کاتبان
Відкрити в Telegram
مجموعه مقالات و یادداشت‌هایی پیرامون میراث اسلام و ایران. https://www.kateban.com
Показати більше1 428
Підписники
Немає даних24 години
Немає даних7 днів
Немає даних30 днів
Триває завантаження даних...
Схожі канали
Хмара тегів
Немає даних
Виникли проблеми? Будь ласка, оновіть сторінку або зверніться до нашого support-менеджера.
Вхідні та вихідні згадування
---
---
---
---
---
---
Залучення підписників
жовтень '26жовт '26
жовтень '26
+37
в 0 каналах
вересень '260
в 1 каналах
Get PRO
серпень '260
в 2 каналах
Get PRO
липень '260
в 0 каналах
Get PRO
червень '260
в 1 каналах
Get PRO
травень '26
+7
в 0 каналах
Get PRO
квітень '26
+5
в 0 каналах
Get PRO
березень '26
+3
в 0 каналах
Get PRO
лютий '26
+16
в 0 каналах
Get PRO
січень '26
+7
в 0 каналах
Get PRO
грудень '25
+36
в 5 каналах
Get PRO
листопад '25
+40
в 2 каналах
Get PRO
жовтень '25
+24
в 0 каналах
Get PRO
вересень '25
+18
в 2 каналах
Get PRO
серпень '25
+46
в 5 каналах
Get PRO
липень '25
+11
в 2 каналах
Get PRO
червень '25
+12
в 0 каналах
Get PRO
травень '25
+19
в 0 каналах
Get PRO
квітень '25
+20
в 6 каналах
Get PRO
березень '25
+27
в 2 каналах
Get PRO
лютий '25
+60
в 5 каналах
Get PRO
січень '25
+74
в 1 каналах
Get PRO
грудень '24
+23
в 1 каналах
Get PRO
листопад '24
+13
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '24
+19
в 0 каналах
Get PRO
вересень '24
+35
в 4 каналах
Get PRO
серпень '24
+27
в 2 каналах
Get PRO
липень '24
+14
в 1 каналах
Get PRO
червень '24
+40
в 10 каналах
Get PRO
травень '24
+28
в 4 каналах
Get PRO
квітень '24
+21
в 2 каналах
Get PRO
березень '24
+55
в 8 каналах
Get PRO
лютий '24
+29
в 4 каналах
Get PRO
січень '24
+25
в 1 каналах
Get PRO
грудень '23
+62
в 4 каналах
Get PRO
листопад '23
+29
в 2 каналах
Get PRO
жовтень '23
+21
в 0 каналах
Get PRO
вересень '23
+16
в 0 каналах
Get PRO
серпень '23
+20
в 0 каналах
Get PRO
липень '23
+46
в 0 каналах
Get PRO
червень '23
+17
в 0 каналах
Get PRO
травень '23
+12
в 0 каналах
Get PRO
квітень '23
+23
в 0 каналах
Get PRO
березень '23
+21
в 0 каналах
Get PRO
лютий '23
+14
в 0 каналах
Get PRO
січень '23
+48
в 0 каналах
Get PRO
грудень '22
+53
в 0 каналах
Get PRO
листопад '22
+18
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '22
+5
в 0 каналах
Get PRO
вересень '22
+34
в 0 каналах
Get PRO
серпень '22
+28
в 0 каналах
Get PRO
липень '22
+18
в 0 каналах
Get PRO
червень '22
+32
в 0 каналах
Get PRO
травень '22
+40
в 0 каналах
Get PRO
квітень '22
+23
в 0 каналах
Get PRO
березень '22
+9
в 0 каналах
Get PRO
лютий '22
+20
в 0 каналах
Get PRO
січень '22
+23
в 0 каналах
Get PRO
грудень '21
+17
в 0 каналах
Get PRO
листопад '21
+30
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '21
+18
в 0 каналах
Get PRO
вересень '21
+34
в 0 каналах
Get PRO
серпень '21
+14
в 0 каналах
Get PRO
липень '21
+7
в 0 каналах
Get PRO
червень '21
+22
в 0 каналах
Get PRO
травень '21
+10
в 0 каналах
Get PRO
квітень '21
+16
в 0 каналах
Get PRO
березень '21
+17
в 0 каналах
Get PRO
лютий '21
+28
в 0 каналах
Get PRO
січень '21
+65
в 0 каналах
Get PRO
грудень '20
+645
в 0 каналах
Дописи каналу
این نوشته را با نقل یک خاطره به پایان می‌رسانم که حتماً هیچ ارتباط وثیقی با آنچه گذشت ندارد. مدتی قبل نسخه‌ای از دیوان حافظ به خط سلطان محمد خندان برای فروش به یکی از نهادهای عمومی عرضه شد. خرید نسخه مذکور ابتدائاً با قیمتی گزاف در کمیته خرید آن جا تصویب شد؛ اما بعداً اعضای کمیته مجاب شدند که امضای نسخه الحاقی است و اصالت ندارد. بدین ترتیب خرید آن نسخه با اجماع اعضای کمیته از دستور کار اجباراً خارج شد. اما شگفتا که در میان بحث درباره اصالت یا عدم اصالت رقم کاتب، یکی از مدیران آن نهاد برآشفته و سراسیمه اعتراض کرد و گفت: «چه اشکال دارد این نسخه را به عنوان یک نمونه جعل خوب بخریم؟». و فی ذلک عبرة لاولی الالباب.
