شب‌های عربی

سام داغر، روزنامه‌نگار لبنانی/آمریکایی، بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ تنها خبرنگار یک رسانه بزرگ غربی (وال‌استریت ژورنال) بود که به‌طور دائم در دمشق زندگی می‌کرد. البته بعداً بازداشت و از سوریه اخراج شد. او کتابی دارد با عنوان: Assad or We Burn the Country: How One Family’s Lust for Power Destroyed Syria عنوان کتاب از همان شعاری گرفته شده که نیروهای رژیم بعد از بازپس‌گیری محله‌ها روی دیوارها می‌نوشتند: «یا اسد یا سوزاندن کشور» سام داغر نشان می‌دهد این شعار فقط تهدید نبود، بلکه منطق واقعی حکومت بود. از همان روزهای اول اعتراضات ۲۰۱۱، حلقه نزدیک بشار (به‌خصوص برادرش ماهر) به جای مذاکره یا اصلاح محدود، انتخاب کردند که سرکوب حداکثری را پیش ببرند. استدلالشان ساده بود: یا ما می‌مانیم یا کشور را با خودمان به آتش می‌کشیم. داغر با جزئیات روایت می‌کند که این منطق چگونه از حمص و درعا شروع شد و به استراتژی کلی تبدیل گشت؛ تخریب سیستماتیک محله‌ها، محاصره و بعد نوشتن همان شعار روی دیوار ویرانه‌ها. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب، رابطه پیچیده خانواده اسد با خانواده طلاس است. مناف طلاس، ژنرال گارد ریاست جمهوری، در ابتدای اعتراضات پیشنهاد مصالحه داد. اما بشار به حرف او گوش نداد و مسیر پدرش حافظ را انتخاب کرد: سرکوب بی‌رحمانه مثل آنچه در حماة ۱۹۸۲ انجام شده بود. داغر از زبان مناف روایت می‌کند که چگونه در جلسات داخلی، بشار و اطرافیانش اعتراضات را «توطئه خارجی» می‌دیدند و حاضر بودند نصف کشور را ویران کنند تا قدرت خانوادگی حفظ شود. این بخش نشان می‌دهد جنگ سوریه نتیجه شهوت یک خانواده برای ماندن در قدرت بود. #سوریه #مناف_طلاس #سام_داغر #حماة #جهان_عرب @arabian_nights_101

کمال لبواني پزشک و از فعالان سیاسی سوری است که در رژیم بشار حتی زندانی هم شده بود. ایشان ۵سال پیش ۱۶ ویدئوی کوتاه منتشر کرد که در آن‌ها توضیحات مفصلی می‌دهد درباره جنایات رژیم بشار و پدیده تشبیح و روابط داخلی عناصر فاسد آن رژیم فاسد! متاسفانه لایو کپشن یوتیوب ندارد و فقط در صورتی که عربی بدانید برایتان قابل استفاده است. #سوریه #بشار_اسد #كمال_اللبواني @arabian_nights_101

بعضی دوستان پرسیده بودند منبع مطالعه درباره سوریه چه سراغ دارم! من همین اندکی که درباره موضوعات جهان عرب می‌دانم ذره ذره در طول سال‌های مختلف حاصل شده و منبع مشخصی برایشان در ذهن ندارم اما... برای دوستانی که انگلیسی می‌دانند یک کتاب پیشنهاد می‌کنم و برای دوستانی که عربی می‌دانند یک سلسله ویدئوی یوتیوب.

