ရွှေပြည်သစ်

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ အားသာချက်များနှင့် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အားသာချက်များကို ပေါင်းစပ်၍ နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားကြရမည် နေပြည်တော်၊ ဩဂုတ် - ၂၅          ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး ကို ယနေ့မွန်းလွဲပိုင်းတွင် နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးတော်၊ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ရာ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြားသည်။

ရေခြားမြေခြားက သတင်းစကားများ | အပိုင်း(၇)

BRN အဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ BRN သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပြည်နယ်သုံးခုတွင် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ ဖန်တီးရန်အတွက် မီးရှို့မှု၊ ဗုံးခွဲမှုနှင့် လူသတ်မှု တိုက်ခိုက်မှုများစွာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။  စုစုပေါင်း တောင်ပိုင်းသူပုန်ထမှုကြောင့် လူပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။  ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် သူပုန်များသည် ပတ္တာနီဒေသရှိ စားသောက်ဆိုင် တစ်ဆိုင်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စက်သေနတ်များဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသော ရာဇဝတ်သားများသည် နှစ်နှစ်အရွယ်ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူခြောက်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။  ထိုလုပ်ရပ်ကို ရာဇဝတ်သားများက စစ်သွေးကြွအချို့ သေဆုံးမှုအတွက် လက်စားချေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် BRN နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် အသက် ၁၄ နှစ်မှစ၍ ယောက်ျားလေးများနှင့် မိန်းကလေးများကို စုဆောင်းခဲ့ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက အစီရင်ခံစာများ ရရှိခဲ့သည်။ ကလေးများကို စစ်သင်တန်းပေးပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၊ သတင်းပေးများနှင့် ကင်းထောက်များအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝမ်လော့ပ် ရပ်ဆာနာအို ဦးဆောင်သော ထိုင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့သည် BRN ကိုယ်စားလှယ် အာနတ်စ် အဗ္ဗဒူရာမန်နှင့် ကွာလာလမ်ပူ တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး BRN အရာရှိ အဗ္ဗဒူလာ အဇစ် ဂျာဘယ်လ်မှ “တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပထမအကျော့” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် နောက်ထပ် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် မူဘောင်တစ်ခုကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။   ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုနောက်ကွယ်တွင် အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ၄ ခု ရှိပါသည်။ ၁။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထိုင်းအစိုးရထံမှ ခွဲထွက်၍ ရှေးယခင် “ပါတာနီနိုင်ငံ” (Patani State) ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် သို့မဟုတ် သီးခြား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသအဖြစ် ရရှိရန် ဖြစ်သည်။ ၂။ ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ ထိုင်းအစိုးရ၏ “ထိုင်းလူမျိုးအသွင်ပြောင်းခြင်း” (Thaification) မူဝါဒများကြောင့် မလေးဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အစ္စလာမ်ဓလေ့ထုံးစံများ ဖိနှိပ်ခံရသည်ဟု ယူဆကာ လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးခွင့်ရရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၃။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ထိုင်းစစ်တပ်၏ နှိမ်နင်းမှုကြောင့် မွတ်စလင်အမြောက်အမြား သေဆုံးခဲ့ရသည့် “တက်ဘိုင် ဖြစ်စဉ်” (Tak Bai Incident) (၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ နရသီဝပ်ပြည်နယ်၌ မလေးမွတ်စလင် ၈၅ ဦး သေဆုံမှု ဖြစ်ပွားခဲ့) နှင့် “ကရူးဆေ ဗလီ ဖြစ်စဉ်” (Krue Se Mosque Incident) (၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သက်ဆင်ရှင်နာဝပ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်နှင့် တောင်ဘက်အကျဆုံးပြည်နယ်များတွင် အစ္စလာမ်အမျိုးသားရေးဝါဒီများ၏ ပုန်ကန်မှုကာလအတွင်း ပတ္တာနီ၊ ယာလာနှင့် ဆောင်ခလာ ပြည်နယ်များရှိ ရဲစခန်း ၁၀ ခုကို စစ်သွေးကြွ ၁၀၀ ကျော်က တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သေနတ်သမား ၃၂ ဦးသည် ဗလီတွင် ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းစစ်တပ်နှင့် ခုနစ်နာရီကြာ ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီးနောက် စစ်သားများက တိုက်ခိုက်ပြီး ၃၂ ဦးလုံးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။  ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းစွာ အဆုံးသတ်ရန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၏ အမိန့်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်သည် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်) တို့သည် ဒေသခံများအား ထိုင်းအစိုးရအပေါ် နာကျည်းမှု ပိုမိုကြီးမားစေခဲ့သည်။ ၄။ အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်သည့်အခါ ၎င်းတို့ဘက်မှ အသာစီးရရှိရန်၊ သို့မဟုတ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို သဘောမတူသည့် အစွန်းရောက်အဖွဲ့များက ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်စီးစေရန် ရည်ရွယ်၍ အကြီးစား ပြိုင်တူတိုက်ခိုက်မှုများကို ဖန်တီးလေ့ရှိကြသည်။ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ထိုင်းတောင်ပိုင်း ပဋိပက္ခသည် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်း၊ လူမျိုးရေး/ဘာသာရေး မတူညီမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နာကျည်းချက်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် နှစ်ရှည်ဆွဲ လျှို့ဝှက်စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