https://hakim.kateban.com/post/5537
@kateban
| 2 | در هیچ یک از عرضهای شناخته‌شده صفوی تاکنون عرضی مشابه عرض بدون تاریخ این نسخه دیده نشده است. همچنین اگرچه فاصله تاریخ سه عرضدید دیگر بیش از نیم قرن است (۱۰۶۴ تا ۱۱۰۷ق)؛ اما به وضوح مشخص است که همه آنها به یک خط و مرکب نوشته شده‌اند. نوشتن سه عرض به صورت مورب در کنار هم و به صورتی تقریباً یکسان در پایین صفحه نیز این گمان را تقویت می‌کند. به صورت کاملاً هماهنگ و مشابه مرکب هر سه عرض ریختگیهایی دارد که اصالت آنها را در چشم خواننده بسیار ضعیف می‌کند. مرکب عرض بی‌تاریخ بالای صفحه و دو عرض سالهای ۱۰۶۴ و ۱۰۹۷ به صورت کاملاً مشابه به اصطلاح پشت انداخته است و از طرف دیگر کاغذ هم دیده می‌شود. این نکته نیز نشان می‌دهد که هر سه عرض در یک زمان و به خط یک نفر نوشته شده‌اند و این یک نفر احتمالاً هنوز زنده باشد. اصولاً در عرضدیدهای دوره صفوی تاکنون موردی شناسایی نشده است که یک نفر در دوره‌های مختلف، چند عرض نوشته باشد. در عرض سال ۱۰۶۴ و البته به صورت کلی در عرضهای صفوی متداول و مرسوم نیست که بدون نوشتن نام کتاب، تنها مشخصات کاغذ و قطع نسخه نوشته شود. اما در عرض نوشته‌شده روی این نسخه این اتفاق افتاده است. همچنین معمولاً در بالای عرض سال ۱۰۶۴ با فاصله‌ای نسبتاً زیاد کلمه «هو» نوشته می‌شد که در این نسخه این کار نشده است. نکته‌های جزئی دیگری نیز درباره این عرضها می‌توان نوشت؛ اما چون به گمانم مطلب روشن است، نیازی به تفصیل بیشتر نیست.
درباره این عرضها و نقششان در صفحه عنوان نکته دیگری هم هست. در وسط این صفحه نقش سه مهر احتمالاً قاجاری از مالکان پیشین نسخه با دقت بسیار زیاد سترده شده است. کسی که این مهرها را از بین برده، چرا عرضها را باقی گذاشته است؟ نخستین و در عین حال قوی‌ترین احتمال مهیاساختن فضایی مناسب برای افزودن عرضهاست.
۶. اصالت سه مهر نسخه کاملاً محل تردید است. الگوی کاملا یکسان محل ضرب مهرها در اطراف دو انجامه نشان از آن دارد که هر سه مهر در یک زمان به نسخه افزوده شده‌اند و این البته ممکن نیست؛ زیرا مهرها به سه شخص مختلف تعلق دارند.
حتی در فرض اصالت مهرها هم نقش آنها بدخوانی دارد. تاریخ دو مهر را از قلم انداخته و به نادرست به یکی از اسامی «ال» بخشیده‌اند. خوانش صحیح مهرها چنین است: مهر بیضوی: «هو الله. لشکرنویس‌باشی ۱۳۰۰»، مهر بیضوی: «عبدالوهاب ۱۲۷۱» و یک مهر مربع: «هو الله. العبد عبدالوهاب سنه ۱۲۹۸».
