، فالحمد لله على ذلك . ئیمامــی الآجــري[محمد بن الحسين:٣٦٠هـ] فــەرمــوویەتــی: بزانن الــلّٰــه ڕەحم بە ئێمەو ئێوەش بکات کە الــلّٰــه عز وجل شەرەفێکی گەورەو بەشێکی مەزنی وای پێ بەخشیوە کە نەیبەخشیوە بە هیچ پێغەمبەرێکی پێش ئەو لەوەی کە باسمان کردووە لەوەو پێش، وە الــمــقــام الــمــحــمــود ـــی پێداوە لە ڕێزو شەرەف و فەزڵی زیاد دەکات، الــلّٰــه عز وجل بەشێکی چاکی بۆ کۆکردووەتەوە لە: أ- شەفاعەت کردنی بۆ دروستکراوەکان. ب- وە دانیشاندن لەســەر عــەڕش. الــلّٰــه ـی الکریم پێغەمبەرەکەی️ ئێمەی ﷺ پێ تایبەتمەند کردووە، وە بەوە چاوی گەش کردووە، سەرەتاکان و کۆتاکان ئاواتی پێ دەخوازن، الــلّٰــه ـی الکریم ئیماندارانی دڵخۆش کردووە بەوەی پێغەمبەرەکەیانی تایبەتمەند کردووە بە ڕێزێکی گەورە و فەزیڵەتێکی جوان و چاک دا، زانایان قبووڵیان کردووە بە جوانترین شێوە، سوپاس وستایش بۆ الــلّٰــه لەسەر ئەوە.

📚«الشریعة الآجري|مـ۲صـ٤٥۷|»

١٥٢ - وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ، ثَنَا بَكْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، وَسَأَلَهُ، قَالَ: قِيلَ: أَرَأَيْتَ إِنْ دُخِلَ عَلَى رَجُلٍ فِي بَيْتِهِ فِي الْفِتْنَةِ؟ قَالَ: لَا يُقَاتِلْ فِي الْفِتْنَةِ. قُلْتُ: فَإِنْ أُرِيدَ النِّسَاءُ؟ قَالَ: إِنَّ النِّسَاءَ لَشَدِيدٌ. قَالَ: إِنَّ فِي حَدِيثٍ يُرْوَى عَنْ عُمَرَ، يَرْوِيهِ الزُّهْرِيُّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ: أَنَّ رَجُلًا ضَافَ نَاسًا مِنْ هُذَيْلٍ، فَأَرَادَ امْرَأَةً عَلَى نَفْسِهَا، فَرَمَتْهُ بِحَجَرٍ فَقَتَلَتْهُ، فَقَالَ: «وَاللَّهِ لَا يُودَى أَبَدًا». وَحَدِيثٌ أَيْضًا عَنْ عُمَرَ: «أَنَّ رَجُلًا وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلًا فَضَرَبَهُمَا بِالسَّيْفِ، فَقَطَعَ فَخِذَ الْمَرْأَةِ وَفَخِذَ الرَّجُلِ، كَانَ عُمَرُ أَهْدَرَ دَمَهُ». ١٥٢ - بۆی باسکردم عبد الــلّٰــه کوڕی محمد کوڕی عبد الحمید، بۆی باسکردین بکر کوڕی محمد، لە باوکیەوە، لە أبو عبد الــلّٰــه ـەوە پرسیاری لێکرا وتــــی: وترا: ئایا ڕات چۆنە ئەگەر لە کاتی هەبوونی فیتنە دا بچنە ژوورەوە بۆ پیاوێك لە ماڵەکەی دا ؟ ئیمامی أحمد فەرمووی: لە کاتی فیتنە دا جەنگ ناکرێت. وتــــم: ئەی ئەگەر ویستی دەستدرێژی کردنە سەر ئافرەتانیان هەبوو ؟ فەرمووی: بەڕاستی ئافرەتان زۆر قورسە. فــەرمــووی: بەڕاستی لەو فەرموودەیەی ڕیوایەت دەکرێت لە عمر ـەوە رضي الــلّٰــه عنه: الزهري ڕیوایەتی دەکات لە القاسم کوڕی محمد، لە عبید کوڕی عمیر ـەوە: کە پیاوێك میوانداری کەسانێکی کرد لە هذیل، جا یەکێکیان ویستی دەستدرێژی بکاتە سەر ئافرەتێك، جا ئافرەتەکە بەردێکی تێگرت وکوشتی، فەرمووی: والــلّٰــه هەرگیز خوێن باییەکەی نادرێت(١). وە هەروەها فەرموودە لە عمر ـەوە رضي الــلّٰــه عنه: کە پیاوێك لەگەڵ ژنەکەی دا پیاوێك دەگرێت، پاشان بە شمشێر دەیدات لە هەردووکیان، جا ڕانی ئافرەتەکە و پیاوەکەش دەقرتێنێت؛ عمر خوێنەکەی بە فیڕۆ دان(٢).

