Diinii kee Anaakara (Md Ali)

③, Futreh uddur, maghrib salaatih lakal buxah yadaaroonuh, gari garu wagtekal, fillat siitak aaqatuk, wadirik yayradden danoonah innal kuda mari yan. Wokket Salaatak suga marak fooca gacam bictah, tooway edde radam kaxxa zambi kinni. Yallih farmoyti elle iyyennal... {{ Inki numuy, Salaatak fooca taturaamak, 40(ayro, alsa, sanat) soolam aysuk raqta}} Tohih taagah neh bicsen maaqo/futre elle neh sugelekkal, rike makudda, caatillah namma tattab cubbusak nawqem faxximta. ④, Masaajidik addal qunxuf elle qidan ballaaqe culusa maray, xaanaytah/abacih sinam qida yan, ta mari yaaxagoonu faxxintam, qunxuf gaabossa heenih anxuqeweenik soom aggile waamih taagah, tuftot af sinnik kafsewaanam faxximta, kalah kaaduk Masjid malykaa kee soomuh tan muslimiinih aza akke waanam faxximta. ⑤, Taraawiic Salaata qimbissa heenih gudek yirgiqeh gexa mari yambulle. Yi toobokoy abak raage wayna caagidiy dagoo ayroora nellih suguwaah, abite num kaxxam naba fula(Jannat), edde geyaah, abe weenik kaaduk addunyaay akheera kak baxaysitan tellemmoy taway nee irawteeh, gaba kaluh dagoo ayroora kak raqteh abnah nan angoyyal nakure waynam faxximta. Qajabak tanim, anu innih elle Salaata masaajidiy salat gudek elle argaqih ablel, Imaamitteh tanim Yallih QHUR-AAN aliiliseh yan qafar qunxaaneytay, anayak akak cayyewaana kinni, bisoh hinnoonuy axcemuk raaqa.... Meqe NABI (QSW) «Salaat imaamallih abeh yan num inkih yan bar Yallah soolak xiine numih inna»iyye. Tahih taagah, bisoh ittek 1saaqatih gide Taraawiic Salaatal nasbirem faxximta. Inki saaqat Yallah soolaanamal nakura mari, , beera qhiyaamah saaku, ayro 2 feerah gidel xayyowteh maacissuwayta saaku, 1 ayro 500 sanatih gide kak takkeh soolo ken qambaltam yasmiteenim faxximta !! ⑥, ciggiilele. Qagu... ✍Md Ali

Kassiisih.... Futreh azaan kee subci salaatih azaan(nammey heele azan) qunxa urri abewaam faxximta, mango waqdi asissikih ken nableemih taagah! Naharal abaanamih fayxih qalalyli ceelal aban. Sinni yaysikeenim dibuh hinnau gersi masaajiidah mara edde hoxisan. Celalleh, ... Naharsi carra inki masjidil awki iraw ninnik abalih azaaam abe. Waagisneh, kay azaanal mafturinno. Gersi masajidil kaak sarra aben. Tonnale caagiida cubbi faxxa. https://t.me/httpsDiiniKeeAnaakara ✍Md Ali

