اهدا | انجمن هوشبری دانشگاه ایران

📌 پنجمین ایستگاه از سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» موضوع: مدیریت بیهوشی در جراحی اورولوژی در این کارگاه که به همت انجمن علمی هوشبری کشوری و با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی جهرم و آبادان برگزار می‌شود، به‌صورت تخصصی به بررسی پروتکل‌های بیهوشی در این حوزه می‌پردازیم: 🔹 آسیب حاد کلیوی (AKI) | بیماری مزمن کلیوی (CKD) | بیماری کلیوی مرحله انتهایی (ESRD) | پروسیجرهای ترانس یورترال | پروسیجرهای کلیوی از راه پوست | پروسیجرهای جراحی رادیکال 🎙 مدرس: جناب آقای رضا تقوایی (عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین) 🗓 زمان: جمعه ۸ آبان‌ماه | ساعت ۱۵ الی ۱۷ 📍 برگزاری: مجازی 🎁 شرکت رایگان + گواهی معتبر از دانشگاه جهرم 🔗 لینک ورود به جلسه 📥 جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید: @narjes_h05 «در صورتی که قبلاً ثبت نام کرده اید، نیازی به ثبت نام مجدد نیست»

انجمن علمی دانشجویی هوشبری دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری واحد پیراپزشکی مرکز پژوهش‌های علمی دانشجویان، دفتر توسعه آموزش دانشجویی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، انجمن علمی دانشجویی هوشبری دانشگاه علوم پزشکی ایران و سایر انجمن‌های علمی هوشبری سراسر کشور برگزار می‌کنند: ● سلسله کارگاه‌های فارماکولوژی اختصاصی رشته هوشبری • موضوع جلسه اول: فارماکولوژی پایه • مدرس: جناب آقای دکتر معین برادران متخصص بیهوشی و مراقبت‌های ویژه عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ❕ به‌صورت مجازی ویژه دانشجویان هوشبری سراسر کشور 🗓 پنجشنبه ۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵ ⏱ ساعت ۱۷ تا ۱۹ 📍 پلتفرم اسکای‌روم ✔️ همراه با ارائه گواهی شرکت در کارگاه ▫️جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر، با آیدی زیر در ارتباط باشید: @Athena_Daryabari

@Anjomanhoushbari @pssrc_tums @SEDOPara @saa_iums

یاداوری: کارگاه درحال برگزاری می‌باشد🌱

📌 چهارمین ایستگاه از سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» 🩺 موضوع: مدیریت بیهوشی در جراحی زنان و زایمان در این کارگاه که به همت انجمن علمی هوشبری کشوری و با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران و آبادان برگزار می‌شود، به‌صورت تخصصی به بررسی پروتکل‌های بیهوشی در این حوزه می‌پردازیم: 🔹 تغییرات فیزیولوژیک بارداری | مدیریت راه هوایی | اسپاینال و اپیدورال در سزارین | بیهوشی جنرال و کنترل خونریزی در سزارین | بررسی بیهوشی در عمل‌های TAH، APR، TVH، سرکلاژ، میومکتومی و کورتاژ 🎙 مدرس: جناب آقای دکتر علی عباسی‌وند متخصص بیهوشی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران 🗓 زمان: جمعه و شنبه، ۱ و ۲ آبان‌ماه | ساعت ۱۵ تا ۱۶:۳۰ 📍 برگزاری: مجازی (اسکای‌روم) 🎁 شرکت رایگان همراه با گواهی معتبر از دانشگاه علوم پزشکی ایران 🔗 لینک ورود به جلسه 📥 جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید: @Zzahra_chhh 📌 عزیزانی که در کارگاه‌های قبلی «پایا» ثبت‌نام کرده‌اند، نیازی به ثبت‌نام مجدد ندارند. ❗️اطلاعیه: جلسه اول سلسله‌کارگاه‌های «پایا» همچنان در دستور کار است و زمان جدید برگزاری آن متعاقباً اطلاع‌رسانی خواهد شد.

۱۶ اکتبر؛ روز جهانی بیهوشی گاهی بزرگ‌ترین مراقبت‌ها، در سکوت اتفاق می‌افتند؛ در میان صدای منظم مانیتورها، پشت ماسک‌ها و دستانی که حتی برای یک لحظه، از مراقبت بازنمی‌ایستند… آنجا که هر نفس، هر ضربان و هر ثانیه اهمیت دارد؛ جایی که دانش با دقت گره می‌خورد و هوشیاری، ضامنِ خوابی ایمن و بیداری‌ای دوباره است. 🤍 بیهوشی، تنها به خواب بردن نیست؛ هنرِ مراقبت در لحظاتی‌ست که بیمار، زندگی‌اش را به دستان ما می‌سپارد. 🫀 امروز، به احترام تمام متخصصان، کارشناسان، استادان و دانشجویان بیهوشی؛ به احترام آن‌هایی که در سکوت اتاق عمل، قهرمانانه مراقب جان انسان‌ها هستند، سر تعظیم فرود می‌آوریم. 💙 از نخستین نفس تا آخرین لحظه‌ی مراقبت، تعهد ما به زندگی ادامه دارد… 🌱 روز جهانی بیهوشی مبارک؛ به آنان که در خوابِ امنِ بیماران، بیدارترین‌اند.

