اندیشکده هشت کرانه
Kanalga Telegram’da o‘tish
🌐اندیشکدۀ هشت کرانه اولین مرکز تخصصی رصد همسایههای عربی ایران در خلیج فارس 📋بررسی روزانۀ اخبار و تحلیلها در حوزۀ خلیج فارس 📈نگاهی به وضعیت فرهنگی، سیاسی، اقصادی و اجتماعی همسایههای عربی ایران ⭐️با «هشت کرانه»، هشت پنجره گشوده به خلیج فارس دارید
Ko'proq ko'rsatishMamlakat belgilanmaganToif belgilanmagan
1 274
Obunachilar
-824 soatlar
-197 kun
+130 kun
Ma'lumotlar yuklanmoqda
O'xshash kanallar
Ma'lumot yo'q
Muammo bormi? Iltimos, sahifani yangilang yoki bizning qo'llab-quvvatlash boshqaruvchimizga murojaat qiling>.
Taglar buluti
Ma'lumot yo'q
Muammo bormi? Iltimos, sahifani yangilang yoki bizning qo'llab-quvvatlash boshqaruvchimizga murojaat qiling>.
Kirish va chiqish esdaliklari
---
---
---
---
---
---
Obunachilarni jalb qilish
Noyabr '26Noy '26
Noyabr '26
+157
18 kanalda
Oktabr '26
+71
8 kanalda
Get PRO
Sentabr '26
+1 281
7 kanalda
| Sana | Obunachilarni jalb qilish | Esdaliklar | Kanallar | |
| 19 Noyabr | 0 | |||
| 18 Noyabr | 0 | |||
| 17 Noyabr | 0 | |||
| 16 Noyabr | +1 | |||
| 15 Noyabr | +24 | |||
| 14 Noyabr | +14 | |||
| 13 Noyabr | +6 | |||
| 12 Noyabr | +2 | |||
| 11 Noyabr | 0 | |||
| 10 Noyabr | +3 | |||
| 09 Noyabr | +2 | |||
| 08 Noyabr | +6 | |||
| 07 Noyabr | 0 | |||
| 06 Noyabr | +6 | |||
| 05 Noyabr | +87 | |||
| 04 Noyabr | 0 | |||
| 03 Noyabr | +1 | |||
| 02 Noyabr | 0 | |||
| 01 Noyabr | +5 |
Kanal postlari
⭕️موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی: بیمه ۴۰ میلیارد دلاری آمریکا و مسیرهای زمینی نتوانستند جایگزین تنگه هرمز شوند
📍موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی در پرونده راهبردی خود درباره جنگ خلیج فارس اعلام کرد که با وجود راهاندازی سازوکار بیمه اتکایی ۴۰ میلیارد دلاری آمریکا با مشارکت شرکت تامین مالی توسعه بینالمللی این کشور و هفت گروه بیمهای، هنوز هیچ شواهدی از استفاده شرکتهای کشتیرانی از این پوشش بیمهای وجود ندارد.
📍این در حالی است که هزینه بیمه خطر جنگ برای یک نفتکش ۲۵۰ میلیون دلاری از حدود ۵۰۰ هزار دلار در پیش از جنگ، به ۲.۵ تا ۷ درصد ارزش کشتی (تا سقف ۱۷.۵ میلیون دلار برای هر سفر) رسیده است.
📍علت اصلی ناکارآمدی این طرح بیمهای آن است که ارائه پوشش مالی مشروط به همراهی کاروانهای نظامی نیروی دریایی آمریکا در تنگه هرمز شده بود، اما چنین کاروانی در عمل شکل نگرفت.
📍به نوشته این گزارش، ناوگان نیروی دریایی آمریکا به نصف اندازه خود در دوران جنگ نفتکشها در دهه ۱۹۸۰ میلادی کاهش یافته و واشنگتن و لندن نیز کشتیهای مینروب قدیمی خود را میان شهریور ۱۴۰۴ و آغاز سال ۲۰۲۶، پیش از آمادهشدن سامانههای جایگزین، از خلیج فارس خارج کرده بودند.
📍در این گزارش به تلاش شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان برای استفاده از مسیرهای زمینی عربستان و عمان و همچنین اقدام شرکت «بنادر جهانی دبی» در ارائه بیمه خطر جنگ برای جذب بار به بندر جبلعلی اشاره شده است.
📍بااینحال، جابهجایی بار تنها یک کشتی کانتینربر نیازمند ۵ هزار تا ۲۴ هزار کامیون است و به دلیل کمبود راننده، ازدحام مرزی و هزینه بالا، مسیرهای زمینی تنها نقش سوپاپ اطمینان برای غذا و دارو را دارند و نتوانستهاند افت عبور ماهانه کشتیهای بالای ۱۰ هزار تن از ۳ هزار و ۲۰۰ فروند به کمتر از ۳۰۰ فروند را جبران کنند.
🟠@hashtkarane
19 Noy, 02:28
| 2 | ⭕️قطر و لبنان به توافق احتمالی بلندمدت گاز و برق نزدیکتر شدند
📍نواف سلام، نخستوزیر لبنان، پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، از «پیشرفت قابلتوجه» در آمادهسازی توافق همکاری انرژی میان دو کشور خبر داد. گفتوگوها درباره تأمین گاز طبیعی مایع، احداث نیروگاه برق و توسعه زیرساختهای مرتبط است. با وجود این پیشرفت، قرارداد نهایی هنوز امضا نشده و زمان آغاز اجرای طرحها نیز اعلام نشده است.
📍جزئیات پیشنهادی که رویترز در اکتبر بررسی کرده بود، ساخت دو نیروگاه گازی در دیرعمار و زهرانی را پیشبینی میکند؛ ظرفیت هر نیروگاه ۸۲۵ مگاوات و ظرفیت مجموع آنها ۱۶۵۰ مگاوات است. طرح همچنین تأمین گاز طبیعی مایع در قالب قراردادی بیستساله، ایجاد زیرساخت دریافت و تبدیل گاز و توسعه تولید برق تجدیدپذیر را در بر میگیرد. این ارقام به طرح پیشنهادی مربوطاند و نباید ظرفیت ساختهشده یا تولید عملیاتی تلقی شوند.
📍به گفته نخستوزیر لبنان، کارشناسان بخش انرژی این کشور برای بررسی جنبههای فنی مذاکرات به دوحه رفتهاند. پیشنهادهای در دست بررسی افزون بر ساخت نیروگاه، شامل دریافت گاز از مسیر دریایی و احتمال واردات انرژی از طریق سوریه است. قرار است درباره شیوه تأمین مالی، تضمینهای پرداخت و تعهدات دو طرف نیز گفتوگو شود. بنابراین حضور هیئت فنی، نشانه ادامه مذاکره است، نه به معنای تأمین قطعی منابع مالی یا تصویب قرارداد.
📍لبنان سالهاست با کمبود برق دولتی روبهروست و بسیاری از خانوارها و بنگاهها برای تأمین برق به مولدهای خصوصی متکیاند. یکی از ویژگیهای پیشنهاد قطر، تلاش برای اجرای پروژه بدون پرداخت سرمایه اولیه از بودجه لبنان است؛ اما چنین الگویی، هزینه گاز و تعهدات بلندمدت خرید برق را از میان نمیبرد. اگر توافق به مرحله اجرا برسد، میتواند حضور اقتصادی قطر در بخش انرژی لبنان را گسترش دهد. در شرایط کنونی، تحول تأییدشده فقط پیشرفت مذاکرات و ورود گفتوگوها به جزئیات فنی است.
🔗The National
🟠@hashtkarane | 76 |
| 3 | ⭕️کاهش ذخایر گاز اروپا و محدودیت صادرات قطر، رقابت بر سر انرژی را تشدید میکند
📍کاهش ذخایر گاز اروپا در آستانه زمستان، رقابت این قاره با آسیا برای محمولههای گاز طبیعی مایع را شدت داده است. کلاید راسل، تحلیلگر رویترز، در یادداشت ۱۶ نوامبر مینویسد واردات رو به افزایش است، اما برای جبران افت ذخایر کافی نیست. برآورد کپلر نشان میدهد واردات اروپا در نوامبر به ۱۰٫۱۱ میلیون تن میرسد؛ بیش از ۸٫۹۹ میلیون تن اکتبر و کمتر از ۱۱٫۸۱ میلیون تن نوامبر پارسال.