📚«السنة للخلال،ص (108)»

ــــــــــــ ١- عبید کوڕی عمیر دەڵێت: کە پیاوێك میوانداری کەسانێکی کرد لە هذیل، کچێکی ئەو ماڵە ڕۆی دار وچیلەکە کۆبکاتەوە، پیاوێکیان ویستی دەستدرێژی بکاتە سەری، جا ئافرەتەکە پارچە بەردێکی تێگرت و کوشتی، جا ئەم باسە برایەوە بۆلای عمر کوڕی الخطاب رضي الــلّٰــه عنه فەرمووی: ئەوە کوژراوی الــلّٰــه ـیە، هەرگیز خوێن باییەکەی نادرێت -واتە نە تۆڵەی بۆ دەسەندرێتەوە وه نە پارەی خوێن باییەکەشی دەدرێت-.

📚(المصنف لإبن أبي شیبة (15))

٢- ابن قدامة دەرباری ئەم بابەتە دەڵێت: ئەگەر بینی پیاوێك زینا دەکات لەگەڵ ژنەکەی دا پاشان کوشتی ئەوا نە تۆڵەسەندنەوەی هەیە وه نە خوێن باییش، ڕیوایەت کراوە کە عمر رضي الــلّٰــه عنه کاتێك نانی نیوەڕۆی دەخوارد پیاوێك بە ڕاکردن هات وە شمشێرێکی هەڵکێشراوی پێ بوو کە خوێناوی بوو، پاشان هات هەتا دانیشت لەگەڵ عمر، جا دەستی کرد بە خواردن، وە کۆمەڵەیەك لە خەڵکی هاتن وتیان: ئەی ئەمیری ئیمانداران بەڕاستی ئەمە هاوەڵەکەمانی کوشتووە لەگەڵ ژنەکەی دا، عمر رضي الــلّٰــه عنه فەرمووی: ئەوانەی چی دەڵێن ؟ پیاوەکە وتــــی: ئەوی تریان بە شمشێر دای لە ڕانی ژنەکەی، جا هەر کەسێکیش لە نێوانیان دا هەبوایە ئەوا دەیکوشت. جا عمر بەوانی وت: ئەوە چی دەڵێت ؟ وتیان: بە شمشێرەکەی دای لە ڕانی ژنەکەی و قرتاندی، وە دای لە کەمەری پیاوەکەو کردی بە دوو لەتەوە. جا عمر فەرمووی: ئەگەر دووبارە بووەوە ئەوا تۆش دووبارەی بکەوە -واتە ئەگەر دیسان پیاوێکت بینی لەگەڵ ژنەکەدایە ئەوا هەمان کار بکەوە کە کردت-.