با مهر و افتخار، انجمن علمی هوشبری | اهدا

📌سومین ایستگاه از سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» موضوع: مدیریت بیهوشی در جراحی‌های چشم جراحی‌های چشم به دلیل ظرافت‌های خاص آناتومیک و فیزیولوژیک، نیازمند دانش تخصصی است.در این کارگاه که به همت «انجمن علمی دانشجویی هوشبری کشوری» و با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، جهرم و آبادان برگزار می‌شود، به‌صورت تخصصی به بررسی پروتکل‌های بیهوشی در جراحی‌های زیر می‌پردازیم: 🔹 استرابیسم | گلوکوم | جداشدگی شبکیه | آسیب‌های تروماتیک چشمی 🎙 مدرس: جناب آقای سیامک نظری (هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جهرم) 🗓 زمان: جمعه ۲۴ مهر | ۱۵:۳۰ تا ۱۷:۳۰ 📍 برگزاری: مجازی (اسکای‌روم) 🎁 شرکت رایگان + گواهی معتبر از دانشگاه علوم پزشکی ایران 🔗 لینک جلسه: https://skyroom.online/ch/iums/association 📥 جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید: @Aslmhrb85 ⚠️ اطلاعیه: جلسه اول سلسله‌کارگاه‌های «پایا» همچنان در دستور کار است و زمان برگزاری جدید آن متعاقباً اطلاع‌رسانی خواهد شد.

🧪 Pharmacokinetics | فارماکوکینتیک

سوکسینیل‌کولین برخلاف بسیاری از داروهای بیهوشی، عمدتاً در محل اتصال عصبی ـ عضلانی توسط کبد متابولیزه نمی‌شود. پس از ورود به خون، بخش عمده آن به‌سرعت توسط: Plasma Butyrylcholinesterase هیدرولیز می‌شود. به همین دلیل اثر بالینی آن کوتاه است. مسیر کلی: Succinylcholine ↓ Plasma Butyrylcholinesterase ↓ Rapid metabolism ↓ Short duration of action در حالت معمول: ⚡ Onset ≈ 1 min ⏱️ Recovery ≈ 4–6 min اما در صورت کاهش فعالیت Plasma cholinesterase، مدت بلوک می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی طولانی شود. 📌 نکته مهم: Short-acting بودن Succinylcholine به معنی «بی‌خطر بودن» آن نیست. ممکن است دارویی بسیار کوتاه‌اثر باشد اما یک عارضه نادر آن، مثل Hyperkalemia یا Malignant Hyperthermia، بسیار شدید و حتی کشنده باشد.

🧬 Pseudocholinesterase Deficiency | چرا بیمار ممکن است مدت زیادی فلج بماند؟

در فرد سالم: Succinylcholine ↓ Butyrylcholinesterase ↓ Rapid breakdown ↓ Short neuromuscular block اما در فرد دارای کاهش فعالیت آنزیم: Succinylcholine ↓ Slow metabolism ↓ Prolonged neuromuscular blockade ↓ 😮‍💨 Prolonged apnea این وضعیت می‌تواند: 🧬 Genetic یا 💊 Acquired باشد. بنابراین اگر بیمار سابقه خانوادگی یا شخصی طولانی‌شدن فلج بعد از بیهوشی داشته باشد، این موضوع باید قبل از تجویز دارو مورد توجه قرار گیرد.

☠️ Succinylcholine + Hyperkalemia | چرا بعضی بیماران نباید این دارو را بگیرند؟

این یکی از مهم‌ترین نکات سوکسینیل‌کولین برای دانشجوی بیهوشی است. در حالت عادی: Succinylcholine ↓ Depolarization ↓ K⁺ خروج از سلول ↓ افزایش خفیف K⁺ اما بعد از برخی آسیب‌ها یا بیماری‌های عضلانی: ↑ Extrajunctional Nicotinic receptors ↓ Succinylcholine stimulation ↓ ↑↑ K⁺ release ↓ Severe Hyperkalemia ↓ ⚡ Ventricular Dysrhythmia ↓ ❤️ Cardiac Arrest به همین دلیل سوکسینیل‌کولین در شرایطی مانند Major burns، major trauma، extensive denervation و برخی myopathies می‌تواند خطرناک یا ممنوع باشد. 📌 اصل مهم: Succinylcholine + Upregulated ACh receptors = Think Hyperkalemia 🚫 Contraindications | موارد منع مصرف مهم برخی از مهم‌ترین مواردی که باید از Succinylcholine اجتناب کرد: ❌ Known / suspected Malignant Hyperthermia susceptibility ❌ Skeletal muscle myopathies ❌ Hyperkalemia یا شرایط مستعدکننده Hyperkalemia ❌ بعد از فاز حاد Major Burns ❌ Major Trauma ❌ Extensive denervation ❌ برخی Upper Motor Neuron injuries ❌ Known hypersensitivity همچنین در برخی شرایط مانند کاهش فعالیت Plasma cholinesterase، خطر طولانی‌شدن بلوک باید جدی گرفته شود.

