کانال لُغَةُ القُرآنِ (دکتر همّت دادرس)

آخرین درس آموزش زبان عربی در ۶۰ روز 👇

🍀دانش آموزان عزیزم توجه کنید به نقش ( مَعَ ) در داخل جمله :🍀 الف: مفعول فیه می باشد زمانی که ۱- متصل به ضمیر باشد (معه . معهما ... .)ذهبَ محمدٌ معَکم ۲-بعدش اسم بیاید. (آن اسم هم وآن ضمیر هر دو مضاف الیه خواهد بود) ذهب محمدٌ معَ المعلمِ ب: حال خواهد بود اگر بصورت معاً باشد ذهبَ محمدٌوعلیٌ معاً https://telegram.me/d5821

مباحثی پیرامون مبتدای وصفی (سطح 👈دانشگاهی ) اگر اسم مشتق (اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبهه، افعل تفضیل و اسم منسوب) بعد از نفی یا استفهام قرار گیرد و اسم ظاهر یا ضمیر بارز را رفع دهد. این اسم مشتق را مبتدای وصفی و فاعل آن را جانشین خبر می گیریم. (در مورد اسم مفعول، نایب فاعل را) https://telegram.me/d5821 این اسم مشتق و اسم بعد آن ممکن است سه حالت زیر را داشته باشد: هر دو مفرد: أ قائمٌ زیدٌ؟ یا أ قائمٌ أنت؟     در این مورد دو گونه ترکیب داریم.     1. اسم دوم (زید و انت) را مبتدا می گیریم و مشتق را خبر (مبتدا و خبر عادی).     2. مشتق را مبتدای وصفی و اسم بعدی را فاعل و سدّ مسدّ (جانشین) خبر. هر دو تثنیه یا جمع: أ قائمان الزیدان؟ أ قائمون الزیدون؟ أ قائمان انتما؟ أ قائمون أنتم؟ در این صورت فقط یک گونه ترکیب داریم. اسم دوم مبتدا و صفت، خبر است. چون در این ماردد اسم مشتق نمی تواند در اسم ظاهر عمل کند. مشتق مفرد و اسم بعدی (مفرد، مورد اول که گذشت) تثنیه یا جمع: أ قائمٌ الزیدان؟ أ قائمٌ الزیدون؟ أ قائمٌ أنتما؟ أ قائمٌ أنتم؟ در این صورت هم فقط یک ترکیب داریم. اسم مشتق، مبتدای وصفی و اسم بعدی، فاعل و سد مسد خبر است. اسم بعدی را نمی توانیم مبتدا بگیریم، چون در این صورت اگر مشتق را خبر بگیریم با مبتدا همخوانی نخواهد داشت. https://telegram.me/d5821

موارد  حذف وجوبی خبر سطح 👈 دانشگاهی هر گاه پس از خبر چیزی بیاید که جانشین  خبر شود در این صورت حذف خبر واجب است و این اتّفاق در شش مورد رخ می دهد . 1-هر گاه جواب قسم صریح ، جانشین خبر شده باشد مثل : « لَعَمرُکَ لأقومنَّ » [ به جانت قسم بر خواهم خواست ] که در اصل چنین بوده است :« لَعَمرُکَ قَسَمی لَأقومنّ »( که در اینجا « لأقومنّ » یعنی جواب قسم جانشین خبر یعنی  «قَسَمی» شده است .)قسم صریح : آن است که فقط برای قسم به کار می رود نه برای چیز دیگر . بنابر این اگر قسم غیر صریح باشد در این صورت جایز است که خبر را باقی گذاشته و یا حذف کنیم مثل:« عَهدُ اللهِ لأفعلنّ کذا» [ عهد خدا بر ذمه من است که فلان کار را انجام دهم ] که در اصل « عهدُ اللهِ  علیَّ  لَأَفعَلَنّ »    بوده است. ( و « عهد الله » قسم غیر صریح است .) 2-هر گاه جواب « لولا »جانشین خبر شده باشد مثل : « لولا العدلُ لَفَسَدَتْ الرعیةُ » [اگر عدل نبود توده مردم نابود می شدند .] که در اصل : «لولا العدلُ مَوجودٌ لَفَسَدَت الرعیةُ »بوده است(که در اینجا «لفسدت الرعیةُ» یعنی جواب« لولا »  جانشین « موجودٌ » که خبر واقعی جمله می باشد ، شده است . 3-هر گاه ظرف یا جار و مجرور ، جانشین خبر شده باشد به شرطی که بر وجود مطلق دلالت کند مثل : « الأمیرُ عندکَ »  که  در اصل  « الأمیرُ موجودٌ عندک » بوده است و « عندک » (ظرف) ، جانشین خبر یعنی  « موجودٌ » شده است . https://telegram.me/d5821 و مثل : « الأمیرُ فی الدّارِ »که در اصل« الأمیرٌ یکونُ فی الدّار »بوده است و «فی الدار»(جار و مجرور)، جانشین خبر یعنی « یکون » شده است و در این صورت حذف مُتَعَلّق ظرف یا جار و مجرور که خبر واقعی می باشد واجب است . 4-هرگاه «حالی»که از نظر معنایی هیچ گاه صلاحیّت خبر واقع شدن را ندارد(و نمی تواند مثل خبر،معنای جمله را کامل کند)به جای خبر بیاید ، مثل:«ضرْْبی العبدَحاصلٌ مسیئاً » یا « ضرْبی العبد حاصلٌ و هو مسیءٌ » [بنده را در حالی که گناهکار است می زنم ]  که در اینجا «حاصلٌ » خبر است و وجوباً حذف شده است .https://telegram.me/d5821