به عنوان یک نکته استطرادی، نویسنده مقاله در همان صفحه در خواندن یک مهر دیگر خطایی بسیار فاحش مرتکب شده است. او مهر شخصی به نام «جانی» را به عنوان مهر شاه عباس دوم صفوی معرفی کرده است. این مهر هیچ ارتباطی به شاه مذکور ندارد و خوانش صحیح آن چنین است: «بندهٔ شاه ولایتْ جانی». البته این احتمال هم ممکن است که نویسنده مقاله که «پژوهشگر تاریخ» هم هست، به کشفی جدید درباره نام شاه عباس دوم صفوی نائل شده باشد و برای نخستین بار متوجه شده باشد که نام این شاه صفوی در اصل «جانی» بوده است.
۷. رقم کاتب نسخه به عنوان مهمترین نکته مدّنظر نویسنده مقاله، الحاقی و جعلی است و احتمالاً مدت کوتاهی قبل از انتقال نسخه به موزه خوشنویسی ایران به آن افزوده شده است.
انجامه کاتب مهمترین بخش هر نسخه است و کاتبان سعی می‌کردند آن را با قدرت اجرا کنند. چرا باید کاتب آن را با دانگی ریزتر و کاملاً غیرمتناسب با فضایی که در اختیار داشت بنویسد، جز آن که می‌خواست فضا برای نقاشی جعلی باز باشد؟ مرکب آن نیز با مرکب متن تفاوت دارد. فاصله حروف در کلمه نورالدین غیر عادی است و در انجامه آخر حرف «راء» چسبیده به چهار شکل متفاوت نوشته شده است. اگر در زمان نوشتن عرضدیدها رقم کاتب در نسخه وجود داشت، به احتمال فراوان در یکی از عرضها به آن اشاره می‌شد. البته در این مورد می‌دانیم که خود عرضدیدها نیز مجعول هستند.
و این همه فقط درباره هشت سطر و نیم از مقاله «معرفی جنگ نورا لاهیجی» است. ظاهراً تنها اطلاع صحیح معرفی فوق، محل نگهداری نسخه در موزهٔ خوشنویسی ایران باشد. به احتمال فراوان این نکته درست را هم مدیون آن هستیم که نویسنده مقاله قبلاً مدتی مدیر آن موزه بوده است.
به این ترتیب مشخص می‌شود که انجامه نسخه، عرضدیدها، مهرها و نقاشیهای این نسخه مجعول هستند. پس از این نکات البته بی‌اهمیت در روزگاری که ما سپری می‌کنیم، دو پرسش بی‌اهمیت‌تر مطرح می‌شود. چطور می‌توان شواهد آشکار جعل در رقم کاتب و نگاره‌ها و مهرها و یادداشتها را نادیده گرفت و چنین نسخه‌ای را اصیل پنداشت؟ و از آن بی‌اهمیت‌تر آن که این نسخه از چه طریقی به موزه خوشنویسی ایران منتقل شده است؟ | 68 |
| 3 | 🔸چه اشکال دارد بر اساس یک نسخه خطی جعلی مقاله بنویسیم؟
🔹سید محمدحسین حکیم
در مقاله «معرفی جنگ نورا لاهیجی» نوشته هومن یوسفدهی منتشرشده در جلد سوم کتاب به یاد ایرج افشار (به کوشش جواد بشری، تهران، بنیاد موقوفات افشار، ۱۴۰۴) نسخه‌ای به خط نورای لاهیجی – خوشنویس دوره صفویه - معرفی شده است.
نویسنده در نخستین پاورقی مقاله خود را «پژوهشگر تاریخ و ادبیات و متن‌پژوه» معرفی کرده است. مشخص نیست نویسنده چرا به جای این عنوان کلی، همان طور که مرسوم است وابستگی شغلی خود یعنی «مدیر کل اداره کل خطی و کتب نادر کتابخانه ملی ایران» را در این جا ذکر نکرده است. باری، اگر از این ابهام بگذریم، او نسخه را چنین معرفی کرده است:
منظومهٔ فرهاد و شیرین (کتابت ۱۰۲۰ق) سرودهٔ عرفی شیرازی (م ۹۹۹ق). این نسخه در موزهٔ خوشنویسی ایران نگهداری می‌شود و به خط نستعلیق عالی بر روی کاغذ سمرقندی کتابت شده است. این نسخه مجدول است و در قطع خشتی تهیه شده و دارای دو مجلس مینیاتور بسیار زیبا و ظریف است. نسخه متعلق به کتابخانه سلطنتی صفویه بوده و در دو جا دارای مهرهایی با نقش «عبدالوهّاب»، «هو الله لشکرنویس‌باشی» و نقش طغرای «هو الله العبدالوهّاب سنه ۱۲۹۸» است. بر روی این نسخه رقم «عبده نورالدین محمد لاهیجی» و در جای دیگر رقم «کتبه الحقیر المذنب نورالدین محمد الجیلانی» و تاریخ «عشرین و الف» (۱۰۲۰) درج شده است (ص ۶۵۹-۶۶۰).