💊 Drug Interactions | تداخلات مهم

برخی داروها می‌توانند اثر بلوک عصبی ـ عضلانی سوکسینیل‌کولین را افزایش یا طولانی کنند. از جمله: 💊 Magnesium 💊 Lithium 💊 برخی Antibiotics 💊 Quinidine 💊 Procainamide 💊 برخی Beta-blockers 💊 برخی داروهای کاهش‌دهنده Plasma cholinesterase همچنین برخی داروهای بیهوشی استنشاقی مانند: Isoflurane / Desflurane می‌توانند بلوک عصبی ـ عضلانی را تقویت کنند.

، 🧬 Pharmacology + Mechanism | فارماکولوژی و مکانیسم اثر

دسته دارویی: Depolarizing Neuromuscular Blocking Agent Depolarizing Skeletal Muscle Relaxant سوکسینیل‌کولین از نظر ساختاری شبیه دو مولکول Acetylcholine به هم متصل است و در محل اتصال عصبی ـ عضلانی روی Nicotinic acetylcholine receptors (Nm) اثر می‌گذارد. مسیر کلی: Succinylcholine ↓ Binding to Nicotinic Nm receptors ↓ Persistent depolarization of motor endplate ↓ Initial Fasciculations ↓ Refractory state ↓ Neuromuscular transmission failure ↓ 💪 Skeletal muscle paralysis در Phase I block، سوکسینیل‌کولین گیرنده را فعال می‌کند و باعث دپلاریزاسیون مداوم صفحه انتهایی عضله می‌شود. به همین دلیل ابتدا ممکن است Fasciculation دیده شود و سپس شلی عضلانی ایجاد شود. 📌 نکته مهم: Succinylcholine → Depolarizing blocker در حالی که: Rocuronium → Non-depolarizing blocker یعنی این دو دارو از نظر مکانیسم ایجاد بلوک عصبی ـ عضلانی کاملاً یکسان نیستند. سوکسینیل‌کولین عمدتاً روی Skeletal muscle اثر می‌کند و برای عضلات صاف و قلبی، شل‌کننده مستقیم محسوب نمی‌شود.

🏥 Clinical Applications | کاربردهای بالینی

🫁 1. Tracheal Intubation یکی از مهم‌ترین کاربردهای سوکسینیل‌کولین، ایجاد شلی سریع عضلات برای Endotracheal Intubation است. شروع اثر IV آن بسیار سریع است و بلوک عصبی ـ عضلانی معمولاً حدود یک دقیقه پس از تجویز ایجاد می‌شود. به همین دلیل در شرایطی که باید Airway در سریع‌ترین زمان ممکن کنترل شود، اهمیت ویژه‌ای دارد. 🚨 2. Rapid Sequence Intubation — RSI سوکسینیل‌کولین به‌دلیل: ⚡ Onset سریع ⏱️ Duration کوتاه 💪 شلی مناسب عضلات برای لوله‌گذاری سال‌ها یکی از داروهای کلاسیک مورد استفاده در RSI بوده است. البته انتخاب بین Succinylcholine و داروهایی مانند Rocuronium باید بر اساس وضعیت بیمار، منع مصرف‌ها و شرایط راه هوایی انجام شود. 💉 3. Skeletal Muscle Relaxation During Surgery می‌تواند به‌عنوان داروی کمکی در بیهوشی عمومی برای ایجاد شلی عضلات استفاده شود. همچنین در شرایط منتخب می‌تواند برای کنترل انقباضات عضلانی، از جمله در برخی پروسیجرهای خاص، مورد استفاده قرار گیرد. ⚡ 4. Laryngospasm در شرایطی که Laryngospasm شدید نیاز به درمان دارویی فوری دارد، سوکسینیل‌کولین می‌تواند برای ایجاد شلی سریع عضلات مورد استفاده قرار گیرد. 📌 Clinical Pearl: Succinylcholine را می‌توان یکی از داروهای کلاسیک «Fast On — Fast Off» در بیهوشی دانست؛ شروع اثر سریع و مدت اثر کوتاه آن دلیل اصلی محبوبیت تاریخی‌اش در مدیریت راه هوایی است.

💉 Dose | دوز

❤️ Adult IV دوز متوسط درج‌شده برای ایجاد بلوک عصبی ـ عضلانی و تسهیل لوله‌گذاری تراشه: 0.6 mg/kg IV بازه دوز IV در بزرگسالان می‌تواند حدود: 0.3–1.1 mg/kg باشد و دوز باید بر اساس شرایط بیمار و هدف بالینی تعیین شود. پس از تجویز IV: ≈ 1 min → Onset ≈ 2 min → Maximum blockade ≈ 4–6 min → Recovery این زمان‌ها وابسته به دوز، شرایط بیمار و عوامل فردی هستند. 📌 نکته مهم: Succinylcholine باید فقط در شرایطی استفاده شود که بیمار به‌طور مناسب بیهوش/سدیت شده و امکان حمایت از راه هوایی و تهویه وجود داشته باشد؛ چون فلج عضلانی بدون بیهوشی مناسب می‌تواند به معنای بیمار بیدار اما فلج باشد. ⚠️ همچنین دوزهای بالا یا تجویز مکرر می‌توانند باعث طولانی‌تر شدن بلوک شوند.