دسامبر ۲۰۲۴ نه تنها پایان حکومت بشار بلکه پایان عمر هنری شمار زیادی از بازیگران سوری بود؛ کسانی که گمان می‌کردند عمر دیکتاتور مانند عمر لیمو است. بعضی از این بازیگران و هنرمندان فقط منفعل و ساکت بودند؛ بعضی فعالانه و وقیحانه از بشار حتی بعد سقوطش حمایت کردند؛ بعضی‌شان قربانیان حکومت را تمسخر می‌کردند؛ بعضی‌شان به مناطق جنگی می‌رفتند و با کفتارهای اسد دیدار می‌کردند و حتی پوتین آن‌ها را می‌بوسیدند؛ بعضی سلاح به دست گرفتند و مخالفان حکومت را به قتل تهدید کردند؛ اما در نهایت همه توسط مردم سوریه دور انداخته شدند. البته بعضی‌شان بواسطه شهرت و روابط قوی همچنان در سایر کشورها مانند لبنان فعالیت می‌کنند و بعضی نیز هنوز فراری و پنهان هستند و بعضی نیز در کشور خودشان بایکوت و فراموش شده‌اند. البته در این میان یکی مانند #ايمن_زيدان (سریال معروف مدیر کل خاطرتان هست؟) همان ابتدا عذرخواهی کرد و یکی دیگر مانند #باسم_ياخور وقیحانه از مواضع سابقش دفاع کرد. باسم یاخور چهره معروفی در سطح جهان عرب است. هنرمند توانایی است به نظرم؛ اما در عین حال از خبیث‌ترین‌هاست. باسم یاخور ارتباطات محکمی با ماهر برادر بشار داشت و معروف است که برای سایر بازیگران سوریه که منتقد و معارض بودند، پرونده‌سازی و زیرآب‌زنی می‌کرد؛ تا جایگاه خودش را تثبیت کند. عکس بالا مربوط به آخرین دیدار بشار اسد با هنرمندان سوریه است. فقط ۵تا را می‌شناختم که اسامی‌شان را داخل عکس نوشتم. اسامی را سرچ کنید برای یافتن اطلاعات بیشتر و آثاری که بازی کرده‌اند. #محمود_نصر هم جالب است. بواسطه جذابیت مردانه‌اش، نقش اول خیلی از سریال‌هاست و هنوز هم فعالیت دارد. بازیگر قابلی است. تاحالا دقت نکرده بودم که صف پشتی او ایستاده است. #بسام_كوسا هم از هنرمندان توانای سوری است که اتفاقا در فیلم بازمانده (محصول مشترک ایران و سوریه) بازی کرده بود. (آن فیلم ترومای کودکی نسل من بود) #سوریه #بشار_اسد #سریال_عربی @arabian_nights_101

عزیزان! رفتار فردی هر آدم، گاهی ملیت و کشورش را نمایندگی می‌کند. مودب و محترم باشید لطفاً و آبروی ملت خود باشید. #هوایی

امروز ۳ همراه از عراق و یک همراه از سوریه به چنل پیوستند. خوش آمدید عزیزان. پیام پین شده را لطفا مطالعه کنید❤️

دوستان خبر دادند طبقه متوسط عراقی هم تا ۴ سال دیگر می‌شود مثل طبقه متوسط ایرانی! «گونه در حال انقراض»! خب تبریک عرض می‌کنم. ما مردم که نتوانستیم. دست‌کم یک عده دیگر دارند به همه اهداف‌شان می‌رسند. #عراق #ایران #تورم #طبقه_متوسط @arabian_nights_101

سبک زندگی بعضی اعراب بادیه هم جالب بوده. از غارت قبیله همسایه برگردی، وسط چشم‌انداز بی‌نهایتی از شن و آفتاب، برای شتر در سن‌های مختلف، و برای مراحل مختلف خواب، اسم بگذاری! وقتی حواس‌پرتی‌های مزخرف مثل کوهستان و جنگل و طبیعت سرسبز اطرافت نباشد، مشاهده‌گر دقیقی خواهی شد. #شوخی_اقلیم_پرستانه 🥶 @arabian_nights_101

این که این پست و پست‌های مشابه زیاد دیده می‌شوند و استقبال خوبی می‌گیرند خوشحالم می‌کند زیرا... نشان می‌دهد مخاطب من به این درک رسیده که «شب‌های عربی» صرفا یک آرشیو موسیقی نیست و هویت فکری/فرهنگی نیز دارد. زنده و شاد و تندرست باشید