موارد حذف وجوبی مبتدا🍀 سطح 👈 دانشگاهی https://telegram.me/d5821 در پنج مورد واجب است مبتدا حذف شود: 1-هر گاه جواب قسم ، جانشین مبتدا شده باشد مثل : « فی ذمّتی لأفعلنّ کذا » [قسم می خورم که فلان کار را انجام دهم ]، که در اصل چنین بوده است :« فی ذمّتی یمینٌ لأفعلنّ کذا »(در اینجا« فی ذمتی یمینٌ »جمله ی قسم بوده است که مبتدای آن « یمین »حذف و جواب قسم یعنی « لأفعلنّ کذا »جانشین « یمین » شده است ) 2-هر گاه خبر ، مصدر بوده و بجای لفظ مبتدا آمده و جانشین مبتدا شده باشد ، مثل: «صَبرٌ جمیلٌ » که در اصل چنین بوده است : « صبری صبرٌ جمیلٌ. » 3-هر گاه مستثنی ، یعنی کلمه بعد از لا سیّما مرفوع باشد ، مثل : « أکرِمْ  العلماءَ و لا سیّما زیدٌ » [علماء را اکرام کن مخصوصا زید را ] که در اصل چنین بوده است « أکرمْ  العلماءَ لا سیّما    هوَ  زیدٌ  »                                           ما در« لا سیّما » اسم موصول یا اسم نکره ای است که جمله ی پس از آن ، جمله ی صله یا جمله ی وصفیه است ودر اصل چنین می باشد :« لا سِیّ الذی هو زیدٌ » یا « لا سِیّ شیءٍ هو زیدٌ  »   و  « سیّ » به معنای « مثل » می باشد و چنانچه در بالا دیدیم « زید » خبر برای مبتدای محذوف یعنی « هو » می باشد. 4-هر گاه در باب نعمَ  و بئسَ قائل  شویم  به  اینکه اسم مخصوص مدح  یا ذمّ ،خبر است در این صورت مبتدای آن حذف شده است،مثل: نعمَ الرجلُ زیدٌ »[چه خوب مردی است زید ]  که در اصل چنین بوده است : https://telegram.me/d5821 « نعم الرجلُ  هوَ  زیدٌ  » ، اما اگر قائل شویم که اسم مخصوص مدح یا ذمّ ،  مبتدای مؤخَّر است       فاعل     مبتدا   خبر دراین صورت حذف مبتدا در کار نخواهد بود(و ترکیب چنین خواهد شد:«نعمَ الرجلُ زیدٌ») 5-هر گاه خبر ، نعت مقطوع باشد ، ( نعت مقطوع همان صفتی است که از تبعیت با موصوف خود در إعراب دست برداشته و بنا بر خبر بودن برای مبتدای واجب الحذف ، مرفوع شده است ) و نعت مقطوع یا به منظور مدح است مثل: « الحمدُ للهِ الکریم »که در اصل « الحمدُ للهِ هو الکریمُ » بوده ، یا به منظور ذمّ است مثل : أعوذُ باللهِ من الشیطان الرجیمُ » که در اصل « اعوذُ باللهِ من الشیطانِ هو الرجیمُ » بوده است که هو مبتدا ، و الرجیم خبر می باشد . یا به منظور ترحم است  مثل : « مررتُ بالرجل المسکینُ » که در اصل « مررتُ بالرجلِ هو المسکینُ » بوده است . https://telegram.me/d5821 موارد حذف جوازی مبتدا🍀 هرگاه نشانه و قرینه ای در کلام باشد که به وسیله ی آن مبتدا مشخص و معیّن شود ، جایز است مبتدا حذف شود  مثل : «کیفَ حالُکَ ؟» پاسخ می دهیم :«جیّدٌ» که در اصل بوده است : « حالی جیّدٌ » یا مثل: « مَن عَمِلَ صالحاً فَلِنَفسِهِ » [هر کس کار شایسته ای انجام دهد ، نتیجه اش برای خودش است.] که دراصل بوده : «مَن عَمِلَ صالحاً فَعملُهُ  لِنَفسِهِ.» https://telegram.me/d5821                                 

