شهرزاد
Відкрити в Telegram
3 446
Підписники
+424 години
+17 днів
+14130 днів
Архів дописів
3 447
تا یک سنی من حتی یک تکه لباس مشکی هم نداشتم؛ مادرم دوست داشت فقط رنگی بپوشم و من چقدر غبطه میخوردم به دختربچههایی که ماه محرمها مقابل خانهی پدربزرگم از سر تا پا سیاهپوش میایستادند، در حالیکه من با پیراهن چهارخانهی قرمز و مشکی از پنجرهی طبقهی چهارم دستهی عزاداری را با چشم دنبال میکردم. تا همان سن هرگز در مراسم ختمی شرکت نکرده بودم، بهشتزهرا را نمیشناختم و اینها همه مراقبتهای مادرم بود، اما خب از جایی به بعد زور او هم به سوگها و از دست دادنها نرسید و من سیاهپوش، خاکسپاری خیلیها را به چشم دیدم؛ از دور و در سکوت.
چند شب پیش، پدر دوست کودکیهایم از دنیا رفت... چند دقیقهای روی صندلی مچاله شدم، روی زانوهای شلوارم از اشک دو دایرهی بزرگ شکل گرفته بود. فقط هم یک صحنه در ذهنم رژه میرفت؛ شبی که برایمان جوجه و جگر و از اینچیزها گرفته بود و ما در تراس کوچک ناشیانه، کباب کردیم و هرهر خندههامان ساختمان را برداشته بود. در شبهای کنکوریای که مثلن باید درس میخواندیم و ما هر کاری میکردیم جز درس خواندن و از نظر پدر او هیچ ایرادی در کار نبود و به هیچ سر و صدایی در وقت استراحتش هم اعتراض نکرد. حالا این مرد از دنیا رفته بود. این آگاهی که ما آنقدر بزرگ شدهایم که مرگی که تا دیروز برای عمه و خالهی کسان دور بود، به دایرهی نزدیکترینهامان رسیده، بیتابم کرده است. در کتابی خوانده بودم "وقتی آدمها در غم شریک نشوند، غم در آدمها شریک میشود." کار از کار گذشته بود. غم شریک دوستم شده بود و حالا من فقط میخواهم مادرم باز از من مراقبت کند تا من همیشه از پنجرهی طبقهی چهارم با یک پیراهن چهارخانهی قرمز و مشکی خاکسپاری کسانی را که نمیشناختهام با چشم دنبال کنم.
3 447
در سوگ گلشیری نوشتهام که ادبیات و جریان روشنفکری ایران یک سطح معیار یا ملاک عالی خود را از دست داد.
از جنگ زنده برگشته، به کمک و معرفی استاد دانشکدهام، دکتر عباس میلانی، نخستین بار در خانهاش دیدمش. اخراجی از تدریس در دانشکده هنرهای زیبا، خانهنشین شده بود و از بچهها نگهداری میکرد. داستانم را خواندم، نقدش را که شروع کرد، فهمیدم که اجر صبرم را گرفتهام. صبوری سالیان سال داستان نوشتن و سیاهمشق و تمرینها را بر کسی آشکار نکردن، تا سرانجام دفتر اولین داستانها را بر آنی گشودن که یکی از شایستهترین بود. داستان «خمیازه در آینه» را خواندم. وقتی بساط چای مهیا میکرد، درآمد که:
ـ من به نابغه جوان در داستاننویسی اعتقادی ندارم. هر چند خودم «شازده احتجاب» را در بیست و هشت سالگی نوشتم.
نقدش مانند یک منتقد معمولی نبود. تخیل داستانیاش را آزاد میکرد در داستانی که خوانده میشد: در جلسههای پنجشنبه و یا (Epiphany) گاهی که به خواصی بار میداد؛ در لحظات تجلی هوشش، ناخودآگاهِ داستان خوانده شده را انگار میخواند. نوعی نقد که نویسنده و خوانندهاش را به جستجوی لایههای زیرین یا پتانسیل آنها در کارش وامیداشت.
[بخشی از مصاحبه شهریار مندنیپور درباره گلشیری در دانشگاه استنفورد]
داستان سوم: گرگ
از مجموعه نمازخانه کوچک من
نوشتهی من: گلشیری امضای خودش را پای تمام آثارش میزند. سبک سیال ذهنی که با صادق هدایت و نویسندگان دیگری پایهگذاری شد و با قلم گلشیری به نهایت خود رسید. داستانهای گلشیری با تخیل آمیخته میشوند و ما علاوه بر برداشت ظاهری، میتوانیم برداشتی مفهومی هم از داستان داشته باشیم.