📚(المغني ٥٣٥/١٢)

ابــن عــبــاس دەڵێت: هــیــچ ئیماندارێك و خراپەکارێك نییە؛ ئیللا الــلّٰــه تعالــــیٰ ڕزق و ڕۆزییەکەی بە حــەڵاڵی بــۆ نووسیوە، جا ئەگەر ئارام بگــرێت تا پێــی دەگات الــلّٰــه تعالــــیٰ پێــی دەبەخشێت، خــۆ ئەگەر بــێ ئارام بــوو وه دەستــی بۆ شتێکــی حــــەرام برد الــلّٰــه لە ڕزقــە حــەڵاڵەکەی بــۆی کــەم دەکاتەوە.

📚#حلیة_الأولیاء_١_٢٣٠

هەموو کەسێك ئەو ڕزقــەی بە حــەڵاڵی بۆ نوسراوە کە بۆی دانراوە، بەڵام بەداخەوە بەهۆی لاوازی ئیمانمان بە الرزاق ـی الــلّٰــه تعالــــیٰ پەلە دەکەین و تاو دەدەین بۆ حــــەرام بەبێ ئەوەی بزانین کە پەلە کردنمان بۆ ئەو ڕزقــە حــــەرامە هیچ لە ڕزقــمــان زیاد ناکات، بەڵکوو بەهۆی ئەوەوە لە ڕزقــە حــــەڵاڵەکەمان کــەم دەکرێتەوە، وە لە علي کوڕي أبي طالب ـەوە رضي الــلّٰــه عنه دەگێڕنەوە کە چووە مزگەوتەوە و بە پیاوێك کە لەبەر دەرگای مزگەوتەکە وەستابوو فــەرمــووی: ئەم هێسترەم بۆ بگرە، پیاوەکە جڵەوەکەی لێی کردەوە و ڕۆیشت و هێسترەکەی بەجێهێشت، کاتێك علي هاتە دەرەوە و دوو درهەمی بە دەستەوە بوو تا وەك پاداشت بیدات بە پیاوەکە لە بەرامبەر گرتنی هێسترەکەی دا، بینی هێسترەکە بەبێ جڵەو ڕاوەستاوە، ئیتر ســواری بوو و ڕۆیشت، و دوو درهەمەکەی دایە خزمەتکارەکەی تا جڵەوێکی پێ بکڕێت خزمەتکارەکە لە بازاڕدا هەمان جڵەوەکەی دۆزییەوە کە دزەکە بە دوو درهەم فرۆشتبووی، جا علي ـش فــەرمــووی: بەڕاستی بەندە بەهۆی ئارام نەگرتنەوە، خۆی لە ڕزقــی حــــەڵاڵ بــێ بەش دەکات، و هیچیشی لەوە زیاتر دەست ناکەوێت کە بۆی دیاریکراوە. ئەمە گێڕانەوەیەکە کە صەحیح نیە لە ئیمامی علي ـەوە رضي الــلّٰــه عنه بەڵام وەك پەندێك باسم کردووە تا بەندە بزانێت ئەو ڕزقەی بۆی نوسراوە هەر دێتە بەردەمی و توشی دەبێت جا ئەگەر ئارام بگرێت بە حــــەڵاڵی دێتە بەردەمی، وە ئەگەر ئارامی نەبێت و پەلە بکات بە حــــەرامی دێتە بەردەمی. جا باوەڕبوون بە الــلّٰــه بەم شێوازەی باسم کرد لە ڕزق و ڕۆزی دا زۆر گرنگە بۆ بەندەی موسڵمان تا تووشــی حــــەرام نەبێت، زۆر کەس بەهۆی نەبوونی ئەم باوەڕەوە بە الــلّٰــه توشــی حــــەرام بوون و هەتا هەشە توشی کوفــــر بووە بەهۆی نەبوونی ئەم باوەڕەوە بە الــلّٰــه تعالــــیٰ لە ڕزق و ڕۆزی دا. زۆر کەس صەبریان نەگرت لەسەر فەقیری و تاویان دایە حــــەرام و ماڵی خۆیان کاول کرد، وە زۆر گەنجیش صەبریان نەگرت لەسەر بێ هاوسەری و تاویان دایە حــــەرام و خۆیان توشی فاحیشە کرد، لە کاتێکدا ئەگەر صەبر و ئارامی بگرتایە ئەوەی لە ڕێگە حــەرامەکەوە پێی گەیشت، الــلّٰــه ﷻ لە ڕێگایی حــــەڵاڵەوە پێی دەبەخشی، بەڵام بەهۆی ئەوەی ئارامی نەگرت الــلّٰــه ﷻ لە حــــەڵاڵەکە بــێ بەشی دەکات.