BRN အဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ BRN သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပြည်နယ်သုံးခုတွင် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ ဖန်တီး အပြည့်အစုံဖတ်ရှုရန်

အဆိုပါ ဒေသအကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ၏ မူလအစ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစွန်ဆုံးတောင်ပိုင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသော ပတ္တာနီ (Pattani)၊ ယာလာ (Yala)၊ နာရာသီဝတ် (Narathiwat) ခရိုင် ၃ ခုနှင့် ဆွန်ခလာ (Songkhla) ခရိုင်၏ အချို့အပိုင်းများ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု (၉၀% ကျော်) ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါ တောင်ပိုင်း ၃ ခရိုင်တွင် ၈၀% ခန့်မှာ မလေးနွယ်ဖွား မွတ်စလင်များ (Malay Muslims) ဖြစ်ကြပြီး “ပါတာနီ မလေး” (Patani Malay) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြပါသည်။ အဆိုပါဒေသသည် ၁၉ ရာစုအထိ “ပါတာနီ စူလတန်စလေ့ အာဏာပိုင်နယ်မြေ” (Sultanate of Patani) ဆိုသည့် သီးခြား လွတ်လပ်သော မွတ်စလင် စူလတန်နိုင်ငံတစ်ခါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါသည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ဗြိတိသျှနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် ယိုးဒယား-ဗြိတိသျှ စာချုပ် (Anglo-Siamese Treaty) (တစ်နည်းအားဖြင့် ဘန်ကောက်စာချုပ်) အရ အဆိုပါ နယ်မြေကို ထိုင်း (ထိုစဉ်က ဆီယမ်း) နိုင်ငံပိုင်နက်အဖြစ် တရားဝင် သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရပါသည်။ တောင်ပိုင်းမှ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များသည် အပြင်ပန်းမှ လာသည့် ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများ မဟုတ်ဘဲ ထိုင်းတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော မလေးမွတ်စလင် လူနည်းစုများထဲမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် BRN (Barisan Revolusi Nasional) အစ္စလာမ်မစ် ပါတာနီ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ သည် အင်အားအကောင်းဆုံး၊ အစနစ်တကျဆုံးနှင့် တိုက်ခိုက်မှုအများစုကို ဦးဆောင်နေသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက် ကတည်းက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အင်အားအကြီးဆုံး သူပုန်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အပြင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ခန့်က အဓိက လှုပ်ရှားခဲ့သော ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် PULO (Pattani United Liberation Organization) အဖွဲ့သည်လည်း အကြမ်းဖက်ရာတွင် ပါဝင်နေပါသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့များသည် ဗဟိုဦးစီးစနစ်ထက် လျှို့ဝှက်ဆဲလ် (Underground Cells) ပုံစံဖြင့် လှုပ်ရှားကြသည်။ ဒေသတွင်းရှိ “ပွန်းဒို” (Pondok) ဟုခေါ်သော အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အထက်တန်းကျောင်းများကို အသုံးပြု၍ လူငယ်များကို သမိုင်းဝင် မတရားခံရမှုများ၊ ဘာသာရေးနှင့် လူမျိုးရေးစိတ်ဓာတ်များ ရိုက်သွင်းကာ စည်းရုံးလေ့ရှိကြသည်။

