ادبیات سئونلر

شهرتی سرحدلردن آشان خواننده، ائلمیزین سئویملی اوغلو " مسعود امیر سپهر "ادبیات سئونلر گوزگوسونده :1405/4/16 چکیلیش: مرجان منافزاده آپاریجی :کریم قربانزاده https://t.me/Adabiyyatsevanlarvanlar

شهرتی سرحدلردن آشان خواننده، ائلمیزین سئویملی اوغلو " مسعود امیر سپهر "ادبیات سئونلر گوزگوسونده زمان سه شنبه :1405/4/16 ساعات :9 چکیلیش: مرجان منافزاده آپاریجی :کریم قربانزاده https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سیاوش کسرایی در گذرگاهی چنین باریک در شبی این‌گونه دل افسرده و تاریک کز هزاران غنچه لب بسته امید جز گل یخ، هیچ گل در برف و در سرما نمی‌روید من چه گویم تا پذیرای کسان گردد من چه آرم تا پسند بلبلان گردد من در این سرمای یخبندان چه گویم با دل سردت من چه گویم ای زمستان با نگاه قهرپروردت با قیام سبزه‌ها از خاک با طلوع چشمه‌ها از سنگ با سلام دلپذیر صبح با گریز ابر خشم آهنگ سینه‌ام را باز خواهم کرد همره بال پرستوها عطر پنهان مانده اندیشه‌هایم را باز در پرواز خواهم کرد گر بهار آید گر بهار آرزو روزی به بار آید این زمین‌های سراسر لوت باغ خواهد شد سینه این تپه‌های سنگ از لهیب لاله‌ها پر داغ خواهد شد آه… اکنون دست من خالی است بر فراز سینه‌ام جز بُته‌هایی از گل یخ نیست گر نشانی از گل افشان بهاران بازمی‌خواهید دور از لبخند گرم چشمه خورشید من به این نازک نهال زردگونه بسته‌ام امید . هست گل هایی در این گلشن که از سرما نمی‌میرد و اندرین تاریک شب تا صبح عطر صحرا گسترَش را از مشام ما نمی‌گیرد.

علی رشتبری"قاییب" دوغمادی بیر داها او کؤهنه گونش، انتظار چکمدن گؤزلر یورولدو. گولمگی اونوتدوق، کدری توتدوق، کدردن دئمکدن سؤزلر یورولدو. آلدی اورکلری ظولمتین تینی، ائکیز تای دوغوردو چتین چتینی. نه قدر گیزلتسین چیرکین باطنی، آستاری اؤرتمکدن اوزلر یورولدو. بونجا سینسیدرمی انسان انسانی ؟ مات قویوب ایچینده بوتون دونیانی، اوشودو میللتین جانیندا قانی، اوجاقلار کول اولدو کؤزلر یورولدو. کیمسه‌نی دوتماییر قاییبین آهی، ائشیتمیر ناله‌سین  سلطانی شاهی. بو ظلمه گؤز یومما گؤیون آللاهی! زمیلر تالاندی دوزلر یورولدو.

