Ormilitarism

KC-135in havada vurulması ssenarisinə inanlar üçün bir məsələni deyim. Həmin gün , ondan əvvəlkj gün və bu gün daxil heç bir vaxt İraq üzərindəki KC tipli yanacaq doldurma təyyarələri transponder söndürməyib. Yerdən atəş təhlükəsi olsa heç biri yandırmaz.

İran, İsfəhan: ABŞ/İsrailin İran səmasındakı hava üstünlüyü o səviyyəyə çatıb ki, döyüşçü/bombardmançı təyyarələr aşağı hündürlükdə və birbaşa hədəflərin üzərində fəaliyyət göstərirlər. 🌐@GSSR44 | KİV

İran BƏƏ-ni dünən gecə cəhənnəmə çevirəcəydi demişdi ama heçnə olmadı.

Oreqon Dövlət Universitetinin peyk təhlilləri ABŞ-İsrail müharibəsinin başlamasından bəri İran boyu genişmiqyaslı struktur zədələnmələrini işarələyib. Əsas zərbələr Tehran və Şirazda cəmləşib. Bəndər-Abbasda — Hörmüz boğazı yaxınlığındakı mühüm hərbi dəniz bazasının yerləşdiyi şəhərdə — 40-dan çox struktur zədələnib.

İraqda, Bağdad hava limanının ərazisindəki Amerikanın "Viktoriya" (Victory) hərbi bazasında uçan iranpərəst milislərin FPV-dronu. Görünən odur ki, amerikalılar bütün dəyərli texnikanı öncədən çıxarıb gizlədiblər, buna görə də bir neçə dəqiqə boşuna uçan dron anqarlardan birinə çırpılır. Bundan əlavə, idarəetməyə, təsvirin keyfiyyətinə və sabitliyinə əsasən, FPV-dronun fiber-optik idarəetmədə olduğunu demək olar.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin İranın radiolokasiya stansiyalarına və "Mohajer-6" PUA-larına endirdiyi zərbələrin görüntüləri.

"Epic Fury" əməliyyatında üzərində Suriyanın bayraq nişanı olan "F/A-18E Super Hornet" qırıcısı görülüb. Həmin nişan, 2017-ci il iyunun 18-də "Suriya Demokratik Qüvvələrinə" dəstək zamanı hava döyüşündə Suriya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "Su-22" qırıcısının məhv edilməsindən sonra çəkilib.

Kamikadze dron zərbəsi ilə vurulan, ABŞ-ın Bağdaddakı səfirlik kompleksinin ərazisindəki "Giraffe-1X" radarının daha keyfiyyətli şəkli. Radar, vahid inteqrasiya olunmuş sistem çərçivəsində 4 kilometrə qədər məsafədə kiçik PUA-ların aşkar edilməsini, habelə raket, artilleriya və minaatan atəşlərinin müəyyən edilərək xəbərdarlıq təmin edir.

İsrailin "Hermes 900" və "Heron TP" PUA-ları tərəfindən SEPAH Aerokosmik Qüvvələrinin mühəndis bölmələrinin texnikalarının vurulması. Məqsəd, ABŞ və İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin hava zərbələri ilə dağıtmağa çalışdığı yeraltı raket bazalarındakı tunel girişlərinin təmizlənməsinin qarşısını almaqdır.

Hörmüz boğazında SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus "Shahid Bagheri" aviadaşıyıcı gəmisinin peyk görüntüləri. Gəmi martın 2-də ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin iki zərbəsindən sonra zədələnib, lakin suyun üzərində qalıb. Şəkillərdə zərbələrdən birinin dəydiyi qeyri-hamar uçuş göyərtəsi və suyun üzərində yanacaq sızmasının izi görünür.

E 2D Hawkeye güclü məlumat emalı və rabitə sistemləri ilə təchiz olunub. Təyyarədə çoxkanallı məlumat ötürmə sistemi, taktiki məlumat şəbəkələri və Link 16 kimi döyüş rabitə protokolları istifadə olunur. Bu sistemlər sayəsində təyyarə eyni anda qırıcı təyyarələr, aviadaşıyıcı gəmilər, hava müdafiə sistemləri və pilotsuz aparatlarla məlumat mübadiləsi aparır. Bu xüsusiyyət onu şəbəkə mərkəzli müharibənin əsas elementlərindən birinə çevirir.

E-2D aviadaşıyıcı zərbə qruplarının hava məkanını nəzarətdə saxlamaq, düşmən hədəflərini erkən aşkar etmək və müxtəlif döyüş vasitələrini koordinasiya etmək üçün istifadə olunur. Bu səbəbdən o yalnız kəşfiyyat platforması deyil, həm də döyüş əməliyyatlarının idarə olunması üçün uçan komanda mərkəzi hesab edilir. Təyyarənin əsas texnoloji üstünlüyü üzərində yerləşən AN APY-9 AFAR-dır. Bu radar həm mexaniki fırlanma, həm də elektron skanlama imkanlarını birləşdirən hibrid sistemdir. Radar 360 dərəcə müşahidə aparır və eyni vaxtda yüzlərlə hava və dəniz hədəfini izləyə bilir. Böyük ölçülü hava hədəflərini 500 kilometrə yaxın məsafədə, qırıcı və qanadlı raket kimi kiçik hədəfləri isə təxminən 300 kilometrə qədər məsafədə aşkar edə bilir. Radarın başqa bir xüsusiyyəti isə aşağı hündürlükdə uçan hədəfləri, o cümlədən dəniz səthinə yaxın uçan qanadlı raketləri seçə bilməsidir.

