Meow History

استان واژه‌ای پارسی است و نیازی نیست آن را با واژه‌ای دیگر جایگزین کنیم این واژه از ریشه ی ایستادن می‌آید. پسوند ـستان در زبان پارسی به معنای «جای، سرزمین یا جایگاه» است؛ همان پسوندی که در نام‌هایی مانند: گلستان (سرزمین گل) لرستان (سرزمین لرها) بلوچستان (سرزمین بلوچ‌ها) هندوستان (سرزمین هند) و .....‌

در روزگار هخامنشیان چیزی که امروز «استان» می‌نامیم با این نام شناخته نمی‌شد. هر بخش بزرگ شاهنشاهی را ساتراپی می‌گفتند و فرمانروای آن ساتراپ بود. در پارسی باستان، این واژه به گونه ی خشثره‌پاون (به معنای «پاسبان سرزمین» یا «نگهبانِ فرمانروایی») بوده است و واژه ی یونانیِ «ساتراپ» از همین ریشه آمده است پس: استان ← واژه‌ای پارسی و امروزی ساتراپی ← نام بخش‌های شاهنشاهی هخامنشی خشثره‌پاون ← نام پارسی باستان فرمانروای آن بخش استان ← خشتره یا ساتراپی (در بافت هخامنشی)

آیا اسکندر هم از همین راه رفت؟ بله هنگامی که اسکندر مقدونی به ایران تاخت بیشتر لشکر او از همین راه شاهی بهره برد؛ زیرا بهترین راه آماده ی آن روزگار بود داریوش راه شاهی را از هیچ نساخت بخشی از راه‌های کهن را بازسازی و به یک سامانه ی یکپارچه دگرگون کرد

شاهنشاهی هخامنشی نزدیک به 20 تا 30 هزار کیلومتر راه اصلی و فرعی داشت راه شاهی نخستین سامانه ی بزرگ پیک‌ رسانی سازمان‌یافته ی جهان به شمار می‌آید شوش، پارسه، هگمتانه و پاسارگاد همگی با این شبکه به هم پیوسته بودند این راه زمینه‌ساز شکوفایی بازرگانی میان ایران میان‌رودان آناتولی و کرانه‌های دریای اژه شد اندیشه ایی ساخت راه‌های شاهی و چاپارخانه‌ها بعدها بر بسیاری از شاهنشاهی‌های دیگر اثر گذاشت

داریوش تنها خاک را هموار نکرد او برای راه شاهی: پل ساخت. گذرگاه‌های کوهستانی را آماده کرد. ایستگاه‌های نگهبانی برپا نمود. چاه و آب‌انبار ساخت. جای آسایش کاروان‌ها را فراهم کرد. نگهبانانی برای پاسداری از راه گماشت در آن روزگار چنین سامانه‌ای در جهان کم‌مانند بود همه ی راه سنگ‌فرش نبود در کوهستان‌ها سنگ‌فرش می‌شد در دشت‌ها کوبیده و هموار می‌گردید پل‌های چوبی و سنگی بر رودها ساخته می‌شد پس برخلاف پندار همگانی سراسر راه از سنگ نبود

یک کاروان: نزدیک به سه ماه در راه بود یک چاپار شاهی: تنها در هفت تا نه روز همین راه را می‌پیمود. برای آن روزگار این شتاب شگفت‌انگیز بود داریوش این راه را ساخت و چند انگیزه داشت : فرمان‌های شاه زودتر برسند شورش‌ها زودتر فرونشانده شوند بازرگانی رونق گیرد مالیات آسان‌تر گردآوری شود سپاه بتواند با شتاب جابه‌جا شود سراسر شاهنشاهی یکپارچه بماند

چاپارخانه؛ شگفتی روزگار در فاصله‌های نزدیک به 25تا 30 کیلومتر چاپارخانه ساخته شده بود در هر چاپارخانه: اسب‌های تازه‌نفس آماده بودند چاپار، نامه را به چاپار دیگر می‌سپرد یا اسبش را عوض می‌کرد بی‌درنگ به راه می‌افتاد به همین سبب فرمان شاه در زمانی بسیار کوتاه به دورترین بخش‌های شاهنشاهی می‌رسید

یونانیان از شتاب این چاپارها شگفت‌زده بودند. هرودوت درباره ی چاپاران هخامنشی نوشت: «نه برف، نه باران، نه گرما و نه تاریکی شب، آنان را از انجام کارشان بازنمی‌دارد.» این سخن چنان آوازه یافت که سده‌ها بعد الهام‌بخش پیک‌رسانی نوین امروزی در جهان نیز شد

از چه شهرهایی می‌گذشت؟ راه دقیق در همه جا روشن نیست چون در 2500 سال گذشته شهرها دگرگون شده‌اند ولی بر پایه ی یافته‌های باستان‌شناسی راه از این جای‌ها می‌گذشت: سارد کاپادوکیه کناره‌های رود هالیس (قزل‌ایرماق) بخش‌هایی از ارمنستان آشور اربیل شوش

