شب‌های عربی

باید این‌ وقایع را بدانید که بفهمید چرا وقتی پیشنهاد کوچ دادن فلسطینی‌ها مطرح می‌شود، مصر و اردن جیغ می‌کشند! یا چرا در اوج جنگ، مصر مرزش با فلسطین را می‌بندد! سازمان‌های فلسطینی مانند انگلی هستند که عصاره جان میزبان را می‌مکند. دقت کنید: سازمان‌های فلسطینی! نه مردم فلسطین!

سپتامبر سیاه؛ از اردن تا مونیخ بعد از شکست اعراب در جنگ ۱۹۶۷، سازمان‌های فلسطینی بخش مهمی از فعالیت مسلحانه‌شان را به اردن منتقل کردند. اردن هم مرز طولانی با اسرائیل داشت و هم بخش بزرگی از جمعیتش فلسطینی بودند. بعد از دست رفتن کرانه باختری، پایگاه‌های فداییان در اردن بیشتر شد و سازمان فتح و دیگر گروه‌های فلسطینی عملیات علیه اسرائیل را از خاک اردن انجام می‌دادند. محبوبیت و تعداد نیروهای فلسطینی در اردن به‌شدت بالا رفت؛ تا جایی که تا پایان مارس ۱۹۶۸ شمار فداییان حاضر در اردن به حدود ۲۰ هزار نفر رسیده بود. سازمان‌های فلسطینی داخل شهرهای اردن هم مسلحانه رفت‌وآمد می‌کردند، ایست بازرسی می‌گذاشتند و گاهی قوانین و نیروهای دولتی را نادیده می‌گرفتند. در نوامبر ۱۹۶۸ میان ملک حسین و سازمان‌های فلسطینی توافقی شکل گرفت که قرار بود این وضعیت را کنترل کند: فداییان نباید در شهرها مسلحانه تردد می‌کردند، خودروهای مردم را متوقف می‌کردند یا در خاک اردن خارج از سازوکار دولت عمل می‌کردند. اما توافق دوام نیاورد. بین اواسط ۱۹۶۸ تا پایان ۱۹۶۹ بیش از ۵۰۰ درگیری میان فداییان فلسطینی و نیروهای اردنی ثبت شد. ربایش، تیراندازی و درگیری مسلحانه به اتفاقی عادی تبدیل شده بود و به‌تدریج حالتی شکل گرفت که بعدها «دولة داخل الدولة» (دولت در دولت) گفته شد. در داخل جنبش فلسطینی هم اختلاف وجود داشت. فتح به رهبری یاسر عرفات رسماً تمایل نداشت وارد امور داخلی کشورهای عربی شود، اما بعضی گروه‌های رادیکال‌تر، آشکارا مشروعیت سلطنت هاشمی را زیر سؤال می‌بردند و از سرنگونی آن حرف می‌زدند. در ۱۱ فوریه ۱۹۷۰ درگیری شدیدی در عَمّان (پایتخت اردن) رخ داد و حدود ۳۰۰ نفر، عمدتاً غیرنظامی، کشته شدند. ملک حسین برای کاهش تنش جمله معروف «همه ما فدایی هستیم» را گفت، اما دیگر کنترل اوضاع ممکن نبود. در ژوئن، بحران وارد مرحله خطرناک‌تری شد. حمله اسرائیل به اردن در واکنش به حملات فداییان، هم‌زمان درگیری میان نیروهای اردنی و فلسطینی، دو تلاش برای ترور ملک حسین توسط فدائیان. درگیری میان نیروهای دولتی و سازمان‌های فلسطینی از فوریه تا ژوئن حدود هزار کشته بر جای گذاشت. در ۶ سپتامبر ۱۹۷۰، یکی از این سازمان‌های فلسطینی چند هواپیمای مسافربری را ربود و به صحرای اردن برد. گروگان‌ها پس از تخلیه هواپیماها آزاد شدند و در ۱۲ سپتامبر، هواپیماهای ربوده‌شده در برابر دوربین‌های رسانه‌های بین‌المللی منفجر شدند. دو روز بعد، سازمان آزادی‌بخش فلسطین خواستار تشکیل «حکومت ملی» در اردن شد. ملک حسین، که حالا دیگر مشروعیت و قدرتش توسط مهمان‌های فلسطینی انکار شده بود، در ۱۷ سپتامبر ۱۹۷۰، دستور حمله گسترده ارتش به مواضع سازمان‌های فلسطینی (از جمله اردوگاه‌ها) را صادر کرد. شهرهای اصلی مانند عمان، زرقاء و اربد به میدان جنگ تبدیل شدند. غیرنظامیان هم در میان آتش گرفتار شدند. اما بحران خیلی زود از مرزهای اردن عبور کرد و سوریه وارد جنگ شد. نیروهای سوری همراه با نیروهایی از ارتش آزادی‌بخش فلسطین وارد شمال اردن شدند و با بیش از ۲۰۰ تانک به سمت اربد حرکت کردند؛ شهری که فداییان آن را «شهر آزادشده» اعلام کرده بودند. ارتش اردن با آنها درگیر شد و نیروی هوایی اردن نیز وارد نبرد شد. البته نیروهای سوری در نهایت عقب‌نشینی کردند. در همین زمان، فشار کشورهای عربی برای توقف جنگ افزایش یافت. ۲۷ سپتامبر، جمال عبدالناصر در قاهره تلاش کرد میان ملک حسین و یاسر عرفات میانجی‌گری کند. اما ناصر یک روز بعد از پایان اجلاس درگذشت و همه چیز ناتمام ماند. در اوایل ۱۹۷۱ ارتش اردن عملیات خود را برای پاک‌سازی آخرین پایگاه‌های فداییان از سر گرفت. نیروهای فلسطینی یکی‌یکی از شهرها بیرون رانده شدند و در نهایت در ۱۷ ژوئیه ۱۹۷۱ باقی نیروهای فدایی نیز تسلیم شدند. این عملاً پایان حضور نظامی سازمان‌های فلسطینی در اردن بود. بخش عمده سازمان‌های فلسطینی از اردن به لبنان رفتند؛ و چند سال بعد، یکی از بازیگران اصلی در جنگ داخلی لبنان شدند. حال که همه این‌ها را دانستیم، آن سازمان تروریستی فلسطینی که عملیات مونیخ را انجام داد و نامش «سپتامبر سیاه» بود، از دل حوادث سپتامبر سیاه اردن بیرون آمد؛ و هدفش انتقام از کسانی بود که در اخراج فلسطینی‌ها از اردن نقش داشتند. این گروه بعدها با ترور نخست‌وزیر اردن، وصفي التل، در قاهره و سپس با عملیات مونیخ شناخته شد. #اردن #سپتامبر_سیاه #فلسطین #ياسر_عرفات #أيلول_الأسود @arabian_nights_101