این معرفی نه تنها ناقص و گمراه‌کننده و مغلوط است؛ بلکه اساساً بر بنیانی سست پی گذاشته شده است. از ابتدا با آن پیش می‌رویم:
۱. نسخه فقط شامل منظومه فرهاد و شیرین عرفی نیست، بلکه منظومه‌های دیگری از عرفی و شعرای دیگر دارد از جمله بخشی از محمود و ایاز علیقلی بیک انیسی شاملو و منظومه دیگری که عجالةً آن را نشناختم. اگر نویسنده به یادداشت گوشه بالای صفحه عنوان توجه می‌کرد، محتویات نسخه را فقط منظومه فرهاد و شیرین گزارش نمی‌کرد. یکی از مالکان یا خوانندگان سابق نسخه در آن جا نوشته است: «فرهاد و شیرین مولانا عرفی و غیره».
۲. «پژوهشگر تاریخ و ادبیات و متن‌پژوه» ظاهراً نسخه‌شناس متبحّری نیز هست که موفق شده نوع کاغذ نسخه را سمرقندی تشخیص بدهد؛ هرچند متواضعانه از ذکر عنوان «نسخه‌شناس» برای خود پرهیز کرده است. درباره بی‌اعتباری این نسبتها کافی است سخن مرحوم ایرج افشار را نقل کنم. به نوشته او: «تشخیص‌دادن اینکه هر کاغذی ساختهٔ کجاست، از ظاهر آن آسان نیست. اصطلاحات سمرقندی و شامی و بغدادی و نظایر آنها هم به طور قطعی و دقیق رافع مشکل نیست.» و «شاید مشکل‌ترین گوشه از نسخه‌شناسی همین مطلب [شناسایی نوع کاغذ] باشد. زیرا توصیف و ضوابط و معیارهای مکتوب از روزگاران گذشته در معرفی انواع کاغذ باز نمانده است. ناچار به اطمینان خاطر نمی‌توان حکم کرد که کاغذ فلان نسخه از کدام شهرست و چه نامی داشته است» («تاریخ کاغذ و آشنایی با آن در سرزمینهای اسلامی»، ایرج افشار، نامه بهارستان، س ۵، ش ۹-۱۰، بهار – زمستان ۱۳۸۳، ص ۳۶۸؛ . کاغذ در زندگی و فرهنگ ایرانی، ایرج افشار، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۹۰، ص ۹۳).
به این ترتیب مشخص است که اولاً این نامگذاریها هیچ مبنای علمی ندارد و ثانیاً شناخت کاغذ تنها با آزمایشهای دقیق امکان‌پذیر است.
۳. قطع خشتی، قطعی است که در آن اندازه طول و عرض نسخه تقریباً برابر است و بیشتر در نسخه‌های کهن – قبل از حمله مغول – رایج بود. گذشته از متداول‌نبودن آن در دوره صفویه، با چشم مسلّح و غیرمسلّح کاملاً واضح است که این نسخه مستطیل است و طول نسخه از عرض آن بیشتر است و به هیچ وجه نمی‌توان نسخه را مربع دید.
۴. هر دو «مجلس مینیاتور بسیار ظریف و زیبای» نسخه جعلی و الحاقی هستند. نقاشیها کیفیتی معمولی دارند و چهره‌ها و حالت بدنهایشان شباهتی به آثار مکتب اصفهان ندارد. موضوع این نگاره‌ها نیز ارتباطی با نسخه و متن منظومه‌ها ندارد و فقط چون در صفحه پایانی دو منظومه جای خالی بوده، در آن جا به تصویر کشیده شده‌اند. همچنین هر دوی آنها به صورت مستطیل کامل کشیده شده‌اند که در زمان صفویه نامتداول بود. نقاشان آن دوره حتماً به نحوی برای از بین بردن نحوست تربیع، شکل مستطیل را می‌شکستند. افزون بر اینها اصطلاح «مجلس مینیاتور» اصطلاح دقیقی نیست.