نکته بامزه: بقایای هواداران اسد، در منطقه ساحلی سوریه «جبهه مقاومت مردمی سوریه» را ایجاد کرده‌اند؛ با هدف ترور مقامات دولت انتقالی الشرع و مبارزه با آمریکا و اسرائیل و ناتو. اساسا ریشه همه درگیری‌های خون‌بار سال گذشته در ساحل سوری، حضور همین تفاله‌ها در آن منطقه و متعاقباً تعقیب آن‌ها توسط نیروهای جولانی بوده است. این لینک چنل تلگرامی همین جبهه تفاله‌های اسد است. برای تفنن ببینید بد نیست. #سوریه #بشار_اسد #جولانی @arabian_nights_101

اصطلاحات و پدیده‌های سیاسی سوریه اگر پیگیر موضوعات سیاسی در رسانه‌های عربی/سوری بوده باشید، چند اصطلاح جالب احتمالا به گوشتان خورده؛ که امروز با هم بررسی می‌کنیم. {این پست به درخواست مخاطبان تهیه شده.} ۱. تشبیح همان‌طور که وانت‌های تویوتا خودرو مورد علاقه داعش بودند، مرسدس بنز W140 نیز خودرو مورد علاقه نیروهای امنیتی رژیم اسد بود. این مدل از مرسدس بنز در کشورهای عربی دو لقب دارد: بقرة (گاو) و شبح!

چون نیروهای امنیتی اسد از این ماشین برای انجام ماموریت‌های وطن‌پرستانه و شرافتمندانه‌شان استفاده می‌کردند، هر گونه آدم‌ربایی حکومتی و سربه‌نیست کردن مخالفان، «تشبیح» نام گرفت. به آن نیروهای امنیتی که این کار را می‌کردند نیز «شبیحة» گفته می‌شد. بعدا دایره معنایی این دو واژه گسترده‌تر شد و ربوده و مفقود شدن توسط گنگسترهای وابسته به حکومت نیز تشبیح نام گرفت. «شبیحة» معنایی معادل «لباس شخصی» در ادبیات سیاسی ایران دارد.

... ۲. تکویع در عربی، به آرنج انسان و به پیچ تند جاده و به اتصالات L مانند در لوله‌کشی (چیزی که ما می‌گوییم زانویی) به همه این‌ها «کوع» گفته می‌شود. ویژگی همه این موارد در چیست؟ در تغییر جهت ناگهانی! همین معنا وارد ادبیات سیاسی سوریه شده و به تغییر موضع سیاسی ناگهانی تکویع گفته می‌شود و به افرادی نیز که چنین می‌کنند «مُکَوِّع» می‌گویند.

بحث درباره تکویع، به طور خاص با سقوط رژیم منحوس بشار داغ شد؛ وقتی که تعداد زیادی از هنرمندان و دیگر چهره‌های برجسته سوری که مدافع بشار بودند، ناگهان شروع به انتقاد و محکومیت او کردند و منکر همراهی و همدلی‌شان با او شدند.

... ۳. تطبیل همان‌طور که از ظاهر واژه پیداست، ریشه‌اش از طبل است. در گذشته وقتی شاه یا نامه‌رسان شاه، وارد منطقه‌ای می‌شده، با طبل زدن حضورش را اعلام می‌کردند.

بر همین اساس، «تطبیل» یا طبل‌زنی، یعنی همان پروپاگاندا کردن و تبلیغات و تایید و اعلام حمایت و این چیزها. به کسی نیز که این کار را می‌کند می‌گویند مُطَبِّل یعنی طبل‌زن. مثلا به مجلس ملی سوریه در زمان بشار می‌گفتند مجلس تطبیل، یعنی مجلسی که کارش فقط تایید بشار است. البته بار معنایی این واژه گاهی کمی منفی‌تر است و تقریبا چیزی شبیه بوق‌چی یا حتی خایه‌مال در فارسی است.