یعقوب_نیکزاد آیاق آلتیندا قالیب اؤز دردیم آوارا قالمیش، آدامسیز دردیم قاچیرام آرزو دالینجا هر گون بیر اؤلوم حالدادی یالقیز دردیم پوزولوب باغچا، باغیم ایللردیر قونوشوبدور خزله سؤز دردیم باکی‌دان جانلی کولک اسدیکجه داغیلیر اوستومه تبریز دردیم اورمو دوشدو دومانا، آردینجا هله‌ده پؤهره‌له‌نیز دوز دردیم ییغیلیب گؤز، قولاغیم یوللاردان آغریمین کؤکسونه یارپیز دردیم سئوگینی اووجوما قویماز کیمسه گؤزومه گیرمه‌سه دوققوز دردیم آخی اؤز دردیمه قورخوم یوخدور سارسیدیر گونلریمی «بیز» دردیم پاییز آخشاملاریما، آیدین‌دیر گول آچیب‌دیر کارا گلمز دردیم من توتولمازدیم آها، ظننیمجه اودا چکدی قورو پاپریز دردیم https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✍🏼:آنا_گاوالدا من_او_را_دوست_داشتم زندگی حتی وقتی انکارش می‌کنی حتی وقتی ناديده اش می‌گيری ، حتی وقتی نمیخواهی اش ... ازتو قوي تر است ! از هر چيز ديگری قوی‌تر است .. آدم هايی که از بازداشتگاه های اجباری برگشتند دوباره زاد و ولد کردند ... مردان و زنانی که شکنجه ديده بودند، که مرگ نزديکانشان و سوخته شدن خانه هاشان را ديده بودند .. دوباره دنبال اتوبوس ها دويدند ... به پيش‌بينی های هواشناسی با دقت گوش کردند و دخترهايشان را شوهر دادند .. باور کردنی نيست ... اما همين گونه است ... زندگی از هر چيز ديگری قوی‌تر است ...! https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کیان خیاو اللريم گؤروشه کؤرپو سالاندا تؤکولمه يه جکدي ، آمما تؤکولدو عؤمرومه – گونومه يابانجي گؤزلر ديکيلمه يه جکدي ، آمما ديکيلدي چنبره دوشموشم ، چنبره ، آمان  ! ساغيمدا ايلان وار، سولومدا چايان دوداغيم دونياني چاغيران زامان تيکيلمه يه جکدي ، آمما تيکيلدي بو يوردون باشينا گؤر گلميش نه لر ؟! نه جئيران آغلايار،نه جويور ملر پاسلي پنجره مه پاخير پرده لر چکيلمه يه جکدي ، آمما چکيلدي هاني آللي – گوللو سونا گؤزللر ؟ باشيما ساورولور ساري خزللر، سينه مين سازيندان قوشما – غزللر سؤکولمه يه جکدي ، آمما سؤکولدو سازاق هاردان اسير بيزيم باغچايا ؟ باغچادان بورولوب دوشور تاغچايا آه ، تََزه دردلريم کؤهنه بوغچايا بوکولمه يه جکدي ، آمما بوکولدو آي ائللر، آياغا دورورام ، نه غم ؟ بوردا درد اکيرم ، عيصيان بيچيرم چونکو تورپاغيمدا قارا بير ستم اَکيلمه يه جکدي ، آمما اَکيلدي https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رسول یونان 1 مرا تنها گذاشته ای سهم من از تو فقط سوختن است انگار باید بسوزم و تمام شوم مرا در کافه ای جا گذاشته ای مثل سیگار نیم سوخته مثلا رفته ای که برگردی شب از نیمه گذشته اما از تو خبری نشده است.  2 پل شکسته روزگاری کوه ها را به هم وصل می کردی آدم ها را قلب ها را اما حالا... آه ای پل شکسته ! حالا دیگر فقط ابرها می توانند از روی تو بگذرند !    

شماره ۲۱ نشریه قیزیل اوزن ( بهار ۴۰۵) منتشر شد. برخی مطالب این شماره سید محمد مسعود نقیب : زبان آذربایجانی در طول تاریخ تغییر نکرده و نظریه زبان آذری کسرپی نیروی فاقد وجاهت علمی می باشد. عیار پهلوی در ترازوی توافقنامه ۲۳ خرداد ۱۳۲۵ آذر خونین ۱۳۲۵ در اسناد پهلوی ها جزئیاتی از حمله به آذربایجان در آذر۱۳۲۵ خلخال در زمان فرقه دموکرات آذربایجان به روایت اسناد یادداشت های پراکنده علی محمد افغانی از فرقه دموکرات آذربایجان ویژه نامه نویسنده نامدار آذربایجان« اسماعیل هادی» و…..

زررین رزندی(طنناز) گوندوز-گئجه یادیمداسان یادیمدا هرنفس ده،هر آتدیغیم آددیمدا آجیم سن-سن،بالیم،آغیز دادیمدا سن سیز منیم روز قیامتیمدیر سنی سایاخلاماق عبادتیمدیر. سن سیز گوُز یاشلاریم سوزور یاناقدان یوخلوقون کوُنلومو سالیب آیاقدان بیرعمردور درد چکیرم فراقدان سنی سئومک،بوُیوک جسارتیمدیر سنی سایاخلاماق عبادتیمدیر. گئدیشین یقین دیر،دوُنوشون گومان هئچ دئمه دین،واردیر عطریندن اومان؟ مندن سونرا آلار دنیاسین دومان؟ عشقین منیم،یازیم طراوتیمدیر سنی سایاخلاماق،عبادتیمدیر. شیرین یوخولاردا گزیرم سنی باسیرسان باغریوا،توکنمیش تنی آلیرسان الیمدن من ده کی منی هر گئجه سن سیز لیک،غرامتیمدیر سنی سایاخلاماق،عبادتیمدیر. سرخوشونام گتیر منی اوُزومه سو سپ گیلن آلوووما-کوُزومه سوُیله احسنت،من ده اولان دوُزومه عشقین ایلکیم-سونوم،نهایتیمدیر سنی سایاخلاماق،عبادتیمدیر. عزراییل قصد ائدیب بیر گون دریللم کهنه جئجیم کیمی،گورا سریللم گلسن قبریم اوسته،اینان دیریللم سنه لاییق وارلیق،محبتیمدیر سنی سایاخلاماق،عبادتیمدیر. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

