Meow History

استوانه کوروش (معروف‌ترین نوشته کوروش) این متن به خط میخی بابِلی نوشته شده و بعد از فتح بابل تنظیم شده است. در آن، کوروش خودش را معرفی می‌کند و درباره ورودش به بابل، بازسازی معابد و بازگرداندن مردمان تبعیدشده سخن می‌گوید. این استوانه در بابِل کشور عراق پیدا شد و اکنون در کشور بریتانیا در موزه ی بریتانیا قرار داره بعضی بخش‌های کتیبه شکسته یا ناقص مانده‌اند اما ترجمهٔ نسبتا کامل پارسی آن موجود است. این متن به زبان بابِلی (گونه‌ای از اکدی) و با خط میخی نوشته شده :

از کوروش بزرگ چند کتیبه و سنگ‌نوشته شناخته شده باقی مانده که بیشترشان کوتاه‌اند و به زبان‌های پارسی باستان، ایلامی، اکدی یا بابِلی نوشته شده‌اند. مهم‌ترین نکته این است که بسیاری از نوشته‌هایی که امروز به کوروش نسبت داده می‌شوند در واقع از زبان خودش نیستند یا بعدها ساخته شده‌اند؛ بنابراین فقط موارد معتبر تاریخی را براتون میارم به غیر از این مطالب چیزی خوندید بدونید اشتباهه

پی نوشت پارسی باستان : بیشترین نزدیکی را به لحجه ی دری و پارسی امروز و تاجیکی دارد . ایلامی : در جنوب و جنوب غرب ایران ( خوزستان ) به ویژه شهر باستانی شوش اکدی : عراق نزدیک به: عربی، عبری، آرامی بابِلی :شاخه‌ای از اکدی، بابل عراق نزدیک به: عربی، عبری، آرامی

آیا کتاب کاملاً تاریخی است؟ نه. امروزه تاریخ‌دان‌ها معتقدند «کوروش‌نامه» کاملاً دقیق نیست. گزنفون حدود ۱۰۰ سال بعد از کوروش زندگی می‌کرد و بعضی چیزها را: ساده کرده، تغییر داده، یا آرمانی کرده. مثلاً: بعضی رسم‌های ایرانی را یونانی‌وار توضیح می‌دهد، بعضی گفتگوها احتمالاً ساختهٔ خودش هستند. ولی هنوز برای شناخت نگاه یونانی‌ها به ایران فوق‌العاده مهم است.

چرا این‌قدر مشهور شد؟ چون فقط دربارهٔ ایران نبود؛ دربارهٔ «قدرت» بود. خیلی‌ها این کتاب را مثل راهنمای رهبری می‌خواندند: پادشاه‌ها، فرمانده‌ها، سیاستمدارها، و فیلسوف‌ها. حتی بعضی‌ها می‌گویند این کتاب یکی از نخستین کتاب‌های «مدیریت و رهبری» در تاریخ است.

آخر کتاب کمی غمگین می‌شود. گزنفون بعد از مرگ کوروش می‌گوید: ایرانی‌ها کم‌کم تجمل‌گرا شدند، نظم و سخت‌کوشی را از دست دادند، و از آرمان‌های اولیه دور شدند. یعنی پیام پنهانش این است: حکومت خوب فقط با یک رهبر خوب شروع می‌شود؛ ولی اگر نسل‌های بعدی فاسد شوند، امپراتوری ضعیف می‌شود

گزنفون توضیح می‌دهد که کوروش در محیطی منظم و سخت‌گیر تربیت شد: یاد گرفت ساده‌زیست باشد، دروغ نگوید، خودکنترل باشد، و برای فرماندهی آماده شود. او ایرانی‌ها را مردمی منظم و تربیت‌شده توصیف می‌کند.

بعد نشان می‌دهد که کوروش چطور: متحد جمع می‌کند، ارتش می‌سازد دشمن‌ها را مدیریت می‌کند و امپراتوری ایجاد می‌کند اما نکتهٔ جالب این است که گزنفون فقط از زور حرف نمی‌زند؛ می‌گوید کوروش با: احترام پاداش عدالت و هوش سیاسی مردم را همراه می‌کرد. کوروشِ گزنفون تقریباً شبیه یک «پادشاه آرمانی» است.او: مهربان ولی قاطع جنگجو ولی منطقی و قدرتمند ولی باانضباط نشان داده می‌شود. به همین دلیل قرن‌ها مردم فکر می‌کردند: «اگر یک پادشاه خوب وجود داشته باشد، باید شبیه کوروش باشد.»

کوروش در سال 530 پیش از میلاد درگذشت. گزنفون حدود 430 پیش از میلاد به دنیا آمد. یعنی تقریباً: حدود 100سال بعد از مرگ کوروش بزرگ به همین دلیل، کتاب «کوروش‌نامه» روایت مستقیمِ هم‌عصر کوروش نیست؛ بلکه تصویری آرمانی و فلسفی از اوست.