အဆိုပါဒေသသည် ၁၉ ရာစုအထိ “ပါတာနီ စူလတန်စလေ့ အာဏာပိုင်နယ်မြေ” (Sultanate of Patani) ဆိုသည့် သီးခြား လွတ်လပ်သော မွတ်စလင် စူလတန်နိုင်ငံတစ်ခါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါသည်။ အပြည့်အစုံဖတ်ရှုရန်

ထိုင်းတောင်ပိုင်းတွင် ညတွင်းချင်း နေရာပေါင်း ၅၀ ကျော် မီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရ၊ နာရာသီဝတ်ခရိုင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများ၌ တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ယူဆရသော စနစ်တကျ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ညတွင်းချင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နေရာပေါင်း ၅၀ ထက်မနည်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရကြောင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက သတင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများသည် စနေနေ့ည ၈ နာရီမှ သန်းခေါင်ယံအချိန်အတွင်း နာရာသီဝတ် (Narathiwat)၊ ယာလာ (Yala) နှင့် ပတ္တာနီ (Pattani) စသည့် တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ခရိုင်များ၌ ပြိုင်တူလိုလို ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိက ပစ်မှတ်ထားခံရသည့်နေရာများအနေဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရရုံးများ၊ ဓာတ်အားတိုင်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတာဝါတိုင်များ၊ ၂၄ နာရီ စတိုးဆိုင်များနှင့် ကားတာယာများ မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ နာရာသီဝတ်ခရိုင်၊ မောင်း (Muang) မြို့နယ်အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးနှစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် နာရာသီဝတ်ခရိုင် စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့က စနေနေ့ည ၁၀:၁၅ နာရီမှ တနင်္ဂနွေနေ့နံနက် ၆:ဝဝ နာရီအထိ တစ်ညတာ ညမထွက်ရအမိန့် (Curfew) ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တနင်္ဂနွေနေ့နံနက်တွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ပြည်သူများ အနေဖြင့် မသင်္ကာဖွယ် ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်ခြင်းမပြုရန်နှင့် အထူးဂရုပြုသွားလာကြရန် သတိပေးထားသည်။ လက်ရှိအချိန်ထိ မည်သည့်အဖွဲ့ကမျှ ၎င်းတို့လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသေးပေ။ သို့သော်လည်း အဆိုပါဒေသသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ မလေးမွတ်စလင် ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုပါဝင်သည့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လကလည်း နာရာသီဝတ်ခရိုင်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်သည် ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် စီစဉ်ထားသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ နှစ်ရှည်ပဋိပက္ခအတွင်း လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး Barisan Revolusi Nasional (BRN) အဖွဲ့သည် အဓိက သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အဖြစ် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပေးမှုဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ဘန်ကောက်၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် ခဏခဏ စကားဝိုင်းရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းများ၏ အဆိုအရ သောင်းကျန်းသူများသည် အစိုးရတာဝန်ရှိသူများ ဒေသတွင်းသို့ မလာရောက်မီအချိန်များတွင် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုတိုက်ခိုက်မှုသည် ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနုတင် ချာန်ဝီရကူးလ် (Anutin Charnvirakul) နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များ လာမည့်သီတင်းပတ်အတွင်း ဆွန်ခလာ (Songkhla) ခရိုင်၊ ဟတ်ယိုင် (Hat Yai) မြို့သို့ ဒေသတွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ရေဘေးကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကိစ္စများ ဆွေးနွေးရန် မလာရောက်မီ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားကြသည်။

ထိုင်းတောင်ပိုင်းတွင် ညတွင်းချင်း နေရာပေါင်း ၅၀ ကျော် မီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရ၊ နာရာသီဝတ်ခရိုင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရ အပြည်အစုံဖတ်ရှုရန်