اما این تنها یک شاخه بود شاخه‌های دیگری نیز از شوش به: پارسه هگمتانه پاسارگاد بلخ باختر هند می‌رفتند

در حقیقت سراسر شاهنشاهی با رشته‌ای از راه‌ها به هم پیوسته بود سارد تا شوش تقریبا همان ستون فقرات راه شاهی بود؛ یعنی از غرب شاهنشاهی تا قلب ایران

پارسه، پاسارگاد و شوش سه جای بسیار مهم برای پادشاهان هخامنشی بودند: پاسارگاد → آرامگاه کوروش بزرگ پارسه → شکوه آیینی و شاهی داریوش و جانشینانش شوش → یکی از پایتخت‌های اداری و سیاسی هگمتانه (همدان امروز) جایگاه بسیار مهمی داشت چون در مسیر پیوند میان غرب و شرق ایران بود بلخ و باختر دروازه ی ایران به سوی آسیای میانه و راه‌های شرقی بودند. از غرب ترکیه امروز( یونان سابق) آغاز می‌شد از عراق و ایران می‌گذشت و تا افغانستان و پاکستان امروزی امتداد پیدا می‌کرد

اگر بخوام تنها یک دستاورد داریوش بزرگ رو نام ببرم که ایران را به یک ابرشاهنشاهی پیوند داد اون راه شاهی هست این راه تنها یک جاده نبود رگ زنده ی شاهنشاهی هخامنشی بود سپاه بازرگان، چاپار، فرستاده، کالا و آگاهی، همگی از اون می‌گذشتند

داریوش بزرگ پس از سامان دادن به شاهنشاهی هخامنشی نزدیک به سال 500 پیش از زایش فرمان داد شبکه‌ای از راه‌های سنگ‌فرش و هموار ساخته یا بازسازی شود که نامدارترین آن راه شاهی بود

این راه نزدیک به 2700 کیلومتر درازا داشت و پایتخت‌های باختری و خاوری شاهنشاهی را به هم می‌پیوست از سارد در آسیای کوچک (امروزه در ترکیه) آغاز می‌شد و به شوش ( شهرستانی در استان خوزستان امروزی ) یکی از پایتخت‌های هخامنشی می‌رسید سارد ، کاپادوکیه رود هالیس در ترکیه امروزی قرار دارند بخش هایی از ارمنستان آشور و اربیل در عراق امروزی قرار دارند بقیه ی شهر ها ایرانی هستند

520 قبل از میلاد داریوش اول فرمان ساخت راه شاهی را داد یک جاده 2500 کیلومتری از غرب تا شرق ایران شاهرگ ارتباطی تجارت و قدرت هر 20 ,30 کیلومتر ایستگاه‌های چاپارخانه اسب و نامه‌رسان‌های تازه آماده حرکت پیام‌ها با سرعت باورنکردنی بین ایستگاه‌ها جابجا می‌شدند سربازان و نگهبانان مسیر را حفاظت می‌کردند امنیت امپراتوری پایندانی می‌شد این سیستم نماد نظم و هوشمندی هخامنشیان و الهام بخش جهان باستان بود

نیاکان ما در 2500 سال قبل این جاده را سنگ فرش کردند اما به چه دلیل؟ آنها برای ارتباط بین شوش و شهر پارسه این جاده را سنگفرش کردند و بارها این جاده مورد استفاده مردم بوده شاید این جاده به دستور داریوش شاه ساخته شده باشد چرا که داریوش هخامنشی به شدت با آبادانی ایران می اندیشید و مهندسان و معماران هخامنشی را برای آبادانی سرزمینش به کار می‌گرفت

بشقاب سلطنتی: به نظر می‌رسد منظور بشقاب طلای هخامنشی با نقش دو بز باشد که در موزه رضا عباسی (تهران) نگهداری می‌شود

ریتون یا تکوک یا صراحی (ظرف بزرگ مخصوص شراب): این تکوک زرین هخامنشی در موزه ملی ایران (تهران) نگهداری می‌شود.

یک شمشیر تشریفاتی: یک نمونه شاخص شمشیر طلایی منسوب به اردشیر اول در موزه گتی ویلا (لس آنجلس آمریکا) است

یک قطعه گوشواره با قدمت 2500 سال: اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. گوشواره‌های هخامنشی در موزه‌های مختلفی مانند موزه ملی ایران，موزه لوور و موزه میهو (ژاپن) پراکنده هستند

زو بند سلطنتی یافت شده در تخت پارسه   اطلاعات دقیقی در دسترس نیست احتمالا در موزه تخت جمشید (شیراز) یا موزه ملی ایران (تهران) نگهداری می‌شود

جام بی نظیر یافت شده در نزدیکی سفید رود   این اثر که به جام مارلیک معروف است در موزه ملی ایران (تهران) نگهداری می‌شود

دسته گلدان به شکل بزکوهی (هخامنشی):   این اثر در موزه لوور (پاریس، فرانسه) نگهداری می‌شود