... ۴. تعفیش در عربی به اثاثیه منزل می‌گویند «عفش البیت» و به اثاث چیدن در خانه نیز می‌گویند «تعفیش». اما در سوریه به طور طعنه‌آمیز به کاری کاملا متضاد این، تعفیش گفته می‌شود. چه کاری؟! دزدیدن و غارت اثاثیه منزل شهروندان در مناطق جنگی توسط نیروهای دولت. یعنی فکر کنید یک دولت چقدر حقیر و پست باشد که به یک منطقه حمله می‌کند و جنگ شهری می‌شود و ساکنانش مجبور می‌شوند خانه‌هایشان را ترک کنند. سپس وقتی ارتش دولتی بر آن منطقه مسلط شد، اثاثیه منزل مردم را غارت می‌کند و در شهری دیگر به حراج می‌گذارد.

این کار واقعا رخ داده است و شایعه و تخیل نیست. حتی در خود سوریه شهروندان شریف و اخلاق‌مدار سایر شهرها، وقتی در بازارها با این اثاثیه حراج‌خورده مواجه می‌شدند، از خرید آن‌ها امتناع می‌کردند. حتی گزارش‌هایی مردمی وجود دارد که نیروهایی غیر از نیروهای بشار (از کشوری دیگر) نیز در تعفیش و غارت خانه‌ها مشارکت داشتند.

... ۵. کَرتونی همان‌طور که از نامش پیداست از ریشه کارتون (مقوا) است. این اصطلاح مختص سوریه نیست و در ادبیات سیاسی باقی کشورها نیز رایج است و برای توصیف نهادها یا شخصیت‌هایی است که هیچ قدرت واقعی ندارند و فقط ظاهری نمادین و پوشالی دارند. مثلا می‌گویند وزیر کارتونی یعنی وزیر مقوایی. ساده است. ... ۶. تشلیح ریشه این کلمه از «شلح» به معنای درآوردن/کندن چیزی مانند لباس است. اما به طور اصطلاحی ۳ معنا دارد. يكي: اوراق کردن ماشین و جدا کردن قطعات یدکی. دومی: سرقت اموال مردم در خیابان، مثل دزدیدن موبایل یا کیف، توسط اوباش مسلح. سومین معنا هم وقتی که مثلا دولت با افزایش قیمت‌ها جیب مردم را خالی می‌کند.

در فارسی معادلش همان «زورگیری سر گردنه» است که حتی به دولت هم نسبت می‌دهیم.

... ۷. بَلطَجي سلاطین عثمانی در قدیم یک گارد محافظ تبردار داشتند. به این‌ها گفته می‌شد: «بَلطَجی». بَلطَة یعنی تبر؛ جی یا چی همان پسوند معروف ترکی است که شغل و حرفه فرد را می‌رساند. مانند: چایچی، ساعتچی، قلمچی، گاریچی، جارچی و...

در جوامع عربی این عنوان برای دو گروه استفاده می‌شود. اول:‌ به طور عام برای همه اراذل و اوباشی که با استفاده از زور و سلاح مقاصد خودشان را پیش می‌برند. دوم: به طور خاص برای چماق‌داران وابسته به حکومت که با لباس شخصی و به عنوان نیروهای مثلا مردمی، تجمعات مردمی را سرکوب می‌کنند. از این حیث واژه بلطجي و شبیحة همپوشانی دارند.

... ۸. زعرنة این کلمه مصدر است. حالت اسم فاعلی آن «ازعر» است که حالت جمع آن می‌شود «زعران». به طور خیلی ساده یعنی لات‌بازی و اوباش‌گری! از رفتارهای ساده مثل تک‌چرخ زدن با موتورسیکلت را شامل می‌شود تا کارهای مافیایی و گنگستری. مثلا می‌گویند فلان گروه اوباش یعنی «زعران» هستند و یاغی‌گری یعنی «زعرنة» می‌کنند.