علی اکبر ترابی (حلاج اوغلو) یانسین اریسین قوی بو وجودوم قلم اولسون یازسین او کی وار، تا کی حقیقت علم اولسون توتسون ایش یله علم و محبت بو  جاهانی نه فقر و جهالت کوره ده نه ستم اولسون یانسین گئجه نی #حاللاجین عمرو بو جاهاندا وئرسین ایشیق انسانلارا ائللرده شم (شمع) اولسون. https://t.me/Adabiyyatsevanlar                       

✍🏼:آنا_گاوالدا من_او_را_دوست_داشتم زندگی حتی وقتی انکارش می‌کنی حتی وقتی ناديده اش می‌گيری ، حتی وقتی نمیخواهی اش ... ازتو قوي تر است ! از هر چيز ديگری قوی‌تر است .. آدم هايی که از بازداشتگاه های اجباری برگشتند دوباره زاد و ولد کردند ... مردان و زنانی که شکنجه ديده بودند، که مرگ نزديکانشان و سوخته شدن خانه هاشان را ديده بودند .. دوباره دنبال اتوبوس ها دويدند ... به پيش‌بينی های هواشناسی با دقت گوش کردند و دخترهايشان را شوهر دادند .. باور کردنی نيست ... اما همين گونه است ... زندگی از هر چيز ديگری قوی‌تر است ...! https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کریم گول اندام دوغوم گونوم ---------------   قَهََر لنمیرم اؤتری  باخارکن کئچمیش  یوللارا حالا دیمدیک آیاغیم اوسته سکسنه دوغرو گئدیرم یولداشلار ! یورغون بیر گونشین  باتدیغی یئره ! نه ایچیمده بوشلوق، نه اؤنومده داشلیق  وار اوره ییمده  دویغو سال بیر یولداشلیق وار وارایکن  حالیما  یانانلارا یوخ ایکن خاطیره می  آنانلارا یئتمیش دوققوز بوداق بولدوم عؤمرومون  آغاجیندا سکسنه  دوغرو  گئدیرم  یولداشلار چوخلاری ایله بیرگه یولا چیخدیغیم چوخلارینی اورک آجیلاری  ایله آرخادا بوراخدیغیم چوخلاری ایله بیرلیکده چارپیشدیغیم  یولداشلار . چاتابیلمه دیگیمیز آماجلار، بارین درمه دیگیمیز آرزولار،سیزه امانت سکسنه دوغرو  گئدیرم ! حالا جوجوق بیر اورک وار کؤکسومده، شیلتاق، کؤرک بیر اورک ! وقیلجیق دامارلاریمدا گزن دلی بیر سئودا بونلا بئله، اکن آتاما، دوغان آناما،عؤمورلوک حیات یولداشیما، حؤرمتینی اسیرگه مه ین هر بیر آرخا داشیما ادعاسیز منی اوره یینده ازدیرنه تمناسیز کوره یینده   گزدیرن یئره کوره سینه سایغیلاریم وار سکسنه دوغرو گئدیرم یولداشلار ، منله بیرگه یانانلارا مندن گلیب اؤتن لره منی هردن آنانلارا عشق اولسون!           تیر آیی نین بیری         1405/4/1-اورمو            https://t.me/Adabiyyatsevanlar

