انجمن علمی علوم و مهندسی خاک دانشگاه رازی

✔ اجزای تشکیل دهنده ی خاک @razi_soilengineer🆔

✅نگاهی بر سیستم جذب عناصر غذايي در گیاهان : عناصر غذايي از طريق ريشه و برگ گياه جذب مي‌شوند. ابتدا در خصوص جذب عناصر غذايي توسط ريشه، مطالبي عنوان خواهد شد. سه مکانيسم مهم در انتقال عناصر غذايي از خاک به سطح ريشه دخالت دارند. 1- جريان انبوه يا حركت توده‌اي Mass Flow 2- انتشار يا پخشيدگي Diffusion 3- تبادل تماسي جريان انبوه يا حرکت توده‌اي Mass Flow حركت توده‌اي عبارت است از جريان آب به طرف ريشه بر اثر تعرق گياه كه همراه آن عناصر حل شده نيز انتقال مي‌يابند. حركت توده‌اي براي عناصري که غلظت زيادي در محلول خاک دارند و در شرايطي که تعريق گياه شدت بالايي دارد، مکانيسم غالبي است. عناصر غذایی که در خاک به صورت پویا می باشند، و یا برخی دیگر از عناصر غذایی نظیر کلسیم و نیترات عمدتا با این روش به سمت ریشه حرکت می کنند. به طور کلی 98 درصد نیتروژن، 72 درصد کلسیم، 87 درصد منیزیم و 95 درصد گوگرد با این روش حرکت می کنند. انتشار يا پخشيدگي Diffusion مکانيسم دوم انتشار يا پخشيدگي است. در این مکانیسم، بدليل شيب غلظتي بين خاک و سطح ريشه عناصر از خاک به سطح ريشه انتقال مي‌يابند. این نوع حرکت در مورد عناصر غیر پویا نظیر فسفات و ریز مغذی ها صادق است. تبادل تماسي بر اثر تماس بين خاک و سطح ريشه، عناصر از خاک به ريشه منتقل مي‌شوند. چون خاک و سطح ريشه داراي CEC يا ظرفيت تبادل کاتيوني هستند، عناصر به سطح ريشه جذب مي‌شوند. جذب يا Uptake اصطلاحاً به عبور يون از غشاء سلولي گفته مي‌شود. وقتي يون از غشاء سلولي عبور کرده و وارد سلول مي‌شود عمل جذب صورت ‌گرفته، به عبارت ديگر در عمل جذب، غشاء سلولي داراي اهميت خاصي است. غشاء سلول عمدتاً از دو جزء پروتئين و چربي ساخته شده است: (Transmembrane Protein & Lipid bilayer) . شکل خاص ساختمان سلولي يا غشاء سلولي باعث مي‌شود که يون‌ها از غشاء سلولي عبور كنند. در داخل ساختمان غشاء مولكول‌هايي وجود دارد به نام حامل يا ناقل كه در جذب يون‌ها دخالت دارند. و هم‌چنين يون كلسيم در ساختمان غشاء سلولي وجود دارد كه باعث مي‌شود غشاء سلولي خاصيت نفوذ پذيري انتخابي خودش را حفظ کند. مکانيسم‌هاي جذب يون - جذب فعال Active - جذب غيرفعال Passive جذب فعال نياز به انرژي دارد ولي جذب غير فعال يا اصطلاحاً جذب فيزيکي مستقيماً نياز به مصرف انرژي ندارد. منبع انرژي براي جذب عناصر غذايي بطور کلي منبع تامين انرژي در گياهATP است . ATP در حقيقت کار ذخيره و انتقال انرژي را بعهده دارد. ATP يا آدنوزين‌تري‌فسفات طي عمل فتوسنتز و تنفس در گياه توليد مي‌شود. در جاهايي که نياز به مصرف انرژي است ATP توسط آنزيمي بنام ATP آز شکسته و تجزيه مي‌شود و انرژي خود را براي عمل جذب آزاد مي‌کند. يون‌ها در هنگام عمل جذب بر روي هم اثر متقابل يا برهم کنش دارند. به عبارت ديگر جذب يک يون در جذب يک يون ديگر دخالت دارد و تداخل ايجاد مي‌كند. برهم کنش يا اثر متقابل ممکن است مثبت يا منفي باشد. بَرهَم ‌کُنش مثبت يا اصطلاحاً Synergism به حالتي گفته مي‌شود که جذب يک يون باعث افزايش جذب يون ديگر ‌شود. بعنوان مثال بين ازت و فسفر حالت برهم کنش مثبت وجود دارد، يعني جذب ازت باعث مي‌شود که جذب فسفر توسط گياه افزايش پيدا کند. بَرهَم ‌کُنش منفي را اصطلاحاً َAntagonism یا حالت ضديت مي‌گويند. منظور از برهم کنش منفي اينست که جذب يک يون باعث کاهش جذب يون ديگر در گياه مي‌شود. بعنوان مثال مصرف زياد کود فسفر باعث کاهش جذب عناصري مثال روي ، آهن و منگنز توسط گياه مي‌شود. بين روي و فسفر ، آهن و روي و همچنين بين پتاسيم و کلسيم ، پتاسيم و منيزيم برهم کنش منفي وجود دارد که اين مسئله مهمي در عمل جذب است. بدليل آنکه يون‌ها در عمل جذب داراي برهم کنش هستند، نسبت بين يون‌ها در خاک به طريقي بايد حفظ شود. به عبارت ديگر يك ماده غذايي زياد مصرف نشود چرا که باعث ايجاد مشکل و تداخل در جذب ساير عناصر غذايي مي‌شود. پس عناصر بايد بشکل قابل جذب وجود داشته و بين آن‌ها هم يک نسبت مناسبي برقرار باشد تا گياه بتواند تمامي عناصر غذايي مورد نياز خود را به مقدار کافي جذب کند. ✅ توصیه مهم: در بیشتر موارد،با استفاده از کودهای شیمیایی و افزودن یک عنصر به مقدار زیاد تاثیر منفی در جذب دیگر عناصر ایجاد می شود. @razi_soilengineer🆔