E-2D donanmanın döyünən ürəyi düşünən beyni sayılır.

"Bear Aces" ləqəbli 124-cü Hava Komandanlıq və İdarəetmə Eskadrilyasına (VAW-124) məxsus bir ədəd E-2D "Hawkeye" Havadan Erkən Xəbərdarlıq və Nəzarət (AEW&C) təyyarəsi, 8-ci Aviadaşıyıcı Aviaqanadının (CVW-8) bir neçə F/A-18E/F Super Hornet qırıcısı ilə birlikdə, "Epic Fury" əməliyyatına dəstək məqsədilə Qırmızı dənizin şimalında USS Gerald R. Ford (CVN-78) aviadaşıyıcısının göyərtəsindən havaya qalxarkən.

ABŞ Prezidenti Donald J. Tramp Hörmüz boğazının açıq qalması üçün ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə kömək məqsədilə "bir çox ölkənin... hərbi gəmilər göndərəcəyini" elan edib və İranın hərbi potensialının 100%-nin məhv edildiyini iddia edib. Fransa və Böyük Britaniya bölgəyə hərbi dəniz qüvvələrinin yerləşdirilməsini elan etsələr də, onlardan heç biri Hörmüz boğazının açılmasına dəstək missiyasını təsdiqləməyib.

Xuzistan bölgəsindəki etnik məsələ İran üçün əsas təhlükə. Əyalətdə yaşayan əhalinin mühüm hissəsini ərəb mənşəli icmalar təşkil edir. Bu qruplar adətən İran ərəbləri və ya Əhvaz ərəbləri kimi tanınır və əsasən Əhvaz, Abadan və Xorrəmşəhr şəhərləri ətrafında yaşayırlar. Tarixi baxımdan bu ərazi uzun müddət yarı muxtar şəkildə idarə olunub. 20. əsrin əvvəllərinə qədər bölgədə yerli ərəb hakimiyyəti mövcud idi və ən tanınmış fiqurlardan biri Şeyx Xəzəl əl-Kəbi idi. O, bölgəni faktiki olaraq müstəqil idarə edir və həm Britaniya, həm də İran hakimiyyəti ilə siyasi balans saxlayırdı. 1925-ci ildə Rza Şah Pəhləvi hakimiyyətini gücləndirdikdən sonra Xuzistanı birbaşa mərkəzi hakimiyyətə tabe etdi və yerli ərəb idarəçiliyi ləğv olundu. Bu hadisə regiondakı etnik narazılığın tarixi başlanğıc nöqtələrindən biri kimi qəbul olunur. Müasir dövrdə narazılığın əsas səbəblərindən biri sosial-iqtisadi fərqlərdir. Xuzistan İranın ən zəngin enerji bölgələrindən biri olsa da, yerli ərəb icmaları tez-tez iqtisadi imkanlardan kifayət qədər faydalana bilmədiklərini iddia edir. İşsizlik, infrastruktur problemləri və dil məsələləri regionda narazılığı artıran amillər kimi göstərilir. Bu narazılıqlar zaman-zaman etirazlara və təhlükəsizlik insidentlərinə səbəb olub. 2005-ci ildə Əhvaz şəhərində geniş etiraz aksiyaları baş verdi və İran hakimiyyəti həmin hadisələri separatçı fəaliyyət kimi qiymətləndirdi. Tehran bir sıra silahlı və siyasi təşkilatları bölgədə sabitliyi pozmaqda ittiham edir və onları separatçı qruplar kimi təqdim edir. Bölgənin etnik həssaslığını artıran başqa bir amil regional mühitdir. Xuzistanın ərəb əhalisi dil və mədəniyyət baxımından İraq və Fars körfəzi ölkələrində yaşayan ərəb icmaları ilə yaxınlıq hiss edir. Bu faktor İran təhlükəsizlik strukturlarının baxışına görə xarici təsir və siyasi manipulyasiya riskini artırır.

Məncə bu regionda nələrsə olacaq.

İranın raket bazalarından İsrailə yönəlmiş raket hücumları ölkənin mərkəzinə və şərqinə doğru sürüşür. İsraildəki xəbərdarlıqlara və İranda raketlərin fırlatıldığı andan etibarən yayımlanan məlumatlara əsaslanan analizdə, dünən 6 hücum dalğası təsbit edilib. Dünən Yəzd, İsfahan, Fars və Tehran olmaqla 4 əyalətdən İsrailə 6 dalğa raket hücumu təşkil olunub. Həmçinin, son günlərin araşdırılması göstərir ki, İranın qərb və şimal-qərb hissələrindəki bazalardan (bir dalğa istisna olmaqla) heç bir raket atəşlənməyib. Əgər yaxın günlərdə də vəziyyət eyni qalarsa, belə başa düşmək olar ki, ölkənin qərbindəki raket qurğularının və buraxılış məntəqələrinin zərərsizləşdirilməsi uğurla nəticələnib və atışlar ölkənin mərkəzinə və şərqinə doğru sürüşüb; bu isə bəzi raketlərin uçuş məsafəsinin onların maksimal mənzilini aşmasına səbəb olacaq.

İranın İsfahan şəhərinə endirilən hava zərbələrinin kadrları. Maraqlıdır ki, zərbə yerlərindən olan bəzi kadrlar qismən senzuralanmağa başlayıb. Vaxtilə bu, əvvəlcə Ukraynada, sonra isə Rusiyada baş verməyə başlamışdı.