⚠️ Major Adverse Effects | عوارض مهم

🧂 1. Hyperkalemia یکی از مهم‌ترین عوارض سوکسینیل‌کولین است و در بیماران مستعد می‌تواند باعث Arrhythmia و Cardiac Arrest شود. 🔥 Major Burns | 🚑 Major Trauma | 🧠 Denervation | 💪 Myopathies 🌡️ 2. Malignant Hyperthermia سوکسینیل‌کولین یکی از Triggerهای مهم Malignant Hyperthermia در افراد مستعد است. علائم مهم: 🌡️ Hyperthermia | 💨 ↑ETCO₂ | 💪 Rigidity | 🧪 Acidosis | 🧂 Hyperkalemia ❤️ 3. Bradycardia به‌ویژه در کودکان و پس از دوزهای تکراری ممکن است رخ دهد و در موارد شدید می‌تواند به Asystole منجر شود. 💪 4. Fasciculation + Postoperative Myalgia فاسیکولاسیون اولیه و درد عضلانی پس از عمل از عوارض شایع شناخته‌شده هستند. 🫁 5. Prolonged Apnea در Pseudocholinesterase deficiency، متابولیسم دارو کاهش یافته و ممکن است فلج و آپنه طولانی‌مدت ایجاد شود. 🦷 6. Masseter Spasm سفتی یا اسپاسم عضله فک ممکن است رخ دهد و در محیط بیهوشی نیازمند ارزیابی سریع است. 📌 Clinical Pearl: Short duration ≠ No serious adverse effects کوتاه‌اثر بودن سوکسینیل‌کولین به معنی بی‌خطر بودن آن نیست.

یک داروی قدیمی، سریع و کوتاه‌اثر؛ دارویی که شاید بیشتر با «شل‌کردن سریع عضلات و کمک به لوله‌گذاری تراشه» شناخته شود، اما پشت این شروع سریع، یک مکانیسم کاملاً متفاوت از شل‌کننده‌های عضلانی غیردپلاریزان قرار دارد. ⚡💉 سوکسینیل‌کولین تنها داروی شل‌کننده عضلانی Depolarizing است که به‌طور روتین در بالین استفاده می‌شود. مکانیسم متفاوت این دارو باعث شده سوکسینیل‌کولین یکی از سریع‌ترین گزینه‌ها برای ایجاد شلی عضلانی در زمان Tracheal Intubation باشد. اما داستان همین‌جا تمام نمی‌شود... ⚠️ چرا بعد از تزریق آن ابتدا Fasciculation می‌بینیم و بعد فلج ایجاد می‌شود؟ 🧪 چرا کاهش Pseudocholinesterase می‌تواند باعث آپنه طولانی شود؟ ❤️ چرا ممکن است Bradycardia ایجاد کند؟ 🧂 چرا در بعضی بیماران می‌تواند Hyperkalemia شدید و حتی Cardiac Arrest ایجاد کند؟ 🌡️ و چرا در فرد مستعد، می‌تواند یکی از Triggerهای Malignant Hyperthermia باشد؟ در این پست، مسیر Succinylcholine را از مکانیسم اثر و کاربردهای بالینی تا دوز، عوارض، فارماکوکینتیک و نکات ایمنی مرور می‌کنیم.

📌 دومین ایستگاه از سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» موضوع: مدیریت بیهوشی در جراحی‌های ENT جراحی‌های گوش، حلق و بینی (ENT) به دلیل موقعیت آناتومیک خاص و اشتراک مسیر با راه هوایی، از حساس‌ترین حیطه‌های بیهوشی هستند. در این کارگاه که به همت «انجمن علمی دانشجویی هوشبری کشوری» و با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، شیراز و آبادان برگزار می‌شود، به‌صورت تخصصی به بررسی پروتکل‌های بیهوشی در جراحی‌های زیر می‌پردازیم: 🔹 تانسیلکتومی | تیروئیدکتومی | راینوپلاستی | جراحی گوش میانی 🎙 مدرس: سرکار خانم سحر علیزاده (عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز) 🗓 زمان: یکشنبه ۱۹ مهر | ۱۵:۳۰ الی ۱۷:۳۰ 📍 محل برگزاری: پلتفرم اسکای‌روم 🎁 شرکت رایگان + گواهی معتبر از دانشگاه علوم پزشکی ایران 🔗 لینک ورود به جلسه 📥 جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام در کارگاه‌ها، به آیدی زیر در پیام رسان تلگرام پیام دهید: @Aslmhrb85 ❗️ اطلاعیه: جلسه اول سلسله‌کارگاه‌های «پایا» کنسل شده و در هفته‌های آتی برگزار می‌شود؛ زمان جدید متعاقباً اطلاع‌رسانی خواهد شد.