📍طبق این گزارش، ذخایر گاز اتحادیه اروپا و بریتانیا در ۱۱ نوامبر به ۸۱۰ تراواتساعت رسیده بود؛ حدود ۲۰ درصد پایینتر از میانگین دهساله این مقطع. با کاهش شدید واردات گاز خط لوله از روسیه، اروپا بیشتر به محمولههای دریایی وابسته شده است. سرمای شدید میتواند فشار بر ذخایر و نیاز به خرید فوری را افزایش دهد.
📍در سوی عرضه، کاهش صادرات قطر یکی از عوامل مهم محدودیت بازار است. طبق آمار کپلر، صادرات گاز مایع قطر از مسیر تنگه هرمز در اکتبر ۲٫۰۹ میلیون تن بوده و انتظار میرود در نوامبر نیز نزدیک به همین سطح بماند. این مقدار تقریباً یکسوم میانگین ماهانه ۶٫۰۹ میلیون تن در سه ماه پیش از حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل به ایران است. افزایش هزینه حملونقل و بیمه نیز دادوستد محمولهها را دشوارتر کرده است.
📍در بازار آسیا، واردات ماه نوامبر ۲۱٫۳۲ میلیون تن برآورد شده که از ماه قبل کمتر است. همزمان، بهای محمولههای تحویلی به شمال آسیا در هفته منتهی به ۱۳ نوامبر به حدود ۳۱٫۳۰ دلار برای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیایی رسیده؛ تقریباً سه برابر سطح پیش از جنگ. چنین قیمتهایی بخشی از تقاضای خریداران را محدود کرده است.
📍کاهش ذخایر اروپا میتواند رقابت بر سر محمولههای موجود را تداوم بخشد. حتی با پایان زمستان، نیاز به پرکردن دوباره ذخایر ممکن است مانع کاهش سریع قیمتها شود. این نتیجه یک چشمانداز تحلیلی است و به شدت سرما، عرضه جهانی و وضعیت مسیرهای انتقال بستگی دارد.
🔗رویترز
🟠@hashtkarane | 97 |
| 4 | ⭕️کریدور تجاری دقم و ابوظبی وارد مرحله بهرهبرداری شد
📍گروه لجستیکی «اسیاد» عمان روز شنبه ۲۳ آبان اعلام کرد که بهرهبرداری از کریدور تجاری تازهای میان بندر دقم در عمان و بندر خلیفه در ابوظبی آغاز شده است. این مسیر که «کریدور سبز» نام دارد، جابهجایی کانتینر از راه دریا و جاده را در یک زنجیره حملونقل به هم متصل میکند. به گفته اسیاد، محمولهها اکنون بهصورت هفتگی در این مسیر منتقل میشوند و انتظار میرود حجم جابهجایی آنها افزایش یابد.
📍کالاهای ورودی به بندر دقم پس از تخلیه، از مسیر زمینی و گذرگاه مرزی «خطم الشکله» به بندر خشک العین در امارات میرسند. سپس محمولهها به بندر خلیفه یا شبکههای توزیع دیگر در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس منتقل میشوند. اسیاد میگوید هماهنگی تشریفات گمرکی دو کشور قرار است توقف کالا در پایانهها و نقاط عبور را کاهش دهد؛ بااینحال، زمان و هزینه واقعی حمل در مسیر تازه اعلام نشده است.
📍اهمیت جغرافیایی این طرح به موقعیت بندر دقم بازمیگردد. دقم در ساحل دریای عرب قرار دارد و کشتیها برای دسترسی به آن نیازی به عبور از تنگه هرمز ندارند. ازاینرو، این کریدور میتواند در زمان اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز، یکی از مسیرهای مکمل تأمین کالا برای برخی بازارهای منطقه باشد. البته این امکان جغرافیایی بهتنهایی به معنای توان جایگزینی با ظرفیت بنادر اصلی خلیج فارس نیست.
📍به گفته الخطاب بن سالم المعنی، از مدیران بازرگانی بنادر و مناطق آزاد أسیاد، مسیر دقم به بندر خلیفه بخشی از شبکه بزرگتری است که این شرکت برای اتصال بنادر عمان به بازارهای منطقه توسعه میدهد.
📍این شبکه، مسیرهای دیگری از دقم به قطر و عربستان سعودی و نیز پیوندهایی از بندر صحار به بازارهای کشورهای همسایه را در بر میگیرد. راهاندازی این مسیر، گام اجرایی مشخصی در اتصال لجستیکی عمان و امارات است. بااینحال، برای سنجش اثر اقتصادی آن باید حجم محمولههای جابهجاشده، زمان ترخیص، هزینه حمل و میزان استفاده شرکتهای تجاری در ماههای آینده روشن شود.
🔗Alwatan
🟠@hashtkarane | 110 |
| 5 | ⭕️سوئیساید: ۴۲ درصد طلای وارداتی امارات قاچاق یا مرتبط با منازعات بوده است
📍مؤسسه پژوهشی و امدادی سوئیساید در گزارشی منتشرشده در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶، برآورد کرده است که دستکم ۵۹۱ تن طلای قاچاق یا مرتبط با مناطق درگیری در سال ۲۰۲۴ وارد امارات متحده عربی شده است. این مقدار، به محاسبه پژوهشگران، ۴۲ درصد کل واردات طلای امارات در همان سال بوده و بر پایه قیمت طلا در اول نوامبر ۲۰۲۶، حدود ۷۴ میلیارد دلار ارزش داشته است. این رقم یک برآورد پژوهشی است، نه نتیجه رسیدگی قضایی به تکتک محمولهها.
📍طبق گزارش، دستکم ۴۵۳ تن از طلای واردشده به امارات منشأ آفریقایی داشته و هنگام خروج از کشورهای محل استخراج، بهدرستی در آمار صادرات ثبت نشده است. پژوهشگران همچنین جریان طلای مرتبط با روسیه، یمن و سودان را بررسی کردهاند. بخشی از طلای سودان در دسته طلای قاچاق آفریقایی نیز قرار میگیرد؛ به همین دلیل، این مقادیر را نباید بدون کسر همپوشانی با یکدیگر جمع زد.
📍سوئیساید برای ارزیابی نظارت بر تجارت طلا، گزارشهای حسابرسی پالایشگاههای امارات در دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را نیز بررسی کرده است. از میان ۵۲ گزارش شناساییشده، فقط دو گزارش ارزیابی کلی «انطباق کامل» با مقررات تأمین مسئولانه طلا را ثبت کردهاند. نویسندگان نتیجه میگیرند که اجرای مقررات از میزان شفافیت مورد انتظار عقب مانده و رهگیری منشأ طلا همچنان دشوار است.
📍این پژوهش علاوه بر پالایشگاهها، به نقش معاملهگران واسطه اشاره میکند؛ بازیگرانی که حجم بزرگی از واردات طلا را مدیریت میکنند اما، برخلاف پالایشگاهها، در همه موارد ملزم به حسابرسی مستقل و انتشار عمومی نتایج نیستند. سوئیساید از مقامهای امارات خواسته الزامات بررسی منشأ طلا برای معاملهگران سختگیرانهتر، نام تأمینکنندگان شفافتر و بازرسی گمرکی تقویت شود.
📍سوئیس یکی از مقصدهای اصلی طلای صادرشده از امارات است. یافتههای آن، بیش از هر چیز، پرسشی درباره قابلیت راستیآزمایی زنجیره تأمین طلا و کارآمدی نظارت مالی در این مرکز مهم تجاری مطرح میکند.
🔗Swissaid
🟠@hashtkarane | 1 665 |
| 6 | ⭕️عراق صادرات نفت از مسیر زمینی سوریه را افزایش داد
📍عراق برای کاهش وابستگی صادرات نفت خود به تنگه هرمز، انتقال نفت خام با کامیون از جنوب این کشور به بندر بانیاس سوریه را افزایش داده است. بر اساس گزارش اختصاصی رویترز در جمعه ۲۲ آبان، شرکت قطری «یوسیسی هلدینگ» اجرای این عملیات را بر عهده دارد. مدیرعامل شرکت دولتی نفت بصره گفته است روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار بشکه نفت از این مسیر جابهجا میشود.
📍نفت ابتدا از تأسیسات ذخیرهسازی طوبه، در نزدیکی بصره، بارگیری میشود. کامیونها سپس از عراق و سوریه عبور میکنند و محموله را به بندر بانیاس در ساحل مدیترانه میرسانند. نفت در آنجا به کشتی منتقل میشود و به پالایشگاههایی در کشورهایی مانند یونان، ایتالیا و ترکیه میرود. به گفته یکی از رانندگان، رفتوبرگشت بین طوبه و بانیاس ممکن است تا پنج روز طول بکشد.