በረመዳን ወር ቀን ላይ ከወር አበባ ደም የጠራች ሴት ቀሪውን የቀኑን ክፍል ከሚያስፈጥር ነገር የመቆጠብ ግዴታ አለባትን? . አንዲት ሴት የወር አበባ ላይ በመሆኗ ሳትፆም ቀርታ ቀን ላይ ከደሙ ብትጠራ ከምግብና ከመጠጥ የመቆጠብ ግዴታ እንዳለባት የሚያስቡ ብዙ ናቸው፡፡ በርግጥም ይህን አቋም የመረጡ ዐሊሞች አሉ፡፡ ነገር ግን ይሄ አቋም “ለቀኑ ክብር” በሚል ወይም ጤነኛ ያልሆነን ቂያስ በመጠቀምና መሰል ምክንያት እንጂ ቀጥተኛ ማስረጃ የሚደግፈው አይደለም፡፡ ፆመኛ ያልሆነን ሰው “ባንተ ላይ መመገብና መጠጣት ሐራም ነው፤ ያለበለዚያ ወንጀለኛ ነህ” ማለት ግልፅ ማስረጃ ይፈልጋል፡፡ ለምሳሌ አንዲት ሴት የወር አበባ ካየች በሷ ላይ ፆም መፆም ሐራም ነው፡፡ መፆም በሷ ላይ ሐራም የሆነባትን ሴት “መመገብም ባንቺ ላይ ሐራም ነው” ማለት ትክክል አይደለም፡፡ “መብላት የለባትም” ከተባለ ግን እራት ከበላችበት ሰዓት ጀምሮ ወይም ልክ እንደ ፆመኛ ሌሊት ተነስታ ሱሑር ከበላችበት ሰዓት ጀምሮ ፀሐይ እስክትጠልቅ ድረስ ያለ ምግብና ያለ ውሃ መቆየት አለባት ማለት ነው፡፡ ይህ እንግዲህ ኋላ ቀዷ ማውጣቷ የማይቀር ከመሆኑ ጋር ነው፡፡ ይሄ እይታ ትክክል እንዳልሆነ በርካታ ዑለማኦች ገልፀዋል፡፡ ኢብኑ መስዑድ ረዲየላሁ ዐንሁ እንዲህ ይላሉ፡- “በቀኑ መጀመሪያ ላይ የበላ ሰው በመጨረሻውም ይብላ፡፡” ይህ ምን ማለት ነው? በሆነ ምክንያት ፆመኛ ባለመሆኑ ሳቢያ በቀኑ የመጀመሪያ ክፍል ላይ መመገብ የተፈቀደለት ሰው በየትኛውም የቀኑ ክፍል መመገብ እንደሚችል የሚጠቁም ነው፡፡ ይህ አቋም የታቢዒዮቹ ጃቢር ብኑ ዘይድ እና አጧዕ ብን አቢ ረባሕ፣ እንዲሁም የኢማሙ ማሊክ፣ የሻፍዒይ፣ የአሕመድ በአንድ ዘገባ፣ የኢብኑ ሐዝም፣ የኢብኑ ዑሠይሚን እና የሌሎችም የብዙሃን ዑለማእ እይታ ነው፡፡ ይህ እንግዲህ በረመዳን ወር በቀኑ ክፍለ ጊዜ ከወሊድ ደም የጠራችን፣ ከህመሙ ያገገመን፣ ከመንገድ የተመለሰንና መሰል ሸሪዐዊ ዑዝር ያላቸውንም ጭምር የሚመለከት ነው፡፡ ማሳሰቢያ፡- - የሚያፈጥርበት ምክንያት ለሰዎች የሚሰወር የሆነ ሰው ሲመገብም ሆነ ሲጠጣ በተቻለ ከሰዎች እይታ ቢርቅ በዲኑ በክፉ ከመጠርጠር ይረዳዋል፡፡ ዑዝሩ ወይም ሰበቡ በውል የሚታወቅ ከሆነ ግን በግልፅ ቢመገብና ቢጠጣም ችግር የለውም፡፡ ወልላሁ አዕለም። = (ኢብኑ ሙነወር፣ ሚያዚያ 13/2010) የቴሌግራም ቻናል፡- https://t.me/IbnuMunewor

በዑዝር ያፈጠረ ሰው ~ በህመም፣ በጉዞ ወይም በሌላ ሰበብ ያፈጠረ (ፆም ላይ ያልሆነ) ሰው ለማፍጠሩ ምክንያት የሆነው ሰበብ ሳይነሳለት፣ ቀዷእ ለማውጣት ጊዜ ሳያገኝ ቢሞት ቤተሰቦች እንዲፆሙለት ወይም ምስኪን እንዲያበሉ አይጠበቅባቸውም። ምክንያቱም ሟቹ እንዲያፈጥር ያደረገው ሰበብ ሳይወገድ ነውና የሞተው። የላቀው አላህ እንዲህ ይላል፦ { فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُمۡ} "አላህንም የቻላችሁትን የክል ፍሩት።" [አተጋቡን: 16] { لَا یُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ} "አላህ ነፍስን ከችሎታዋ በላይ አያስገድዳትም።" [አልበቀራህ: 286] ነብያችንም ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- فَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَيْءٍ، فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ "በሆነ ነገር ካዘዝኳችሁ የቻላችሁትን ያክል ከሱ ፈፅሙ።" [ሙስሊም፡ 1337] ቀዷእ ለማውጣት ከቻለ በኋላ ሳያወጣ ሞቶ ከሆነ ግን ያለበትን የግዴታ ቀዷእ ቤተሰብ ይፆምለታል። ከዚህ አልፎ ለምስኪን ማብላት አይጠበቅም፡፡ ነብያችንም ﷺ እንዲህ ብለዋል፡- " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ " "ፆም እያለበት የሞተ ሰው ቤተሰቡ ይፆምለታል።" [አልቡኻሪይ፡ 1952] [ሙስሊም፡ 1147] ማሳሰቢያ:- በህይወት ላለ ሰው ሌላ ሰው ሊፆምለት አይፈቀድም። . ከኢብኑ ሒዛም "ፈትሑል ዐላም" ኪታብ የተወሰደ = የቴሌግራም ቻናል :- t.me/IbnuMunewor

