املا Имла

Казан татарчасының онытылган бер кәлимәсе? Будагов Л.З. Сравнительный словарь турецко-татарских наречий. Ч. 2. СПб., 1871. #لغات

Иранда балалар өчен чыккан رؤیای باد ("Рө'йа-и бад") - "Җил төше" китабы. Игътибарымны рәссамның гарәп хәрефләрен осталарча файдаланып нәфис фоннар ясавы җәлеп итте. Милли язуга мәхәббәт тәрбияләүнең матур алымы. Чыганак

Ялгызлык исемнәренә кушымчалар ялганып язылганда иске имланы укыган тәҗрибәле кешеләр өчен дә кайчакны уңайсызлыклар туа (тәҗрибәләре азрак иптәшләр турында әйтәсе дә юк). Шуңа күрә иске имланы кулланганда әлегә ялгызлык исемнәрен һәм килеш кушымчаларын бер-берсенә ялгамыйча, аерым-аерым язарга дигән тәкъдим бар. Бу алым иске текстларда еш кулланылган. Алга таба, җәмгыятьтә иске имланы укучылар даирәсе киңәйгәч, күз күрер. Ягъни, системалы рәвештә قزاننی урынына قزان‌نی, оریاضغه урынына ریاض‌غه, оزینبدن урынына زینب‌دن дип язарга тәкъдим ителә. Ничек уйлыйсыз?

Нәтиҗә ясыйк. Иң элек, фикерләрен белдергән барлык укучыларга бик зур рәхмәт. Сезгә сорау биргәндә, мин дөрес җавапның нинди икәнен чамаласам да, бу хосуста иманым йөздән йөз камил  түгел иде әле. Рөстәм әфәнде Гыймранов белән сүзлекләргә мөрәҗәгать иткәч, "рәхим итегез" гыйбарәсенең классик имлабызда дөрес итеп رحم ایتکز дип язылырга тиешлеге тәмам гаян булды. Шунысы кызык: Л.З.Будаговның әле 1869 елда дөнья күргән "Төрки-татар ләһҗәләренең чагыштырмалы сүзлеге"ндә "Казан ләһҗәсе"ндә رحمнең хатаән رحیم дип язылуы [һәм әйтелүе] турында хәбәр ителә. Рәсемнәрдә: Сул якта: Будагов Л.З. Сравнительный словарь турецко-татарских наречий. Ч. 1. СПб., 1869. Уң якта: شمس الدین سامی. قاموس ترکی. استانبول [1905].

جماعت! بر املایی مسئله بار - نیچک یازارغه درست: «رحم ایتکز»مو یا «رحیم ایتکز»مو؟ مینغه برنچی واریانت درستره‌ک کورینه. ئه سزگه نیچک؟

ادرن دینگز ادرن دینگز، گوزل دینگز، ای گوزل دینگز. کوب یاولرنی کورگان دینگز، کورگان اول دینگز. طاو باطری اسکندرگه، اسکندرگه جان دواسن بیرگان دینگز، بیرگان اول دینگز. ادرن دینگز، زنگار دینگز، ای زنگار دینگز. قولتوقلری یوز ده سیگز، ای یوز ده سیگز. اوزی‌ننک باطر اوغوللرینه، اوغوللرینه کوراش دردن بیرگان دینگز، بیرگان اول دینگز. ادرن دینگز، داولی دینگز، داولی اول دینگز. تیره‌لری طاولی دینگز، بیک طاولی دینگز. حالن جویغان سین بورکوتکه، ای سین بورکوتکه شفا بیرسون ایذگو دینگز، ایذگو اول دینگز. #منابع https://rutube.ru/video/86f4786f3a28bf50476f71c7da1925c4/

«ایرانده ترکی تلننك درجه‌سی نی اوچون فارسی تلنه قاراغانده توبانرَك؟» دیگان صوراوغه جواب بیرورگه طرشه تورغان، «ترکی هم فارسی تللری: تاریخی چاغشدرو» اسملی فارسیچه بر یازما. "Иранда төрки телнең дәрәҗәсе ни өчен фарсы теленә каранда түбәнрәк?" дигән сорауга җавап бирергә тырыша торган, "Төрки һәм фарсы телләре: тарихи чагыштыру" исемле фарсыча бер язма. Мәале:

Төркиләр иран телле халыклар мохитында гасырларча хаким гонсыр булсалар да, иранлылар утрак тормышлы булулары, чәчелмичә-таралмыйча яшәүләре һәм дәүләт идарәсендә язмачылык (сәркятиблек, исәп-хисап һ.б.) белән бәйле вазифаларны ишгаль итүләре сәбәпле фарсы телле язмачылык культурасы бертуктаусыз үсә барган. Төрки хөкемдарлар исә андый "түбән" яки "әллә ни дәрәҗәсе юк" дип саналган эшләрне рәхәтләнеп иранлыларга тапшырганнар. Утрак яшәү рәвешенең һәм язма мәдәният үстерүнең өстенлекләре тәмам ашкяра булгач, иранлы төркиләренең "поезды", руслар әйтмешли, "уже ушел" булган була.