BRN အဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ BRN သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပြည်နယ်သုံးခုတွင် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ ဖန်တီးရန်အတွက် မီးရှို့မှု၊ ဗုံးခွဲမှုနှင့် လူသတ်မှု တိုက်ခိုက်မှုများစွာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။  စုစုပေါင်း တောင်ပိုင်းသူပုန်ထမှုကြောင့် လူပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။  ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် သူပုန်များသည် ပတ္တာနီဒေသရှိ စားသောက်ဆိုင် တစ်ဆိုင်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စက်သေနတ်များဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသော ရာဇဝတ်သားများသည် နှစ်နှစ်အရွယ်ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူခြောက်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။  ထိုလုပ်ရပ်ကို ရာဇဝတ်သားများက စစ်သွေးကြွအချို့ သေဆုံးမှုအတွက် လက်စားချေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် BRN နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် အသက် ၁၄ နှစ်မှစ၍ ယောက်ျားလေးများနှင့် မိန်းကလေးများကို စုဆောင်းခဲ့ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက အစီရင်ခံစာများ ရရှိခဲ့သည်။ ကလေးများကို စစ်သင်တန်းပေးပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၊ သတင်းပေးများနှင့် ကင်းထောက်များအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝမ်လော့ပ် ရပ်ဆာနာအို ဦးဆောင်သော ထိုင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့သည် BRN ကိုယ်စားလှယ် အာနတ်စ် အဗ္ဗဒူရာမန်နှင့် ကွာလာလမ်ပူ တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး BRN အရာရှိ အဗ္ဗဒူလာ အဇစ် ဂျာဘယ်လ်မှ “တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပထမအကျော့” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် နောက်ထပ် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် မူဘောင်တစ်ခုကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။   ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုနောက်ကွယ်တွင် အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ၄ ခု ရှိပါသည်။ ၁။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထိုင်းအစိုးရထံမှ ခွဲထွက်၍ ရှေးယခင် “ပါတာနီနိုင်ငံ” (Patani State) ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် သို့မဟုတ် သီးခြား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသအဖြစ် ရရှိရန် ဖြစ်သည်။ ၂။ ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ ထိုင်းအစိုးရ၏ “ထိုင်းလူမျိုးအသွင်ပြောင်းခြင်း” (Thaification) မူဝါဒများကြောင့် မလေးဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အစ္စလာမ်ဓလေ့ထုံးစံများ ဖိနှိပ်ခံရသည်ဟု ယူဆကာ လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးခွင့်ရရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၃။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ထိုင်းစစ်တပ်၏ နှိမ်နင်းမှုကြောင့် မွတ်စလင်အမြောက်အမြား သေဆုံးခဲ့ရသည့် “တက်ဘိုင် ဖြစ်စဉ်” (Tak Bai Incident) (၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ နရသီဝပ်ပြည်နယ်၌ မလေးမွတ်စလင် ၈၅ ဦး သေဆုံမှု ဖြစ်ပွားခဲ့) နှင့် “ကရူးဆေ ဗလီ ဖြစ်စဉ်” (Krue Se Mosque Incident) (၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သက်ဆင်ရှင်နာဝပ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်နှင့် တောင်ဘက်အကျဆုံးပြည်နယ်များတွင် အစ္စလာမ်အမျိုးသားရေးဝါဒီများ၏ ပုန်ကန်မှုကာလအတွင်း ပတ္တာနီ၊ ယာလာနှင့် ဆောင်ခလာ ပြည်နယ်များရှိ ရဲစခန်း ၁၀ ခုကို စစ်သွေးကြွ ၁၀၀ ကျော်က တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သေနတ်သမား ၃၂ ဦးသည် ဗလီတွင် ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းစစ်တပ်နှင့် ခုနစ်နာရီကြာ ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီးနောက် စစ်သားများက တိုက်ခိုက်ပြီး ၃၂ ဦးလုံးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။  ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းစွာ အဆုံးသတ်ရန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၏ အမိန့်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်သည် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်) တို့သည် ဒေသခံများအား ထိုင်းအစိုးရအပေါ် နာကျည်းမှု ပိုမိုကြီးမားစေခဲ့သည်။ ၄။ အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်သည့်အခါ ၎င်းတို့ဘက်မှ အသာစီးရရှိရန်၊ သို့မဟုတ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို သဘောမတူသည့် အစွန်းရောက်အဖွဲ့များက ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်စီးစေရန် ရည်ရွယ်၍ အကြီးစား ပြိုင်တူတိုက်ခိုက်မှုများကို ဖန်တီးလေ့ရှိကြသည်။ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ထိုင်းတောင်ပိုင်း ပဋိပက္ခသည် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်း၊ လူမျိုးရေး/ဘာသာရေး မတူညီမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နာကျည်းချက်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် နှစ်ရှည်ဆွဲ လျှို့ဝှက်စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

BRN အဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ BRN သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပြည်နယ်သုံးခုတွင် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ ဖန်တီး