📍مدیر تأسیسات طوبه گفته است از آغاز اجرای قرارداد در ۲۶ اکتبر تا زمان تهیه گزارش، حدود ۱٫۶ میلیون بشکه نفت بارگیری شده است. رویترز با استناد به سند قراردادی که مشاهده کرده، گزارش داده است برنامه انتقال بین پنج تا چهارده میلیون بشکه نفت خام سنگین در سه ماه تنظیم شده است. طبق این گزارش، قرارداد شامل تخفیف ۳۸ دلاری بهازای هر بشکه نفت و پرداخت حدود ۱۲ دلار به شرکت قطری بابت حملونقل و هزینههای عبور از سوریه است.
📍شرکت قطری قصد دارد شمار کامیونهای ناوگان خود را از ششهزار به دههزار دستگاه برساند. بااینحال، محدودیت ناوگان و دشواریهای عملیاتی مانع افزایش سریع صادرات است. شرکت یوسیسی و شرکت بازاریابی نفت عراق، سومو، نیز به پرسشهای رویترز پاسخ ندادهاند.
📍اهمیت این مسیر در فراهمکردن دسترسی عراق به بازارهای مدیترانه بدون عبور از تنگه هرمز است. البته حمل زمینی پرهزینهتر از صادرات دریایی است و فعلاً نمیتواند جایگزین حجم اصلی صادرات عراق شود. موضوع تازه نیز اصل استفاده از مسیر سوریه نیست، بلکه افزایش انتقال نفت خام و روشنشدن جزئیات عملیاتی و قراردادی آن است.
🔗reuters
🟠@hashtkarane | 199 |
| 7 | ⭕️ذخایر غذا و دارو؛ انبار مشترک یا مدیریت ملی؟
🟠گزارش اختصاصی «اندیشکدۀ هشت کرانه» از الگوهای ذخیرهسازی اضطراری در میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس
📍وزیران شش کشور عضو شورای همکاری در ۵ نوامبر ۲۰۲۶ نتایج مطالعه طرح ایجاد مناطق ذخیره راهبردی غذا، دارو و دیگر کالاهای ضروری را بررسی کردند. هدف از این طرح آن است که هنگام اختلال در واردات، دسترسی اعضا به اقلام حیاتی آسانتر شود.
تا زمان نگارش این گزارش، طرح همچنان در مرحله بررسی پیشنهادها قرار دارد. در اطلاعیههای دبیرخانه شورای همکاری از تصویب نهایی الگوی ذخیرهسازی یا آغاز بهرهبرداری از انبارهای تازه خبری نیست.
📍بااینحال، محل نگهداری کالاها، مسیرهای انتقال و شیوه اداره ذخایر طی ماههای گذشته بررسی شده است. بنابراین مسئله تخصیص از چشم دولتهای عضو دور نمانده؛ پرسش اصلی این است که سازوکار اجرای این طرح چیست و آیا در روز بحران میتوان بهموقع آنها را اجرا کرد؟
🔴مالکیت ذخایر چه تغییری در اختیار دولتها ایجاد میکند؟
📍به منظور بررسی طرح ذخایر راهبردی مشترک، ابتدا باید سازوکار احتمالی آن روشن شود. در این رابطه چند الگو وجود خواهد داشت. در یک الگو، هر دولت بخشی از موجودی را در انبارهای خود نگه میدارد و متعهد میشود در شرایط معین آن را در اختیار دیگران بگذارد. در الگویی دیگر، ذخایر مالکیت جمعی مطرح است و برداشت از آنها به تصمیم نهادی مشترک وابسته است.
📍وقتی چند کشور همزمان به یک کالا نیاز دارند، مسئله حساستر میشود. در چنین وضعیتی اولویت با کداک کشور است؟ کشوری که با کمبود شدیدتری روبهروست یا هزینه بیشتری برای ذخیرهسازی پرداخته است؟ اگر پول پرداختشده معیار باشد، نیاز فوری کشور دیگری ممکن است نادیده بماند. اگر شدت بحران مبنا قرار گیرد، کشورها باید از پیش بپذیرند که میزان دریافتی آنها لزوماً با سهم مالیشان برابر نخواهد بود.
🔴هزینه پنهان تأخیر در توزیع کالا
📍تعیین سهم هر کشور تمام ماجرا نیست. به عنوان مثاب، دارو باید پس از صدور مجوز برداشت، به بیمارستانها و مراکز درمانی برسد. چه نهادی محموله را آماده میکند؟ مسئولیت تحویل را چه کسی بر عهده میگیرد؟ بعضی داروها باید در دمای معین نگهداری شوند و اختلال در راههای زمینی، دریایی یا هوایی ممکن است انتقال آنها را دشوار کند. هزینه چنین تأخیری به بهای ادامه کمبود دارو در مراکز درمانی خواهد بود. در این وضعیت، محل استقرار انبار و وجود مسیر جایگزین اهمیتی به اندازه تصمیم برداشت پیدا میکند.
📍تجربه ذخیره اضطراری برنج در شرق آسیا نشان میدهد همکاری منطقهای الزاماً به انبار واحد نیاز ندارد. در این سازوکار، بخشی از برنج در اختیار دولتهای مشارکتکننده میماند، اما تعهدهایی برای استفاده از آن در شرایط اضطراری تعریف شده است.
📍بخش دیگر نیز مالکیت جمعی دارد و براساس قواعد مشترک آزاد میشود. این الگو را نمیتوان بدون تغییر به ذخایر دارویی تعمیم داد؛ نگهداری و حمل برخی داروها شرایط متفاوتی دارد. بااینهمه، تجربه شرق آسیا نشان میدهد حفظ اختیار ملی و پذیرش تعهد منطقهای میتوانند در کنار هم قرار گیرند.
🔴آیا ترکیب ذخایر ملی و مشترک راهحل بهتری است؟
📍در اسناد رسمی هنوز روشن نشده شورای همکاری در نهایت چه الگویی را انتخاب خواهد کرد. شاید ذخایر ملی، همراه با تعهد کمک در شرایط اضطراری، مناسبتر باشند. شاید هم ترکیبی از ذخایر ملی و مشترک بهتر عمل کند. این انتخاب به هزینه نگهداری، نوع کالا، مسیرهای انتقال و میزان تعهدی بستگی دارد که دولتها حاضرند بپذیرند. ملی یا مشترکبودن ذخایر، بهتنهایی برتری هیچ الگویی را ثابت نمیکند.
🟠@hashtkarane | 195 |
| 8 | ⭕️کشورهای عربی خلیج فارس ایجاد قرارگاه نظامی مشترک در کویت را تصویب کردند
📍وزیران دفاع شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، روز سهشنبه ۱۹ آبان، در نشستی در منامه با ایجاد یک قرارگاه پیشرفته نظامی در کویت موافقت کردند. جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری، اعلام کرد که نیروهایی متناسب با مأموریت این قرارگاه به آن اختصاص خواهند یافت. بااینحال، هنوز جزئیاتی درباره تعداد نیروها، محل دقیق استقرار، بودجه و زمان آغاز فعالیت این قرارگاه منتشر نشده است.
📍این تصمیم به معنای انتقال فرماندهی نظامی مشترک شورای همکاری از عربستان به کویت نیست. فرماندهی مشترک این شورا در سال ۲۰۱۳ برای هماهنگسازی فعالیتهای دفاعی کشورهای عضو تأسیس شد و مقر اصلی آن در عربستان قرار دارد. قرارگاه جدید قرار است به ساختار کنونی اضافه شود، اما هنوز مشخص نیست چه اختیاراتی خواهد داشت و مسئولیتهای آن چگونه با فرماندهی اصلی تقسیم میشود.
📍در نشست بحرین، وزیران دفاع عربستان، امارات، قطر، کویت، بحرین و عمان حضور داشتند. دبیرکل شورای همکاری، ایجاد قرارگاه جدید را گامی برای افزایش هماهنگی نظامی در برابر تهدیدهای مشترک دانست. او همچنین حملات منتسب به ایران علیه کشورهای عضو و حملات حوثیها به عربستان را محکوم کرد. این اظهارات بیانگر موضع رسمی شورای همکاری است و بهتنهایی وقوع یا عامل حملات مورد اشاره را تأیید نمیکند.
📍انتخاب کویت برای استقرار این قرارگاه از نظر جغرافیایی نیز قابل توجه است. کویت در شمال خلیج فارس، در همسایگی عراق و عربستان و نزدیک به مسیرهای مهم دریایی و تأسیسات انرژی قرار دارد. البته این موقعیت جغرافیایی لزوماً به معنای طراحی قرارگاه برای مقابله با ایران نیست و در اطلاعات منتشرشده نیز مأموریت مشخصی در این زمینه اعلام نشده است.