‍ ⚠️🔴 فروش خاک ، عجایب هفت هزار گانه! دیرین دیرین این قسمت : ‼️ خاک کشور را به چه قیمتی می فروشیم؟ ‼️ @razi_soilengineer🆔

تصویری زیبا از soil 👆🏻👆🏻👆🏻 @razi_soilengineer🆔

#توجه ✔ استفاده از کود دامی تازه ممنوع @razi_soilengineer🆔

توصیه های عمومی مصرف کودهای شیمیایی @razi_soilengineer🆔

🔴تفاوت اسید هیومیک و اسید فولویک هیومیک اسید و فولویک اسید در نتیجه فعالیت میکروارگانیسم‌های مفید خاک بر روی بقایای گیاهی در شرایط هوازی بوجود می‌آیند. فولویک اسید طبیعی به رنگ طلایی است، وزن مولکولی کمتر… و فعالیت بیولوژیک بالاتری دارد، فولویک اسید اغلب به عنوان حامل بیش از ۷۰ عنصر معدنی و قسمتی از کمپلکس مولکولی عناصر کم مصرف می‌باشد، فولویک اسید در ترکیب با آب دارای وزن مولکولی پایینی است و به شکل ۱۰۰% خالص جذب سلول زنده می‌شود در نتیجه گیاه قادر است مقدار زیادی از فولویک اسید را جذب و در ساختمان خود نگه دارد. وجود فولویک اسید سبب میشود که حلالیت مواد نامحلول آبی حداقل ۲۰ برابر بیشتر از زمانی شود که آب به تنهایی باشد و علت آن کاهش کشش سطحی آب در حضور فولویک اسید و در نتیجه افزایش نفوذ مولکول‌های آلی از غشاء سلولی است. همانطور که گفته شد اسید فولویک با وزن مولکولی پایین و گروه‌های عاملی (COOH ,OH ,C=O) بیشتر روی حمل و نقل عناصر غذایی و به خصوص ریز مغذی‌ها تاثیر دارد در حالی که هیومیک اسید دارای رنگ مشکی یا قهوه ای تیره است و با وزن ملکولی بالاتر بیشتر روی و تعداد گروه‌های عاملی (کربوکسیل ،هیدروکسیل، فنولیک) و مقدار پلیمریزاسیون آنها می‌باشد به علاوه هیومیک اسید در مواد قلیایی محلول و در آب و اسید نامحلول است در حالیکه فولویک اسید در آب، مواد قلیا و اسید محلول می‌باشد. @razi_soilengineer🆔

