uz
Feedback
Cisco and Server

Cisco and Server

Kanalga Telegramโ€™da oโ€˜tish

Tarmoq administratorligi (Cisco) va Tizim administratorligi (Server)ni biz bilan o'rganing. Bularning hammasi @cisco_server kanalida... Adminlar bilan bog'lanish uchun ๐Ÿ‘‰ Serverlar bo'yicha: @uzbekiston_erkatoyi Cisco bo'yicha: @ciscoucell va @Dream_0044

Ko'proq ko'rsatish
2 433
Obunachilar
+124 soatlar
+97 kunlar
+2930 kunlar
Postlar arxiv
Repost from O'zbekona Cisco
โ—๏ธ Nimalardir o'zgardi ... ๐Ÿ‘€ Uzbekonacisco.uz โ€” kirganlar biladi. Kirmaganlar โ€” esa yo'q. ๐Ÿค” Nima o'zgarganini toping va 3-bepul darsimizga qo'shilish uchun bonusingizni oling ๐ŸŽ Kim birinchilardan topgan bo'lsa, komentariya yozish esingizdan chiqmasin-a ! ๐Ÿ‘‡ @uzbekonacisco

๐ŸŒ DNS Checker โ€” domeningiz dunyo bo'ylab "tarqaldimi" yo'qmi, bir clickda bilishingiz mumkin! Saytingizning DNS yozuvlarini
๐ŸŒ DNS Checker โ€” domeningiz dunyo bo'ylab "tarqaldimi" yo'qmi, bir clickda bilishingiz mumkin! Saytingizning DNS yozuvlarini o'zgartirdingizmi? Yangi domen yoki subdomen ochdingizmi? Hosting almashtirdingizmi? Unda sizga dnschecker.org kerak bo'ladi! ๐Ÿ”ฅ โš™๏ธ Bu nima qiladi? DNS o'zgarishlari butun dunyo bo'ylab darhol tarqalmaydi โ€” bu jarayon 48 soatgacha vaqt olishi mumkin. DNS Checker esa dunyoning 100+ davlatidagi serverlardan sizning domeningizni tekshirib, qayerda yangilangan-u qayerda hali eski ma'lumot turganini xaritada ko'rsatib beradi! ๐Ÿ—บ โœ… โ€” DNS yangilangan โŒ โ€” hali yangilanmagan ๐Ÿ“‹ Tekshirsa bo'ladigan yozuvlar: ๐Ÿ”น A / AAAA โ€” IP manzil (IPv4 / IPv6) ๐Ÿ”น CNAME โ€” subdomenni asosiy domenga bog'lash ๐Ÿ”น MX โ€” pochta serverlari ๐Ÿ”น NS โ€” nameserverlar ๐Ÿ”น TXT โ€” SPF, DKIM, DMARC sozlamalari ๐Ÿ”น va boshqa ko'plab yozuvlar (SOA, CAA, PTR, SRV...) ๐Ÿ’ก Bonus: Saytda DNS tekshirishdan tashqari yana ko'plab bepul foydali asboblar bor โ€” "What is my IP", SSL sertifikat tekshiruvi, port scanner, WHOIS lookup, QR scanner va h.k. ๐Ÿ†“ To'liq bepul, ro'yxatdan o'tish shart emas! ๐Ÿ”— dnschecker.org #DNS #Hosting #Domen #WebDev #ITbilim

๐ŸŽ“ CISCO SERTIFIKATINGIZ MUDDATI TUGAYAPTIMI? โœ… Imtihon topshirmasdan CCNA va CCNP sertifikatlarini qanday uzaytirish mumkinligini bilib oling! ๐Ÿ“น Yangi video yuklandi! Bu videoda: ๐Ÿ”น CE Credits nima ekanligi ๐Ÿ”น CCNA uchun 30 kredit qanday yig'iladi ๐Ÿ”น CCNP uchun 80 kredit qanday yig'iladi ๐Ÿ”น Bepul Cisco kurslaridan kredit yig'ish yo'llari ๐Ÿ”น Recertify qilishning to'liq jarayoni ๐Ÿ’ก Cisco sertifikatini yangilash uchun har doim imtihon topshirish shart emas โ€” CE Credits orqali ham mumkin! โ–ถ๏ธ Videoni tomosha qiling: https://youtu.be/vsO5LPpbNKQ?si=fKDvlT4E0SP5-VNk ๐Ÿ‘ Foydali bo'lsa do'stlaringiz bilan ulashing! @uzbekonacisco #Cisco #CCNA #CCNP #CECredits #Recertification #ITUzbek #NetworkingUzbek