📌 دومین ایستگاه از سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» موضوع: مدیریت بیهوشی در جراحی‌های ENT جراحی‌های گوش، حلق و بینی (ENT) به دلیل موقعیت آناتومیک خاص و اشتراک مسیر با راه هوایی، از حساس‌ترین حیطه‌های بیهوشی هستند. در این کارگاه که به همت «انجمن علمی دانشجویی هوشبری کشوری» و با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، شیراز و آبادان برگزار می‌شود، به‌صورت تخصصی به بررسی پروتکل‌های بیهوشی در جراحی‌های زیر می‌پردازیم: 🔹 تانسیلکتومی | تیروئیدکتومی | راینوپلاستی | جراحی گوش میانی 🎙 مدرس: سرکار خانم سحر علیزاده (عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز) 🗓 زمان: یکشنبه ۱۹ مهر | ۱۵:۳۰ الی ۱۷:۳۰ 📍 محل برگزاری: پلتفرم اسکای‌روم 🎁 شرکت رایگان + گواهی معتبر از دانشگاه علوم پزشکی ایران 🔗 لینک ورود به جلسه 📥 جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام در کارگاه‌ها، به آیدی زیر در پیام رسان تلگرام پیام دهید: @Aslmhrb85 ❗️ اطلاعیه: جلسه اول سلسله‌کارگاه‌های «پایا» کنسل شده و در هفته‌های آتی برگزار می‌شود؛ زمان جدید متعاقباً اطلاع‌رسانی خواهد شد.

🚀 سفر به دنیای چالش‌های واقعی اتاق عمل؛ آغاز سلسله‌کارگاه‌های تخصصی «پایا» آیا برای مواجهه با کیس‌های پیچیده جراحی آماده‌اید؟ «انجمن علمی دانشجویی هوشبری کشوری» تقدیم می‌کند: سلسله‌کارگاه‌های جامع «پایا»، طراحی‌شده برای دانشجویان و دانش‌پژوهانی که می‌خواهند فراتر از تئوری، مدیریت هوشمندانه بیهوشی را در ۱۲ حیطه فوق‌تخصصی جراحی تجربه کنند. در این دوره، میزبان اساتید برجسته از دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور هستیم تا با رویکردی مبتنی بر حل مسئله، چالش‌های کلیدی بیهوشی (از همودینامیک و مدیریت راه هوایی تا کنترل درد و عوارض حین عمل) را کالبدشکافی کنیم. 📍 ساختار تعاملی کارگاه‌ها: ✅ شناخت حیطه ✅ بررسی تخصصی (Deep Dive) ✅ نگاه هوشمند ✅ حل کیس (Case Challenge) این یک فرصت طلایی برای شبکه سازی علمی و ارتقای سطح دانش بالینی در سطح ملی است. 🔗 برای آگاهی از تقویم اجرایی و نحوه ثبت‌نام، کانال اطلاع‌رسانی انجمن علمی هوشبری کشوری ضرا دنبال کنید. 🎓 ایستگاه نخست پایا | به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی ایران

۳. تبخیرکننده | Vaporizer

اگر قرار باشد یک داروی بیهوشی استنشاقی فرّار مثل Sevoflurane یا Isoflurane وارد جریان گاز شود، Vaporizer نقش مهمی دارد. وپورایزر مقدار مشخصی از داروی فرّار را به جریان گاز اضافه می‌کند تا غلظت موردنظر دارو در گاز خروجی ایجاد شود. نکته جالب اینجاست که Vaporizer فقط «دارو را وارد گاز» نمی‌کند؛ طراحی آن باید به گونه‌ای باشد که غلظت خروجی دارو در محدوده‌ی موردنظر، با تغییرات جریان گاز و شرایط عملکرد دستگاه تا حد امکان کنترل‌شده باقی بماند.

۴. ونتیلاتور | Ventilator

حالا نوبت رساندن گاز به بیمار است. ونتیلاتور ایجاد فشار و جریان مناسب، تهویه‌ی مکانیکی بیمار را فراهم می‌کند. در ورک‌استیشن‌های مدرن، بسته به مدل دستگاه، ممکن است مودهای مختلف تهویه، کنترل فشار و حجم، پایش فشار راه هوایی و پارامترهای تنفسی در خود دستگاه وجود داشته باشد. یعنی دستگاه بیهوشی امروزی فقط «گازرسان» نیست؛ یک سیستم تهویه‌ی مکانیکی هم محسوب می‌شود.

۵. سیستم تنفسی | Breathing System

گاز تولیدشده توسط دستگاه از طریق Breathing Circuit به بیمار می‌رسد و گاز بازدمی نیز از همین سیستم به سمت دستگاه برمی‌گردد. در سیستم‌های Circle، گاز بازدمی پس از عبور از مسیر مناسب، از CO₂ Absorber عبور می‌کند تا CO₂ حذف شود و امکان استفاده‌ی مجدد از بخشی از گاز فراهم شود. به همین دلیل اجزایی مثل: • Inspiratory & Expiratory Valves • CO₂ Absorber • Reservoir Bag • APL Valve • Breathing Tubes بخش مهمی از سیستم تنفسی هستند.