♻️ تبدیل نمکها♻️ اضافه کردن ژیپس به خاک سبب تبدیل کربناتها و بی‌کربنات سدیم به سولفات می‌شود. برای این کار معمولا چندین تن در هکتار ژیپس لازم بوده T برای تسریع واکنشهای مربوط می‌بایست خاک به حالت مرطوب نگهداری شود و ژیپس با خاک مخلوط شود. واکنش سولفات کلسیم با کربنات سدیم و سدیم قابل تعویض طبق فرمولهای زیر صورت می‌گیرد: اضافه نمودن گوگرد نیز سبب اصلاح این خاک می‌شود. گوگرد پس از اکسیده شدن تبدیل به اسید سولفوریک شده ، این اسید نه تنها نمکهای کربنات را به سولفات تبدیل می‌کند، بلکه با کاهش PH از شدت قلیائیت خاک می‌کاهد. @razi_soilengineer🆔

🔴 اصلاح و اداره خاکهای شور و قلیایی در دو روش اول ، هدف ، دفع نمکها و یا تغییر و تبدیل آنها است، در حالی‌که در روش سوم ، نحوه اداره خاک و عملیات کشاورزی را طوری تنظیم می‌کنند که نمک بطور یکنواخت در تمام خاک پخش شده ، از تمرکز غلظت زیاد نمک در یک نقطه جلوگیری شود. ✍ دفع نمک معمول‌ترین راههای خروج نمک از خاک دو نوع است: زهکشی زیرزمینی و شستشوی خاک. بکار بردن این دو طریق تواما ، یعنی شستشوی خاک پس از گذاردن زهکشها در آن ، موثرترین و رضایت‌بخش‌ترین وسیله برای دفع نمک از خاک است. نمکهایی که از طریق بارندگی یا آبیاری وارد محلول خاک می‌شوند، از طریق زهکشها خارج می‌گردند. اصلاح خاکهای شور و قلیایی موقعی موثر است که آب بکار رفته دارای نمک زیاد ، ولی سدیم کم باشد، زیرا استفاده از آبهای کم‌نمک ، ممکن است به‌علت دفع نمکهای خنثی مساله قلیائیت را حادتر نماید. خروج نمکهای خنثی ، درصد سدیم قابل تعویض را در خاک بیشتر نموده ، در نتیجه باعث افزایش غلظت یون -OH در محلول خاک می‌شود. این پدیده نامطلوب را می‌توان با تبدیل کربناتها و بی‌کربنات سدیم به سولفات سدیم دفع کرد. این امر را می‌توان با اضافه کردن سولفات کلسیم یا ژیپس به خاک قبل از شستشو انجام داد. @razi_soilengineer🆔

🔴 غلبه بر شوری خاک خاکی که مقدار نمک آن به حدّی است که برای گیاه مضر باشد، خاک شور نامیده می‌شود. در خاک شور ریشة، گیاه به سختی می‌تواند آب مورد نیاز خود را از خاک جذب کند. در خاک‌های شور، رشد گیاه به خاطر کم‌آبی (هر چند که خاک به اندازة کافی مرطوب باشد) کم شده و متوقّف می‌گردد. شوری خاک را می‌توان توسط آبیاری سنگین با آب شیرین کاهش داد. بهتر است در زمان آیش و یا زمانی که گیاه در حالت خواب به سر می‌برد با آبیاری سنگین، نمک‌های موجود در خاک سطحی را از دسترس ریشه‌ها دور کرد. با اینکه حلالّیت املاح در فصول گرم سال بیشتر می‌باشد، ولی بهتر است که عمل آبشویی در فصل زمستان صورت گیرد (به دلیل محدود بودن آب در فصل تابستان و همچنین تبخیر کم و نبودن اراضی زیرکشت گیاهان در فصل زمستان بهتر است در زمان آیش و یا زمانی که گیاه در حالت خواب به سر می‌برد با آبیاری سنگین، نمک‌های موجود در خاک سطحی را از دسترس ریشه‌ها دور کرد. با اینکه حلالّیت املاح در فصول گرم سال بیشتر می‌باشد، ولی بهتر است که عمل آبشویی در فصل زمستان صورت گیرد (به دلیل محدود بودن آب در فصل تابستان و همچنین تبخیر کم و نبودن اراضی زیرکشت گیاهان در فصل زمستان @razi_soilengineer🆔