በረመዷን በብዛት የሚፈፀሙ ስህተቶች ~ ① ሶላት ሳይሰግዱ መፆም፣ ② ሌሊቱን በጫት ካሳለፉ በኋላ ሱሑርን አስቀድሞ በመመገብ ፈጅር ሳይሰግዱ መተኛት፣ ③ ቀኑን በእንቅልፍ፣ ሌሊቱን በተከታታይ ፊልም/ ሙሰልሰላት ማሳለፍ፣ ④ ረመዷንን ጠብቆ መንዙማና ነሺዳ እየለቀቁ ሰዎችን ከቁርኣን ማዘናጋት፣ ⑤ ተራዊሕን በንቃት እየሰገዱ ፈጅር ሶላትን በእንቅልፍ ማሳለፍ፣ ⑥ ተራዊሕ ላይ በየአራቱ ረከዐ መሐል የቢድዐና የሺርክ እንጉርጉሮዎችን ማስገባት፣ ⑦ የተራዊሕ ኢማሞች ከሶላቱ ይልቅ ለቁኑት ዱዓእ የበለጠ ትኩረትና ጊዜ መስጠት፣ ⑧ መግሪብ ሶላት ሲጠናቀቅ አሳፋሪ በሆነ መልኩ ለፊጥራ መጣደፍ (ሰጋጆችን የሚያቋርጥ፣ የሰው ጫማ የሚያቀያይር፣…ብዙ ነው) ⑨ ሌሊት ላይ "ተሰሐሩ" እያሉ በእስፒከር መጮህ፣ (10) የሱሑር ጊዜ ሳያልቅ ለጥንቃቄ በሚል ቀድሞ አዛን ማድረግ፣ (11) ሱሑር ላይ "ነወይቱ ሰውመ ገዲን" እያሉ በቃል መነየት፣ (12) እያንቀላፉ ተራዊሕ መስገድ፣ (13) ልጆች "እንፁም" ሲሉ ማበረታታት ሲገባ መከልከል፣ "ውሃ አያስፈጥርም፣ ተደብቀህ ብላና ትፆማለህ" እያሉ መዋሸትና ውሸት ማለማመድ፣ (14) ሴቶች በተጋነነ የምግብ ዝግጅት ሰፊ ጊዜያቸውን ማቃጠል፣ (15) ሴቶች ሽቶ ተቀብቶ ለተራዊሕ መውጣት፣ (16) በተራዊሕ ወቅት የሴቶችና የወንዶች አላስፈላጊ መዝረክረክ፣ (17) ሃሜት፣ (18) ፊጥራ ላይ ከመጠን በላይ መመገብ፣ (19) ቀኑን በካርታ፣ በዳማ እና መሰል አጉል ነገሮች ማሳለፍ፣ (20) ሙዚቃ ማዳመጥ፣ (21) የሰው ስራ የሚሰሩ ተቀጣሪዎች ጧት በሰዓት አለመግባት (አማና መጠበቅ፣ ቃልን ማክበር ግድ ይላል። ግዴታ ያልሆኑ ዒባዳዎች ተፅእኖ የሚያሳድሩብን ከሆነ መተው ወይም መቀነስ ነው)፣ (22) በተለይ በስራ ቦታዎች ላይ በመንዙማና በነሺዳ ማሳለፍ (መሆን ያለበት ከተመቼ ቁርኣን መቅራት፣ ካልሆነ ዚክር ማድረግ ወይም ደዕዋ ማዳመጥ፣ ካልሆነ ዝምታ ይሻላል።) (23) ለይለተል ቀድርን ለማየት ሰማይ ሰማይ እያንጋጠጡ መጠበቅ (የሚታይ ነገር የለም)፣ (24) አንዳንድ አካባቢዎች የዒሻእ ሶላትን በጣም በማዘግየት ሰው ጀማዐ ላይ እንዳይካፈል እንቅፋት መሆን፣ (25) አንዳንድ አካባቢዎች መስጂድ ውስጥ ጫት ይዞ ገብቶ መቃም፣ (26) አንዳንድ አካባቢዎች "ተርቲብ" ብለው ንፍሮ፣ ቆሎና መሰል ምግቦችን ወደ መስጂድ እንዲያቀርቡ ሰዎችን ማስገደድ፣ ወዘተ = የቴሌግራም ቻናል፦ https://t.me/IbnuMunewor