📍در مجموع، تصمیم اخیر گامی تازه برای تقویت ساختار دفاعی مشترک کشورهای عربی خلیج فارس محسوب میشود. بااینحال، میزان اهمیت عملیاتی آن زمانی روشن خواهد شد که تعداد نیروها، ساختار فرماندهی و زمان آغاز فعالیت قرارگاه اعلام شود.
🔗The National
🟠@hashtkarane | 216 |
| 9 | ⭕️چرا آمار صادرات نفت کشورهای عربی با هم نمیخواند؟
🟠«گزارش اختصاصی اندیشکده هشت کرانه از صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس»
📍ناامنی مسیر ترانزیت از خلیج فارس پرسشهای متعددی درباره سطح صادرات نفت به میان کشیده است. اینکه صادرات نفت بعد از چند ماه درگیری نظامی و تشدید تنشها چه سرنوشتی دارد، مسئلهای است که حتی رسانههای معتبر هم پاسخهای متفاوتی بدان میدهند. طبق گزارشی که دوم نوامبر به نقل از بلومبرگ منتشر شد، صادرات نفت خام عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت نسبت به ماه سپتامبر ۱۰ درصد افزایش یافت و به روزانه ۱۵٫۵۳ میلیون بشکه رسید.
📍روز بعد، رویترز به استناد دادههای شرکت ورتکسا از کاهش جریان دریایی نفت و فرآوردههای منطقه از روزانه ۱۸٫۹ به ۱۷٫۱ میلیون بشکه خبر داد. با توجه به چنین تفاوتهایی در روایتهای رسانهای، جا دارد درباره دلایل چنین اختلافهایی در گزارش میزان صادرات نفت بیشتر تامل کنیم. آیا یکی از این گزارشها اشتباه است؟ شاید هم ریشه چنین اختلافی را باید در جای دیگری جست.
🔴اختلاف آمارها در کجاست؟
📍در نگاه اول، ارقام گزارشها با هم نمیخوانند. البته دلیل این امر تا حدی روشن است. چرا که این گزارشها یک زاویه دید و معیارهای متفاوتی برای شمارش دارند. رقم بلومبرگ فقط نفت خام چهار کشور را شامل میشود، اما ورتکسا نفت خام، میعانات و فرآوردههای پالایشی، بدون گاز نفتی مایع، را برای مجموعه گستردهتری از صادرکنندگان بررسی کرده است. بنابراین نمیتوان دو عدد را مستقیم مقایسه کرد و یکی را نادرست دانست.
📍افزایش صادرات نفت خام چند کشور ممکن است همزمان با کاهش جریان مجموع نفت و فرآوردههای منطقه رخ دهد. از سوی دیگر، زمان ثبت صادرات نیز اهمیت دارد. تولید نفت، بارگیری در بندر و عبور نفتکش از یک مسیر دریایی سه رویداد جداگانهاند. تصور کنید نفتکشی ۳۰ اکتبر بارگیری کند، اما اول نوامبر از تنگه هرمز بگذرد.
📍در چنین شرایطی گزارشی که بارگیری را میشمارد، محموله را در اکتبر ثبت میکند. با این حال گزارشی که عبور از تنگه را مبنا گرفته، شمارش را بر مبنای ماه نوامبر انجام خواهد داد. وقتی محمولههای زیادی نزدیک پایان ماه جابهجا شوند، این اختلاف در تاریخ ثبت میتواند بر آمار ماهانه اثر بگذارد.
🔴مسیرهای متفاوت، آمارهای متفاوت
📍مسیر خروج نفت هم در دوره بحران اهمیت بیشتری پیدا کرده است. عربستان میتواند بخشی از نفتش را با خط لوله به بندر ینبع در دریای سرخ برساند و امارات نیز از پایانه فجیره در دریای عمان استفاده میکند. در نتیجه، کاهش عبور نفتکشها از هرمز الزاماً به همان اندازه از کل صادرات منطقه نمیکاهد. طبق دادههای کپلر که رویترز ۹ نوامبر منتشر کرد، در اکتبر روزانه حدود ۱۰٫۳ میلیون بشکه نفت خام از هرمز گذشت، اما صادرات نفت خام منطقه با احتساب مسیرهای دیگر نزدیک ۱۶٫۶ میلیون بشکه بود.
📍دقت این برآوردها هم مسئله دیگری است که باید بدان توجه داشت. بعضی کشتیها به دلایل امنیتی دستگاه اعلام موقعیت خود را خاموش میکنند و گاهی نفت در دریا از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل میشود. شرکتهای رهگیری برای بازسازی مسیر محموله از تصاویر ماهوارهای و اطلاعات بنادر کمک میگیرند.
📍این دادهها الزاما دقت بالایی ندارند و به طور مداوم نیز بهروزرسانی نمیشوند. بنابراین بروز خطا در ارزیابی صادرات نفت اجتنابناپذیر خواهد شد. به همین دلیل، رقم صادرات یک ماه ممکن است بعداً اصلاح شود. هر دو شرکت ورتکسا و کپلر هشدار دادهاند که آمار اولیه اکتبر احتمالاً با دریافت اطلاعات تازه افزایش خواهد یافت.
📍بااینحال، همه اختلافها را نمیتوان با تفاوت روش شمارش توضیح داد. برای نمونه، ورتکسا از کاهش صادرات عراق در اکتبر خبر داده، اما مقامهای انرژی عراق از افزایش آن سخن گفتهاند. تا وقتی دادههای همدوره و همدامنه، از جمله صادرات از مسیرهای مختلف، در دسترس نباشد، نمیتوان علت دقیق این تعارض را تعیین کرد.
🔴اختلاف آمارها چه چیزی را پنهان میکند؟
📍اهمیت ماجرا فقط در درستبودن یک جدول گزارش نیست. اگر کاهش عبور نفت از هرمز را با کاهش کل صادرات یکی بگیریم، شاید شدت اختلال را درست برآورد نکنیم. برعکس، اگر تنها رشد صادرات نفت خام را ببینیم، ممکن است مشکلات دیگر بازار را نادیده بگیریم. آژانس بینالمللی انرژی در گزارش اکتبر اعلام کرد که صادرات فرآوردههای پالایشی و گاز نفتی مایع منطقه در سپتامبر، باوجود بهبود صادرات نفت خام، هنوز به نصف سطح پیش از جنگ نرسیده است.
📍افزون بر این، صادرات بیشتر الزاماً درآمد بیشتر نیست. چرا که باید قیمت فروش و هزینه حملونقل را نیز لحاظ کرد. با این حساب اختلاف میان گزارشهای معتبر نه فقط به روش محاسبه متفاوت، بلکه فقدان اطلاعات معتبر نیز بستگی دارد. تا زمانی که سطح تنش در تنگه هرمز بالا باشد، گزارشهای مختلف درباره میزان صادرات الزاما دقت بالایی نخواهند داشت.
ر | 191 |
| 10 | ⭕️قطر هر روز بیشتر از روز گذشته جنگ ایران متضرر میشود؛ شرکت لهستانی قرارداد بلندمدت خرید گاز از قطر را فسخ کرد
📍شرکت انرژی اورلن لهستان روز سهشنبه ۱۹ آبان اعلام کرد که یکی از دو قرارداد بلندمدت خرید گاز طبیعی مایع از شرکت قطرانرژی را فسخ کرده است. علت این تصمیم، توقف طولانیمدت تحویل محمولههای گاز عنوان شده است. قرارداد موردنظر شامل خرید سالانه یک میلیون تن گاز مایع بود و قرار بود تا سال ۲۰۳۴ ادامه داشته باشد. طبق اعلام اورلن، این قرارداد ۶۰ روز پس از ابلاغ فسخ، بهطور رسمی پایان مییابد.
📍اورلن اعلام کرده که تصمیم خود را بر اساس بندی از قرارداد گرفته که به شرایط «قوه قاهره» مربوط میشود؛ یعنی وضعیتی که وقوع رویدادهای خارج از کنترل طرفین، اجرای تعهدات قراردادی را مختل میکند. قرارداد اولیه در سال ۲۰۰۹ امضا شد و تحویل گاز از سال ۲۰۱۶ آغاز شد. ارزش برآوردشده این قرارداد برای سال ۲۰۲۶ حدود ۵۷۰ میلیون یورو بوده است؛ رقمی که تنها به ارزش قرارداد در همان سال مربوط میشود، نه کل دوره آن.