Yoz oyi uchun hech qanday kursga borishni reja qilmay turing, rad etib bo'lmaydigan taklif tayyorlayapmiz sizlar uchun. Bugun CCNA/CCNP sertifikati borlar uchun, qanday qilib exam topshirmasdan turib, sertifikatni amal qilish muddatini yana 3yildan 9 yilgacha cho'zish mumkinligini ko'rsatib bersam nima deysizlar? @uzbekonacisco

Video xabar00:51

๐Ÿ–ฅ Cisco CML (Modeling Labs) โ€” Bepul versiya haqida bilasizmi? Cisco CML โ€” bu tarmoq muhandislari va talabalar uchun virtual laboratoriya muhiti. Real Cisco qurilmalarini simulyatsiya qilish imkonini beradi! ๐Ÿ†“ CML Free versiyasida nima bor? 5 tagacha node ishlatish imkoniyati Asosiy Cisco qurilmalari (router, switch) Web-based interfeys Topologiyalarni saqlash va yuklash โš™๏ธ Texnik talablar: 8 GB RAM (minimum) 4 vCPU KVM gipervizoriga asoslangan Ubuntu Linux muhiti Free versiyasida faqatgina 5tagacha qurilma qo'shishingiz mumkin, personal va personal + tariflarida 200-400$ to'lab, 20-40tagacha host qo'shib test qilish mumkin. @cisco_server

Video xabar01:00

Video xabar00:29

#new_ccna Shogirtimizdan Hayitga Sovg'a. Alloh hayirli qilsin. @uzbekonacisco.uz
#new_ccna Shogirtimizdan Hayitga Sovg'a. Alloh hayirli qilsin. @uzbekonacisco.uz

๐Ÿ”ด OSPFv3 โ€” CCNA da aytilmaydigan narsalar (Chapter 10 โ€” ENCOR 350-401) Ko'pchilik OSPFv3 ni "OSPFv2 ning IPv6 versiyasi" deb
๐Ÿ”ด OSPFv3 โ€” CCNA da aytilmaydigan narsalar (Chapter 10 โ€” ENCOR 350-401) Ko'pchilik OSPFv3 ni "OSPFv2 ning IPv6 versiyasi" deb biladi. Lekin bu to'liq to'g'ri emas. Keling, chuqurroq qaraymiz ๐Ÿ‘‡ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 1๏ธโƒฃ IP manzil va topologiya ajratildi OSPFv2 da Router LSA ichida topologiya ham, IP prefix ham birga yurardi. Yangi IP qo'shsang โ†’ butun SPF qayta hisoblandi. OSPFv3 da bular ajratildi: โ†’ Router LSA = faqat topologiya โ†’ Intra-area Prefix LSA = faqat IP manzillar Natija: IP o'zgarganda SPF qayta ishlamaydi โœ… โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 2๏ธโƒฃ Authentication OSPF dan chiqarildi OSPFv2 da authentication to'g'ridan-to'g'ri OSPF packet ichida edi. OSPFv3 da bu vazifa IPsec Extension Header ga o'tkazildi. OSPF packet header 24 byte dan 16 byte ga tushdi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 3๏ธโƒฃ Umumiy subnet shart emas OSPFv2: qo'shni bo'lish uchun bir xil subnet bo'lishi shart โœ‹ OSPFv3: ikki router subnet'lari farqli bo'lsa ham, link-local manzil bir xil linkda bo'lsa โ€” adjacency o'rnatiladi โœ… โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 4๏ธโƒฃ LSA flooding yangicha ishlaydi Har bir LSA da endi LS Type maydoni bor (16-bit). Uning ichidagi bitlar: U-bit โ†’ noma'lum LSA ni drop qilma, forward qil S1/S2 โ†’ flooding qayerga borishi kerakligini belgilaydi:
00 โ†’ faqat shu link
01 โ†’ faqat shu area  
10 โ†’ butun OSPF domain
OSPFv2 da bu "hardcoded" edi ๐Ÿคฏ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 5๏ธโƒฃ Instance ID โ€” kam bilinadi Bir xil segmentda turli OSPFv3 guruhlarni ajratish mumkin.
R1 (Instance 0) โ†”๏ธ R2 (Instance 0) โœ…
R1 (Instance 0) โ†”๏ธ R3 (Instance 1) โŒ
Instance ID mos kelmasa โ†’ packet ignore qilinadi. Xuddi "parol" kabi ๐Ÿ”‘ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 6๏ธโƒฃ OSPFv3 = IPv4 + IPv6 bir jarayonda RFC 5838 ga ko'ra OSPFv3 bitta jarayon ichida IPv4 va IPv6 ni bir vaqtda ishlata oladi.
ospfv3 1 ipv6 area 0  โ†’ IPv6 uchun
ospfv3 1 ipv4 area 0  โ†’ IPv4 uchun
CCNA da bu umuman aytilmaydi ๐Ÿ˜ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 7๏ธโƒฃ IPv6 summarization da yashirin xato 2001:DB8::/65 ni hisoblayotganda ko'pchilik 0x20 = 20 deb o'ylaydi. To'g'risi: 0x20 = 32 (decimal) โ€ผ๏ธ Har doim hex kalkulyator ishlatish โ€” bir xatoni oldini oladi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” @cisco_server