عملیات مونیخ؛ سپتامبر سیاه المپیک صبح ۵ سپتامبر ۱۹۷۲، هشت فلسطینی وارد دهکده المپیک مونیخ شدند. هدفشان محل اقامت تیم اسرائیل بود. آنها تعدادی از اعضای تیم را گروگان گرفتند و خواستار آزادی تعدادی از زندانیان فلسطینی و همچنین چند زندانی وابسته به گروه‌های چپ‌گرای آلمانی شدند. در جریان ورود مهاجمان، دو عضو تیم اسرائیل کشته شدند و ۹ نفر دیگر به گروگان گرفته شدند. مذاکرات ساعت‌ها ادامه پیدا کرد و در نهایت مقام‌های آلمانی تصمیم گرفتند گروگان‌ها و گروگان‌گیرها را به یک پایگاه هوایی منتقل کنند؛ تا در آن‌جا یک عملیات نجات انجام شود. اما عملیات شکست خورد. در تبادل آتش، هر ۹ گروگان باقی‌مانده، به همراه یک افسر پلیس آلمان و پنج نفر از مهاجمان کشته شدند. در مجموع ۱۱ عضو کاروان اسرائیل جان خود را از دست دادند. عملیات به شدت قهرمانانه و شجاعانه فلسطینی‌ها در مونیخ، درست مانند کاری که در ۷ اکتبر انجام دادند، دست اسرائیل را باز گذاشت که کارزار گسترده‌ای را برای شکار اعضای آن سازمان و دیگر نیروهای مرتبط با عملیات آغاز کند؛ کارزاری که بعدها به یکی از بحث‌برانگیزترین فصل‌های تاریخ عملیات‌های مخفی اسرائیل تبدیل شد. اما... سپتامبر سیاه مونیخ، توسط سازمانی فلسطینی رقم خورد که نام خودش را دقیقا «سپتامبر سیاه» (أيلول الأسود) گذاشته بود. ماجرا چیست؟ در پست بعدی بخوانید. #فلسطین #اسرائیل #مونیخ #سپتامبر_سیاه #أيلول_الأسود @arabian_nights_101