ፆመኛ ሆኖ ምራቅን መዋጥ   ~ ምራቅን መዋጥ ፆምን የሚያበላሽ የሚመስላቸው ሰዎች አሉ፡፡ በዚህም የተነሳ አንድ ቦታ ከተቀመጡ አካባቢያቸውን ምራቅ በምራቅ ሲያደርጉት ያጋጥማል፡፡ ምራቅ ፆም ያበላሻልን? 1. መደበኛ ወይም ከወትሮው ያልበዛ ከሆነ ከተለመደው ያልተጋነነ ምራቅ ከአፍ አውጥተው ካልመለሱት በስተቀር ባለበት ሁኔታ ቢዋጥ ፆም እንደማያበላሽ ኢብኑ ሐዝምና ነወዊይ የዑለማእ ወጥ ስምምነት (ኢጅማዕ) ጠቅሰዋል፡፡ 2. ታስቦበት ባልሆነ መንገድ ከበዛና ከተጠራቀመስ? ሆን ብለን ሳናጠራቅመው እንዲሁ ወሬ ስናወራ ወይም ቁርኣን ስንቀራ፣… ምራቃችን ሊበዛ ይችላል፡፡ ይህንንስ የዋጠ ፆሙ ይበላሻል? ነወዊይ ረሒመሁላህ እንዲህ ይላሉ፡- “ሳይታሰብበት ብዙ ምራቅ ቢጠራቀም፣ ለምሳሌ ንግግሩ በመብዛቱና መሰል ሰበብ የተነሳ ሆን ብሎ ሳያደርገው ቢበዛና ቢውጠው (በሻፍዒያ መዝሀብ) ያለ ልዩነት ፆሙ አልተበላሸም፡፡” ይሄ የብዙ ዑለማዎች አቋም ነው፡፡ 3. ታስቦበት ከተጠራቀመስ? አንድ ሰው ሆነ ብሎ ምራቁን ካጠራቀመ በኋላ ቢወጠው ፆሙ ይበላሻል ወይስ አይበላሸም በሚለው ላይ ውዝግብ አለበት፡፡ በሻፍዒያ መዝሀብ ትክክለኛው አቋም ሐንበሊያም ዘንድ እንዲሁ “ፆሙ አይበላሽም” የሚለው ነው፡፡ ሸይኽ ኢብኑል ዑሠይሚንም ረሒመሁላህ “ፆሙ አይበላሽም” የሚለውን መርጠዋል፡፡ ሆኖም ግን እራስን ከውዝግብ ማራቅ ተገቢ ነውና መጠንቀቁ ሰላማዊ ምርጫ ነው፡፡ አክታን መዋጥስ? ~~~ 4. ከአቅም በላይ ከሆነ ማስወገድ በማይችለው መልኩ ከጭንቅላቱ ቀጥታ ወደታች የሚወርድ አክታ ከሆነ ሊጠነቀቀው አይችልም፡፡ አላህ ደግሞ ከአቅም በላይ በሆነ ነገር አይዝም፡፡ 5. መቆጣጠር ሲቻል ቢዋጥስ? ነገር ግን ስራዬ ብሎ አውጥቶ አፉ ጋር ካደረሰው በኋላ መትፋት ሲችል ቢውጠው ፆሙ ይበላሻል ያሉ ዐሊሞች አሉ፡፡ ከፊሎቹ ግን ይህም ቢሆን አይበላሽም ብለዋል፡፡ ለምሳሌ ሸይኽ ኢብኑል ዑሠይሚን ረሒመሁላህ “ፆሙ አይበላሽም” የሚለውን መርጠዋል፡፡ ታዲያ “ፆሙ አያበላሽም” ይበሉ እንጂ ድርጊቱ ፆመኛ ለሆነም ይሁን ላልሆነ ሰው ሐራም እንደሆነ ገልፀዋል፡፡ ምክንያታቸው ደግሞ አንደኛ አፀያፊ ነው፡፡ ሁለተኛ ምናልባትም በሽታ አምጪ ተህዋሲያንን የተሸከመ ሊሆን ስለሚችል ወደ ሆድ ሲገባ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል የሚል ነው፡፡ [ሸርሑል ሙምቲዕ፡ 6/428] እራስን ከውዝግብ ለማራቅ ሲባል መራቁም እራሱን የቻለ ዋጋ አለው፡፡ ወልላሁ አዕለም፡፡ - (ኢብኑ ሙነወር፣ ሚያዚያ 14/2010) = የቴሌግራም ቻናል፦ https://t.me/IbnuMunewor