๐Ÿ“ก OSPF โ€” CCNA da aytilmagan sirlar (Chapter 9 โ€” ENCOR 350-401) โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” CCNA da OSPF ni "o'rgandim" deb o'ylaysizmi? ๐Ÿ˜ Mana CCIE darajasidagi haqiqat ๐Ÿ‘‡ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 1. LSA lar โ€” 6 xil, siz 2 tasini bilasiz CCNA: "Type 1 va Type 2 bor" Aslida: Type 1 โ†’ Router o'zi (area ichida) Type 2 โ†’ DR (multi-access segment) Type 3 โ†’ ABR (arealar orasida) โญ๏ธ Type 4 โ†’ ABR (ASBR qayerda?) Type 5 โ†’ ASBR (external routes) Type 7 โ†’ NSSA ichida external routes ๐Ÿ’ก Eng muhimi: Type 3 ni ABR yaratadi, router emas! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 2. ABR โ€” oddiy router emas ABR uchun 3 ta TEMIR QOIDA: โ–ช๏ธ Type 1 LSA kelsa โ†’ backbone VA non-backbone areaga Type 3 yarat โ–ช๏ธ Area 0 dan Type 3 kelsa โ†’ faqat non-backbone area uchun yarat โ–ช๏ธ Non-backbone dan Type 3 kelsa โ†’ boshqa areaga HECH QACHON yuborma! โš ๏ธ Bu qoidani bilmasang โ†’ Discontiguous network tuzog'iga tushasiz! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 3. LSA Age โ€” router "o'lganini" qanday bilasiz? Age = 0 โ†’ LSA tug'ildi Age = 1800s โ†’ Router "Tirikman!" deb yangi LSA yuboradi โ™ป๏ธ Age = 3600s โ†’ LSA o'ladi, LSDB dan o'chadi โŒ ๐Ÿ’ก Lekin amalda router o'chsa 40 soniyada Dead Interval ishga tushadi 3600s ni kutmaysiz! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 4. Intra-area DOIM g'alaba qiladi R1 dan R4 ga 2 ta yo'l: โ–ช๏ธ Ethernet: metric 5 (inter-area) โ–ช๏ธ Serial: metric 111 (intra-area) OSPF serial ni tanlaydi! ๐Ÿ˜ฒ Sababi: Intra-area > Inter-area >External Metrika emas โ€” YO'L TURI muhim! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 5. Summarization โ€” LSDB ni o'zgartiradigan qurol Summarizationsiz: Area 1 โ†’ 15 ta Type 3 LSA โ†’ Area 0 ๐Ÿ˜“ Summarization bilan: Area 1 โ†’ 1 ta Type 3 LSA โ†’ Area 0 โœ… Buyrug'i: area 12 range 172.16.0.0 255.255.0.0 Bonus: not-advertise qo'shsang โ†’ route filter ham bo'ladi! ๐ŸŽฏ โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”ด 6. Discontiguous Network โ€” ko'pchilik tushmaydigan tuzoq Area 0 uzluksiz bo'lmasa nima bo'ladi? Area 12 โ€” Area 23 โ€” Area 34 Traffic Area 23 dan o'tmoqchi โ†’ OSPF bu ABR qoidalari tufayli routelarni inject QILMAYDI โŒ Yechim: Area 0 ni doim CONTIGUOUS saqlang! โœ… โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ’Ž XULOSA โ€” CCNA vs CCNP/CCIE CCNA: "OSPF area bor, DR bor" CCNP: "LSA turlari, ABR qoidalari" CCIE: "Nima uchun shunday ishlaydi?" Eng kuchli network engineer โ€” protokolni ichidan tushunadigani! ๐Ÿง  โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ‘‡ Savol bo'lsa โ€” kommentga yozing! @cisco_server