در سپتامبر پرحادثه هستیم. امروز هم تاریخ سیاسی معاصر داریم.

اگر این دست موضوعات تاریخی و سیاسی و اجتماعی مورد علاقه‌تان است، حتما در دایرکت چنل به من بازخورد بدهید. ممنون و شب بخیر

این فیلم لبنانی دقیقا درباره همین موضوع ساخته شده است. #لبنان #بیروت #چپ #فلسطين #فالانژ #کمونیسم #معرفی_فیلم @arabian_nights_101

چرا لبنان دچار جنگ داخلی شد؟ وقتی درباره جنگ داخلی لبنان حرف می‌زنیم، معمولاً یک تصویر ساده‌لوحانه تحویل‌مان می‌دهند: مسیحی‌ها و مسلمان‌ها با هم جنگیدند. اما این داستان پیچیده‌تر از داستان‌سرایی‌های کودکانه است. در دوره‌های زیادی از تاریخ لبنان، این کشور اکثریتی مسیحی داشت. نظم اجتماعی و اقتصادی لبنان نیز در چند دهه منتهی به ۱۹۲۰ و کمی بعدتر، به نفع همین مسیحیان راست‌گرا و طرفدار غرب تنظیم شده بود. پس از تشکیل لبنان بزرگ، ترکیب جمعیتی لبنان بهم خورد و هم‌زمان کاهش موالید مسیحیان نسبت به مسلمانان نیز رخ می‌داد. مسیحیان راست‌گرا از این موضوع احساس خطر کردند. بهم خوردن توازن جمعیتی به نفع مسلمانان این خطر را در پی داشت که لبنان در دهه‌های آینده به یک کشور کمونیستی تبدیل شود. چیزی که چپ‌های محور مقاومت در طول جنگ داخلی بعدی آرزویش را داشتند. از ۱۹۲۰ تا ۱۹۷۵ افزون بر تغییرات جمعیتی و اقتصادی یک اتفاق دیگر نیز رخ داد. مهاجرت گسترده به بیروت، خصوصا آوارگان فلسطینی، و شکل‌گیری حلبی‌آبادها و کمپ‌های پناهندگان در بیروت، در کنار سهم نداشتن این طبقات ضعیف از رفاه آن دوران لبنان که عمدتا در اختیار گروه‌های مسلط جامعه بود. خیلی از این مهاجران و جوانان بی‌جایگاه، دیگر چیزی از نظم سیاسی و اقتصادی موجود نصیبشان نمی‌شد. پس از یک طرف، مسیحیان راست‌گرا را داریم که از نظم موجود دفاع می‌کردند. از طرف دیگر، گروه‌هایی از مسلمانان، فلسطینی‌ها و نیروهای چپ و ملی‌گرا که خواهان تغییر این نظم بودند. اما اینجا یک دام نظری وجود دارد: نمی‌شود جنگ را به «مسیحیان ثروتمند علیه مسلمانان فقیر» تقلیل داد. چون در جنگی که بعدا زبانه کشید، بسیاری از جنگجویان هر دو جبهه، از طبقات پایین و متوسط به پایین می‌آمدند. و اینجا چپ و شبه‌نظامیان وارد داستان شدند. در اوایل دهه ۱۹۷۰، بیروت پر شده بود از مهاجران لبنانی و پناهندگان فلسطینی. چپ‌ها و سازمان‌های فلسطینی شروع به یارگیری از این گروه‌ها کردند و حتی در میان اردوگاه‌های پناهندگان سلاح توزیع می‌کردند. (امری که بهانه کشتارهای بعدی مانند صبرا و شتیلا را به گروه‌های مسیحی داد.) هم‌زمان با این تحرکات، گروه‌های مسیحی نیز شروع به تشکیل گروه‌های مسلح خود کردند. نکته دیگر که در بعضی پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته این است که این گروه‌های نظامی برای هر دو طرف، به مثابه یک پناهگاه روانی بود که به آن‌ها احساس تعلق و هویت و امنیت می‌داد. همان نیازهای روانی که دیگر از خلال خانواده‌ها و نظم اجتماعی تامین نمی‌شد. جنگ داخلی لبنان کوه یخی بود که نوک آن درباره شعارهای عقیدتی و باورهای مذهبی بود؛ ولی عمده آن درباره جنگ سرمایه‌داری و کمونیسم بود؛ و مسائل روان‌شناختی گروه‌های اجتماعی درگیر آن! {از نکات کمتر گفته‌شده در تاریخ محور مقاومت! جنایاتی است که سازمان‌های فلسطینی در حق کشورها و مردم میزبان کردند. گروگان‌گیری، کشتار غیرنظامیان، ایجاد بحران‌های سیاسی، به چالش کشیدن اختیارات دولتی و...} #لبنان #بیروت #چپ #فلسطين #فالانژ #کمونیسم @arabian_nights_101