💢ریزوسفر💢 ریزوسفر به منطقه ای خاص از خاک اطراف ریشه های زنده گیاه اطلاق می گردد. این منطقه آمیخته ای از ذرات جامد خاک و جوامع فعال میکروبی می باشد. این محدوده از خاک محیطی غنی از عناصر غذایی است که متاثر از فعالیت سیستم ریشه ای گیاه می باشد، لذا جوامع میکروبی این منطقه نیز از نظر کمی و کیفی با جوامع میکروبی خاک غیر ریزوسفری تفاوت بسیار زیادی دارند. باکتری های منطقه ریزوسفر را اصطلاحا ریزوباکتری (Rhizobacteria) می نامند. ریزوباکتری ها میتوانند بر رشد گیاه اثرات مثبت یا منفی داشته باشند. انواع ریزوباکتری که بر روی رشد و عملکرد گیاه اثرات منفی دارند، به عنوان ریزوباکتری های زیان آور (Deleterious Rhizobacteria : DRB) معرفی شده اند. بسیاری از این باکتری ها متعلق به جنسهای دسولفوویبریو، آگروباکتریوم، اروینیا، سودوموناس، انتروباکتر و کروموباکتر هستند. اثرات زیان بار این گروه  از باکتری ها در نتیجه تجمع متابولیتهایی از جمله اسیدهای آلیفاتیک، اسیدهای فنولیک، اسیدهای سولفوریک و نیز عمدتا هیدروسیانیک اسید می باشد. متقابلا انواعی که موجب افزایش رشد گیاه و عملکرد محصولات مهم زراعی می شوند اصطلاحا ریزوباکتری های محرک رشد گیاهیا Plant Growth Promoting Rhizobacteria : PGPRنامیده شده اند. این باکتری ها قادرند تا از طریق مکانیسم های مختلف اثرات مختلفی را بر گیاه اعمال نمایند. در میان باکتری های یاد شده، برخی بطور مستقیم موجب تحریک رشد گیاه می شوند. آنها این عمل را از طریق تولید و ترشح تنظیم کننده های رشد Plant Growth Regulators : PGPRs مثل اکسین ها، جیبرلین ها و سیتوکینین ها و یا از طریق فراهم نمودن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه از جمله فسفر و یا نیتروژن انجام می دهند. برخی دیگر از انواع PGPR بطور ضمنی و یا تنها مکانیسم های غیر مستقیم بر رشد گیاه اثر می گذارند. اثرات غیر مستقیم عمدتا بصورت کنترل بیولوژیک تعیین بازدارندگی از رشد باکتری ها، قارچ ها و نماتدهای پاتوژن است. این انواع اصطلاحا به عنوان عوامل «بیوکنترل» نیز نامیده می شوند. مکانیسم های کنترل شامل رقابت برای کلنیزاسیون و اشغال فضاهای مناسب در روی سیستم ریشه ای گیاه و یا رقابت برای استفاده از عناصر غذایی، همچنین روابط آنتی بیوز، ترشح هیدروژن سیانیدHCN و دیگر ترکیبات فراری از این نوع، ترشح آنزیم های لیز کننده همچون کیتینازها و گلونازها و نهایتا افزایش مقاومت سیستمیک گیاه می باشد. @razi_soilengineer🆔