๐Ÿง  CCNA da aytishmagan OSPF sirlari! (Chapter 8 โ€” ENCOR 350-401) 2-qism. #6 โ€” OSPF Process izolyatsiyasi ๐Ÿ”’
router ospf 1 โ†’ O'z LSDB si
router ospf 2 โ†’ O'z LSDB si
Ikkalasi bir-birini ko'rmaydi!
redistribute ospf 1 โ† shu bo'lmasa
                       marshrut o'tmaydi
Real hayotda: Ikki kompaniya birlashdi, har birida alohida OSPF process bor โ€” redistribute qilmasang ular ko'r! ๐Ÿ‘
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #7 โ€” Passive Interface: Noto'g'ri tushuncha โ—๏ธ Ko'pchilik o'ylaydi:
"Passive interface = OSPF o'chirildi" โŒ
Aslida:
Passive Interface:
โœ… Tarmoq LSDB ga qo'shiladi
โœ… OSPF e'lon qilinadi
โŒ Hello yuborilmaydi
โŒ Neighbor bo'lmaydi
Tarmoqni e'lon qil, lekin neighbor qabul qilma! ๐ŸŽฏ
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #8 โ€” Network Statement haqiqiy vazifasi ๐ŸŽญ
network 10.0.0.0 0.0.0.255 area 0
Ko'pchilik o'ylaydi:
"10.0.0.0 tarmoqni e'lon qiladi" โŒ
Aslida:
"10.0.0.x IP li interfeysdagi OSPF ni YOQADI" โœ…
Interfeysning o'zi LSA orqali e'lon qilinadi โ€” network statement emas! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #9 โ€” DR saylovida RID tuzog'i โš ๏ธ
Barcha priority = 1 (default)
    โ†“
RID taqqoslanadi
    โ†“
Eng katta RID = DR
โŒ Yomon amaliyot:
RID ni o'zgartirish orqali DR ni boshqarish
โœ… Professional amaliyot:
ip ospf priority 100 โ† DR bo'lsin
ip ospf priority 0   โ† hech qachon DR bo'lmasin
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #10 โ€” ExStart: Yashirin muammo ๐Ÿ”
Ikki router ExStart holatida qolib ketdi?
Sabab ko'pincha:
MTU mismatch! โ† 90% holat
DBD paket o'tmayapti
Tekshirish:
show ip ospf neighbor โ† ExStart ko'rinsa
show interface        โ† MTU tekshir
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ’ฌ Qaysi biri sizni hayratda qoldirdi? Izohda yozing! ๐Ÿ‘‡ @cisco_server

๐Ÿง  CCNA da aytishmagan OSPF sirlari! (Chapter 8 โ€” ENCOR 350-401) 2-qism. #6 โ€” OSPF Process izolyatsiyasi ๐Ÿ”’
router ospf 1 โ†’ O'z LSDB si
router ospf 2 โ†’ O'z LSDB si
Ikkalasi bir-birini ko'rmaydi!
redistribute ospf 1 โ† shu bo'lmasa
                       marshrut o'tmaydi
Real hayotda: Ikki kompaniya birlashdi, har birida alohida OSPF process bor โ€” redistribute qilmasang ular ko'r! ๐Ÿ‘
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #7 โ€” Passive Interface: Noto'g'ri tushuncha โ—๏ธ Ko'pchilik o'ylaydi:
"Passive interface = OSPF o'chirildi" โŒ
Aslida:
Passive Interface:
โœ… Tarmoq LSDB ga qo'shiladi
โœ… OSPF e'lon qilinadi
โŒ Hello yuborilmaydi
โŒ Neighbor bo'lmaydi
Tarmoqni e'lon qil, lekin neighbor qabul qilma! ๐ŸŽฏ
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #8 โ€” Network Statement haqiqiy vazifasi ๐ŸŽญ
network 10.0.0.0 0.0.0.255 area 0
Ko'pchilik o'ylaydi:
"10.0.0.0 tarmoqni e'lon qiladi" โŒ
Aslida:
"10.0.0.x IP li interfeysdagi OSPF ni YOQADI" โœ…
Interfeysning o'zi LSA orqali e'lon qilinadi โ€” network statement emas! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #9 โ€” DR saylovida RID tuzog'i โš ๏ธ
Barcha priority = 1 (default)
    โ†“
RID taqqoslanadi
    โ†“
Eng katta RID = DR
โŒ Yomon amaliyot:
RID ni o'zgartirish orqali DR ni boshqarish
โœ… Professional amaliyot:
ip ospf priority 100 โ† DR bo'lsin
ip ospf priority 0   โ† hech qachon DR bo'lmasin
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #10 โ€” ExStart: Yashirin muammo ๐Ÿ”
Ikki router ExStart holatida qolib ketdi?
Sabab ko'pincha:
MTU mismatch! โ† 90% holat
DBD paket o'tmayapti
Tekshirish:
show ip ospf neighbor โ† ExStart ko'rinsa
show interface        โ† MTU tekshir
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ’ฌ Qaysi biri sizni hayratda qoldirdi? Izohda yozing! ๐Ÿ‘‡ @cisco_server