#الأذکار_والأدعیة

824_ حَدَّثَنِي أَبِي، نا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ الطَّائِيِّ، قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ أَيُّوبُ بْنُ عَائِذٍ الْبَخْتَرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ: "يَأْتِي الرَّجُلُ الرَّجُلَ لَا يَمْلِكُ لَهُ وَلَا لِنَفْسِهِ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا فَيَحْلِفُ لَهُ أَنَّكَ كَيْتَ وَلَعَلَّهُ لَا يَتَحَلَّى مِنْهُ بِشَيْءٍ فَيَرْجِعُ وَمَا فِيهِ مِنْ دِينِهِ شَيْءٌ، ثُمَّ قَرَأَ عَبْدُ اللَّهِ {أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا} [النساء: ٥٠] پیاوێک دێت بۆ لای پیاوێکی تر کە ئەم پیاوە نە بۆ خۆی نە بۆ غیری خۆی نە سودی ھەیە نە زیانی ھەیە، سوێندی بۆ دەخوات کە تۆ فڵان شتت ھەیە وەکو (سیفەت یان رەوشتت یان ھەر شتێک بێت )، لەوانەیە ھیچ شتێکیش لەو وەسفانەشی تێدا نەبێت دەگەرێتەوە ئەو دینەی کە ھەیبووە ھیچی نەماوە، پاشان ئەم ئایەتەی خوێندەوە {أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا} [النساء: ٥٠] ئایا نابینی ئه‌وانه‌ی كه‌ ته‌زكییه‌ی نه‌فسی خۆیان ده‌كه‌ن و خۆیان به‌ باش داده‌نێن، به‌ڵكو الــلّٰــه خۆی زاناتره‌ كه‌ كێ شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ الــلّٰــه پاكی بكاته‌وه‌ ئێوه‌ خۆتان به‌ باش دامه‌نێن، وه‌ رووبه‌ڕوو مه‌دحى كه‌س مه‌كه‌ن وه‌ هیچ كه‌سێك زوڵمی لێ ناكرێت به‌ ئه‌ندازه‌ى فه‌تیلێكیش، ته‌ماشا بكه‌ ئه‌وان چۆن درۆ بۆ الــلّٰــه هه‌ڵده‌به‌ستن كه‌ ئه‌م كاره‌یان به‌سه‌ له‌سه‌رى سزا بدرێن كه‌ درۆ هه‌ڵبه‌ستن تاوانێكی زۆر ئاشكرایه

یــەک دوعــا نا؛ بەڵکو حــەوت دوعــای کرد له یەک کاتدا هەر حەوتەکەشی بە یەکجار وەڵام درایەوە! بــــــۆ ؟ چونکە پێغەمبەران ئاوا بــوون.. گومانیان لە دەسەڵات و توانای الــلّٰــه نەبوو گومانیان لە کردنــی دوعاکانیان نەبوو گومانیان لە دڵا نەبوو بەرامبەر بەوەی کە الــلّٰــه وەڵامیان دەداتەوە یان نا ئەوان خەم وخەفەتیان لە دڵیان دەرکرد بە دوعــا کردن کەچــی ئێمە بە جۆرێک دوعــا دەکەین دەڵه‌ی تاقــی دەکەینەوە بزانین ئەم دوعــایە سەردەگرێت یان نا گومان ناو دڵــی وێران کردوین وادەزانین دونیاو ئەوەی تیایەتی بە هەوڵ و کۆشش نەبێت بە دەست نایەت نازانین ئەمانە هەمووی هی الــلّٰــه‌ن ﷻ ئەیدا بەوەی دەیەوێت نەک ئەوەی هەوڵی زیاتر دەدات بەو جۆرە دوعا بکە کە الــلّٰــه ﷻ بێگومان وەڵامت دەداتەوە . بەوجۆرە گومان باش بە کە وابزانە کە الــلّٰــه قەت تۆ ناداتە دەستی خۆت تا تۆ خۆت و دڵ و ڕۆحت ئامانەتی الــلّٰــه کردبێت یەقینت هەبێت موسڵمان؛ دوعا باشەکەت هەر گیرا دەبێت..