گزنفون دربارهٔ کوروش بزرگ هم کتابی به نام Cyropaedia اسم یونانی‌اش تقریباً معنیِ «آموزش و پرورش کوروش» می‌دهد. و معروف ترین اثر سیاسی اون هست این کتاب فقط زندگینامهٔ کوروش بزرگ نیست؛ بلکه ترکیبی از: تاریخ فلسفه آموزش رهبری سیاست و اخلاق است.

گزنفون می‌خواست به این سؤال جواب بدهد: «چرا بعضی آدم‌ها می‌توانند انسان‌های زیادی را با میل و احترام رهبری کنند؟» برای جواب، کوروش را مثال زد. در کتاب، کوروش کسی است که: باهوش است خویشتن‌دار است خوب حرف می‌زند مردم را می‌شناسد و می‌تواند وفاداری ایجاد کند. کتاب حدود 8 بخش دارد و از کودکی کوروش تا مرگش را تعریف می‌کند.

خود نسخهٔ دست‌نویسِ اصلی که گزنفون با دست خودش نوشته، از بین رفته؛ چون حدود 2400 سال پیش روی پاپیروس و پوست نوشته می‌شد. اما متن کتاب‌ها از طریق: نسخه‌برداری راهبان و دانشمندان، کتابخانه‌های یونانی و رومی، و نسخه‌های قرون وسطایی به امروز رسیده. قدیمی‌ترین نسخه‌های موجود الان در کتابخانه‌ها و موزه‌های اروپا نگهداری می‌شوند، مثل: نسخهٔ اصلیِ دست‌نویس‌های گزنفون از بین رفته‌اند؛ ولی نسخه‌های بسیار قدیمی و کپی‌شده در کتابخانه‌های بزرگ دنیا نگهداری می‌شوند.

مهم‌ترین جاها: Biblioteca Apostolica Vaticana در واتیکان British Library در لندن Bibliothèque nationale de France در پاریس Bodleian Library در آکسفورد

دست‌نویس‌های قرون وسطایی به زبان یونانی هستند، و پژوهشگران از روی آن‌ها متن امروزی کتاب‌ها را بازسازی کرده‌اند. یعنی چیزی که امروز می‌خوانیم نتیجهٔ مقایسهٔ ده‌ها نسخهٔ قدیمی مختلف است.

گزنفون سه اثر دارد : Anabasis: در پارسی معمولاً: «آناباسیس» یا «بازگشت ده‌هزار نفر» Memorabilia: ترجمه‌های رایج: «خاطرات سقراط» «یادبودهای سقراط» Cyropaedia: در پارسی: «کوروش‌نامه» یا «تربیت کوروش» Anabasis : معروف‌ترین اثر او در غرب است

داستان واقعیِ از نظر یونانی ها لشکرکشی ده‌هزار سرباز یونانی به داخل امپراتوری هخامنشی است. گزنفون تعریف می‌کند که چطور این سربازها بعد از کشته شدن فرمانده‌شان، وسط قلمرو ایران گیر افتادند و مجبور شدند هزاران کیلومتر عقب‌نشینی کنند تا به خانه برگردند. این کتاب: هم ماجرایی و هیجان‌انگیز است، هم اطلاعات مهمی دربارهٔ ایران هخامنشی می‌دهد، و هم یکی از نخستین روایت‌های «رهبری در بحران» محسوب می‌شود. عبارت معروف «دریا! دریا!» از همین کتاب آمده؛ لحظه‌ای که سربازها بعد از مدت‌ها سرگردانی بالاخره دریای سیاه را می‌بینند

بخش زیادی از چیزهایی که امروز دربارهٔ سقراط می‌دانیم، از نوشته‌های گزنفون و افلاطون آمده. گزنفون مورخ و نویسنده دربارهٔ جنگ‌ها سیاست و جامعهٔ یونان نوشته فرمانده نظامی خودش در جنگ‌ها شرکت می‌کرد و فقط تئوری‌پرداز نبود

اما مدتی طولانی در سرزمین‌های امپراتوری هخامنشی سفر و جنگ کرد. او همراه سپاه یونانی وارد قلمرو ایران شد و از مناطقی مثل: آسیای کوچک، بین‌النهرین، ارمنستان، و بخش‌هایی از قلمرو هخامنشی عبور کرد. در ایران ساکن دائمی نشد، ولی ایران و امپراتوری هخامنشی را از نزدیک دیده بود.