دستور العمل نمونه برداری از خاک👆🏻👆🏻 @razi_soilengineer🆔

🔴 تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک🔴 6⃣ پویایی ماده آلی خاک ماده آلی خاک عبارت از ماده مرده گیاهی، جانوری و فراورده های تجزیه و تبدیل آنها در داخل و سطح خاک معدنی است. ماده آلی که در خاک در معرض تجزیه میکروبی قرار می گیرد از منابع مختلف حاصل می‌شود. تجزیه ماده آلی، انرژی لازم برای رشد میکروارگانیسم ها را فراهم کرده و کربن مورد نیاز برای تولید مواد سلولی جدید را تامین می کند. در شرایط هوازی، غالبا 60-80 درصد کربن مواد اولیه به صورت CO2 آزاد شده یا در فراورده های زاید تجمع می یابد. مقدار 20-40 درصد باقیمانده مواد آلی در ساخت بیوماس میکروبی مصرف می شود. قارچها در تولید بیوماس خود بیشتر از مواد تبدیل شده و کمتر از باکتری ها استفاده می کنند. در طول یک سال2-5 درصد ماده آلی خاک می تواند معدنی شود. ماده آلی خاک نه تنها به عنوان ماده غذایی میکرو ارگانیسم ها عمل می کند بلکه در تشکیل و پایداری خاکدانه های حاصل از رسهای معدنی و کلوئیدهای بی شکل نیز اهمیت زیادی دارد. ماده آلی موجود در خاکدانه های درشت (بیش از 250 میکرومتر) راحت تر از خاکدانه‌های ریز تجزیه می گردند. مواد هومیک میکروارگانیسم ها و آنزیم های خاک را جذب کرده و از تجزیه سریع آنها جلوگیری می کنند. @razi_soilengineer🆔

🔴 تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک🔴 5⃣ مقدار مواد آلی در رابطه با بافت خاک بطور کلی رابطه ای بین مقدار رس خاک و مقدار مواد آلی آن وجود دارد و دلیل این امر ذخیره غذایی و آب در این گونه خاکهاست. در نتیجه تولید و تجمع مواد آلی به مقدار بیشتری در خاکهای ریزبافت صورت می گیرد. از طرفی آنزیم ها جذب مینرالهای رسی گردیده و بدین وسیله به صورت غیرفعال درمی آیند و آن دسته از مواد آلی که جذب رسها می گردند نیز در برابر عمل میکروارگانیسمها مقاوم گردیده و به سختی تجزیه می شوند. همراه با افزایش مقدار مواد آلی در خاک مقدار ازت و فسفر نیز که از اجزای مهم تشکیل دهنده این مواد می باشند ازدیاد حاصل می نمایند. @razi_soilengineer🆔

🔴تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک🔴4⃣ در خاکهای طبیعی مقدار مواد آلی تقریبا ثابت می باشد در حالی که در خاک کشت شده وضعیت متفاوت است. در خاک کشت شده مقدار عناصر غذایی به علت اضافه شدن بقایای گیاهی، کودهای سبز یا سایر مواد کربنه غنی از انرژی متغیر بوده و مواد اضافه شده یه خاک جمعیت قارچها را افزایش می دهد. در مراتع و در خاک کشت شده با گیاهان یکساله، زمانی که پوشش گیاهی از بین می رود و کاه و کلش به خاک اضافه می شوند جمعیت قارچی افزایش می یابد. @razi_soilengineer🆔

🔴تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک 🔴3⃣ تاثیر مواد آلی بر بیولوژی خاک فراوانی موریانه ها و کرمهای خاکی به طور مشخص تحت تاثیر عملیات مالچ پاشی قرار می گیرد ولی فراوانی میلی‌پدها با همان تیمارهای قبلی بدون تغییر باقی می ماند. استفاده از خاک اره کاج به عنوان مالچ، سبب کاهش جمعیت نماتودها شده ولی همین تیمار تعداد بندپایان کوچک (سوسکها و عنکبوتها) را افزایش می‌دهد. بنابراین تاثیر تیمار مالچ بیشتر از تاثیر کشت است. در اجتماع نماتدها، فراوانی انواع باکتری خوار تحت تاثیر کیفیت لاشبرگها قرار می گیرد در حالی که کمیت لاشبرگها می تواند برای انواع نماتدهای قارچ خوار اهمیت بیشتری داشته باشد. انتخاب مناسب ترین گونه های گیاهی برای افزایش فراوانی بندپایان کوچک در خاک بستگی به تعامل پیچیده بین کیفیت بقایا و مدت زمان ماندگاری ماده آلی در خاک دارد. @razi_soilengineer🆔