۵. در صفحه عنوان چهار عرضدید نوشته شده است: یکی بدون تاریخ و سه تا مورخ به سالهای ۱۰۶۴، ۱۰۹۷ و ۱۱۷ (کذا). اما همه این عرضدیدها جعلی هستند؛ بنابراین نسخه به کتابخانه سلطنتی صفویه تعلق ندارد. | 65 |
| 4 | نقدی_بر_چاپی_مغلوط_از_رسالۀ_فصولِ_نصیرالدّین_طوسی.pdf | 385 |
| 5 |  🔸«چون هَذَیانِ مَحمومْ نامفهوم»:
نقدی بر چاپی مغلوط از رسالۀ فصولِ نصیرالدّین طوسی
🔹حمید عطائی نظری
چکیده
کتاب عقیدة الشیعة مجموعه‌ای است از هفتاد رسالۀ کلامی مختصر و متوسّط در تبیین اصول اعتقادی شیعه از متکلّمان امامی قرون دوم تا دهم هجری که به کوشش آقای شیخ محمّد رضا انصاری قمی گردآوری و منتشر شده است. پیش از این، در نقدی که بر چاپ نخست این اثر نگاشته شد، پاره‌ای از خطاها و اشکالات مشهود در آن بازنموده شد. در نوشتار حاضر، چاپ سوم این کتاب مورد ارزیابی قرار گرفته است و با بررسی ویراست رسالۀ فصولِ محقّق طوسی در این مجموعه شماری دیگر از اغلاط و نقائص کتاب نشان داده شده است. این بررسی نمودار آن است که گردآورندۀ کتاب عقیدة الشیعة بدون رعایت ضوابط و معیارهای مرسومِ تصحیح انتقادیِ متون به انتشار این رسائل دست‌یازیده است و چاپی عیبناک و پر اشتباه از متون عقیدتی تشیّع را عرضه نموده.
کلیدواژه‌ها: رسالۀ فصول، نصیرالدّین طوسی، کتاب عقیدة الشیعة، نقد، تصحیح متون.
https://ataeinazari.kateban.com/post/5542
@kateban | 371 |
| 6 | 🔸بازنگری در تاریخ قرآن خیقانی همراه با معرفی پاره‌های نویافتۀ آن
🔹سید محمدحسین حکیم
🔹سیدعلی آقایی
چکیده:
قرآن مشهور به «قرآن خیقانی» از بیش از شصت سال پیش به سبب دارابودن انجامه‌هایی تاریخ‌دار، توجه نسخه‌شناسان و پژوهشگران تاریخ کتابت قرآن و خوشنویسی اسلامی را به خود جلب کرده است. در پایان برخی اجزای این مصحف (که امروزه در مجموعه‌های مختلف جهان پراکنده‌اند)، یادداشتی به زبان فارسی و عربی از احمد بن ابو‌القاسم الخیقانی وجود دارد که بر اساس آن قرآن در شعبان ۲۹۲ قمری نقطه‌گذاری و حرکت‌گذاری شده است. در پژوهش‌های پیشین عموماً با مفروض‌گرفتن اصالت تاریخ مذکور، از این قرآن به‌مثابه کهن‌ترین نمونۀ سبک کوفی شرقی یا سبک نوین در قرآن‌نویسی و به تبع آن، به عنوان نقطۀ عطفی در تاریخ نگارش‌های قرآنی یاد شده است. به این ترتیب چندین دهه است که به قرآن خیقانی چونان «معیار» برای تعیین خاستگاه و تاریخ‌گذاری این سبک قرآن‌نویسی و تطور خطوط مصاحف قرآن استناد می‌شود. همچنین بخش فارسی این انجامه‌ها به عنوان کهن‌ترین شاهد متنی زبان فارسی نو به خط عربی معرفی می‌شد.