أَخْبَرَنَا هَارُونُ، عَنْ حَفْصٍ، عَنِ الْأَعْمَشِ، قَالَ: مَا سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ يَقُولُ قَطُّ: حَلَالٌ وَلَا حَرَامٌ، إِنَّمَا كَانَ يَقُولُ: «كَانُوا يتكْرهونَ، وَكَانُوا يَسْتَحِبُّونَ» لە ئەعمەشەوە گێڕدراوەتەوە کە گوتوویەتی: هەرگیز نەمبیستووە ئیبراهیم بڵێت: حەڵاڵە یان حەرامە. ئەو تەنیا دەیگوت: «ئەوەیان بە باش نە دەزانی، یان بە باشیان دەزانی».

📚«مسند للدارمي : (190)»

وَذَكَرَ ابْنُ وَهْبٍ، وَعَتِيقُ بْنُ يَعْقُوبَ، أَنَّهُمَا سَمِعَا مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ يَقُولُ: " لَمْ يَكُنْ مِنْ أَمْرِ النَّاسِ وَلَا مَنْ مَضَى مِنْ سَلَفِنَا، وَلَا أَدْرِي أَحَدًا أَقْتَدِي بِهِ يَقُولُ فِي شَيْءٍ هَذَا حَلَالٌ وَهَذَا حَرَامٌ، مَا كَانُوا يَجْتَرِئُونَ عَلَى ذَلِكَ وَإِنَّمَا كَانُوا يَقُولُونَ: نَكْرَهُ هَذَا وَنَرَى هَذَا حَسَنًا، وَنَتَّقِي هَذَا وَلَا نَرَى هَذَا، وَزَادَ عَتِيقُ بْنُ يَعْقُوبَ، وَلَا يَقُولُونَ حَلَالٌ وَلَا حَرَامٌ أَمَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: {قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ} [يونس: ٥٩] الْحَلَالُ مَا أَحَلَّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ، وَالْحَرَامُ مَا حَرَّمَهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ" قَالَ أَبُو عُمَرَ: «مَعْنَى قَوْلِ مَالِكٍ هَذَا أَنَّ مَا أَخَذَهُ مِنَ الْعِلْمِ رَأْيًا وَاسْتِحْسَانًا لَمْ يُقَلْ فِيهِ حَلَالٌ وَلَا حَرَامٌ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ». وە ابن وهب و عەتیقی کوڕی یەعقوب، باسیان کرد کە ئەوان بیستوویانە مالیکی کوڕی ئەنەس دەڵێت: نەبووە لە کاری خەڵك و نە لەوانەی کە ڕۆیشتوون لە پێشینانمان، وە کەسێك ناناسم کە ئیقتیدام پێی کردووه بڵێت لە شتێک دا ئەمە حەڵاڵە و ئەمە حەرامە، ئەوان هەرگیز جورئەتی ئەوەیان نەبوو. لە بری ئەوە دەیانگوت: ئێمە ئەمە بە خراپ دەزانین (ڕقمان لەمە دەبێتەوە)، وە ئەمە بە باش دەبینین، وە خۆمان لەمە دەپارێزین (خۆمان لەمە بەدوور دەگرین)، وە ئەمە نابینین (بە دروستی نازانین)، عەتیقی کوڕی یەعقوبیش ئەمەی زیاد کردووە: وە نەیاندەگوت حەڵاڵە و حەرامە. ئایا گوێت لە کەلامی️ الــلّٰــه عز وجل نەبووە: {قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ} [يونس: ٥٩] حەڵاڵ ئەوەیە کە الــلّٰــه‌و پێغەمبەرەکەی حەڵاڵیان کردووە، وە حەرام ئەوەیە کە الــلّٰــه‌و پێغەمبەرەکەی حەرامیان کردووە، أبو عمر دەڵێت: واتای ئەم وتەیەی مالیك ئەوەیە کە ئەو شتانەی لە زانستدا وەریگرتووە وەک ڕا و ئیستیحسان (پێباش زانین) ــەوە بەدەست هاتوون، تیایدا نەوتراوە حەڵاڵە و حەرامە، و️ەخواش زاناترە.