📍قطرانرژی در ماه مارس، پس از آسیبدیدن تأسیسات گازی رأسلفان و ایجاد اختلال جدی در عبور کشتیها از تنگه هرمز، وضعیت قوه قاهره اعلام کرده بود. رویترز گزارش داده که تصمیم اورلن نخستین مورد شناختهشده از فسخ قراردادهای بلندمدت قطرانرژی پس از آغاز جنگ است.
📍بااینحال، اورلن تأکید کرده که فسخ قرارداد تأثیری بر امنیت تأمین گاز لهستان نخواهد داشت. این شرکت علاوه بر تولید داخلی، از منابع دیگری مانند نروژ و آمریکا نیز گاز خریداری میکند. همچنین قرارداد دوم اورلن با قطرانرژی که تا سال ۲۰۳۴ اعتبار دارد و شامل خرید حداکثر یک میلیون تن گاز در سال است، همچنان برقرار خواهد بود.
📍نکته مهم این است که قیمت گاز در قرارداد فسخشده به قیمت نفت خام وابسته بود، اما قرارداد باقیمانده بر اساس شاخصهای بازار گاز قیمتگذاری میشود. فسخ این قرارداد نشان میدهد که اختلال طولانیمدت در صادرات گاز قطر، علاوه بر کاهش تحویل محمولهها، میتواند به تغییر روابط تجاری و قراردادهای چندساله نیز منجر شود.
🔗orlen
🟠@hashtkarane | 1 951 |
| 11 | ⭕️قطر میخواهد با خرید بلندمدت گاز آمریکا، وابستگی خود به هرمز را کاهش دهد
📍قطر که خود از بزرگترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع جهان است، با قراردادهای بلندمدت تازه به یکی از بزرگترین خریداران همین محصول از آمریکا تبدیل میشود. به نوشته رویترز، شرکت دولتی قطرانرژی در اکتبر دو مجموعه قرارداد امضا کرد تا در مجموع تا هفت میلیون تن گاز مایع در سال از تأسیسات آمریکایی خریداری کند. محمولهها برای فروش به مشتریان بینالمللی در نظر گرفته شدهاند، نه مصرف داخلی قطر.
📍بخشی از خریدها مربوط به قرارداد با شرکت آمریکایی شنییر است: حداکثر چهار میلیون تن در سال از پایانههای سابینپس و کورپسکریستی تا پایان ۲۰۵۴. آغاز تحویل در اوایل دهه ۲۰۳۰ پیشبینی شده و تأمین یک میلیون تن از این مقدار به تصمیم نهایی سرمایهگذاری در طرح توسعه وابسته است. قرارداد دیگر با شرکت وودساید برای خرید تا سه میلیون تن در سال از پروژه لوئیزیانا به مدت بیست سال است؛ تحویل آن از حدود ۲۰۳۰ و بهتدریج آغاز خواهد شد.
📍این تصمیم در وضعیتی گرفته شده که اختلال در تنگه هرمز و آسیب به تأسیسات رأسلفان، صادرات گاز قطر را دشوار کرده است. بنا بر گزارش رویترز، حمله به دو واحد تولید گاز مایع قطر در ماه مارس حدود ۱۷ درصد ظرفیت صادراتی آن کشور را از دسترس خارج کرد. مسیر دریایی مؤثر دیگری برای صادرات محمولههای تولیدشده در قطر وجود ندارد؛ بنابراین سرمایهگذاری و خرید گاز از خارج میتواند بخشی از خطر وابستگی به یک مسیر را کاهش دهد.
📍رون بوسو، تحلیلگر رویترز، قراردادها را نشانه تغییری فراتر از گسترش معمول سبد تجاری میداند: قطر میکوشد حتی در صورت اختلال صادرات داخلی، از بازار جهانی گاز کنار نماند. بااینحال، این برداشت تحلیلی اوست؛ شرکتها قراردادهای خرید را اعلام کردهاند، نه تضمین رفع تمام خطرهای آینده را.
📍این قراردادها کمبود کنونی بازار را فوراً جبران نمیکنند؛ زیرا عمده تحویلها از سالهای بعد آغاز میشود. اهمیت بلندمدت آنها در پیوندزدن تجارت گاز قطر به ظرفیت تولید آمریکا و کاهش تمرکز جغرافیایی تأمین است.
🔗رویترز
🟠@hashtkarane | 195 |
| 12 | ⭕️ریل ۱۶ میلیارد دلاری خلیج فارس؛ تلاش برای دورزدن هرمز به بنبست میرسد؟
📍وزیران حملونقل شش کشور شورای همکاری خلیج فارس در هشتم نوامبر در بحرین توافقنامه عمومی راهآهن منطقهای را امضا کردند؛ طرحی برای اتصال کویت به عمان از طریق شبکهای حدود ۱۷۰۰ کیلومتری ویژه بار و مسافر، با هدف بهرهبرداری کامل در دسامبر ۲۰۳۰. هزینه زیرساخت اصلی ۱۵٫۴ تا ۱۶ میلیارد دلار برآورد شده، اما با احتساب خطوط ملی، ایستگاهها و مراکز لجستیکی، هزینههای مرتبط ممکن است به ۲۵۰ میلیارد دلار برسد.
📍توافقنامه بر اجرا، یکپارچگی فنی، هماهنگی و اتصال منطقهای تکیه دارد و هر کشور مسئول تأمین مالی و ساخت قطعه خود است. امضای آن در شرایطی صورت گرفت که سپاه پاسداران از ۲۶ اکتبر بستهبودن تنگه هرمز را اعلام کرده است؛ آبراهی که پیشتر روزانه حدود ۱۳۸ کشتی از آن عبور میکرد. اهداف اعلامی، جابهجایی ۲۰۰ میلیون تن بار تا ۲۰۳۰ و ۲۷۱ میلیون تن تا ۲۰۴۵ است. بااینحال، وزیر حملونقل بحرین تصریح کرده که این شبکه قرار نیست جایگزین حملونقل دریایی شود.
📍پیشرفت کل پروژه بیش از ۵۰ درصد اعلام شده، اما فاصله میان کشورهای عضو چشمگیر است. امارات با شبکه ۹۰۰ کیلومتری اتحاد ریل تنها عضو دارای راهآهن فعال بینشهری باری است و اتصال ۲۳۸ کیلومتری آن به عمان حدود ۴۰ درصد پیشرفت دارد. در مقابل، مسیر ۶۷۲ کیلومتری عربستان هنوز در مرحله طراحی است؛ تکمیل طراحی برای حدود ۲۰۲۸ پیشبینی شده و پیمانکار ساخت نیز انتخاب نشده است.
📍خط جداگانه ۹۵۰ کیلومتری ریاض به جده که میتواند اتصال به دریای سرخ را فراهم کند، همچنان ساخته نشده است. بنابراین تحقق ضربالاجل ۲۰۳۰ محل تردید است. این پروژه پیشتر در اجلاس ۲۰۰۹ تصویب شده بود و قرار بود سال ۲۰۱۸ به پایان برسد، اما سقوط قیمت نفت، اختلافات سیاسی دوران محاصره قطر، همهگیری کرونا و مشکلات بودجهای بارها آن را عقب انداخت. حتی متن کامل توافق جدید منتشر نشده و معلوم نیست تعهدات آن ضمانت اجرایی یا سازوکار حل اختلاف داشته باشد.
📍در شرایط عادی سالانه حدود ۳۳ میلیون کانتینر بیستفوتی از هرمز عبور میکند. بندر جبلعلی که پشت این تنگه قرار دارد، در سهماهه دوم ۲۰۲۶ افت ۹۰٫۱ درصدی جابهجایی کانتینر را تجربه کرد. هیچ ترکیبی از بنادر جایگزین و حملونقل زمینی موجود نمیتواند در کوتاهمدت ظرفیت هرمز را جبران کند؛ تبدیل بندر دقم عمان به مرکز مؤثر کانتینری نیز به سه تا پنج سال سرمایهگذاری نیاز دارد.
📍راهآهن خلیج فارس برای کالاهای خشک و مسافر طراحی شده، نه صادرات عظیم نفت خام؛ مسیر جایگزین نفت، خط لوله شرق به غرب عربستان و پایانه ینبع است. حتی تکمیل راهآهن، دسترسی مستقیم به بازارهای جهانی را تضمین نمیکند: پیوند ریلی با مدیترانه به مسیرهایی از اردن، سوریه یا اسرائیل نیاز دارد که خارج از کنترل شورای همکاریاند. تهدید حملات موشکی و پهپادی حوثیها به زیرساختهای مسیر نیز پابرجاست. ازاینرو توافق بحرین گامی در همگرایی لجستیکی منطقه است، نه راهحلی فوری برای بحران هرمز.