نگارندگان مقاله حاضر با بررسی دقیق همه انجامه‌های موجود از جنبه‌های مختلف نسخه‌شناسی و نیز استناد به نتایج طیف‌سنجی چندطیفی از انجامه یکی از مجلدات این قرآن نشان داده‌اند که تاریخ ۲۹۲ قمری، الحاقی و ساختگی است. آنها همچنین با معرفی پاره نویافته‌ای از این قرآن و با اتکا به انجامه این نسخه، تاریخ صحیح را ۴۹۲ قمری می‌دانند. این کشف، تاریخ‌گذاری قرآن خیقانی را دو قرن جابجا می‌کند و لزوم بازنگری در استنادات پیشین به این نسخه در تاریخ تطور خطوط قرآنی را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: قرآن خیقانی، کتابت قرآن، کوفی ایرانی، کوفی مشرقی، تاریخ‌گذاری نسخه‌های خطی، جعل
https://hakim.kateban.com/post/5537
@kateban | 599 |
| 7 | رسالۀ نصیرالدّین طوسی دربارۀ آفرینش موجودات کثیر از آفریدگار واحد و علم خدا به موجودات زمانی
تصحیح استاد حمید عطایی
Shii Studies Review, Volume 9 (2025), 15–88
https://t.me/Historylibrary | 655 |
| 8 | أربعة_تحقيقات_غير_علمية_للمراسلات_الفلسفية_بين_الطوسي_والكاتبي.pdf | 3 687 |
| 9 |  🔸أربعة تحقيقات غير علمية للمراسلات الفلسفية بين الطوسي والكاتبي
🔹حمید عطائي نظري
ملخّص البحث:
تُعدّ مراسلات الخواجة نصير الدين الطوسي (ت 672هـ) من المصادر المهمّة لدراسة آرائه الفلسفية والكلامية ومكانته العلمية بين علماء عصره. ومن أبرز هذه المراسلات ما دار بينه وبين نجم الدين علي بن عمر الكاتبي القزويني (ت 675هـ) حول التقرير المشهور لبرهان الصدّيقين في إثبات وجود الباري تعالى. تهدف هذه الدراسة إلى التعريف بهذه المراسلات وبيان مضمونها العلمي، والتعريف بالتحريرين المتداولين لها، وهما: التحرير الأصلي والتحرير التلفيقي، مع دراسة التحقيقات المطبوعة لهذين التحريرين وتقييمها. وتبيّن الدراسة أنّ التحريرين يمثّلان نصّيّين متميّزين، وأنّ التحقيقات الأربعة المطبوعة للمراسلات تعاني من قصورٍ منهجيّ؛ لاعتمادها على نسخ متأخّرة ومحدودة، من دون الاستفادة الكافية من سائر النسخ المتاحة أو توثيق فروقها النصّية، ممّا أدّى إلى وقوع أخطاء وسقوطات أثّرت في سلامة النصّ ودقّة فهمه.
https://ataeinazari.kateban.com/post/5536
@kateban | 3 587 |
| 10 | مطالعه‌ای_درباره_ایگناتس_گلدزیهر.pdf | 1 101 |
| 11 | 🔸از اینجا رانده و از آنجا مانده
مطالعه‌ای درباره ایگناتس گلدزیهر
🔹 حمیدرضا تمدن
مقاله حاضر با تمرکز بر میراث ایگناتس گلدزیهر، خاورشناس برجسته مجاری-یهودی، به بررسی رویکردهای مختلف در خوانش آثار او و جایگاهش در مطالعات اسلامی می‌پردازد. نگارنده در ابتدا تأکید می‌کند که فهم صحیح مواضع و روش پژوهش گلدزیهر، بدون توجه به سنت فکری او و پیشینیانش — به ویژه جریان یهودیت اصلاح‌گرای آلمانی و چهره‌ای مانند ابراهام گایگر — ممکن نیست. هدف این چارچوب فکری، نه تخریب اسلام یا ادیان دیگر، بلکه بازتعریف نقش یهودیت به عنوان خاستگاه فکری ادیان ابراهیمی بود.گلدزیهر که هم از سوی مسلمانان به دشمنی با اسلام متهم شده و هم از سوی برخی یهودیان به انحراف از آیین یهود، شخصیتی متناقض‌نما و بحث‌برانگیز دارد. این نوشته با اتکا به تحلیل‌های حمید دباشی در کتاب «پساشرق‌شناسی»، می‌کوشد خوانشی نو از گلدزیهر ارائه دهد که فراتر از نقدهای جزئی یا شخصی، به بررسی ساختار معرفتی شرق‌شناسی و نسبت آن با قدرت استعماری توجه دارد.