۶. جاذب دی‌اکسیدکربن | CO₂ Absorber

در سیستم Circle، CO₂ موجود در گاز بازدمی باید حذف شود. این کار توسط ماده‌ی جاذب CO₂ انجام می‌شود. پس وقتی در دستگاه، مخزن جاذب CO₂ را می‌بینیم، فقط یک محفظه‌ی قابل تعویض نیست؛ یکی از اجزای کلیدی است که امکان استفاده‌ی مجدد از گاز بازدمی و انجام Low-flow / Closed-circuit anesthesia را فراهم می‌کند.

۷. سیستم تخلیه گازهای بیهوشی | AGSS

تمام گازهای موجود در سیستم قرار نیست وارد محیط اتاق عمل شوند. Anesthetic Gas Scavenging System (AGSS) برای جمع‌آوری و انتقال گازهای بیهوشی اضافی به کار می‌رود و نقش مهمی در کاهش مواجهه‌ی کارکنان با گازهای بیهوشی دارد. پس این قسمت، بیشتر از اینکه مستقیماً مربوط به بیمار باشد، با ایمنی محیط کار و کارکنان اتاق عمل ارتباط دارد.

۸. سیستم مانیتورینگ و آلارم‌ها | Monitoring & Alarms

در دستگاه‌های مدرن، مانیتورینگ و سیستم‌های هشدار نیز با ورک‌استیشن یکپارچه شده‌اند. بسته به مدل دستگاه ممکن است پارامترهایی مثل: FiO₂ | EtCO₂ | Airway Pressure | Tidal Volume | Minute Volume | Respiratory Rate | End-tidal Anesthetic Concentration نمایش داده شوند. بنابراین صفحه‌ی دستگاه فقط برای دیدن عددهای تهویه نیست؛ بخشی از سیستم ایمنی و پایش عملکرد دستگاه و بیمار است.

📌 یک نکته مهم: هر دستگاه بیهوشی الزاماً دقیقاً همین چیدمان و همین امکانات را ندارد. تفاوت بین مدل‌ها و نسل‌های مختلف دستگاه‌ها می‌تواند زیاد باشد؛ بنابراین شناخت اصول عملکرد مهم‌تر از حفظ کردن ظاهر یا منوی یک برند خاص است. پس دفعه‌ی بعد که به دستگاه بیهوشی نگاه کردید، فقط به صفحه‌ی مانیتور آن نگاه نکنید. 👀 مسیر را دنبال کنید: Gas Supply → Pressure Regulation → Flow Control → Vaporizer → Common Gas Outlet → Breathing System → Patient → CO₂ Absorber / Scavenging دستگاه بیهوشی یک وسیله‌ی واحد نیست؛ یک سیستم از سیستم‌هاست. 🫁⚙️

۱. سیستم تأمین گاز | Gas Supply System

اکسیژن، نیتروس‌اکساید و هوای طبی می‌توانند از طریق Pipeline یا سیلندر وارد دستگاه شوند. در مسیر ورودی گاز، اجزایی مثل: • اتصال سیلندر و Yoke • فشارسنج‌ها • Pressure Regulator • سیستم‌های ایمنی اتصال گازها قرار دارند. وظیفه‌ی این بخش این است که گازهای تحت فشار را دریافت و فشار آن‌ها را برای ادامه‌ی مسیر مناسب کند. در دستگاه‌های کلاسیک، سیستم گازرسانی را می‌توان به بخش‌های High-pressure، Intermediate-pressure و Low-pressure تقسیم کرد.

۲. کنترل جریان گاز | Flow Control

بعد از تنظیم فشار، مقدار جریان هر گاز باید کنترل شود. در دستگاه‌های قدیمی‌تر این کار با Flowmeter انجام می‌شود، اما در ورک‌استیشن‌های جدید ممکن است Flowmeterها به شکل الکترونیکی و دیجیتال کنترل و نمایش داده شوند. پس عددی که برای O₂ یا Air روی دستگاه می‌بینیم، فقط یک عدد ساده نیست؛ این بخش تعیین می‌کند چه مقدار Fresh Gas Flow وارد سیستم شود.

🫁 دستگاه بیهوشی | وقتی چند سیستم کنار هم یک «ورک‌استیشن» می‌سازند تا حالا وقتی به دستگاه بیهوشی نگاه کردید، به این فکر کردید که گازی که از دستگاه بیهوشی خارج می‌شود، قبل از رسیدن به بیمار چه مسیری را طی می‌کند و چطور یک دستگاه می‌تواند هم‌زمان گاز را تأمین کند، داروی بیهوشی را وارد مدار کند، بیمار را تهویه کند و CO₂ را مدیریت کند؟🤔 چیزی که ما معمولاً به آن «دستگاه بیهوشی» می‌گوییم، در دستگاه‌های مدرن بیشتر یک Anesthesia Workstation است؛ یعنی مجموعه‌ای از چند سیستم که وظیفه‌ی تأمین و تنظیم گازها، افزودن داروی استنشاقی، تهویه‌ی بیمار، بازدم و جذب CO₂، دفع گازهای بیهوشی و پایش وضعیت بیمار را بر عهده دارند. تجهیزات و تکنولوژی بیهوشی | ۰۴ دستگاه بیهوشی (۱) | اجزا Anesthesia Machine & Workstation