🔗House of Saud
🟠@hashtkarane | 197 |
| 13 | ⭕️ادنوک قرارداد دهساله فروش تا چهار میلیون تن گاز مایع به هند امضا کرد
📍شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، ۶ نوامبر قرارداد دهساله فروش گاز طبیعی مایع (LNG) با شرکت هندی گجرات انرژی را اعلام کرد. بر اساس آن، از سال ۲۰۲۸ در مجموع تا سقف چهار میلیون تن LNG به این شرکت فروخته میشود. اهمیت معامله فقط در مقدار فروش نیست؛ ادنوک اعلام کرده محمولهها از سبد بینالمللی شرکت سرمایهگذاری XRG تأمین میشوند و این نخستین فروش LNG از این سبد است.
📍برخلاف قراردادهایی که مستقیماً به تولید تأسیسات امارات متکیاند، توافق جدید به منابع گازی خارج از خلیج فارس نیز وابسته است. ادنوک در اطلاعیه خود تأکید کرده این معامله از طریق سکوی یکپارچه بازاریابی و تجارت LNG انجام میشود؛ سکویی که در ژوئیه ۲۰۲۶ در بازار جهانی ابوظبی راهاندازی شد.
📍این سکو پیشتر با شرکتهایی در ژاپن و تایلند نیز توافقهایی امضا کرده بود. هدف اعلامشده ادنوک، بازاریابی و تجارت ۴۷ میلیون تن LNG در سال پس از ۲۰۳۰ است. این رقم یک هدف تجاری برای آینده است و نباید با ظرفیت تولید عملیاتی امروز شرکت یا مقدار قطعی قرارداد هند اشتباه گرفته شود. در توافق تازه نیز چهار میلیون تن سقف مجموع تحویل در ده سال است، نه مقدار سالانه.
📍برای خریدار هندی، قرارداد بخشی از برنامه تأمین بلندمدت گاز موردنیاز صنایع و شبکه توزیع شهری است. شرکت گجرات انرژی اعلام کرده شبکه توزیع گاز آن ۴۴ ناحیه را در شش ایالت هند پوشش میدهد. این شرکت از طریق زیرساختهای دریافت LNG و تبدیل دوباره آن به گاز، به مصرفکنندگان صنعتی، خانگی و بخش حملونقل خدمات میدهد.
📍ادنوک پیشتر نیز قراردادهای بلندمدتی با شرکتهای هندی بسته بود و این معامله پنجمین توافق LNG آن با خریداران هند محسوب میشود. قیمت قرارداد و محل دقیق تولید همه محمولههای آینده هنوز اعلام نشده است. قرارداد تازه نشان میدهد ادنوک در کنار تولیدکنندگی، نقش خود را بهعنوان فروشندهای با منابع متنوع بینالمللی گسترش میدهد؛ مدلی که میتواند وابستگی بخشی از فروش تجاری آن به مسیرهای صادراتی خلیج فارس را کمتر کند.
🔗WAM
🟠@hashtkarane | 183 |
| 14 | ⭕️آژانس انرژی کاهش سهدرصدی عرضه جهانی الانجی را پیشبینی کرد
📍آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده است عرضه جهانی گاز طبیعی مایعشده، یا الانجی، در سال ۲۰۲۶ حدود سه درصد کاهش یابد؛ افتی که در صورت تحقق، شدیدترین کاهش سالانه ثبتشده در این بازار خواهد بود. علت اصلی این پیشبینی، اختلال در صادرات گاز از مسیر تنگه هرمز است. آژانس فرض کرده این اختلال تا پایان سال ادامه خواهد داشت؛ بنابراین رقم سه درصد، نتیجه قطعی سال نیست.
📍در گزارش تازه این نهاد آمده است بارگیری الانجی از قطر و امارات در فاصله مارس تا اکتبر، نسبت به مدت مشابه سال قبل، بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است. در همان دوره، تولید کشورهای خارج از خلیج فارس ۱۴ درصد، معادل بیش از ۴۰ میلیارد مترمکعب، افزایش پیدا کرده و بخشی از کمبود را جبران کرده است. با وجود این جبران، تولید جهانی الانجی در آن هشت ماه حدود شش درصد پایین آمده است.
📍بحران فقط بر عرضه اثر نگذاشته است. افزایش قیمت گاز، مصرف را نیز در بعضی کشورها کاهش داده است. آژانس برآورد میکند تقاضای جهانی گاز در کل سال ۲۰۲۶ حدود یکونیم درصد کمتر شود. در بخشهایی از آسیا، برخی نیروگاهها به دلیل گرانی گاز بیشتر از زغالسنگ استفاده کردهاند و صنایع پرمصرف نیز با فشار هزینه روبهرو شدهاند.
📍پیامدهای اختلال ممکن است به امسال محدود نماند. طبق برآورد آژانس، مجموع کاهش عرضه الانجی در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، در مقایسه با وضعیت بدون این اختلال، میتواند به ۱۵۰ میلیارد مترمکعب برسد. این عدد یک پیشبینی است و به آسیب تأسیسات، از جمله مجموعه رأسلفان قطر، و سرعت بازسازی آنها بستگی دارد.
📍همزمان ذخایر گاز اتحادیه اروپا در آستانه فصل سرما به پایینترین سطح آغاز فصل از سال ۲۰۱۳ رسیده است. از این رو رقابت برای خرید محمولههای موجود ممکن است در ماههای آینده بیشتر شود.
🟠@hashtkarane | 193 |
| 15 | 🌐 هشت کرانه | هشت پنجره به خلیج فارس
اندیشکدۀ هشت کرانه
🔴نخستین مرکز تخصصی رصد همسایگان عربی ایران در خلیج فارس
🔴 رصد روزانۀ اخبار، رویدادها و تحلیلهای خلیج فارس
🔴 بررسی تحولات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشورهای عربی همسایه
🔴 شناخت عمیقتر همسایگان ایران، فراتر از تیترهای خبری
با «هشت کرانه»، هشت پنجره گشوده به خلیج فارس دارید.
🔗 برای دنبالکردن تازهترین اخبار و تحلیلهای منطقه، به هشت کرانه بپیوندید. | 11 610 |
| 16 | ⭕️پیمان مکه؛ رأی پارلمان ترکیه چه چیزی را تغییر میدهد؟
🟠گزارش اختصاصی اندیشکدۀ هشت کرانه از پیامدهای تصویب لایحۀ پیمان مکه در پارلمان ترکیه
📍پارلمان ترکیه در جریان بررسی توافق دفاعی سهجانبه با عربستان و پاکستان، نخستین ماده لایحه تأیید «پیمان مکه» را تصویب کرده است. این تصویب چه اثری بر تحولات روی زمین دارد؟
📍ماده دوم پیمان میگوید حمله مسلحانه خارجی به یکی از اعضا، حمله به هر سه کشور محسوب میشود. همچنین اعضا متعهد شدهاند به کشور مورد حمله فوراً کمک کنند. این فراتر از یک اعلام همبستگی سیاسی است. اما همان ماده، نوع و میزان کمک را به ارزیابی نیازها و امکانات اعضا گره میزند. درباره اجرای این تعهد در برابر حمله گروههای غیردولتی نیز ابهام وجود دارد. در توضیح دولت ترکیه به پارلمان نیز بر مشورت و توافق برای اجرای تعهد دفاعی تأکید شده است. در نتیجه، تعهد به کمک وجود دارد، ولی شکل کمک از پیش تعیین نشده است. همین تفاوت، مرز میان تعهد مشترک و تصمیم نظامی در یک بحران مشخص را روشن میکند.
📍فرض کنیم پس از لازمالاجراشدن پیمان، عربستان هدف یک حمله مسلحانه خارجی قرار گیرد. ترکیه و پاکستان در چارچوب پیمان موظف به کمکاند، اما این کمک میتواند شامل اطلاعات، تجهیزات یا پشتیبانی لجستیکی باشد. در این میان مشارکت مستقیم نظامی همچنان گزینه روی میز است، اما سازوکار اجرای آن وابسته به ارزیابی خودِ کشورهاست. انتخاب میان این گزینهها به شرایط بحران، تصمیم دولتها و اختیارات قانونی آنها بستگی دارد. پس تصویب پیمان را نباید به معنای صدور مجوزی همیشگی برای ورود به هر جنگی معنا کرد.