📚«جامع بيان العلم وفضله :٢٠٩١»

أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْقُوبَ أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَحْمَدَ بْنِ زِيَادٍ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَلِيَّةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ قَالَ قَالَ الرَّبِيعُ : أَيُّهَا الْمُفْتُونَ انْظُرُوا كَيْفَ تَفْتُونَ لَا يَقُلْ أَحَدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَحَلَّ كَذَا وَكَذَا وَأَمَرَ بِهِ فَيَقُولُ اللَّهُ كَذِبْتَ لَمْ أُحِلَّهُ وَلَمْ آمُرْ بِهِ وَلَا يَقُلْ أَحَدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ كَذَا وَكَذَا وَنَهَى عَنْهُ فَيَقُولُ اللَّهُ كَذِبْتَ لَمْ أُحَرِّمْهُ وَلَمْ أَنْهَ عَنْهُ. الربیع بن خثیم دەڵێت: ئەی فتوادەرەکان، بزانن کە چۆن فتوا ده‌دەن، هیچ کەسێکتان نەڵێت:️ الــلّٰــه فڵانەی حەڵاڵ کردووە و فەرمانی پێ کردووە،️ الــلّٰــه عز وجل ـیش پێی بفەرمووێت: درۆت کرد، نە حەڵاڵم کردووە وە نە فەرمانم پێکردووە، وە هیچ کەسێکتان نەڵێت :️الــلّٰــه فڵانەی حەرام کردووە و ڕێگری لێ کردووە ،️الــلّٰــه عز وجل ـیش پێی بفەرمووێت: درۆت کرد، حەرامم نەکردووە و ڕێگریشم لێ نەکردووە.

📚«ذم الکلام وأهلە للهروي : ٥٦٤/٢»

[ تَوَرُّعُ السَّلَفِ فِي أَلْفَاظِ الْفُتْيَا ] قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ «لَمْ يَكُنْ مِنْ فُتْيَا النَّاسِ أَنْ يُقَالَ: هَذَا حَلَالٌ، وَهَذَا حَرَامٌ، وَلَكِنْ يَقُولُ: أَنَا أَكْرَهُ هَذَا، وَلَمْ أَكُنْ لِأَصْنَعَ هَذَا، فَكَانَ النَّاسُ يَكْتَفُونَ بِذَلِكَ وَيَرْضَوْنَ بِهِ». مالیکی کوڕی ئه‌نه‌س رحمە️ الــلّٰــه دەڵێت: فه‌توای خه‌ڵک به‌و شێوه‌یه‌ نه‌بوو که‌ بڵێن: ئه‌مه‌ حه‌ڵاڵه‌، یان ئه‌مه‌ حه‌رامه‌. به‌ڵکو ده‌یانگوت: من ئه‌مه‌م پێ باش نییه‌، یان من ئه‌مه‌ ناکه‌م. خه‌ڵکیش بەوه‌ قایل ده‌بوون و ڕازی ده‌بوون.