داستان گرگ راوی جمعی دارد؛ مدیر مدرسه از گفتههای دیگران و گاهن خود اختر و دکتر وام میگیرد. در صحبتهایش از کلماتی همچون "انگار"، "نمیدونم" و .... که نشاندهندهی تردید هستند هم بسیار استفاده میکند که بر رازآلودی داستان میافزاید و در نهایت داستان با عدم قطعیت به پایان میرسد که جزئی از ویژگیهای داستان مدرن همین است.
طبق برداشت اکثریت؛ گرگ افسردگی و تنهایی اختر است، برف و تغییر فصل هم که نشاندهندهی سردتر شدن روابط زن دکتر با بقیه و حتا خود دکتر. پیش از این اختر بیرون میرفت، با بقیه صحبت میکرد، اما با آغاز فصل سرما ارتباطش را قطع کرد و فقط کتاب میخواند.
#سهشنبههای_داستانکوتاه
3 447
امروز عصر در جمعی حاضر میشوم که پس از گذشت چند هفته میتوانم با گاردی پایین و مهر با یکایکشان ارتباط برقرار کنم. در لحظهی ورود و جاگیر شدنم خانمی که مادرانگی از سر و رویش میبارد با مهر از بودنم در جمع خوشحال میشود. مادر دیگری معصومانه از هیجانی که تجربه کرده صحبت میکند. استاد هندوانه زیر بغلم میگذارد که خوب مینویسم. در تمام لحظات حس میکنم که در مسیر درستی قرار دارم و در مسیر درست قرار داشتن یک موهبت است. آدمها، آدمها دلم را گرم میکنند.
ساعت ۹ جلسه تمام میشود و برای اینکه آن خیابان تاریک مترو تا خانه، تاریکتر و ناامنتر نشود به دو خودم را به ایستگاه میرسانم. زنی با دو فرزندش همزمان با من وارد واگن میشوند؛ زنی آراسته با موهایی بلوند که دخترک سه، چهارسالهی زیبایی را در آغوش دارد و پسرک هفت، هشت سالهاش گوشهی کاپشن او را گرفته. از ذهنم میگذرد که دخترک به عروسکی میماند که میشنوم دختر جوانی بخاطر برخورد پای پسرک با کفشش به مادر تذکر میدهد. دو آدم بزرگ کلکل میکنند، یکآن مادر دخترکش را پایین میگذارد و دو زن به هم حملهور میشوند. دستانم از اضطراب میلرزد و برای تصویری که بچهها میبینند پر از خشمم. فقط میتوانم بچهها را کنار بکشم و جلوی دیدشان را بگیرم، اما نه موفق میشوم فریادهای مادرشان را خاموش کنم، نه از عهدهی پرت کردن حواسشان برمیآیم. زن که حالا دیگر اثری از آراستگی در او دیده نمیشود دست بچههای گریان را میگیرد و با مأمور قطار بیرون برده میشوند. آدمها، آدمها آرامش را از من میگیرند.
3 447
از همان اولین کتابم اینطور برمیآمد که سرانجام راهم را پیدا کردهام. هرگز لحظهای هم شک نکردم که پیشاهنگ قلمروی تازهای هستم و دریافتم که سالهای آینده به آثار من عنایتها خواهد شد. پس خواستم نسل دیگر گزارشی صادقه از همهی رفت و راهها و اندیشههایم داشته باشد؛ من جست و جوگر چیزی آنسوی زندگی و بیرون از زمانم، اما قصد من ارائهی زندگی آدمیست در همان هیئت سادهاش و نه آراستن و پیراستن آن. من متفکر بزرگی نیستم، پیام آتشینی هم برای آدمیزاد نیاوردهام. با اینهمه دنیا را عجیب خوب میشناسم، با همهی گوشه و کنار زندگیاش.
من هیچگاه مجبور به پیدا کردن "موضوع" نبودهام، این موضوع بوده که مرا پیدا کرده. موضوع قصهها چنان شیفتهام میکند که به هیچ کار دیگری نمیتوانم بپردازم. الهام میتواند چون عشق، شورانگیز باشد. کتابهای من از درون قلب و از دل آزمودههایم بیرون کشیده شدهاند، اما به سرسری و بیتأمل ارائهدادن آنها رضایت ندادهام. عادتهای من در نوشتن خیلی ساده است؛ زمانی دراز تأمل کردن و زمانی کوتاه نوشتن.
[ارنست همینگوی]
داستان دوم: حکایتی از آلپ
#سهشنبههای_داستانکوتاه