๐Ÿง  CCNA da aytishmagan OSPF sirlari! (Chapter 8 โ€” ENCOR 350-401) โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #1 โ€” DR preemption yo'q! ๐Ÿšซ Ko'pchilik bilmaydi: DR saylovdan keyin yangi, yaxshiroq router kelsa ham DR o'zgarmaydi!
R4 = DR (priority: 1)
R1 keldi (priority: 100) ๐Ÿ‘‘

Natija: R4 HALI HAM DR! ๐Ÿ˜ฎ
DR o'zgarishi uchun:
clear ip ospf process โ† majburiy!
OSPF DR preemptive emas โ€” bu dizayn qarori!
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #2 โ€” Wait Timer: Ko'pchilik bilmagan taymะตั€ โณ Router yonganda darhol DR saylovga qatnashmaydi!
Router yondi
    โ†“
Wait Timer = 40 soniya โณ
    โ†“
Boshqalar yonishini kutadi
    โ†“
Keyin saylov! โœ…
Nega?
Agar kutmasะฐ โ†’ Birinchi yongan router doim DR bo'lib qolardi! โŒ
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #3 โ€” OSPF Cost muammosi ๐Ÿ“Š Default reference bandwidth = 100 Mbps
FastEthernet (100M) โ†’ Cost: 1
GigabitEthernet (1G) โ†’ Cost: 1
10 GigabitEthernet  โ†’ Cost: 1
โŒ Hammasi bir xil! OSPF tezroq yo'lni topa olmaydi! Yechim:
auto-cost reference-bandwidth 40000
FastEthernet  โ†’ Cost: 400
GigabitEth   โ†’ Cost: 40
10GigE       โ†’ Cost: 4
โœ… Endi farq bor!
โš ๏ธ Barcha routerlarda bir xil qiymat bo'lishi SHART!
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #4 โ€” Loopback /32 muammosi ๐Ÿ”„
interface Loopback0
 ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
OSPF e'lon qiladi: 192.168.1.1/32 ๐Ÿ˜ฎ /24 emas! Yechim:
interface Loopback0
 ip ospf network point-to-point
Endi OSPF e'lon qiladi: 192.168.1.0/24 โœ… โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #5 โ€” MTU mismatch: Yashirin dushman ๐Ÿ‘ป
R1 MTU: 1500 byte
R2 MTU: 1400 byte
Natija:
Neighbor: โœ… ko'rinadi
Adjacency: โŒ FULL bo'lmaydi!
Exchange holatida qolib ketadi ๐Ÿ˜ฑ
Tezkor yechim:
ip ospf mtu-ignore โ† tekshirishni o'chir
Professional yechim:
MTU larni bir xil qil! โ† asil yechim
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” Davomi bor... @cisco_server