အဆိုပါ ဒေသအကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ၏ မူလအစ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစွန်ဆုံးတောင်ပိုင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသော ပတ္တာနီ (Pattani)၊ ယာလာ (Yala)၊ နာရာသီဝတ် (Narathiwat) ခရိုင် ၃ ခုနှင့် ဆွန်ခလာ (Songkhla) ခရိုင်၏ အချို့အပိုင်းများ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု (၉၀% ကျော်) ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါ တောင်ပိုင်း ၃ ခရိုင်တွင် ၈၀% ခန့်မှာ မလေးနွယ်ဖွား မွတ်စလင်များ (Malay Muslims) ဖြစ်ကြပြီး “ပါတာနီ မလေး” (Patani Malay) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြပါသည်။ အဆိုပါဒေသသည် ၁၉ ရာစုအထိ “ပါတာနီ စူလတန်စလေ့ အာဏာပိုင်နယ်မြေ” (Sultanate of Patani) ဆိုသည့် သီးခြား လွတ်လပ်သော မွတ်စလင် စူလတန်နိုင်ငံတစ်ခါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါသည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ဗြိတိသျှနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် ယိုးဒယား-ဗြိတိသျှ စာချုပ် (Anglo-Siamese Treaty) (တစ်နည်းအားဖြင့် ဘန်ကောက်စာချုပ်) အရ အဆိုပါ နယ်မြေကို ထိုင်း (ထိုစဉ်က ဆီယမ်း) နိုင်ငံပိုင်နက်အဖြစ် တရားဝင် သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရပါသည်။ တောင်ပိုင်းမှ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များသည် အပြင်ပန်းမှ လာသည့် ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများ မဟုတ်ဘဲ ထိုင်းတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော မလေးမွတ်စလင် လူနည်းစုများထဲမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် BRN (Barisan Revolusi Nasional) အစ္စလာမ်မစ် ပါတာနီ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ သည် အင်အားအကောင်းဆုံး၊ အစနစ်တကျဆုံးနှင့် တိုက်ခိုက်မှုအများစုကို ဦးဆောင်နေသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက် ကတည်းက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အင်အားအကြီးဆုံး သူပုန်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အပြင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ခန့်က အဓိက လှုပ်ရှားခဲ့သော ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် PULO (Pattani United Liberation Organization) အဖွဲ့သည်လည်း အကြမ်းဖက်ရာတွင် ပါဝင်နေပါသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့များသည် ဗဟိုဦးစီးစနစ်ထက် လျှို့ဝှက်ဆဲလ် (Underground Cells) ပုံစံဖြင့် လှုပ်ရှားကြသည်။ ဒေသတွင်းရှိ “ပွန်းဒို” (Pondok) ဟုခေါ်သော အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အထက်တန်းကျောင်းများကို အသုံးပြု၍ လူငယ်များကို သမိုင်းဝင် မတရားခံရမှုများ၊ ဘာသာရေးနှင့် လူမျိုးရေးစိတ်ဓာတ်များ ရိုက်သွင်းကာ စည်းရုံးလေ့ရှိကြသည်။

အဆိုပါဒေသသည် ၁၉ ရာစုအထိ “ပါတာနီ စူလတန်စလေ့ အာဏာပိုင်နယ်မြေ” (Sultanate of Patani) ဆိုသည့် သီးခြား လွတ်လပ်သော မွတ်စလင် စူလတန်နိုင်ငံတစ်ခါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါသည်။