گزنفون کیست ؟ یکی از مهم‌ترین نویسندگان و اندیشمندان یونان باستان بود؛ هم سرباز بود، هم تاریخ‌نگار، هم شاگرد سقراط تقریباً بین 430 تا 354 پیش از میلاد زندگی می‌کرد و آثارش هنوز هم در فلسفه، تاریخ، سیاست و حتی علوم نظامی خوانده می‌شوند گزنفون معمولاً عمل‌گرا بود روی اخلاق فردی و نظم تأکید داشت و به رهبری، خودکنترلی و آموزش اهمیت می‌داد. گزنفون احتمالاً در نزدیکی شهر آتن به دنیا آمد بیشتر تاریخ‌دان‌ها می‌گویند اهل منطقه‌ای به نام اِریخه بوده که یکی از ناحیه‌های آتن باستان محسوب می‌شد. امروزه آن منطقه در محدودهٔ اطراف آتن مدرن قرار می‌گیرد. درباره آرامگاه دقیق گزنفون مطمئن نیستیم. منابع باستانی محل قبر او را قطعی ثبت نکرده‌اند. اما بعضی نوشته‌های قدیمی می‌گویند احتمالاً در ناحیهٔ کورنیث یا اطراف آن دفن شده چون سال‌های پایانی عمرش را آنجا گذراند پس : آرامگاه مشهور و شناخته‌شده‌ای مثل فیلسوفان معروف دیگر ندارد و امروز ارامگاه قطعی و قابل بازدیدی از او وجود ندارد.

گزنفون حدود 430 پیش از میلاد در آتن یونان به دنیا آمد او از خانواده‌ای ثروتمند و اشرافی بود و به همین دلیل آموزش خوبی دید از جوانی اسب‌سواری جنگ و فنون نظامی یاد گرفت مهم‌ترین اتفاق جوانی‌اش آشنایی با سقراط بود سقراط روی فکر و شخصیت او تأثیر زیادی گذاشت اما گزنفون نسبت به افلاطون بیشتر عمل‌گرا بود و به زندگی واقعی اخلاق عملی و رهبری علاقه داشت

دو پسر داشت گریلوس دیودوروس یکی از پسرانش بعدها در جنگ کشته شد

گزنفون فقط نویسنده نبودخودش هم سرباز و فرمانده بود او همراه سپاه مزدوران یونانی وارد قلمرو هخامنشی شد تا به کوروش کوچک در جنگ با اردشیر دوم کمک کند بعد از کشته شدن کوروش کوچک، سپاه یونانی در ایران گیر افتادگزنفون به یکی از رهبران عقب‌نشینی معروف ده‌هزار نفر تبدیل شد او بعدها این ماجرا را در کتاب آناباسیس نوشت

بعدها به اسپارت نزدیک شد و چون آتن و اسپارت دشمن بودند مدتی از آتن تبعید شد اسپارتی‌ها زمینی در منطقه‌ای به نام «اسکیلوس» به او دادند و مدتی آنجا زندگی آرامی داشت. او شکار اسب‌داری و زندگی روستایی را دوست داشت و حتی درباره اسب‌سواری و شکار کتاب نوشت در سال‌های آخر عمر احتمالاً به کورینت رفت

سالها بعد، هارپاگ از طریق پیامهای پنهانی با کوروش (که اکنون بزرگ شده بود) تماس گرفت و او را به قیام علیه آستیاگس ترغیب کرد. نبرد نهایی در گرفت. هرودوت مینویسد: در آن نبرد، سربازان مادی عمداً به دستور هارپاگ از جنگ کناره گرفتند و فقط پیران آستیاگس تا پای جان جنگیدند. آستیاگس دستگیر شد و به این ترتیب، مادها 128 سال سلطنت کردند و پارس ها به جای آنها بر آسیا حکومت کردند. اینا دیدگاه های هرودوت بودند که دقیقا 126 سال بعد اسکندر بزرگ نوشته شدن.

به‌جز سر و دست‌ها و پاها که درون یک سبد حصیری پوشیده شده بود. وقتی هارپاگ سیر شد، آستیاگس پرسید: از غذایت خوشت آمد؟ هارپاگ پاسخ داد: بله بسیار زیاد. سپس خدمتکاران، سر و دست و پای پسرش را در همان سبد آوردند و جلوی او گذاشتند و گفتند هر چه می‌خواهد بردارد. هارپاگ سبد را باز کرد و باقیمانده پسرش را دید. اما خود را کنترل کرد و بی‌تفاوتی نشان داد، نوشته هرودوت : هارپاگ با دیدن این صحنه، خودداری کرد و جرات نشان دادن واکنش آشکار را نداشت، اما در دل کینهای پایان ناپذیر نسبت به آستیاگس بست آستیاگس برای رهایی از سرنوشت خود (که کوروش روزی پادشاه شود) دوباره به مغان پیشگو مراجعه کرد. آنها این بار گفتند گر نوزاد قبلاً زنده مانده و در بازی پادشاه شده، دیگر خطری تو را تهدید نمیکند. چون فرمانروایی تو از قبل محقق شده آستیاگس که خیالش راحت شد، کوروش را نزد پدر و مادر واقعی اش (کمبوجیه و ماندانه) در پارس فرستاد. اما اشتباه بزرگ آستیاگس این بود: او هارپاگ را تنبیه کرده بود، اما نکشته بود. و هارپاگ اکنون تشنه انتقام بود.