۱ سپتامبر ۱۹۲۰ و تشکیل لبنان بزرگ در قرن نوزدهم، هنوز کشوری به اسم لبنان روی نقشه وجود نداشت؛ و جبل لبنان بخشی از امپراتوری عثمانی بود و بعد از مجموعه‌ای از درگیری‌های سیاسی و طایفه‌ای، در سال ۱۸۴۲ به دو قائم‌مقامی تقسیم شد: یکی عمدتاً مسیحی و دیگری عمدتاً دروزی. این تقسیم‌بندی قرار بود تنش‌ها را کنترل کند، ولی عملاً جواب نداد. اختلافات میان گروه‌های مختلف، مخصوصاً میان مارونی‌ها و دروزها، در سال ۱۸۶۰ به جنگ داخلی و کشتار گسترده رسید؛ خشونت‌ها از جبل لبنان به دمشق هم کشیده شد و مسیحیان هدف اصلی بخش مهمی از این خشونت‌ها بودند. در پی این وقایع، قدرت‌های اروپایی وارد ماجرا شدند و نهایتاً در سال ۱۸۶۱ نظام جدیدی برای جبل لبنان شکل گرفت. اسم این نظام بود: متصرفیه‌ی جبل لبنان. متصرفیه نوعی خودمختاری محدود در چارچوب امپراتوری عثمانی بود. حاکمش باید مسیحی و غیرلبنانی می‌بود و در کنار او شورایی متشکل از نمایندگان طوایف مختلف فعالیت می‌کرد. این نظام تا پایان جنگ جهانی اول دوام آورد و برای چند دهه، جبل لبنان را در مقایسه با بسیاری از مناطق اطراف، وارد دوره‌ای از ثبات نسبی و شکوفایی و رفاه کرد. نکتهٔ مهم اینجاست که جمعیت جبل لبنان در آن دوره عمدتاً مسیحی بود؛ مارونی‌ها بزرگ‌ترین گروه بودند و در کنارشان دیگر گروه‌های مسیحی نیز حضور داشتند. دروزها و مسلمانان هم بخشی از جمعیت بودند. در نظام سیاسی متصرفیه هم قرار نبود تعداد جمعیت هر گروه مذهبی مستقیماً به میزان قدرت سیاسی‌اش تبدیل شود؛ برای همین شش طایفه اصلی، هر کدام دو نماینده در شورای دوازده‌نفره داشتند. بعد جنگ جهانی اول آمد، امپراتوری عثمانی فروپاشید و نقشه منطقه دوباره روی میز رفت. اینجا بود که ایده لبنان بزرگ وارد مرحله عملی شد. در ۱ سپتامبر ۱۹۲۰، ژنرال هانری گورو، نماینده فرانسه، در بیروت تشکیل «لبنان بزرگ» را اعلام کرد. اما تفاوت مهمی وجود داشت: لبنان جدید دیگر فقط همان متصرفیه جبل لبنان نبود. مناطق دیگری مانند بقاع و بعلبک، طرابلس، صیدا و صور و... هم به قلمرو متصرفیه اضافه شدند و چیزی شکل گرفت که تقریباً به مرزهای لبنان امروزی نزدیک بود. با اضافه شدن این مناطق، ترکیب جمعیتی و سیاسی کشور جدید هم تغییر کرد. اين تغيير دموگرافیک مشکلات دیگری ایجاد کرد که بعدا خواهم گفت. #لبنان #بيروت @arabian_nights_101