ထိုင်းတောင်ပိုင်းတွင် ညတွင်းချင်း နေရာပေါင်း ၅၀ ကျော် မီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရ၊ နာရာသီဝတ်ခရိုင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများ၌ တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ယူဆရသော စနစ်တကျ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ညတွင်းချင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နေရာပေါင်း ၅၀ ထက်မနည်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရကြောင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက သတင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများသည် စနေနေ့ည ၈ နာရီမှ သန်းခေါင်ယံအချိန်အတွင်း နာရာသီဝတ် (Narathiwat)၊ ယာလာ (Yala) နှင့် ပတ္တာနီ (Pattani) စသည့် တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ခရိုင်များ၌ ပြိုင်တူလိုလို ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိက ပစ်မှတ်ထားခံရသည့်နေရာများအနေဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရရုံးများ၊ ဓာတ်အားတိုင်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတာဝါတိုင်များ၊ ၂၄ နာရီ စတိုးဆိုင်များနှင့် ကားတာယာများ မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ နာရာသီဝတ်ခရိုင်၊ မောင်း (Muang) မြို့နယ်အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးနှစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် နာရာသီဝတ်ခရိုင် စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့က စနေနေ့ည ၁၀:၁၅ နာရီမှ တနင်္ဂနွေနေ့နံနက် ၆:ဝဝ နာရီအထိ တစ်ညတာ ညမထွက်ရအမိန့် (Curfew) ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တနင်္ဂနွေနေ့နံနက်တွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ပြည်သူများ အနေဖြင့် မသင်္ကာဖွယ် ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်ခြင်းမပြုရန်နှင့် အထူးဂရုပြုသွားလာကြရန် သတိပေးထားသည်။ လက်ရှိအချိန်ထိ မည်သည့်အဖွဲ့ကမျှ ၎င်းတို့လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသေးပေ။ သို့သော်လည်း အဆိုပါဒေသသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ မလေးမွတ်စလင် ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုပါဝင်သည့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လကလည်း နာရာသီဝတ်ခရိုင်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်သည် ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် စီစဉ်ထားသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ နှစ်ရှည်ပဋိပက္ခအတွင်း လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး Barisan Revolusi Nasional (BRN) အဖွဲ့သည် အဓိက သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အဖြစ် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းပေးမှုဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ဘန်ကောက်၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် ခဏခဏ စကားဝိုင်းရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းများ၏ အဆိုအရ သောင်းကျန်းသူများသည် အစိုးရတာဝန်ရှိသူများ ဒေသတွင်းသို့ မလာရောက်မီအချိန်များတွင် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုတိုက်ခိုက်မှုသည် ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနုတင် ချာန်ဝီရကူးလ် (Anutin Charnvirakul) နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များ လာမည့်သီတင်းပတ်အတွင်း ဆွန်ခလာ (Songkhla) ခရိုင်၊ ဟတ်ယိုင် (Hat Yai) မြို့သို့ ဒေသတွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ရေဘေးကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကိစ္စများ ဆွေးနွေးရန် မလာရောက်မီ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားကြသည်။

ထိုင်းတောင်ပိုင်းတွင် ညတွင်းချင်း နေရာပေါင်း ၅၀ ကျော် မီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရ၊ နာရာသီဝတ်ခရိုင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရ

ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် (၁၇-၈-၂၀၂၆) မှ (၂၃-၈-၂၀၂၆) အထိ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် ဘယ်လာရုစ် သမ္မတနိုင်ငံများသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မီဒီယာများ၏ မေးမြန်းချက်များအပေါ် ပြန်လည်ဖြေကြားခြင်း

နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တူဗာပြည်နယ် ကီးဇီးလ်မြို့ရှိ အထင်ကရနေရာများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နေရာများသို့ လေ့လာကြည့်ရှု ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်နိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ သည် ယနေ့(သြဂုတ် ၂၃ ရက်)ဒေသစံတော်ချိန် နံနက်ပိုင်းတွင် တူဗာပြည်နယ် ကီးဇီးလ်မြို့ရှိ အထင်ကရ နေရာများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နေရာများသို့ လေ့လာကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ တူဗာပြည်နယ်၏ မြို့တော် ကီဇီးလ်မြို့ (Kyzyl) တွင် တည်ရှိသော အာရှတိုက်ကြီးတစ်ခုလုံး၏ အလယ်ဗဟိုချက်ကျရာနေရာကို အထိမ်းအမှတ်ပြုထုဆစ်ထားသည့်အာရှတိုက်၏ ပထဝီဝင်ဗဟိုချက်မ အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်တည်ရှိရာနေရာ နှင့် တူဗာပြည်နယ်၏ မြို့တော် ကီဇီးလ်မြို့ အမျိုးသားတေးဂီတနှင့် ပြဇာတ်ရုံသို့ သွားရောက်လေ့လာ ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေ့လာရေးခရီးစဉ်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် နှင့်အတူ ခရီးစဉ်တွင် လိုက်ပါခဲ့ကြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် တာဝန်ရှိသူများ လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။

အကြမ်းဖက်လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ် ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် မသိနားမလည်ရှာတဲ့ ပြည်သူတွေနဲ့ မျက်စိဇုံလုံးကန်းနေတဲ့တစ်ဖိတ်ပိတ်တွေကို မျက်ရည်ချူခွက်ခေါက်ဖို့အတွက် သရုပ်ဆောင်နေကြတဲ့ ဆိုက်ဝါးများ