๐Ÿ”ฅ Ko'pchilik bilmagan OSPF sirlari โ€” #1 โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” โ“ Savol: Quyidagi komanda nima qiladi?
router ospf 1
  network 10.0.0.0 0.0.0.255 area 0
Ko'pchilikning fikri::
"10.0.0.0 tarmoqni OSPF ga e'lon qiladi" โ€” NOTO'G'RI โŒ
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” โœ… To'g'ri javob: network komandasi tarmoqni emas โ€” interfeysdagi OSPF ni YOQADI! Keyin o'sha interfeys LSA orqali o'zi e'lon qilinadi ๐Ÿ“ก โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿง  Misol bilan tushunamiz: Router 3 ta interfeysi bor:
Gi0/0 โ†’ 10.0.0.1  โœ… mos keladi
Gi0/1 โ†’ 10.0.10.1 โŒ mos kelmaydi
Gi0/2 โ†’ 192.168.1.1 โŒ mos kelmaydi
network 10.0.0.0 0.0.0.255 area 0 ๐Ÿ‘† Bu komanda faqat Gi0/0 da OSPF ni yoqadi โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐ŸŽฏ Wildcard mask nima qiladi? Wildcard Ma'nosi 0.0.0.0 Faqat aynan shu IP 0.0.0.255 /24 dagi barcha IP lar 255.255.255.255 Barcha interfeyslari โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ’ก 1 gap bilan yodla:
Network statement โ€” tarmoq e'lon qilmaydi, interfeysdagi OSPF ni YOQADI!
โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ“Œ Bu bilim CCNP/CCIE imtihonlarida tez-tez chiqadi! ๐Ÿ‘‡ Buni bilardingmidingiz? Komentariyada kutib qolamiz! @cisco_server #OSPF #Cisco #CCNA #CCNP #CCIE #Networking #Tarmoq

#Encore ๐Ÿ“ก ENCOR 350-401 | Chapter 7 ๐Ÿ“ก EIGRP โ€” CCNA da aytilmagan KEY POINTS โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿง  DUAL Algoritmi EIGRP oddiy distance vector emas. DUAL (Diffusing Update Algorithm) loop-free backup yo'llarni oldindan hisoblaydi va convergence ni tezlashtiradi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ“Š FD, RD va Feasibility Condition - FD (Feasible Distance) โ€” router o'zi hisoblagan to'liq path metric - RD (Reported Distance) โ€” qo'shni e'lon qilgan o'z masofasi - Feasibility Condition: โœ… RD < FD โ†’ Feasible Successor โŒ RD โ‰ฅ FD โ†’ Backup sifatida qabul qilinmaydi (loop xavfi) ๐Ÿ’ก RD โ€” bu qo'shni masofasi, to'liq path metric emas! Path metric = RD + o'zingning link cost. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” โš–๏ธ Unequal-Cost Load Balancing EIGRP variance multiplier orqali har xil metrikdagi yo'llarni bir vaqtda ishlatadi. Variance = Feasible Successor FD รท Successor FD (yuqoriga yaxlitlanadi) Feasible Successor FD < Variance qiymati bo'lsa โ†’ RIB ga o'rnatiladi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”„ Convergence: Passive vs Active - Passive (P) โ†’ topology barqaror โœ… - Active (A) โ†’ yo'l yo'qoldi, DUAL hisoblash boshlandi โš™๏ธ Feasible Successor bor โ†’ darhol Passive ga qaytadi (hech kim bilmaydi) Feasible Successor yo'q โ†’ Query jarayoni boshlanadi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ“จ Query / Reply Mexanizmi Query kelganda router MAJBURIY javob berishi shart. 2 ta to'g'ri javob: 1๏ธโƒฃ "Bu prefix menda yo'q" 2๏ธโƒฃ "Menda boshqa yo'l bor" (+ attributes) Jim qolish = o'lim ๐Ÿ’€ Reply Status Flag โ€” router yuborgan har bir query uchun, har bir qo'shni bo'yicha alohida kuzatiladi. Barcha flag = 0 bo'lganda DUAL yakunlanadi. โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ†˜ SIA โ€” Stuck In Active Query ga 3 daqiqada reply kelmasa โ†’ adjacency RESET (faqat o'sha prefix emas, BARCHA prefix lar uchun!) 1.5 daqiqada SIA-Query yuboriladi: "Sen tiriksan, lekin nima bo'ldi?" Hello timer โ‰  SIA-Query: - Hello โ†’ "Qo'shni tirikmi?" (adjacency) - SIA-Query โ†’ "DUAL hisoblash tugatdingmi?" (computation) Router tirik bo'la turib ham javob bera olmasligi mumkin โ€” chunki u ham chuqurroq birovni kutmoqda! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ“ฆ Classic vs Wide Metrics Classic โ†’ delay 10ฮผs, bandwidth kbps โŒ 11 Gbps va 50 Gbps ni ajrata olmaydi Wide โ†’ delay pikosekund (10โปยนยฒ), 65,536 ga ko'paytirilgan โœ… 655 Tbps gacha masshtab Kโ‚† โ†’ jitter, energy kabi extended attribute lar uchun qo'shimcha qiymat โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ—บ Route Summarization โ€” Null0 siri R2 summary advertise qilganda o'z routing table iga avtomatik: 172.16.0.0/16 โ†’ Null0 โ›”๏ธ qo'shadi. Mavjud bo'lmagan /24 ga paket kelsa: โ†’ Longest Match โ†’ Null0 โ†’ DROP โ†’ Loop emas, Black Hole nazorat ostida โš ๏ธ Summarization ishlashi uchun har bir region ga UNIQUE address blok berilishi shart. Bir xil summary โ†’ Black Hole! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” โฑ๏ธ Timers Fast Slow (T1โ†“) Hello โ”‚ 5 sec โ”‚ 60 sec Hold โ”‚ 15 sec โ”‚ 180 sec Hold = Hello ร— 3 (default) Hold = 0 โ†’ neighbor unreachable โ†’ DUAL ga topology change xabari โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” #EIGRP #CCNP #ENCOR #Networking @cisco_server

