•ئـاوڤـێـستـا•
Kanalga Telegram’da o‘tish
لەوانەیە لە ژیانەکەی تر منێش چێژ لە ژیانی گەنجێم ببینم🖤.
Ko'proq ko'rsatishMamlakat belgilanmaganToif belgilanmagan
379
Obunachilar
Ma'lumot yo'q24 soatlar
+17 kun
+2630 kun
Postlar arxiv
مرزیە فەریقی
مرزیە فەریقی بە ناوی تەواوی «مرزیە شەهاب عەبدوڵا»، گۆرانیبێژ و خەباتکاری کورد بوو کە لە ساڵی ١٩٥٨ لە مەریوان لە کوردستانی ڕۆژهەڵات (ئێران) لەدایکبوو. ئەو لە تەمەنی ٩ ساڵیدا بەهرەکەی دۆزییەوە و لە چالاکییە هونەرییەکانی قوتابخانەکاندا بەشداری دەکرد، لەوانە شانۆ و گۆرانیوتن. خوێندنی خۆی لە سنە لە بەشی پەروەردە تەواو کرد و وەک مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی لە گوندەکانی دەوروبەری مەریوان دەستبەکار بوو.
لە ساڵی ١٩٧٧ دەستی بە هاوکاری لەگەڵ گروپی مۆسیقای سنە کرد و لە ساڵی ١٩٧٨ لەگەڵ گۆرانیبێژی بەناوبانگی کورد ناسر ڕەزازی هاوسەرگیری کرد. دوای شۆڕشی ئێران، بەهۆی چالاکییە سیاسی و خەباتییەکانی، دەستگیرکرا و لە کاری مامۆستایی دەرکرا. دواتر وەک پێشمەرگە پەیوەندی بە «کۆمەڵە»وە کرد و لە چیاکاندا بەردەوام بوو لە چالاکی هونەری و تۆمارکردنی بەرهەمەکان. یەکەم سروودی بەناوبانگی لەم ماوەیەدا «سڵاو بۆ پێشمەرگە» (Silaw bo Pêşmerge) بوو.
لە ساڵی ١٩٨٥ لەگەڵ خێزانەکەی پەنای بۆ سوێد برد. لە دوورگەدا، چالاکی هونەری خۆی بەردەوام کرد و لە ساڵی ١٩٩٤ یەکەم ئەلبومی خۆی بڵاوکردەوە. ئەو لە بواری مافەکانی ژنان و منداڵاندا چالاک بوو و بەرنامەیەکی بە ناوی «ژیلەمۆ» (Jîlemo) لە تەلەفیزیۆنی مانگی دەستکردی «میدیا تیڤی» پێشکەش دەکرد. ئەو بەهۆی دەنگە بەهێز و بەرهەمە خەباتییەکانییەوە، بە «ئوم کولسومی کوردەکان» ناوبانگی دەرکرد.
مرزیە فەریقی لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ لە تەمەنی ٤٧ ساڵیدا لە سوێد، لە کاتی نەشتەرگەرییەکی دڵدا کۆچی دوایی کرد. بەپێی وەسیەتی، تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ کوردستانی عێراق و لە گردنەی سێدەوان لە سلێمانی بە خاک سپێردرا.🖤
قاضی محمد (قاضی محمد، 1893/1900–1947) رهبر ملی کُرد و رئیس‌جمهور «جمهوری مهاباد» بود. او تنها جمهوری کُردی تاریخ مدرن را تأسیس کرد و پس از فروپاشی توسط نیروهای ایرانی دستگیر و اعدام شد.
👤 زندگی‌نامه و پیشینه
قاضی محمد در شهر مهاباد در شمال‌غرب ایران متولد شد. سال تولد او در منابع بین 1893 تا 1900 ثبت شده است. او از خانواده‌ای با نفوذ بود و به‌عنوان «قاضی» (قاضی شرع) شهر فعالیت می‌کرد. او به زبان‌های کردی، فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسوی تسلط داشت.
🏛️ تأسیس جمهوری مهاباد
در ژانویه 1946، قاضی محمد در مهاباد تأسیس «جمهوری مهاباد» (همچنین جمهوری کردستان نامیده می‌شود) را اعلام کرد و به‌عنوان رئیس‌جمهور آن برگزیده شد. این جمهوری تنها حدود 11 ماه دوام آورد. در طول حکومت کوتاه‌مدت خود، او اقدامات مدرنیزاسیونی مانند آموزش به زبان کردی، افتتاح مدارس دخترانه، تأسیس ارتش پیشمرگه و اجرای اصلاحات اجتماعی را پیش برد.
⛓️ پایان و میراث
با خروج نیروهای شوروی، ارتش ایران وارد مهاباد شد. برای جلوگیری از کشتار غیرنظامیان، قاضی محمد در مارس 1947 خود را تسلیم کرد. او توسط دادگاه نظامی به اتهام «تأسیس جمهوری کُردی» محاکمه شد و همراه با دو تن از بستگانش در 31 مارس 1947 در میدان مرکزی مهاباد به دار آویخته شد. او در وصیت‌نامه خود از ملت کُرد خواست که متحد باشند و فریب دشمن را نخورند.
اگرچه جمهوری مهاباد کوتاه‌مدت بود، اما به‌عنوان اولین تجربه حکومت مدرن کُردی در تاریخ کُرد شناخته می‌شود و همچنان نماد مهمی در هویت و مبارزات ملی کُردی است.
من کوردم، بەڵام ناوم لە زۆر شوێن قەدەغە کراوە.
زمانم شیرینە، بەڵام زۆرجار بێدەنگم کردووە.
وڵاتم جوانە، بەڵام هەرگیز ئارامی نەبینیوە.🕊️
کورد بوون واتە هەموو ڕۆژێک بە خەونێکی دوورەوە ژیاون
ئێمە ئەو نەوەیەین کە مێژوو لەبیری کردووین، بەڵام هێشتا لە دڵماندا ئاوازی ئازادی دەژینین.🖤