🔴 تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک🔴2⃣ کودهای آلی استفاده از فضولات دامی در بسیاری از نظام های کشت و صرف نظر از نحوه کوددهی به اشکال جامد (کود دامی) یا مایع (پیشاب) آن رایج می باشد. دیگر مواد آلی همچون لجن فاضلاب، پسماندهای صنایع غذایی و کمپوست انواع مواد آلی نیز بر حسب دسترسی، به خاک اضافه می گردند. بر خلاف کودهای شیمیایی مصرف مواد آلی سبب افزایش مستقیم و قابل توجه فعالیت میکروبی خاک می شود. کودهای آلی ضمن افزودن همزمان کربن، نیتروژن و دیگر عناصر غذایی، نیازهای جمعیت میکروبی را به دیگر عناصر غیر از کربن نیز برطرف می کنند. آزادسازی مداوم عناصر غذایی از مواد آلی که به کندی در حال تجزیه می باشند باعث حفظ طولانی مدت جمعیت میکروبی خاک در مقایسه با مصرف کودهای شیمیایی می گردد. به عنوان مثال در آزمایش Broadbalk در مقایسه با مصرف کودهای شیمیایی، استفاده از کود حیوانی سبب حفظ جمعیت بالایی از نیترات سازها در خاک شد. @razi_soilengineer🆔

🔴تاثیر مواد آلی بر خصوصیات خاک🔴1⃣ مواد آلی نقش مهمی را در خاک ایفا می نمایند و از آنجایی که از بقایای گیاهی مشتق می گردند،لذا حاوی کلیه عناصر غذایی مورد نیاز نباتات می باشند، مواد آلی در ساختمان خاک نیز موثر بوده و شرایط فیزیکی خاک را بهبود می بخشند. جانوران خاک نیز از مواد آلی تغذیه نموده و از طریق مخلوط کردن خاک و ایجاد مجاری و حفرات باعث بهبود شرایط فیزیکی آن می گردند. با توجه به اهمیت مواد آلی می باید تدابیری در امر اداره و بهره برداری از آن و در نتیجه حاصلخیزی و باروری خاک ایجاد گردد. توجه به این نکات نقش و ارزش مواد آلی را در خاک آشکارتر می سازد. @razi_soilengineer🆔

اثرات سوزاندن بقایای موجودرمزرعه @razi_soilengineer🆔

🌷🌷🌷معرفی عناصر خاک🌷🌷🌷 ✅آهن (Iron) براي ساخته شدن كلروفيل اساسي ترين ماده براي انجام عمل فتوسنتز در گياه لازم است علائم کمبود آهن علائم روي برگهاي بسيار جوان انتهايي بوته ظاهر مي شودجوانترين برگهاي باز شده به رنگ زرد-سبز و يا زرد در آمده اما رگبرگ ها سبز باقي مي ماند. توقف رشد شاخسارها و جوانه انتهايي  ایجاد حالت نكروزه و پوسيدگي بر روي برگها  از علل بروز كمبود آهن تنها ميزان كم اين عنصر در خاك نمي باشد بلكه بالا بودن پ هاش در محيط ريشه، يا بالا بودن غلظت منگنز، شرايط تهويه نامناسب (غرقاب شدن) ،پايين بودن دماي بستر كشت، سنگينی بافت خاك و مرگ ريشه ها مي تواند باعث ظهور علائم مشابه كمبود آهن شود. در اين مواقع معمولاً با افزايش اكسيژن محيط ريشه، بهبود وضعيت ساختمان و بافت خاك ،مناسب كردن آبياري و هوادهي در محلول غذايي يا محيط ريشه و از همه مهمتر بهبود وضعيت تعرق و تنفس گياه باعث حل مشكل ميگردند... مسموميت آهن  بالا بودن غلظت آهن در خاك، خود را به شكل كمبود منگنز   آشکار مي نمايد اصلاح كمبود آهن اضافه كردن نمكهاي معدني آهن مثل سولفات آهن به خاک اضافه كردن كلات آهن با بنيان EDDHA در خاک های قلیایی  اضافه كردن بنيان EDTA آهن نيز در محيط هاي بدون خاك محلول پاشي هاي مکرر بايستي خودداري  شود چرا كه نمكها در روي برگ تجمع يافته و ايجاد سميت مي کند. بهترين راه حل افزايش و تسهيل شرايط جذب و كاهش خطر سوختگي نمك مي باشد. @razi_soilengineer🆔