عین جالوت؛ روزی که مغول‌ها شکست خوردند ۳ سپتامبر ۱۲۶۰ میلادی در این تاریخ و چندین سال پس از این‌که نخوت و زبان‌نفهمی حاکمان ایرانی یک منطقه وسیع جغرافیایی را زیر یورش مغول‌ها برد، و عارف ایرانی کشتار مردم را «باد بی‌نیازی خداوند» دانست، و وزیر ایرانی خلیفه عباسی را لای نمد داد، لشگر مغول به نزدیکی سوریه رسید. حکومت ممالیک در مصر چون می‌دانست مقصد بعدی سپاه مغول خودش است، به یاری شام شتافت و در این تاریخ نبرد «عین جالوت» بین سپاه مصر و مغول رخ داد که خب با پیروزی و صعود مصر خاتمه یافت؛ آن هم در زمانی که مغول‌ها هنوز نیرویی تقریباً شکست‌ناپذیر به نظر می‌رسیدند. البته عین جالوت به معنی «پایان مغول» نبود. مغول‌ها همچنان قدرت بزرگی بودند و جنگ میان ایلخانان و ممالیک سال‌ها ادامه پیدا کرد. مصر و شام تاریخ خیلی درازی با هم دارند. همان‌طور که در همین سده پیش نیز سودای تشکیل جمهوری متحد عربی را در سر داشتند. مناسبات تاریخی میان مصر و شام (از حیث نظامی، فرهنگی، اقتصادی، دموگرافیک، زبانی و...) بسیار خواندنی و جذاب است. #سوریه #مصر #مغول #المماليك #تاریخ_عرب @arabian_nights_101

همراهان تازه خوش‌ آمدید 🙏❤️

این آقای بشر نجار از پادکسترهای معروف سوری است. تحصیل‌کرده فرانسه هم هست. تجربه خوبی نیز در زمینه پادکست و تولید محتوا دارد. در کست‌باکس نیز پادکست مَنبِت او را می‌توانید بشنوید. از حیث اجرا و محتوا، ارزش وقت گذاشتن و شنیدن را دارد حقیقتا. در ویدئوی زیر درباره ریشه‌های تاریخی زبان عربی نکات جالبی می‌گوید: https://www.youtube.com/watch?v=-_FgfDaYvaY #بشر_نجار #منبت #الجهبذ #پادکست_عربی @arabian_nights_101