Deyarli hammamizda vaqt yo'q, ulgurmayapman, nimadan boshlashni bilmayapman degan hisiyotlar o'tadi. ""Kompyuterda uzoq vaqtdan buyon yopilmay yotgan "Vkladkalar" qanchalik RAMni sarflasa, oxiriga yetmagan ishlarimiz bilan ham huddi shunday bo'ladi"" Shu muammodan qutilish uchun ushbu qarmoqlar usulidan foydalaning , miyyangizdagi hamma o'y fikrlarni daftarga tushirib qo'ying. Shunda miyya ancha bo'shaydi, ana endi o'sha ishlarni ichidan bir qarab chiqib 2-5 minutda bitadiganlarini birinchi ajratib olib xozirni o'zida bajarib qo'ying. Qolgan katta zadachalaringizni qanday bajarish maqqulligi qiziq bo'lsa, reaksiyalaringizga qarab uni ham ossonroq hal etish yo'lini o'rgataman. @cisco_server

โ˜‘๏ธ Longest prefix โ†’ har doim birinchi โ˜‘๏ธ EIGRP internal AD = 90 (OSPF dan ustun) โ˜‘๏ธ iBGP AD = 200 (eng past ishonch) โ˜‘๏ธ Ethernet + static = Fully Specified โ˜‘๏ธ Holddown = yaxshi info ni bloklaydi โ˜‘๏ธ OSPF Full state = LSDB sinxron โ˜‘๏ธ ECMP = barcha IGP โ˜‘๏ธ Unequal-Cost = faqat EIGRP โ˜‘๏ธ vrf forwarding โ†’ keyin ip address โ˜‘๏ธ Null0 = summary + loop prevention โ˜‘๏ธ RIB = Control Plane โ˜‘๏ธ FIB = Data Plane โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ“š ENCOR 350-401 Official Cert Guide 2nd Edition โ€” Chapter 6 โœ๏ธ CCIE Enterprise Infrastructure seriyasidan @cisco_server