የጥርስ ሳሙና በፆም ~ በፆም ወቅት የጥርስ ሳሙና መጠቀም ይቻላል። ባይሆን መትፋት ይገባል። ሆን ተብሎ ካልተደረገ የሆነ ያክል ወደ ጉሮሮ ቢያልፍም ችግር የለውም። [ፈታዋ አለጅነቲ ዳኢማህ፡ 9/199] = የቴሌግራም ቻናል፦ https://t.me/IbnuMunewor

Ramadhaan taddiira, ... Tabna birri takke way, isi giibit litoomuk, isi cuggaane xamqis. Yalli abitte maqaaneh galto dirribu dirribuh koh meklele! Insha Allaah. https://t.me/httpsDiiniKeeAnaakara ✍Md AliMd Ali

Ramdhaan kassi 4 (Repost, qagu) Assalaamu Qaleykum Waracmatullaahi wabarakaatuh. ****** ★ Ramadhaan addat mango mari abah yan qellatitte. ====================== ①, Laqo xiinit asaanaah, bar gaat amol xiinaanama. Inkih akah naaxigennah, Ramadhaan alsi gersi alsittek kaxxam muxxoleh yan alsa kinni. Kay addat aban qibaada, aki waqdih qibaadal dirribuh dirribuh tadaare. Ceelalloh. =>Inki fardih Salaat abek, 70 fardih ajrik kaah loowimta. =>Inki Sunnâ salat abek, fardih yan Salaat abeemih ajri elle geya.......wwc. Yi meqe toobokoy naaxigem faxxintam,a Ramadhaan sugneh immay, yamaatuwa Ramadhaan sugnam kee suge waynam manaaxiga, tohih taagah annah yan saami kulli wak geytimewaam aaxaguk, ta gideh osa/ribci/dirribitte edde geynah nan Yallih Qibaadal diggownam faxxinta. Ramadhaan Qhur-aan kee qibaadah alsakkah, inaq kee digir alsa hinna, tohih taagah Laqo xiinit asnam hinnay, Qhur-aan kee zikri abitak asnam faxximta. Eddeey edde baxsaluk gaat yakme marak mango exxa, sacuri ukumma heenih aban inaaqat, subci miyan, zohri miyan, qasri miyan, maghrib caaylah futreh ugutan, ufuturra iyyeh nookaway kaaduk, Qishaa kee Taraawiic Salaatih xaagu maliiy, kaxxa rakub innah alaaluk xiina. {{ qajaban!! , futreh sinam ken ugussaah, sacurih oson sinam ugsan}} {{ qajaban !! , Abanah iyyaanam soomuuy, cabaanam Salaata }} Ta mari Yaaxigeenim faxximtam, Fardi Salaatak xiinit raaqa mari, aban soom keenih xiqam mali !! Yallah aben xayyuk, caraamul yaftureenim kaaduk kaxxa taqabi !!! ②, Kalah kaaduk gersi buttay, Sacuri xagga heenih aban xiinit, subci Salaatak xiinit raaqa mari yambullle. sacuri 9 saaqatal elle ottokomma haanah, , toowak aban xiinik subci salaatah ugutam xiqe waa maray, wallaqenta uguta yan. Naaxagu faxximtam, Subci Salaatak fardi hinnay, fardik naharat aban Sunna isih dibuk addunyaa kee addunyah addal taniimik inkih tayseh, fardi magideh ajrilem sinnih cubbusa. sacurik lakal aban inaq subci salaatak num raaqisam anu innil aaxige, kalah mango mara edde yaabah aabbe !! Taway Calli kak siinih warisuwaa.... Sacuri udurrusaanam isih Sunna kinniimih taagah, Sacuri 10 saaqataak lakal akuma, sacurik lakal salat waktih isih gufeh sugelek, waddowa xicay, Masjid fan gexa. Meqe toobokoy Kulli way tamah abteebik, Subci Salat siinik matatra(Inshaa Allaah). ③, ciggiilele.... https://t.me/httpsDiiniKeeAnaakara ✍Md Ali ✍Md Ali