دباشی با وجود پذیرش اصل نقد ادوارد سعید به شرق‌شناسی به‌مثابه دستگاه تولید دانش در خدمت امپریالیسم، بر تمایز گلدزیهر با سایر خاورشناسان تأکید می‌کند. از نگاه او، گلدزیهر نه تنها موضعی ضداستعماری و ضدصهیونیستی داشت، بلکه با سفر به سرزمینهای اسلامی، تحصیل در الازهر و تعامل با سنت‌های زنده اسلامی، تلاش کرد فهمی درونی و تاریخی از اسلام ارائه دهد. دباشی بر وسعت دانش، حساسیت اجتماعی و تعهد اخلاقی گلدزیهر در تحلیل‌های حدیثی، فقهی و فرهنگی تأکید می‌کند، اما همزمان یادآور می‌شود که آثار او امروزه بیشتر به موزه‌ای از دانش دقیق ولی تا حدی تاریخی تبدیل شده‌اند.
در نهایت، مقاله پیشنهاد می‌کند که خوانش گلدزیهر در دوران معاصر باید دووجهی باشد: از یک سو، با آگاهی از نقد سعید بر شرق‌شناسی، و از سوی دیگر، با تقدیر از عمق روش‌شناختی، انصاف نسبی و بینش تطبیقی او.
منتشرشده در مجله آینه پژوهش(شماره ۲۱۶-۲۱۵)
https://tamaddon.kateban.com/post/5534
@kateban | 1 062 |
| 12 | زكي نجيب محمود.pdf | 1 038 |
| 13 | 🔸داستان احیای اندیشه فلسفی در مصر
روایت زکی نجیب محمود از تحقیق و نشر میراث فلسفی اسلام تا جنبش ترجمه متون فلسفه غرب در قرن بیستم
🔹 حمیدرضا تمدن
پرداختن به حیات فکری و کارنامه‌ی زکی نجیب محمود (۱۹۰۵-۱۹۹۳)، فیلسوف برجسته‌ی مصری، به معنای ورود به قلب تناقضات فکری و دغدغه‌های اصلی روشنفکری عربی در قرن بیستم است.
زندگی فکری او، که تقریباً تمام این قرن پرتلاطم را در بر گرفت، شاهد یک دگرگونی عمیق و نمادین بود: از غوطه‌وری کامل در تجربه‌گرایی منطقی و پوزیتیویسم غربی در نیمه‌ی نخست فعالیت‌هایش (که اوج آن در آثاری چون «نحو فلسفة علمیة» نمایان است) تا «چرخش» فکری معنادار او در اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ و اوایل دهه‌ی ۱۹۷۰ به سمت بازخوانی و نوسازی اندیشه‌ی عربی-اسلامی. اگرچه بخش عمده‌ای از آثار اولیه او (تقریباً بین سالهای ۱۹۵۰ و ۱۹۷۰) بر تبیین و دفاع از دعاوی و روش‌های تجربه‌گرایان منطقی متمرکز بود، محمود در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ به تدریج با ایده‌ها و بحث‌هایی که بسیاری دیگر از چهره‌های روشنفکر عرب در این دوره را تحت تاثیر شکست اعراب از اسراییل به خود مشغول کرده بود، درگیر شد.
این تغییر جهت در کار فلسفی و گرایش فکری او در چندین جای مختلف در مقالات شخصی و زندگینامه خودنوشت او ذکر شده است.
https://tamaddon.kateban.com/post/5531
@kateban | 1 074 |
| 14 | مروری_انتقادی_بر_کتاب_اندیشه‌های_فلسفی_ابن‌سینا_یادگارنامۀ_دکتر.pdf | 4 522 |
| 15 | 🔸«و سخت عَجب است کار گروهی از فرزندان آدم!»
🔸مروری انتقادی بر کتاب اندیشه‌های فلسفی ابن‌سینا (یادگارنامۀ دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی)
🔹 حمید عطائی نظری
چکیده
انتشار ترجمه‌های مغلوط و نامطلوب در یک حوزۀ مطالعاتی، گذشته از اینکه موجب نشر و گسترش اطّلاعات نادرست و غیر دقیق در آن حوزه می‌شود، به‌تدریج سبب رونق و رواجِ برگردان‌های عیبناک و نامعتبر می‌گردد و در نتیجه، سطح دقّت و صحّتِ مورد انتظار از متونِ ترجمه‌شده را نیز پایین می‌آورد. برایند این فرایند، فَساد مزاج علمی، و تباهیِ ذوق و سلیقهٔ مطالعاتیِ خوانندگانِ این ترجمه‌ها، و انحراف معیارهای دانشی و پژوهشی آنان است. از این‌رو، نقد ترجمه‌های ضعیفِ آکنده از سهوها و خطاها کاری است بایسته و شایستۀ توجّه. در مقالۀ حاضر تعدادی از مقالات ترجمه و چاپ شده در کتاب کلان اندیشه‌های فلسفی ابن‌سینا (یادگارنامۀ دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی) که به قلم مترجمان مختلف برگردانده شده است، مورد نقد و بررسی قرار گرفته. اشتباه‌های خُرد و کلان در ترجمۀ عبارات، غلط‌های فاحش در خوانش و نگارش اسامی و اصطلاحات، جملات مبهم و نامفهوم و نثر نارسا و نااستوار، انواع خطاهای املایی و حروف‌نگاشتی و ویرایشی، از جمله ایرادات قابل مشاهده در این برگردان‌هاست. مبادرت به چاپ چنین ترجمه‌هایی، بدون ارزیابی دقیق و رفع نقائص و اشکالات آنها، نمودار مراتب ناآگاهی و سهل‌انگاری گردآورنده و ناظر و ناشر کتاب نامبرده است.
