Ormilitarism

• Əslində sıravi Rusiya vətəndaşları və kiçik texniki qruplar ilkin avadanlıqlar, rabitə vasitələrini almaq üçün vəsait toplamağa başladılar. Bununla da rəsmi hərbi bürokratiyanın ləngliyini kompensasiya etdilər. • Zamanla bu təşəbbüslər sadə təchizatın alınmasından başlayaraq pilotsuz uçuş aparatları, elektron mübarizə sistemləri və yerüstü robot platformalarının hazırlanmasına qədər genişləndi. Özəl inkişafçıların əsas üstünlüyü cəbhədəki tələblərə çox sürətli reaksiya verə bilmələri idi, çünki onlar rəsmi sifariş prosedurlarına və uzun bürokratik təsdiqlərə bağlı deyildilər. • Könüllülər konkret hərbi hissələrlə birbaşa təchizat kanalları yaratdılar və bu, yeni texniki həllərin hazırlanma və tətbiq dövrünü təxminən üç aya qədər endirdi. Bu, dövlət müdafiə sənayesində adətən altı ilə qədər uzanır. • Bununla belə, bu qeyri-rəsmi innovatorlarla dövlət strukturları arasında münasibətlər əvvəlcə gərgin olub. Rusiya rəsmiləri və iri müdafiə şirkətləri müstəqil ixtiraçılara skeptik yanaşırdı. Lakin sonradan onların effektivliyi qəbul edilməyə başlandı. • Nəticədə Rusiyada paralel bir ekosistem formalaşdı: kiçik təşəbbüslər ucuz və işlək prototiplər yaradırdı, lakin standartlaşdırma, keyfiyyət nəzarəti və kütləvi istehsal zəif qalırdı. • Dövlət ən uğurlu layihələri öz sisteminə inteqrasiya etməyə başladı. “Kalaşnikov” kimi iri şirkətlər könüllü qruplarla əməkdaşlıq edərək perspektivli modellərin seçimi və istehsalını genişləndirdi. • Paralel olaraq Müdafiə Nazirliyi sivil həllərin sınaqdan keçirilməsi və rəsmi tətbiqi üçün xüsusi hərbi mərkəzlər yaratdı. • Zamanla bu kütləvi könüllü ekosistem ciddi böhran yaşadı və ianələrin həcmi azalmağa başladı. Ən böyük zərbələrdən biri 2026-cı ilin yazında Telegram platformasına girişin məhdudlaşdırılması oldu ki, bu da əsas koordinasiya və maliyyələşmə mexanizmini ciddi şəkildə zəiflətdi. • Alternativ rəqəmsal platformaların sıradan çıxması bir çox layihənin maliyyəsiz qalmasına və fəaliyyətini dayandırmasına səbəb oldu. • Ekspertlərin fikrincə, Rusiyada bu “xalq müdafiə-sənaye kompleksi” Ukraynadan daha geniş miqyaslıdır, lakin dövlət sisteminə inteqrasiya baxımından daha ağır, bürokratik və sərt nəzarət altında fəaliyyət göstərir.

İstintaq versiyasına görə, 1 iyunda yük maşınları aerodromlar yaxınlığında olduğu vaxt Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları dronları uzaqdan aktivləşdirib və nəticədə pilotsuz aparatların hücumu ilə təyyarələr hədəf alınıb. Sənədlərdə qeyd olunur ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyinə 2 milyard rubl ziyan dəyib. Məlumata görə, sürücülər istintaqdan gizlənməyiblər, bəziləri hətta ətrafdakı insanlarla birlikdə maşınlardan çıxan dronları dayandırmağa çalışıb. Onlardan biri yükdə baş verən partlayış nəticəsində həlak olub. Təqsirləndirilən şəxslər isə özlərinin vəziyyətdən xəbərsiz şəkildə istifadə edildiyini bildirir, ittihamları qəbul etmir və sürücülərin təşkilatlanmış qrupun üzvü olması və hücumun mahiyyətindən əvvəlcədən xəbərdar olması ilə bağlı sübutların olmadığını iddia edirlər.