{پس گیج نشوید. زعران و بلطجي و شبیحة در یک خوشه معنایی هستند. برای ساده‌سازی، نزدیک‌ترین معادل فارسی‌شان به ترتیب می‌شود: اوباش، چماق‌دار، لباس شخصی}

... ۹. فلول این واژه با انقلاب مصر و سقوط حسنی مبارک متولد شد و از خیابان وارد ادبیات رسمی و رسانه‌ای شد. و بعداً به سوریه هم رسید.

به طور خیلی ساده، فُلول یعنی بازماندگان یا بقایا! مثلا می‌گویند فلول رژیم اسد هنوز در سوریه مشغول اقدامات خرابکارانه و توطئه برای ترور مقامات هستند. {که خب واقعا هم هستند.}

#سوریه #جهان_عرب #اصطلاحات_سیاسی @arabian_nights_101

زن کنار شوهرش توی تخت‌خواب دراز کشیده و حجاب شرعی دارد؛ این یعنی سریال ایرانی است. بازیگر زن یا مرد، فرقی ندارد که صبح از خواب بیدار شده، از استخر بیرون آمده، با ماشین تصادف کرده و رفته ته دره، ولی باز هم خوشگل و اتوکشیده است؛ این سریال ترکی است! چرا می‌گویم طرفدار هالیوود هستم؟! چون فقط در هالیوود است که یک دورف (Peter Dinklage) می‌تواند ستاره شود؛ در حالی که در سینمای ملت‌های عقب‌مانده یک دورف همیشه سوژه تمسخر است و نقش‌های درجه سوم و چهارم می‌گیرد. «ترکیزه‌شدن» بلایی است که خیلی زود می‌تواند سینمای عربی را نابود کند. همین بلا بر سر اروپا و آمریکا هم آمده بود که خوش‌بختانه با مرگ و افول چهره شاخص آن دوران یعنی آلن دلون تمام شد. اما همان آفت دوباره در حال رشد و گسترش است. #ترکیه #هالیوود #ایران #آلن_دلون #سینمای_عربی @arabian_nights_101

مثلا یک سریال عربی قبل‌ها دیدم. به نظرتان تم محوری‌اش چه بود؟! تیک‌تاک نوجوانان را بی‌ادب و گستاخ می‌کند و باعث می‌شود مافیاهای شیطانی از آن‌ها سوءاستفاده کنند! دقیقا الگوی ساخت سریال دولتی در ایران!

ابتدای تاسیس این کانال قرار بود فیلم و سریال عربی هم معرفی کنم ولی چند چیز مانع شد. مهم‌ترین این‌که: خود من به عنوان کسی که مخاطب وفادار هالیوود است و حتی سینمای ایران را هم دنبال نکرده و نمی‌کند، کمتر پیش می‌آید از فیلم و سریال باقی کشورها خوشم بیاید. من هر چه فیلم و سریال عربی دیده‌ام برای مهارت‌های زبانی‌ام بوده، نه ارزش هنری و فنی آن‌ها! فعلا سینما را کاری ندارم؛ ولی سریال‌های عربی وضعیت تاسف‌باری دارند. هم از لحاظ داستانی، هم از لحاظ تولید، هم از لحاظ پروپاگانداهای دولتی، و در چند سال اخیر هم از لحاظ ترکی‌شدگی! سریال مولانا را اخیرا تمام کرده‌ام. صد از صد نیست. اما از بسیاری جهات و خصوصا همین بازسازی خلاقانه یک داستان تکراری در بستر حوادث معاصر سوریه، قابل تحسین است. به لحاظ فنی و تکنیک‌های داستانی هم قابل قبول است. در نهایت باز هم توصیه می‌کنم: برای تقویت مهارت شنیداری عربی حتما ببینید. ولی اگر سلیقه سفت و سختی در خصوص سینما دارید ممکن است کمی اذیت شوید. تازه این سریال نسبتاً خوبی است. خودتان بفهمید باقی سریال‌ها در چه وضعیتی هستند که کلا از معرفی آن‌ها پشیمان شدم. #سوریه #ترکیه #هالیوود #مولانا #سریال_عربی @arabian_nights_101