📚«الجَامِع لابن وَهْب :١٥١٦»

سەلەف لەگەڵ زۆری عیلم و مەعریفەتیان دەترسان لە فتوا دان بە ڕەهایی واتا نه‌یانده‌گوت "ئه‌مه‌ حه‌ڵاڵه‌" یان "ئه‌مه‌ حه‌رامه‌" ئه‌مه‌ قسه‌یه‌کی یه‌کلاییکه‌ره‌وه‌ و ڕه‌هان (موتڵه‌ق)ـە. واتای ئەمە ئەوەیە کە حــەڵاڵ کردن و حــەرام کردن تەنها بۆ️ الــلّٰــه تعالــــیٰ ـیە، وە هیچ کەسێک بۆی نییە بە ڕوونی ئەمە لەسەر شتێکی دیاریکراو بڵێت، مەگەر️ الــلّٰــه تعالــــیٰ خۆی هەواڵی ئەوەی لە قورئان و سوننەت دابێت سەبارەت بەوە چونکە سوننەتیش ڕوونکەرەوەی قورئانی پیرۆزه .ئەوەی ئیجتیهاد دەری دەخات کە حــەرامە، (کەسەکە) دەڵێت: "من فڵان شتم پێ ناخۆشە."هەروەها ئیمام مالیکیش هەر بەو شێوەیە دەیوت، و شوێنکەوتەی فەرموودە و زانایانی پێش خۆی بوو ئەوانەی لە هاوەڵان و تابعی نزیک بوون. بــۆ نــمــوونــه‌، کاتێک ده‌ڵێیت شتێک حه‌ڵاڵه‌، واتا️ الــلّٰــه تعالــــیٰ ڕێگه‌ی پێداوه‌ و پاداشتی لەسەرە هیچ گومانی تێدا نییه‌. کاتێک ده‌ڵێیت حه‌رامه‌، واتا️ الــلّٰــه تعالــــیٰ قه‌ده‌غه‌ی کردووه‌ و سزای له‌سه‌ره‌. ئه‌م بڕیارانه‌ پێویستیان به‌ زانستی زۆر و تەقواو وەرع هەیە سەلەف ئەترسان لە قیامەتی خۆیان بۆیە زۆر جار کە فتوایان داوە خۆیان بە دوور گرتوه لە وشەی حــەڵاڵ و حــەڕام و بریاری موطلەق، لە جیاتی ئەوە دەیان وت نموونه شتێکیان بە دڵ نەبوایه نه‌یان ده‌گوت حەڕامە بە موطلەقەن بەڵکو دەیانگوت کەڕاهیەتی هەیە واتە بێزراوە واتا ئەوەی هەڵدەستا بەو کارەی کەڕاهیەتی هەیە واتە بێزراوە ئەگەر نەیکات شتێکی باشه وە ئەگەر بیکات سزا نادرێت لەسەری بەڵام خۆی بە دوور بگرێت باشترە، ئەگەر شتێکیان بەلاوە باش بوایە دەیانگوت موستەحەبە (خۆشویستراوە) واتە ئەو کەسەی که ئەو کارەی ئەنجام بدایە ئەوە پاداشتی لەسەری وەردەگرت و ئەوەی نەیکردبایه سزا نەدەدرا، یان دەیانگوت موباحە واتە ڕێگە پێدراوە بیکات و نەیکات سەرپشک کراوە، خۆیان دەپاراست لە فتوا دان کاتێک ده‌ڵێیت "حه‌ڵاڵه‌" یان "حه‌رامه‌"، ئه‌وا به‌رپرسیارێتییه‌کی گه‌وره‌ ده‌که‌وێته‌ سه‌ر شانت. به‌ڵام کاتێک ده‌ڵێیت "پێم باش نییه‌"، یان نزیکتری دەکاتەوە لە حەڵاڵ بەوەی موستەحەبە یان نزیکی دەکاتەوە لە حەڕام بەوەی مەکروهە نەیکات باشتره یان سەرپشکی دەکات و دەڵێت ڕێگە پێدراوە، یانیش دەڵێت نازانم خۆی لێ لادەدات ڕەنگە بشزانن بس خۆیان پاراستوە لە هەندێک خیلافی توندی دژ بە یەک ئیمام مالیک ده‌ڵێت، خه‌ڵکیش به‌م جۆره‌ وه‌ڵامانه‌ ڕازی ده‌بوون و پێیان ته‌واو بوو. واتــــه‌، پێویستیان به‌ بڕیارێکی توند و ڕه‌ها نه‌بووه‌ له‌ هه‌موو کاتێک دا. بێگومان ئەم ڕوونکردنەوەیه بە بەڵگەی ئاساری سەلەف نوسراوە تەنها وەکو بەرچاو ڕوونیەک ئێستا دامناوە و️الــلّٰــه تعالــــیٰ أعلم ☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟

✹پرسیارڪرا لە الإمــام أحمد بن حنبل: ئەگەر پیاو ڪردەوەیەڪۍ خێر بڪات لە نــوێــــژ یان بەخشینۍ مــــاڵ یان غەیرۍ ئەوان لە ڪردەوەۍ چاڪــە نیوەۍ بۆ باوڪــۍ یان دایڪــۍ دەبێت ؟ إمــــام فــەرمــووۍ: ئومێدم وایە وابێت، یان فــەرمــووۍ: مردوو هەموو شتێڪۍ پێ دەگات لە خێرڪردن و غەیرۍ ئەوەش لە ڪردەوەۍ چاڪە.

📚«الفروع لابن مفلح | ٢_٣٠»

بەو مەرجە پێیان ئەگات دایڪ و باوڪەڪە موسڵمان و ئەهلۍ تــەوحــیــد بن.

أبي هاشم سعد السنجاري (شنگاڵی) دەڵێت: لە ابن عباس ـەوە ووتــــی: دەف حــەڕامە، تەنبور حــەڕامە، تەپڵ حــەڕامە، زوڕنا حــەڕامە .

📚[سنن سعيد بن منصور ٥٢/٧]

بسم اللە الرحمن الرحیم هەڵمەتێکی کۆکردنەوەی یارمەتی بۆ ئەم کتێبە زۆر کەم داواـی یارمەتیم کردوە لەبەر بارودۆخی موسڵمانان نەمویستوە ببمە بارگرانی ، بەڵام یارمەتی و هاندان و هاوکاری هەر هەبووە. ئەم کتێبە یەکێکە لەکتێبە پێویستەکانی ڕۆژگاری ئەمڕۆ بۆ موسڵمان لەبەر گرنگی و پێویستی دامانناوە بیبەینە دەرەوە چاپێکی باشی بۆ بکەین ڕێژەیەکی زۆری لێ چاپ بکەین تا ٢٠٠٠ دانە . ئامانجیشمان ئەوەیە داشکانی بۆبکرێ و نیوەی نرخی بێتە خوار تا زۆرترین خەڵك لێی سوودمەند بێ و بتوانێ بیکڕێ . ئەو پارەیەیی داوای دەکەن لەتوانای ئێمە نیە ئیللا ئەگەر پاڵپشتی موسڵمانان هەبێ . ئینجا لێرەوە داواتان لێدەکەین هەرکەس توانای هەیە بەپێی توانای خۆی بەشدار بێ ، هەزار دیناریش بوو ئەتوانی بەشدار بی و بۆت ببێتە توێشووی قیامەتت. بەشداربن بەپێی تواناتان و بڵاویشی بکەنەوە بەپێی تواناتان . دەتوانن پارەکان بۆ ئەو ژمارەی ئێف ئای بیە بنێرن 07830359594 دەشتوانن بۆخۆمی بنێرن لەنامە