Devil's laugh(caprice no.13)

متن ترانه‌ی «Famous Blue Raincoat» در قالب نامه‌ای رازآلود نوشته شده که در آن راوی (کوهن) به دوست قدیمی‌اش خطاب می‌کند. در نامه، یک مثلث عشقی میان کوهن، همسرش جِین و دوستِ خیانت‌کار روایت می‌شود. شخصیت‌ها و جزئیات مبهم‌اند، اما روشن است که جِین هنوز با کوهن زندگی می‌کند، هرچند رابطه‌شان دیگر مانند گذشته نیست. رابطه‌ی جِین با دوست به شکست انجامیده،‌ اما این شکست تنها ناکامی‌های کوهن در ازدواج را برجسته‌تر کرده و هر سه را در فقدان عشق، سرگشته و هراسان گذاشته است. ترانه با توصیف خانه‌ی کوهن در خیابان کلینتون نیویورک آغاز می‌شود؛ (ساعت چهار صبح، آخر دسامبر، سرما و موسیقیِ شبانه) کوهن خود را تنها نشان می‌دهد و هیچ اشاره‌ای به جِین نمی‌کند، و این توصیف بر فقدان عشق تأکید دارد. دوستِ او، که از سوی جِین طرد شده(جِین به نزد همسرش بازگشته)، اکنون از نظر عاطفی ویران شده و در نتیجه‌ی گشودن دل خود به روی جِین، بیش از پیش منزوی شده است. او پیرتر به نظر می‌رسد و لباس‌هایش نامرتب است. این پیامدِ دل‌باختن به زنی است که در یک رابطه بوده، و او ناچار است با تمام عواقب آشفته و دردناکِ چنین عشقی کنار بیاید. کوهن همسرش را به خانه بازگردانده است، اما در عین حال شاهد تأثیری است که این دوست بر جِین گذاشته و شادی‌ای که برای او به همراه آورده است. حالا به بخش جالب ماجرا می‌رسیم، یعنی توصیف دوستِ خیانت‌کار با بارانی آبیِ پاره در قسمتی از متن آهنگ؛ این بارانی آبی، در واقعیت متعلق به خود کوهن بود؛ پالتوی مورد علاقه‌اش که در ترانه بر تن دوستش است. در‌واقع کوهن در این اثر دو نقش همزمان ایفا می‌کند؛ شوهر فریب‌خورده و عاشق پنهان. او در مصاحبه‌ی ۱۹۹۴ بی‌بی‌سی گفته بود، همیشه احساس می‌کرد مردی نامرئی وجود دارد که زنِ همراهش را اغوا می‌کند؛ گاهی خودش آن مرد سوم بوده، گاهی دیگری. پس این ترانه می‌تواند تلاشی باشد برای آشتی دادن این خودهای دوگانه. کوهن همواره نسبت به مردی که اغلب در وجودش سکنی داشته، دچار اضطراب بود، شخصیتی زن‌باره، رمانتیست، هنرمندِ رنج‌کشیده و بسیار جذاب. در واقع ترانه روایت نبردی میان این جهان‌هاست و بر سرانجام آن تأکید می‌کند و در انتها با امضای نام کوهن به پایان می‌رسد. امضایی که نوعی مُهر شخصی بر اشعاری می‌زند که تا این اندازه عمیقا زندگی‌نامه‌ای هستند. با این حال، اگر پیچش دیگری به روایت اضافه کنیم، می‌توان آن را چنین تفسیر کرد که راوی در حال خواندن نامه‌ای است که در اصل خطاب به خودِ او نوشته شده و مرثیه‌ای است برای روابط ویران‌شده توسط هوس و حسادت.

دوباره آخر دسامبر است، در نیویورک هستیم و همین کافی‌ست که به‌سراغ ترانه‌ی زیبای "بارانی آبی معروف" کوهن برویم : «Famous Blue Raincoat» از لئونارد کوهن مثل نامه‌ای است که در آخر دسامبر، در سرمای نیویورک نوشته شده؛ نامه‌ای آرام، زخمی و نجیب. ترانه در قالب یک مکاتبه شکل می‌گیرد: مردی تنها که در نیمه‌شب به دوستی می‌نویسد؛ دوستی که روزی عشقش را ربوده و حالا چیزی میان خیانت، رفاقت و اندوه مشترک میانشان معلق مانده است. کوهن نه فریاد می‌زند و نه شکایت می‌کند؛ با وقاری اندوهگین حرف می‌زند و همین نجابت، زخم را عمیق‌تر می‌کند. "بارانی آبیِ معروف" در ترانه فقط یک لباس نیست؛ استعاره‌ای است از حافظه‌ی مشترک، از گذشته‌ای که هم گرم می‌کند و هم می‌سوزاند. این آهنگ بیش از آنکه درباره‌ی خیانت باشد، درباره‌ی سایه‌های عشق، ناتمام‌ماندن‌ها و بلوغی تلخ است؛ درباره‌ی لحظه‌ای که آدم نه کاملاً می‌بخشد و نه توان نفرت‌داشتن دارد. پایان دسامبر در ترانه، به‌نوعی فصل حساب‌کشی عاطفی است؛ زمانی برای روبه‌رو شدن با آن‌چه از عشق باقی مانده. شاید به همین دلیل این ترانه فقط شنیده نمی‌شود، زیسته می‌شود؛ مثل شبی طولانی در نیویورک که برف آرام آرام می‌بارد و تو فقط می‌توانی بنویسی… زیرا نوشتن؛ آخرین وقار آدمی است که شکست خورده، اما هنوز بلد است دوست بدارد.