⏱️ Pharmacokinetics | فارماکوکینتیک

کتامین پس از IV administration شروع اثر بسیار سریعی دارد و اثر بالینی اولیه آن کوتاه است. برای IV، onset معمولاً در حدود یک دقیقه یا کمتر گزارش شده و مدت اثر حدود 10–20 دقیقه ذکر شده است. کتامین در کبد متابولیزه می‌شود و متابولیت مهم آن: Norketamine است که خود نیز فعالیت دارویی دارد. بنابراین: Ketamine ↓ Hepatic metabolism ↓ Norketamine ↓ ادامه بخشی از اثرات دارویی

🚨 Safety | نکات ایمنی

کتامین باید توسط فردی که در General Anesthesia، Airway Management و Ventilation مهارت دارد تجویز شود. مانیتورینگ علائم حیاتی و دسترسی فوری به تجهیزات airway ضروری است. قبل و حین تجویز باید به: ❤️ Heart rate 🩸 Blood pressure 📈 ECG 🫁 SpO₂ 🌬️ Respiratory rate 🧠 Level of consciousness 💧 Secretions توجه شود. همچنین باید در نظر داشت که حفظ نسبی airway reflexes به معنی بی‌خطر بودن از نظر aspiration نیست.

🧠 اگر فقط ۳ چیز از KETAMINE یادت بمونه...

1️⃣ NMDA Antagonist → Dissociation + Analgesia کتامین عمدتاً با Non-competitive NMDA antagonism باعث ایجاد حالت dissociative anesthesia و analgesia می‌شود. 2️⃣ معمولاً ↑ BP + ↑ HR + Bronchodilation برخلاف بسیاری از induction agents، کتامین معمولاً فعالیت سمپاتیک و فشار و ضربان را افزایش می‌دهد و خاصیت bronchodilatory دارد. 3️⃣ IV Induction ≈ 2 mg/kg دوز متوسط مورد استفاده در برچسب دارویی برای ایجاد بیهوشی جراحی حدود 2 mg/kg IV است، اما دوز واقعی باید بر اساس بیمار و شرایط بالینی individualized و titrated

━━━━━━━━━━━━━━ 📚 منابع برای مطالعه بیشتر:

• DailyMed — Ketamine Hydrochloride Injection, Prescribing Information • NCBI Bookshelf / StatPearls — Ketamine • NCBI Bookshelf — Ketamine in Acute and Chronic Pain Management • Miller’s Anesthesia, 10th ed. — Pharmacology / Intravenous Anesthetics

🧬 Pharmacology + Mechanism | فارماکولوژی و مکانیسم اثر

دسته دارویی: Dissociative General Anesthetic مکانیسم اصلی: Non-competitive NMDA receptor antagonist کتامین عمدتاً با مهار غیررقابتی گیرنده N-methyl-D-aspartate (NMDA)، که یکی از گیرنده‌های مهم گلوتامات است، باعث کاهش انتقال تحریکات عصبی می‌شود. مسیر کلی: Ketamine ↓ NMDA receptor antagonism ↓ ↓ Glutamate-mediated excitatory transmission ↓ 🧠 Dissociation 💊 Analgesia 😴 Amnesia 😴 Anesthesia اما اثر کتامین فقط به NMDA محدود نیست و بر سیستم‌های دیگری نیز اثر می‌گذارد؛ همین مجموعه اثرات، پروفایل منحصربه‌فرد آن را ایجاد می‌کند.

🏥 Clinical Applications | کاربردهای بالینی

💉 1. Induction of General Anesthesia یکی از کاربردهای اصلی کتامین، القای بیهوشی عمومی است. می‌تواند به‌عنوان: Sole anesthetic یا Induction agent یا Supplement to other anesthetic agents استفاده شود. 🫁 2. Patients with Bronchospasm به دلیل خاصیت Bronchodilator، کتامین می‌تواند در بیمارانی که خطر برونکواسپاسم دارند، انتخاب قابل‌توجهی باشد. به‌خصوص این ویژگی باعث شده کتامین در زمینه‌هایی که bronchoconstriction مشکل اصلی است، مورد توجه قرار گیرد. ❤️ 3. Hemodynamic Instability کتامین معمولاً نسبت به بسیاری از induction agents افت فشار کمتری ایجاد می‌کند و می‌تواند در برخی بیماران با همودینامیک ناپایدار مورد توجه قرار گیرد. اما همان‌طور که گفتیم، این موضوع مطلق نیست و وضعیت کاتکولامینی بیمار اهمیت دارد. 💊 4. Analgesia کتامین علاوه بر خاصیت بیهوشی، Analgesic effect بسیار مهمی دارد. بنابراین می‌تواند به‌عنوان بخشی از یک تکنیک Multimodal Analgesia نیز مورد استفاده قرار گیرد. 📌 Clinical Pearl: یکی از تفاوت‌های مهم Ketamine با Propofol: Propofol → Hypnosis Ketamine → Dissociation + Analgesia به همین دلیل ترکیب داروهای مختلف بیهوشی می‌تواند اجازه دهد از نقاط قوت هر دارو استفاده شود.

