کانال لُغَةُ القُرآنِ (دکتر همّت دادرس)

با سلام . ⭕️برای "حول" و "قوّة" در عبارت «لا حول و لا قوّة إلّا بالله» از نظر اعراب و بناء پنج صورت جایز است که ذکر می‌شود: 1. مبنی بر فتح بودن هر دو اسم؛ (لا حولَ و لا قوّةَ إلّا بالله) در این صورت، هر دو "لا"، "لا"ی نفی جنس بوده و "حول" و "قوّة" دو اسم­ "لا"ی نفی جنس و مبنی بر علامت نصب (فتحه) هستند.  2. مبنی بر فتح بودن اسم اول و منصوب بودن اسم دوم؛ (لا حولَ و لا قوّةً...) در این صورت، "لا"ی اول، "لا"ی نفی جنس بوده و اسم آن (حولَ) مبنی بر علامت نصب (فتحه) است و "لا"ی دوم زائده بوده و اسم بعد از آن (قوّةً) منصوب و بر محلّ اسم اوّل (حولَ) عطف شده است.  3. مبنی بر فتح بودن اسم اول و مرفوع بودن اسم دوم؛ (لا حولَ و لا قوّةٌ...) در این صورت، "لا"ی اول، "لا"ی نفی جنس بوده و اسم آن (حولَ) مبنی بر فتح است و برای "لا"ی دوم و علت رفع اسم بعد از آن (قوّةُ) سه وجه جایز است: الف. "لا"ی دوم زائد بوده و اسم دوم (قوّةٌ) بر محل "لا"ی اول و اسم آن (حول) عطف شده باشد، زیرا این دو ("لا" به همراه اسم خود) به سبب مبتدا بودن در جایگاه رفع هستند. ب. "لا"ی دوم شبیه به "لیس" بوده و مانند "لیس" عمل کرده باشد. ج. عمل "لا"ی دوم باطل شده و اسم بعد از آن (قوّةٌ) به سبب مبتدا بودن مرفوع باشد. 4. مرفوع بودن هر دو اسم، (لا حولٌ و لا قوّةٌ...) در این صورت به سبب تکرار "لا" دو احتمال وجود دارد: الف. عمل هر دو "لا" باطل شده باشد؛ از این رو دو اسم (حولٌ و قوّةٌ) مبتدا هستند. ب. هر دو "لا" شبیه به لیس بوده و "حول" و "قوّة" اسم "لا"ی شبیه به "لیس" هستند. 5. مرفوع بودن اسم اول و مبنی بر فتح بودن اسم دوم؛ (لا حولٌ و لا قوّةَ) در این صورت "لا"ی دوم، "لا"ی نفی جنس بوده و "قوّةَ" اسم آن و مبنی بر فتح است و در مورد "لا"ی اول دو احتمال وجود دارد: الف. عمل "لا"ی اول باطل شده و اسم بعد از آن (حولٌ) مبتدا است. ب. "لا"ی اول، "لا"ی شبیه به "لیس" بوده و اسم بعد از آن (حولٌ) مرفوع به "لا" است ✴️کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg

اعراب« کیف»  «کیف» گاهی خبر برای مبتدا واقع می‌شود که در این صورت محلاً مرفوع می‌باشد؛ مانند «کیف أنت». و گاهی خبر برای افعال ناقصه واقع می‌شود که در این صورت محلاً منصوب می‌باشد؛ مانند «کیف کنت». و گاهی مفعول دوم برای «افعال قلوب» و یا مفعول سوم برای «اعلمت» و هم نظیرانش واقع می‌شود که در این صورت نیز محلاً منصوب می‌باشد؛ مانند «کیف ظننت أخاک». و «کیف أعلمت فرسک». گاهی نیز بر حرف جر «باء» داخل می‌شود که در این هنگام حرف جر زائد بوده و کیف به عنوان خبر مقدم برای مبتدای مؤخر، محلاً مرفوع می‌باشد؛ مانند «کیف بخالد». گاهی نیز مفعول مطلق می‌باشد که محلاً منصوب می‌باشد. مانند کلام پروردگار متعال در آیه: «أَ لَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحابِ الْفِیلِ»  و گاهی نیز حال واقع می‌شود؛ مانند: «کیف مضى أخوک» أی على أیّ حال مضى أخوک. قاعده: هر گاه بعد از «کیف» فعل تام واقع شود «کیف» از نظر ترکیب، حال می‌باشد و هر گاه بعد از «کیف» اسم یا فعل ناقص قرار بگیرد «کیف» از نظر ترکیب خبر محسوب می‌شود. با عنایت به این‌که بیش‌ترین کاربرد «کیف» در استفهام بوده و استفهام به کیف نیز از حالت و چگونگی یک چیز است نه از ذات آن؛ از این‌رو در بیشتر موارد، «کیف» از نظر ترکیبی نقش حال را در کلام ایفا می‌کند و حال می‌باشد؛ مانند: «کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللَّهِ». «کَیْفَ» اسم استفهام، مبنی بر فتح، محلّاً منصوب و حال برای ضمیر در «تکفرون» می‌باشد.  💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg

نکاتی پیرامون «کیف» «کیف» یکی از اسمای مبهمه صدارت طلب و مبنی بر فتح است. بنابر نظر مشهور دانشمندان نحو، «کیف» بر دو قسم است: 1. کیف استفهامیه: به وسیله آن از حالت و چگونگی یک چیز سؤال می‌شود نه از ذات آن چیز، و غالباً نیز کاربردش در استفهام است. استفهام به «کیف» گاهی حقیقی است؛ مانند «کیف زید؟». و گاهی غیر حقیقی است؛ مانند تمام مواردی که پروردگار متعال در قرآن با استفهام، بشر را مخاطب قرار می‌دهد. این استفهام‌ها غیر حقیقی هستند که برای تعجب، یا تنبیه یا توبیخ، و یا انکار و استبعاد و...، استعمال میشوند مانند آیه: «کَیْفَ یَهْدِی اللَّهُ قَوْماً کَفَرُوا بَعْدَ إیمانِهِمْ...».  در این آیه«کیف» اسم استفهام، مبنی بر فتح، محلّاً منصوب به عنوان حال و استفهام به آن غیر حقیقی بوده، به معنای انکار و استبعاد آمده است. 2. کیف شرطیه: بر سر دو فعلی واقع می‌شود که از حیث لفظ و معنا با هم متفق باشند، ولی از «کلم المُجازاة» محسوب نمی‌شود و جزم نمی‌دهد. مانند: «کیف تصنعُ أصنعُ». بنابراین «کیف تجلسُ أذهبُ» و یا «کیف تجلس أجلس»، به جزم تجلس و اجلس، جایز نیست. البته، اگر بر کیف «ما» داخل شود یعنی «کیفما» استعمال شود، برخی گفته‌‌اند از «کلم المُجازاة» محسوب شده و جزم می‌دهد، ولی برخی دیگر گفته‌‌اند، در این صورت نیز جزم نمی‌دهد. در برخی از کتاب‌های نحوی، بیان شده که بنابر نظر علمای نحوی کوفه و گروهی از علمای نحوی بصره «کیف» از کلم المجازاة شمرده شده و بر سر دو فعلی که متفق اللفظ و المعنی باشند در می‌آید و مطلقا هر دو را جزم می‌دهد، ولی برخی گفته‌‌اند، در صورتی جزم می‌دهد که با «ما» همراه شود؛ مانند «کیفما تکن أکن. 💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg

#نکات_نحوی ✅ سوال : حکم حروف مشبهه بالفعل در صورت داخل شدن مای زائد بر آن چیست ؟ 🔷 اگر مای زائد بر حروف مشبهه بالفعل وارد شود لغو از عمل می شوند مگر لیت که اعمال و اهمال در آن جایز است . 💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg https://t.me/amozeshadabiat

#نکات_نحوی ✅ سوال : «ما» مشبه به لیس با چند شروط عمل می کند ؟با سه شرط 🔸 پیش از «اِن » زائد نیاید و الا عمل نمی کند مانند: « ما ان زیدٌ قائمٌ » 🔸 نفیش با الا باطل نشود و الا عمل نمی کند مانند « ما قائم ٌ الاّزیدٌ » 🔸 اسمش مقدم بر خبرش نشود و الا عمل نمی کند مانند « ما قائم ٌزیدٌ » 💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg https://t.me/YosefzadehGilani

#نکات_نحوی ✅ سوال : حکم آمدن «اَن» در خبر افعال مقاربه چیست ؟ 🔸 خبر کاد و کرب غالباً بدون «ان» می آید .مانند « و ما کادوا یفعلون » 🔸 خبر عسی ،ا وشک غالباَ همراه «ان» می آید .مانند « عسی ربکم ان یرحکم » 🔸 خبر اخلولق و حری واجب است همراه «ان »بیاید.مانند « حری زیدٌ ان یقوم » 🔸 خبر افعال شروع واجب است بدون «ان» بیاید مانند « طفق زید یقرأ 💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg https://t.me/YosefzadehGilani

#نکات_نحوی ✅ اگراسم«لا» مفرد باشد و برای آن صفت مفرد ومتصل به اسم آورده شود سه وجه در اعراب آن جایز است : 🔷 فتح بنابر ترکیب مانند: « لا رَجُلَ ظریفَ فی الدار» که ظریف نکره و صفت متصل به رجل است. 🔷 نصب بنا بر این که بر محل رجل تابع شود .مانند« لارجلَ ظریفاً. » 🔷رفع بنابر این که بر محل اسم لا واسمش تابع شود مانند : « لا رجل ُ ظریفٌ.» 💠کانال لغة القرآن (همت دادرس) https://t.me/joinchat/AAAAADv9yvTNpnEwTBF-qg https://t.me/amozeshadabiat