سوال👇👇 عیّن الحال: ۱- یا ولدی! لاتَتحدَّثْ مُتکبّراً. ۲- لماذا صَدیقی یَحسبنی مُتکبّراً؟ ۳- ماکان اولاده الصالحون مُتکبّرین. ۴- وجدنا بین الحاضرین مُتکبّرین. 🔑🔑پاسخ: 🔑گزینه ۱ درست است. ✍حال بخش زاید جمله است و اگر آن را حذف کنیم ارکان جمله ناقص نمی شود. 🌹ترجمه گزینه: ای فرزندم! متکبرانه سخن نگو. 🌻در گزینه دوم متکبرا مفعول دوم است. یحسب از فعل های دو مفعولی است. اگر متکبرا را در این جمله حذف کنیم معنی و ارکان جمله ناقص می ماند. ترجمه: برای چه دوستم مرا متکبر می پندارد؟ 🤔فعل های دوفعولی؟! (حسب ، جعل ، رزق ، ألبس، آتی ، أعطی و..) 🌻 گزینه ۳ متکبرین خبر کان است و منصوب با یاء شده است. ✍در این گزینه الصالحون صفت و مرفوع با واو به تبعیت از اولاد(اسم کان) است. 🌻در گزینه ۴ متکبرین مفعولٌ به می باشد. https://telegram.me/d5821

نکته بسیار مهم در مورد "حال" بعضی از نقش هایی که ممکن است در جمله با حال اشتباه بگیریم!.👇👇 1⃣👈خبر فعل ناقصه (کان،لیس،صار،أصبح،..) 2⃣👈مفعول دوم فعل دو مفعولی (حسب،جعل،رزق،آتی،أعطی،..) 3⃣👈مفعول برای فعل متعدی (وجد،أکل،رأي،...) 4⃣👈صفت برای موصوف ✍صفت و موصوف هر دو باید از نظر شناخت(معرفه،نکره) با هم مطابقت کنند، در صورتی که در "حال"، ذوالحال حتما باید معرفه بوده و حال نکره باشد. پس دانش آموزان دقت داشته باشید 👇👇 📢با دیدن فعل دو مفعولی، فعل ناقصه،فعل متعدی و صفت، در گزینه های تست، در "حال" بودن آن شک کنید. ✍✍بهترین راه برای برای تشخیص این است که "حال" را میتوان از جمله حذف کرد و جمله از نظر معنایی آسیبی نبیند. مثال: حال👇👇👇 ✍رأیت صدیقي ضاحکاً دوستم را دیدم👈کامل دوستم را خندان دیدم👈کامل پس با حذف "حال" ضربه ای به جمله وارد نمی شود.! --------------------- فعل ناقصه👇👇👇 ✍کان عليٌ ضاحکاً (علی بود-علی چی بود؟)👈ناقص (علی خندان بود)👈کامل پس "ضاحکاً" را نمیتوان از جمله حذف کرد چون معنای جمله به هم میریزد و ناقص می شود. ---------------------- فعل دو مفعولی👇👇👇 ✍اللهم اجعل أولادي صادقین. خدایا فرزندانم را قرار بده! چی قرار بده!؟👈ناقص خدایا فرزندانم را صادق قرار بده👈کامل ------------------------ مفعول فعل متعدی👇 رأیت في المدرسة معلّماً! در مدرسه دیدم!! چی دیدم؟!👈ناقص در مدرسه معلمی را دیدم👈کامل باتشکر از استاد دُرّاني" https://telegram.me/d5821

چند نکته پیرامون نحوه تشخیص مذکر و مونث بودن یک اسم ۱-ازطريق اسم اشاره مي توان فهميدكه مشاراليه (مذكريــامؤنث) است .تلک الدار ۲-ازطريق صفت مي توان فهميدكه موصوف (مذكريــامؤنث)است. ياأيَّتُها النفسُ المطمئنّة. ۳-ازطريق حال مي توان فهميدكه ذوالحال (مــذكريـامؤنث)است.  جاء العلامةُ مسرعاً. ۴-ازطريق ضميرمي توان فهميدكه مرجعش (مذكريـــامونث)است. مَن حَفَرَ بئراًلأخيه وَقَعَ فيها https://telegram.me/d5821