💉 Dose | دوز

دوز کتامین باید بر اساس Indication، مسیر تجویز، وضعیت بیمار و پاسخ بالینی تعیین و توسط فرد مجرب در بیهوشی تجویز شود. 🏥 IV Induction دوز اولیه IV در برچسب دارویی: 1–4.5 mg/kg IV به‌صورت آهسته، طی حدود 60 ثانیه. دوز متوسطی که معمولاً برای ایجاد بیهوشی جراحی ذکر شده: ≈ 2 mg/kg IV است. ⚠️ تجویز سریع می‌تواند احتمال Respiratory Depression و افزایش شدیدتر پاسخ وازوپرسوری را بالا ببرد. 💉 IM Induction دوز اولیه: 6.5–13 mg/kg IM دوزهای حدود: 9–13 mg/kg معمولاً طی حدود 3–4 دقیقه بیهوشی جراحی ایجاد می‌کنند و اثر بیهوشی حدود 12–25 دقیقه گزارش شده است. 📌 نکته: Dose → Individualized + Titrated نباید یک دوز ثابت را بدون توجه به شرایط بیمار، نوع پروسیجر و سایر داروهای بیهوشی به همه بیماران تعمیم داد.

⚠️ Major Adverse Effects | عوارض مهم

❤️ Hypertension + Tachycardia از عوارض مهم کتامین: ❤️ ↑ HR 🩸 ↑ BP هستند. در بیماری که افزایش فشار یا ضربان برای او خطرناک است، این اثرات اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. 🧠 Emergence Reactions یکی از معروف‌ترین عوارض کتامین: Emergence phenomena است. بیمار ممکن است در زمان بیدارشدن دچار: 🧠 Hallucinations 🌙 Vivid dreams 😨 اضطراب یا تجربه‌های ناخوشایند شود. این پدیده‌ها می‌توانند با استفاده از داروهای مناسب، از جمله benzodiazepines در شرایط انتخاب‌شده، کاهش پیدا کنند. 💧 Increased Secretions کتامین می‌تواند باعث: Salivation Lacrimation شود. به همین دلیل در شرایط انتخاب‌شده ممکن است Antisialagogue پیش از القا مورد استفاده قرار گیرد. 🤢 Nausea & Vomiting تهوع و استفراغ نیز می‌توانند رخ دهند و در کنار آن، خطر aspiration باید جدی گرفته شود. 🫁 Respiratory Depression اگرچه کتامین معمولاً نسبت به بسیاری از anesthetic agents دپرسیون تنفسی کمتری ایجاد می‌کند، اما: ⚠️ Rapid IV administration یا ⚠️ High doses می‌تواند باعث respiratory depression شود.

یک داروی قدیمی اما متفاوت از بسیاری از داروهایی که در اتاق عمل می‌بینیم؛ دارویی که می‌تواند هم‌زمان باعث بیهوشی، بی‌دردی و Dissociation شود و در عین حال برخلاف بسیاری از داروهای بیهوشی، معمولاً فعالیت قلبی‌عروقی و تنفسی را به شکل متفاوتی تحت‌تأثیر قرار دهد. 🧠💉 کتامین (Ketamine) یکی از داروهای مهم در بیهوشی و Procedural Sedation است؛ دارویی با اثرات Dissociative Anesthetic، Analgesic و Sedative که عمدتاً از طریق مهار گیرنده‌های NMDA در سیستم عصبی مرکزی عمل می‌کند. اما کتامین فقط یک «داروی بیهوشی» نیست... 🧠 چرا مکانیسم اثر کتامین با بسیاری از داروهای بیهوشی متفاوت است؟ 💉 در چه شرایطی در بیهوشی و Sedation از آن استفاده می‌کنیم؟ 🫁 چرا حفظ نسبی تنفس خودبخودی یکی از ویژگی‌های مهم آن محسوب می‌شود؟ ❤️ چرا می‌تواند باعث افزایش فشار خون و ضربان قلب شود؟ ⚠️ و مهم‌تر از همه، در چه بیمارانی و با چه شرایطی باید هنگام تجویز آن بیشتر مراقب باشیم؟ در این پست، مسیر Ketamine را از مکانیسم اثر و کاربردهای بالینی تا دوز، عوارض مهم، فارماکوکینتیک و نکات ایمنی مرور کردیم. داروی هفته | قسمت ۰۵ کتامین | KETAMINE

🖊 یادداشت: RCT (Randomized Controlled Trial)

یعنی کارآزمایی تصادفی‌شده و کنترل‌شده؛ شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند، مثلاً گروه کافئین و گروه کنترل.

Placebo

یعنی دارونما؛ ماده‌ای که اثر درمانی موردنظر ندارد و به گروه کنترل داده می‌شود تا اثر واقعی مداخله، مانند کافئین، بهتر ارزیابی شود. در این مطالعه، گروه کنترل سالین دریافت کرد.

Withdrawal

یعنی علائم ترک/قطع مصرف؛ مجموعه‌ای از علائم که ممکن است پس از قطع ناگهانی مصرف منظم یک ماده ایجاد شود. در مورد کافئین می‌تواند شامل سردرد، خستگی، خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز باشد.

CNS Arousal

یعنی افزایش سطح بیداری و فعالیت سیستم عصبی مرکزی.