کلیدواژه‌ها
نقد ترجمه، ابن‌سینا، کتاب اندیشه‌های فلسفی ابن‌سینا، میثم کرمی، نشر نگاه معاصر.
https://ataeinazari.kateban.com/post/5530
@kateban | 4 687 |
| 16 |  Немає тексту... | 1 047 |
| 17 | مقدمه و فهرست مطالب.pdf | 2 363 |
| 18 |  🔸 انتشار هفتمین اثر از مجموعۀ «مطالعات ایرانی _ اسلامی»:
🔸 کتاب بوستان به مَثابَت سیاست‌نامه نوشتۀ جویا جهانبخش
🔹 حمید عطایی نظری
کتاب بوستان به مَثابَت سیاست‌نامه که به قلم استاد دانشمند جناب آقای جویا جهانبخش (عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی) نگاشته شده است هفتمین کتابی است که در مجموعۀ «مطالعات ایرانی _ اسلامی» انتشار می‌یابد. پژوهندۀ فاضل در کتاب ارزندۀ حاضر به بازکاوی یکی از جوانب مهمّ و در عین حال مغفولِ میراث و اندیشۀ سعدی، یعنی افکار و ایستارها و رهنمودهای سیاسی وی آنچنان که در کتاب بوستان بازتاب یافته است، پرداخته و در صدد بازنمودن این نکته برآمده است که سعدی جز آنکه آموزگار اخلاق و عشق‌ورزی و زندگی شادمانه است، مدرّس سیاست‌مداری و حکمرانی نیز به‌شمار می‌آید و کتاب ارجمند بوستان را باید مهمترین نوشتۀ سیاسی سعدی دانست که از بُن، "سیاست‌نامه"، بَل "نصیحةالمُلوک" است.
https://ataeinazari.kateban.com/post/5529
@kateban | 3 395 |
| 19 | تحقيق_غير_علمي_من_شرح_الإشارات_والتنبيهات_للأرموي.pdf | 3 165 |
| 20 |  🔸تحقيق غير علمي من شرح الإشارات والتنبيهات للأرموي
🔹حمید عطائي نظري
ملخّص البحث:
تعتبر النصوص العلمية القديمة لعلماء المسلمين تراثاً وأثراً علميّاً قيّماً ومفيداً، فيجب أن يكون تحقيقها بأيدي من هو أهلٌ لها، لتكون في متناول يد الباحثين بتحقيقات علمية صحيحة ودقيقة. وسنتناول في هذه العجالة عدداً من الأصول والمعايير العامّة التي يجب أن تتوفّر في التحقيقات العلمية، وتوضيح أهم الفوارق بينها وبين التحقيقات غير العلمية، ومن ثمّ نقوم بتعريف وتقييم التحقيق الذي قام به الشيخ عمّار التميمي لشرح الإشارات لسراج الدين الأرموي (ت 682هـ)، ونحاول من خلال هذه الدراسة والتقييم أن نوضّح أنّ التحقيق الذي قام به الشيخ عمّار التميمي من شرح الإشارات للأرموي عبارة عن تحقيق خاطئ وفيه العديد من العثرات، حيث لم تتمّ فيه بشكل دقيق وكامل رعاية أيّ أصل من أصول وقواعد التحقيق العلمي للنصوص، ولذلك فإنّ الكتاب المذكور لا بدّ وأن يحقّق ويطبع من جديد.
https://ataeinazari.kateban.com/post/5508
@kateban | 3 571 |