#Encore ๐Ÿ“ก ENCOR 350-401 | Chapter 6 IP Routing Essentials ๐Ÿ”ฅ CCNA da aytilmagan KEY POINTS โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 1๏ธโƒฃ TERMINOLOGIYA FARQI Path โ€” ikki tarmoq orasidagi mavjud havolalar Route โ€” routing protokoli tanlagan yo'l (RIB da) โšก๏ธ CCNA da path = route deyiladi ENCOR da bular FARQ QILADI โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 2๏ธโƒฃ RIP TIMERLAR ๐Ÿ• Update โ†’ 30s (table yuborish) ๐Ÿ• Invalid โ†’ 180s (update kelmasa โ†’ invalid) ๐Ÿ• Holddown โ†’ 180s (yomon info bloklash) ๐Ÿ• Flush โ†’ 240s (table dan o'chirish) โšก๏ธ Holddown nima qiladi? Route tushgandan keyin 180s davomida "yaxshi" yangi ma'lumotni QABUL QILMAYDI โ†’ Routing loop oldini oladi โšก๏ธ RIP da Hello YO'Q Qo'shni o'ligini 180s kutib bilib oladi (OSPF = 40s, EIGRP = 15s) โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 3๏ธโƒฃ OSPF FLOODING QACHON TUGAYDI? Down โ†’ Init โ†’ 2-Way โ†’ Exchange โ†’ FULL โšก๏ธ Router "tugadi" deb bilmaydi U LSDB ni qo'shnisi bilan TAQQOSLAYDI Full state = LSDB bir xil = sinxron โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 4๏ธโƒฃ PATH SELECTION โ€” 3 QADAM 1. Prefix Length /28 > /26 > /24 2. AD past AD โ†’ ustun 3. Metric past metric โ†’ ustun ๐Ÿ“‹ DEFAULT AD JADVALI Connected โ†’ 0 Static โ†’ 1 eBGP โ†’ 20 EIGRP internal โ†’ 90 โœ… OSPF โ†’ 110 โœ… IS-IS โ†’ 115 RIPv2 โ†’ 120 EIGRP external โ†’ 170 iBGP โ†’ 200 โœ… โšก๏ธ iBGP AD = 200 CCNA da o'tilmaydi BGP iBGP path tanlasa โ†’ RIB ga AD=200 OSPF (110) uni preempt QILMAYDI โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 5๏ธโƒฃ ECMP vs UNEQUAL LOAD BALANCING ECMP โ†’ barcha IGP (RIP, EIGRP, OSPF, IS-IS) โ€ข Metric bir xil โ†’ ikkala path RIB ga โ€ข Traffic teng taqsimlanadi Unequal-Cost โ†’ FAQAT EIGRP โ€ข Default o'chiq โ€” variance bilan yoqiladi โ€ข Metric farqli โ†’ nisbatga qarab taqsimlaydi โšก๏ธ show ip route โ€” ECMP ko'rinadi โšก๏ธ show ip route x.x.x.x โ€” traffic share count โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 6๏ธโƒฃ STATIC ROUTE โ€” 3 TUR Directly Attached ip route net mask INTERFACE โ†’ Faqat P2P (Serial) da ishlating! Recursive ip route net mask NEXT-HOP-IP โ†’ Ethernet da xavfli โ€” link tushsa noto'g'ri interfeysga o'tib ketadi Fully Specified โœ… ip route net mask INTERFACE NEXT-HOP-IP โ†’ Ethernet + static = HAR DOIM shu! โšก๏ธ Ethernet + Directly Attached = XATO Har paket uchun ARP ishlaydi โ†’ CPU va xotira sarflanadi โ†’ tizim beqaror โšก๏ธ Ethernet + Recursive = XAVFLI Link tushsa โ†’ RIP 180s kutadi Static darhol noto'g'ri yo'lga o'tadi โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 7๏ธโƒฃ FLOATING STATIC โ€” BACKUP TEXNIKA ip route 10.0.0.0 255.0.0.0 10.1.1.2 10 ip route 10.0.0.0 255.0.0.0 Serial1/0 210 AD=10 โ†’ asosiy (RIB da ko'rinadi) AD=210 โ†’ backup (asosiy tushsa faollashadi) โšก๏ธ AD o'zgartirish routing loop ga olib kelishi mumkin โ€” ehtiyot bo'ling! โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 8๏ธโƒฃ NULL0 โ€” LOOP OLDINI OLISH ip route 172.16.0.0 255.255.240.0 Null0 Aniq route (longer match) โ†’ yo'naltiriladi โœ… Aniq route yo'q โ†’ Null0 DROP โœ… (loop yo'q) โšก๏ธ Summary route + Null0 = standart pattern ISP lar va enterprise da keng ishlatiladi โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” 9๏ธโƒฃ VRF โ€” KOMANDALAR TARTIBI vrf definition MGMT address-family ipv4 interface GigabitEthernet0/3 vrf forwarding MGMT ip address 10.0.3.1 255.255.255.0 โšก๏ธ vrf forwarding kiritilganda IP manzil AVTOMATIK o'chadi โ€” normal holat! Keyin qayta yozing โšก๏ธ show ip route โ€” VRF interfeyslar KO'RINMAYDI show ip route vrf MGMT โ€” ko'rinadi โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” ๐Ÿ”Ÿ RIB vs FIB โ€” ENG MUHIM FARQ RIB (Routing Table) โ€ข Control Plane โ€ข RAM da saqlanadi โ€ข Best path hisoblash โ€ข show ip route FIB / CEF (Forwarding Table) โ€ข Data Plane โ€ข TCAM โ€” hardware darajasida โ€ข Real paket yo'naltirish โ€ข show ip cef โšก๏ธ SDN va Controller-based arxitekturada Control Plane va Data Plane ajratish ENCOR ning asosiy mavzularidan biri โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ”โ” โœ… IMTIHON UCHUN CHEAT SHEET

Video xabar00:19