📍نخستین نشست کمیته سیاسی و دفاعی سه کشور در ۳۱ اوت در استانبول برگزار شد. کمیته مشترک آنها در پنجم اکتبر در ریاض درباره آمادهسازی و استقرار سریع نیروها و قابلیتهای همکاری در عربستان تصمیم گرفت. این اقدام نشان میدهد هماهنگی دفاعی از مرحله اعلام موضع سیاسی به تشکیل نهاد و تصمیم مشترک رسیده است. بااینحال، از این تصمیم نمیتوان نتیجه گرفت که نیرو یا تجهیزات تازهای واقعاً مستقر شده است. این تمایز مهم است، زیرا همکاری دفاعی سه کشور پیشینه گستردهای دارد. پاکستان سالها با عربستان همکاری نظامی داشته و ترکیه نیز با هر دو کشور روابط دفاعی برقرار کرده است.
📍پیمان تازه میتواند این روابط را زیر یک تعهد مشترک و سازوکار منظمتری برای مشورت، تبادل اطلاعات و پشتیبانی قرار دهد. در عین حال ارزش عملی آن زمانی روشن میشود که معلوم باشد چه اقدامی به همکاریهای قبلی افزوده شده است. صرف افزایش تعداد نشستها، نشانه افزایش توان دفاعی نیست. این دقیقا همان مسئلهای است که در قالب پیمان مکه هنوز حلوفصل نشده است.
🔴همکاری سه کشور چه اثری بر امنیت ایران دارد؟
📍وضعیت کنونی پیمان مکه برای ارزیابی سیاست منطقهای ایران مهم است. مقامهای ارشد سه کشور در ۲۶ اکتبر در تهران درباره امنیت منطقه گفتوگو کردند. اگرچه این مسئله ادامه روابط دیپلماتیک و همکاری احتمالی را نشان میدهد، اما این دیدار رفتار آینده اعضا را تضمین نمیکند. آنچه باید زیر ذرهبین برد، تغییر واقعی در امکانات نظامی، محل استقرار نیروها و سازوکار تصمیمگیری سه کشور است؛ بهویژه اینکه در بحرانی مرتبط با ایران، چه امکاناتی ممکن است به کار گرفته شود و تصمیم استفاده از آنها با کیست.
📍با توجه به نکاتی که گفته شد، رأی پارلمان ترکیه یک گام حقوقی است، نه پایان ماجرا. برای فهم اثر امنیتی پیمان باید دید چه تصمیمی واقعاً اجرا میشود و چه چیزی به همکاریهای پیشین اضافه میکند. پیمان مکه تعهد به کمک مشترک را پیشبینی کرده است، اما ورود مستقیم به جنگ تصمیم دیگری است که هنوز تعیین و تکلیف نشده است.
🟠@hashtkarane | 243 |
| 17 | ⭕️محاکمه ۶۹ نفر در بحرین؛ ۶۰ متهم روحانی شیعه هستند
📍رویترز در گزارشی تحقیقی که ۶ نوامبر منتشر کرد، از تشدید برخورد امنیتی دولت بحرین با گروهی از روحانیون شیعه پس از حملات ایران به این کشور خبر داد. همزمان، ۲۰ سازمان حقوق بشری درباره روند محاکمه دهها متهم و احتمال نقض حقوق دادرسی هشدار دادهاند. قرار است دادگاه عالی کیفری بحرین ۸ نوامبر درباره این پرونده رأی صادر کند؛ بنابراین در زمان انتشار گزارش، حکم نهایی هنوز اعلام نشده بود.
📍مقامهای بحرینی معتقدند بخشی از شبکههای مذهبی و سیاسی کشور، وفاداری به رهبری ایران را بر حاکمیت ملی بحرین مقدم میدانند. طارق الحسن، رئیس نهاد امنیت عمومی بحرین، در گفتوگو با رویترز این مسئله را تهدیدی برای حاکمیت کشور توصیف کرد. دستگاه قضایی نیز متهمان را به سازماندهی فعالیت با هدف سرنگونی نظام سیاسی و ارتباط با سپاه پاسداران متهم کرده است. این اتهامات را نباید پیش از صدور رأی، اثباتشده دانست.
📍بر اساس بیانیه مشترک سازمانهای حقوق بشری، پرونده شامل ۶۹ متهم است که ۶۰ نفرشان روحانی شیعهاند. از مجموع متهمان، ۵۶ نفر در بازداشت هستند و ۱۳ روحانی بهصورت غیابی محاکمه میشوند. این سازمانها مدعیاند برخی بازداشتشدگان برای اعتراف تحت فشار قرار گرفتهاند و دسترسی مؤثر وکلایشان به اسناد پرونده محدود بوده است. دولت بحرین اتهام هدفگرفتن جامعه شیعه بهعنوان یک گروه مذهبی را رد میکند.
📍این تحولات پیامد منطقهای نیز دارد. بحرین در سال ۲۰۲۴ با آزادی صدها زندانی سیاسی و آغاز گفتوگوهایی برای احیای روابط دیپلماتیک با ایران، نشانههایی از کاهش تنش بروز داده بود. رویترز اکنون گزارش میدهد که جنگ و نگرانی مقامهای بحرینی از دقت حملات ایران، این روند را معکوس کرده است.
📍گزارش رویترز همچنین به موضوع لغو تابعیت ۶۹ شهروند بحرینی با پیشینه ایرانی اشاره میکند؛ این گروه را نباید با ۶۹ متهم پرونده روحانیون یکی دانست. مسئله اصلی گزارش، پیوند نگرانی امنیتی دولت با رقابت بر سر وفاداری سیاسی و خطر عمیقترشدن شکاف مذهبی در بحرین است. نتیجه نهایی دادگاه و واکنشها به آن هنوز روشن نیست.
🔗رویترز
🟠@hashtkarane | 213 |
| 18 | ⭕️تصویب نخستین ماده پیمان مکه
📍پارلمان ترکیه در جریان بررسی توافق دفاعی سهجانبه با عربستان و پاکستان، نخستین ماده لایحه تأیید «پیمان مکه» را تصویب کرده است. خبرگزاری آناتولی در پنجم نوامبر گزارش داد پس از بررسی کلیات و ورود به جزئیات، جلسه بدون نهاییشدن همه مواد پایان یافت. بنابراین برخلاف برداشت احتمالی از خبرهای مربوط به رأیگیری، هنوز نمیتوان گفت فرآیند تصویب پارلمانی پیمان به پایان رسیده یا تعهد تازهای برای اعزام فوری نیرو اجرا شده است.
📍پیمان مکه هفتم اوت ۲۰۲۶ با امضای رهبران ترکیه، عربستان و پاکستان شکل گرفت. بند مرکزی آن میگوید حمله مسلحانه خارجی به یکی از سه کشور، حمله به هر سه تلقی میشود. کمیسیون روابط خارجی پارلمان ترکیه در ۲۷ اکتبر لایحه تأیید توافق را تصویب کرده بود؛ رأیگیری تازه در صحن عمومی، مرحله جداگانهای از همین مسیر حقوقی است.
📍رویترز در چهارم نوامبر گزارش داد آنکارا انتظار دارد همکاری با ریاض در مرحله نخست بیشتر به تجهیزات دفاعی، اطلاعات، سامانههای تسلیحاتی و هماهنگی عملیاتی مربوط باشد. کارشناسان از ظرفیت ترکیه در پدافند هوایی، جنگ الکترونیک و آموزش نیروها سخن گفتهاند. بااینحال، حتی تصویب نهایی توافق نیز بهتنهایی مجوز استقرار نظامیان ترکیه در عربستان نیست و چنین اقدامی به مجوز پارلمانی جداگانه نیاز دارد.
📍زمان رسیدگی به پیمان با شدتگرفتن حملات حوثیها علیه عربستان همزمان شده است. وزیر دفاع ترکیه پیشتر گفته بود انتظار نمیرود سربازان این کشور در عملیات رزمی یا تهاجمی علیه حوثیها شرکت کنند. در داخل ترکیه نیز نمایندگان مخالف درباره احتمال کشیدهشدن کشور به منازعات شرکای پیمان و خطرات آن برای نیروهای ترکیه هشدار دادهاند.
📍تفاوت مهم میان امضای توافق، تصویب قانون داخلی و اجرای کمک نظامی باید درنظر گرفته شود. آنچه اکنون رخ داده، پیشرفت قابل مشاهده یک روند تصویب است؛ اندازه تعهد اجرایی، نوع کمکهای درخواستی عربستان و احتمال اعزام مستشاران همچنان به تصمیمهای بعدی وابسته است.