برگی از مجلد پنجم «فرهنگ ساوالان» اوْنقون-Onqun 𐰆𐰣𐰴𐰣 معنا: پربرکت. پربهره. خوشبخت. توتم. حیوان یا گیاه و یا هر چیز محترم برای قبیله. پرچم. اوْنقون آلماق: شانس چیزی یا کسی را گرفتن. اوْنقونسوز: آنکه آینده اش روشن نیست. اوْنقون گون: پنج شنبه.  اوْنقونلوق: برکت. **** اُونقون:    Onqon, Onqun معنی: فرخنده، خجسته، مبارک، نیرومند، توانمند، اصل، بنیاد، ریشه، راست، درست، نشان، علامت، تمغا، مُهر، نماد، سمبل، تأیید، تصدیق، پربرکت، پربار، حاصل‌خیز، آباد، آبادان، شکوفا، سودمند، کارآمد، خوشبخت، سعادتمند، برکت، فیض، بُت، توتم (جانور یا شیء مقدسِ قبیله)، ارواح، اشباح، سایه‌های ارواح، هیئت یا نمودِ روح ترکی آذربایجانی: اوغورلو، گوجلو، توز، توس (اصل، بنیاد)، دوز دامغا، سان، سیمگه، تصدیق، بول، بَرَکَتلی، وریم‌لی، بایئیندیر،گلیشمیش یارارلی، موتلو، قوتلو، اونقونچولوق، اونقونلوق = بَرَکَت، فیض، بؤت، توتم اود پیرنسی، روحلار، اوزوتلر، شَبَهلَر، قارالتی، خوت، خوتدان (روحون گؤرونتوسو) توضیح: واژهی onqon - oŋgon از کهن‌ترین واژه‌های ترکی است و در منابع شمنی اهمیت فراوانی دارد. این واژه تنها به معنی «خوش‌یمن» نیست، بلکه به روحِ نگهبان، توتم قبیله، نیروی مقدس و منشأ برکت و قدرت نیز اطلاق می‌شود. در فرهنگ ترکان و مغولان، اُونقون معمولاً حیوان، پرنده یا شیئی مقدس بود که حامی خاندان یا قبیله به‌شمار می‌رفت. این واژه با ریشهی oŋ -اوْنْغ به معنای «راست، نیک، فرخنده، مبارک» هم‌خانواده است و با واژه‌هایی مانند oŋar-، oŋal-، oŋay، oŋat  در یک خانوادهی ریشه‌شناختی قرار می‌گیرد. پربرکت، پربهره، خوشبخت، فرخنده، صاحب بخت نیک، توتم قبیله، حیوان مقدس قبیله، گیاه مقدس قبیله، نماد هویتی قبیله، نشان قبیله، پرچم   معنا در فرهنگ دورفر (Doerfer) توتم، نشان قبیله، حیوان یا شیء مقدس وابسته به یک تیره، نماد حافظ و حامی قبیله،   معنا در فرهنگ سئورتیان (Sevortyan) توتم، موجود یا شیئی که مایهی سعادت و حمایت قبیله دانسته می‌شود، نماد فرخندگی و برکت سئورتیان این واژه را با حوزهی معنایی oŋ (نیکی، فرخندگی، سعادت) مرتبط می‌داند.   ریشه ی پروتو-ترکی: Proto-Turkic Oŋ: معانی: نیک، فرخنده، مبارک، خوش‌یمن، کامیاب   تطبیق در زبان‌های ترکی: ترکی باستان (اورخونی): onqun  توتم، نشان قبیله اویغوری باستان: onqun  نماد مقدس قبیله قاراخانی: onqun  توتم، نشان چاغاتایی: onqun  پرچم، نشان قبیله عثمانی: ongun  مبارک، فرخنده (در متون تاریخی) آذربایجانی: onqun  توتم، نشان مقدس ترکی استانبولی: ongun  فرخنده، مبارک؛ همچنین در پژوهش‌های تاریخی «توتم» قزاقی: onğon  روح حامی، توتم قرقیزی: ongon  روح نگهبان، توتم قبیله آلتایی: ongon  موجود مقدس حافظ طایفه تووایی: ongun  توتم خاکاسی: onğon  روح محافظ اویغوری جدید: onqun  نماد قبیله جایگاه معنایی: دینی و اسطوره‌ای: توتم، روح حامی، موجود مقدس اجتماعی: نشان هویت قبیله، نماد تبار سیاسی: بیرق، نشان طایفه ارزشی: برکت، سعادت، خوشبختی نکته: Onqun - Ongun از واژه‌های بسیار مهم فرهنگ کهن ترکان است. در منابع مردم‌شناسی و تاریخ ترکان، «اونقون» به حیوان، پرنده، گیاه یا شیئی گفته می‌شد که قبیله آن را حامی، مقدس و نشان هویت خود می‌دانست. منابع: Etimologicheskiy Slovar Tyurkskikh Yazykov Türkische und Mongolische Elemente im Neupersischen An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century  Turkish Drevnetyurkskiy Slovar Türk Mitolojisi Türk Kültür Tarihine Giriş Dialect Materials of Radloff https://t.me/Adabiyyatsevanlar