تا اواخر قرن اول هجری، بخش‌هایی از دستگاه دیوانی امپراتوری اسلامی همچنان از زبان‌های اداری پیشین (یونانی، آرامی/سریانی و فارسی میانه) استفاده می‌کردند؛ تا این که عربی‌سازی دیوان‌ها در دوره اموی به‌تدریج این وضعیت را تغییر داد. در آغاز پیدایش امپراتوری اسلامی، زبان عربی جایگاه خاصی نداشت و با ورود به محیطی کاملا جدید ناچار شد ظرفیت‌های بسیار بیشتری پیدا کند: دیوان، حقوق، فلسفه، پزشکی، علوم و... امپراتوری نو زاده اسلامی دو نیاز مهم در آن زمان داشت: یکی تدوین متن مقدس که کاری به آن ندارم؛ و دوم، تدوین زبان رسمی. هویت یکپارچه‌ای به نام زبان عربی در آن دوره زمانی که محل بحث است وجود نداشته است. مجموعه‌ای از زبان‌ها و لهجات پراکنده (از یک خانواده زبانی) در منطقه حجاز رواج داشتند؛ که زبان‌شناسان مسلمان، یک گونه معیار را از میان تنوع موجود انتزاع و صورت‌بندی کردند. دقت کنید: عربیِ پیشااسلامی وجود داشته، اما «عربی کلاسیک استانداردشده» محصول فرایندی بعدی است. جالب اینکه زبان عربی کلاسیک و استاندارد، در مرحله پیدایش خود تا حدی مدیون ایرانیانی مانند سیبویه که لغات و قواعد زبان جدید را گردآوری و پیراسته کردند. در این میان، ایرانیان بسیار دیگری که در مقام دیوان‌سالار و پزشک و... در خدمت دربار اسلامی بودند، همزمان با انتقال سنت‌های دیوانی و درمانی ایرانی به جهان عرب، مجموعه‌ای از واژگان را هم به زبان عربی افزودند. در نتیجه چندین دهه کوشش جمعی مسلمانان، کم‌کم زبان عربی چندان قوام و مایه گرفت که به زبانی غنی و توانا در خور امپراتوری بدل شود. #خلافت_اسلامی #زبان_عربی @arabian_nights_101

از امروز یک موضوع دیگر هم به محتوای چنل اضافه می‌شود. پادکست‌های یوتیوبی با موضوعات متنوعی که نظرم را جلب می‌کنند خواهم فرستاد. عمدتا برای کسانی که عربی متوجه می‌شوند یا می‌خواهند مهارت شنیداری‌شان بهبود پیدا کند خوب است. مزیت پادکست نسبت به فیلم و سریال و موسیقی این است که به جز تجربه آموزش زبان (خصوصا از حیث تنوع بیشتر در واژگان و تعابیر)، محتوای بیشتری هم دارد. یک تیر و دو نشان است.

اگر فراغت و حوصله باشد امروز برایتان داستانی از تاریخ زبان عربی خواهم گفت

✍ | قاسم غنی ماجرایی را در دیدار رضاشاه از ترکیه نقل می‌کند که آتاتورک به رضاشاه می‌گوید: «شما هم این خط عربی را دور بریزید (که البته عربی نیست) و خودتان را راحت کنید و بند ناف‌تان را از آن قطع کنید.» رضاشاه می‌گوید: «وضع ما با شما فرق می‌کند. شما که ملّت نیستید و پیشینه‌ی فرهنگ ملّی ندارید.» محترمانه این را می‌گوید، بعداً قاسم غنی این‌جا اضافه می‌کند که حظ کردم از واکنش اعلی‌حضرت که گفت وضع ما با شما فرق می‌کند و ما مثل شما نیستیم. #دولت_ملی #فرهنگ #ایرانشهر ➣ @Notes_On_Liberty

شرح نیاز ندارد

شب بخیر دوستان به مناسبت تولد ادمین محترم، با معرفی چنل به دوستان‌تون و بازنشر پست‌ها خوشحالم کنید. انتقادات و پیشنهادات درباره محتوای چنل هم ممنون میشم توی دایرکت چنل باشه. دایرکت خودم ممکنه فراموش بشه و دیرتر جواب بدم. ممنون از حضور و همراهی‌تون