🟠@hashtkarane | 231 |
| 19 | ⭕️جایگزینی هرمز؛ چرا بهآسانی نمیتوان تنگۀ هرمز را دور زد؟
🟠گزارش اختصاصی «اندیشکدۀ هشت کرانه» از طرحهای جایگزین هرمز و امکان عملیاتی این طرحها
📍همزمان با طولانی درگیری نظامی آمریکا با ایران، مسیر تجاری تنگه هرمز نیز به حالت قبل از جنگ بازنگشته است. همین امر دولتها و بنگاههای تجاری را برآن داشته تا مسیرهای جایگزین و کمریسکتر را جستجو کنند. در این میان شورای همکاری خلیج فارس در 27 اکتبر نتایج مطالعهای برای پیوند بهتر بنادر، جادهها و راهآهن شش کشور عضو را بررسی کرد.
📍این طرح قرار است در نشست 8 نوامبر در قالب پیشنهادی مطرح شود و هدف آن روانتر کردن تجارت روزانه و فراهمسازی مسیرهای جایگزین برای حملونقل در زمان بحران است. اگرچه در این میان نامی از بحران تنگه هرمز به میان نیامده است، اما فهم دلیل جستجوی مسیرهای تازه چندان دشوار نیست.
📍نکتهای که در این میان اهمیت دارد، مسئله زمان است. مسیر جایگزین میتواند عبور تجاری در زمان بحران را تضمین کند، اما تحویل به موقع سفارشات چندان دقیق نخواهد بود. تجربه ماههای اخیر در خلیج فارس نشان داده هر مسیر جایگزین برای هرمز با چالش زمانی روبهروست. چرا که تمام مسیرها طولانیتر هستند.
📍این در حالی است که خریداران همیشه حاضر به صبر و شکیبایی در رابطه با تحویل سفارشات نیستند. بنابراین مسئله نه فقط امنیت تجارت، بلکه احتمال از دست رفتن مشتریان و هزینههای بالا در رابطه با تحویل سفارشات است.
🔴چرا مسیرهای جایگزین قابل اعتماد نیستند؟
📍در مارس، شورای همکاری درباره استفاده از بنادر و مسیرهای جایگزین و آسانتر کردن عبور مرزی گفتوگو کرد. در ژوئیه نیز بررسی گستردهتر اتصال شبکه حملونقل در دستور کار قرار گرفت. برنامه اکتبر ادامه همین روند است، نه شروع همهچیز از صفر. هدف اصلی در اینجا فراهمسازی بسترهای مناسب برای تجارت یکپارچه در شرایط بحرانی تنگه هرمز است. به زبان ساده، حالا که تنگه هرمز وضعیت نامعلومی دارد، کشورهای عضو شورای همکاری در تلاش برای برداشتن موانع تجارت مرزی هستند.
📍در همان ماه مارس، رویترز از انتقال کالا، از جمله مواد غذایی و دارو، با استفاده از بنادر جده در عربستان، صحار و صلاله در عمان و خورفکان در امارات خبر داد. بخشی از بار پس از تخلیه در این بنادر با حمل زمینی به بازارهای منطقه میرسد. بنابراین، بخشی از امکانات موردنیاز وجود دارد. با این حال موضوع این است که آیا این امکانات به شبکهای قابل اتکا تبدیل خواهند شد؟
📍برای مثال، فرض کنیم محمولهای در صحار تخلیه شود و قرار باشد با کامیون به کشور دیگری برسد. تخلیه کشتی تنها آغاز کار است. محموله باید از محوطه بندر خارج شود، مراحل گمرکی را بگذراند، وسیله ترانزیت پیدا شود و احتمالاً از مرز دیگری عبور کند. اگر یکی از این مراحل طول بکشد، تأخیر زمانی سرسامآوری رخ خواهد داد. به همین خاطر شورای همکاری بیش از اینکه به تعداد مسیرها توجه داشته باشد، به دنبال کاهش هزینه و زمان است. مسئلهای که اهمیت استراتژیک تنگه هرمز را نشان میدهد.
📍این دشواری فقط یک مثال فرضی نیست. در ۳۰ اکتبر اعلام به دلیل اختلال حملونقل و ازدحام بنادر، پذیرش سفارشهای تازه برای خورفکان، فجیره و چند مقصد دیگر منطقه با محدودیت روبهرو شد. بخش دیگری از مسئله به عبور مرزی و هزینهها مربوط میشود. اگر مدارک و مقررات حمل در دو کشور متفاوت باشند، خروج کالا از بندر به معنای پایان انتظار برای تحویل نیست. چرا که قوانین مختلف در دنیای تجارت بینالملل به معنای اتلاف وقت و تحویل دیرتر کالاست.
🔴طرح شورای همکاری چقدر واقعگرایانه است؟
📍شاید برای یک بازه بحرانی کوتاه بتوان مسیر جایگزین برای تنگه هرمز پیدا کرد، اما شبکهای پایدار برای تجارت بینالملل به طور روزمره نیازمند قواعد و سازوکار مشخص است. اینکه کدام بندرها باید در اولویت باشند، ظرفیتشان چطور توسعه پیدا میکند، هماهنگیهای مرزی چگونه تسریع میشود و سوالاتی از این دست هنوز پاسخهای روشنی ندارد. بنابراین طرح شورای همکاری برای مسیرهای جایگزین شاید روی کاغذ جذاب باشد، اما فاصله معناداری تا اجرا دارد. فاصلهای که شاید هیچ وقت نتوان آن را رفع کرد.
📍این تغییرات برای تهران نیز کلیدی است. توسعه تجارت مرزی میان کشورهای عضو شورای همکاری به معنای رقابت ترانزیتی شدیدتر خواهد بود. با این حال هنوز برای داوری درباره کاهش احتمالی سهم ایران از حملونقل منطقه زود است. آنچه به این سوال کلیدی پاسخ خواهد داد، ظرفیت واقعی مسیرهای جایگزین در زمان بحران است. یک مسیر جایگزین هرچقدر هم با توافقات مرزی و دولتی بدل به گزینهای جذاب شود، تا زمانی که نتواند ریسک ترانزیت و صرفهجویی در زمان را تضمین کند، تنها گزینهای روی کاغذ خواهد بود.
🟠@hashtkarane | 751 |
| 20 | ⭕️بزرگترین افت سالانه عرضه LNG در راه است
📍آژانس بینالمللی انرژی در گزارشی که سوم نوامبر منتشر کرده، پیشبینی میکند عرضه جهانی گاز طبیعی مایع در سال ۲۰۲۶ حدود سه درصد، معادل نزدیک به ۲۰ میلیارد مترمکعب، کاهش یابد؛ شدیدترین افت سالانه ثبتشده در این بازار. این برآورد مستقیماً با اختلال صادرات قطر و امارات از مسیر تنگه هرمز ارتباط دارد، اما یک شرط مهم دارد: آژانس فرض کرده اختلال گسترده در رفتوآمد دریایی دستکم تا پایان سال ادامه پیدا کند.
📍بر اساس دادههای گزارش، بارگیری LNG از قطر و امارات در فاصله مارس تا اکتبر بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب کمتر از دوره مشابه سال قبل بوده است. همزمان، تولیدکنندگان خارج از خلیج فارس، بهویژه در آمریکای شمالی و آفریقا، بیش از ۴۰ میلیارد مترمکعب به عرضه خود افزودهاند. این افزایش حدود دوسوم کاهش صادرات منطقه را جبران کرده، اما برای جلوگیری از افت عرضه جهانی کافی نبوده است. آژانس میگوید اثر بحران فقط محدود به حجم محمولهها نیست.
📍میانگین قیمت گاز در بازارهای عمده اروپا و آسیا در فاصله مارس تا اکتبر به بالاترین سطوح از بحران انرژی سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ رسیده است. افزایش هزینه واردات، مصرف صنعتی و نیروگاهی را کاهش داده و در برخی کشورهای آسیایی موجب جایگزینی گاز با زغالسنگ شده است. پیشبینی آژانس برای کل تقاضای جهانی گاز نیز کاهش حدود ۱٫۵ درصدی در سال جاری است.
📍آژانس برآورد میکند اختلال فعلی و آسیب به زیرساختهایی مانند رأسلفان، در مجموع طی سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ حدود ۱۵۰ میلیارد مترمکعب از عرضه تجمعی LNG بکاهد. این رقم پیشبینی است و زمان تعمیر تأسیسات و بازگشت تجارت میتواند آن را تغییر دهد.
🔗IEA
🟠@hashtkarane | 646 |