تاتار کتابی یورطنده تاتارچه دیکتانت اوتدی املاچیلرگه قاتناشقان اوچون رحمت!

Бу төркемдә имляда заманави контент булдыралар / тәрҗемә итәләр

بیلگیسز ییرلرگه سیاحت: ابن فضلان و بلغار خانی آلمش حكایه‌سی دوامی بار...

Элгәрләребез ❤️

دوستلرغه بر سوز منه دوستلر مین سزلرگه بر سوز سویلیم «یوسف یعقوب کتابی»ننك کوین کویلیم اوشبو ملّت یرطغی‌ننك جوین جویلیم جبم قارا، اینه‌م قلم بولسون ایمدی. ای قرداشلر قول طوتوشوب آلغه باریق باشقه ملتلرننك حالن قاراب قاریق مدنیت میداننده اورون آلیق - یغله-طوره آلغه تابا آطلیق ایمدی. علم بلماس حیوانلرغه بز اوخشامیق، طرشمقدن، طرماشمقدن هیچ بوشامیق دینکگز یاقاسنده طوروب بز صوسامیق حرّیّت‌ننك دینکگزلری طاشِی ایمدی. چیناونیکلر بزننك قاننی بیك کوب ایمدی، ایمه‌لماسلر، جیته‌ر ایندی، جیته‌ر ایندی! مظلوملرگه یاقتی نورلی کونلر کیلدی - آزادلق‌ننك قویاشی طوغدی ایمدی. هر ملّتلر مقصودلرن حاصل ایته، دیپوتاتلر یاصاب پیتربورغغه کیته، ایندی نوبت بز بیچاره‌لرغه جسته - جیلوب-جیلوب دیپوتاتلر صایلیق ایمدی. بزده کوزی آچق کشیلر ده باردر، بو زمانده غافل کشیلرگه دنیا تاردر، بو حرّیّت‌ مانیفیستِ غاصوداردر، قدرن بلوب کیرکلرنی صوریق ایمدی. بو اشلرده زحمتله‌میك ملالرنی، دین اشنده باشچی ایتدك بز آلارنی، یخشی بولور تابشورساق بز دنیالرنی آبرازاونی یگتلرگه تمام ایمدی. باروب کریك حرّیّت‌ننك قوچاغنه، ترقی‌ننك کوکلرینه اوچماغنه، بو یگتلر بزنی دنیا اوجماخنه قولدن طوتوب جیته‌کلیلر، بلنك ایمدی! #منابع #توقای

آبالانمق (ت.) АБАЛАНМАК ф. диал. сир. 1) Ашыгу, кабалану. طاشلارغه آبالاندی. ق. ناصری Ташларга абаланды. К. Насыйри. 2) Үрмәләп менү. 3) Сөртенү. آبالانا-تیبه‌له‌نه بارا. ق. ناصری Абалана-тибәләнә бара. К. Насыйри. آبالاندرمق (ت.) АБАЛАНДЫРМАК ф. диал. сир. Абындыру, сөртендерү. عبد القیوم عبد النصیر اوغلی. لهجهٔ تاتاری. جلد اوّل. - قزان، 1895 Татар теленең аңлатмалы сүзлеге: I том: А–В. – Казан: ТӘһСИ, 2015. #لغات

اتفاق حقنده کورنك پادشاه حضرتن ـ جویدی خلق حسرتن کورگاچ فتنه کثرتن کینکلك بیردی بدوام. فائده‌لانیق کینکلکدن واز کیچیك مین مینلکدن کوچلی کوچسز تینکلکدن فائده آلیق بدوام. طرشیق ای خاص و عام هر کون اوزگاره زمان جیته‌ر، یوقلامیق همان طانکلر آتدی بدوام. قیزغانه‌من سزلرنی نیك آچمیسز کوزلرنی؟ کیله‌چکده بختلر کوته بزنی بدوام. ایتیك دوستلر اتفاق بتسون، قادالسون نفاق تنمز آیرم بولسه ده بر جان بولیق بدوام. یاقتی کونلر آلده ئلی جهل بزنی آلدالی بولیك بز بر آلمانی بیش کیسکگه بدوام. جینالوب مجلس یاصیق بر برمزدن قاچمیق نادانلقغه یول آچمیق - بیك کوب ایزدی بدوام. قایچانغه چاقلی تاتار اوشبو اویقوده یاتار بر برسنه اوق آتار اتفاقسز بدوام. آچیق اتفاقغه یول: اوشبودر اینك طوغری یول صنکار جینکدن ایکی قول چیغاریق بز بدوام. #منابع #توقای

آبالامق (ت.) АБАЛА‌МАК ф. диал. Бер артка, бер алга төшеп, юл бирмичә өрү. قورققاننی أت آبالی. مقال. Курыкканны эт абалый. Мәкаль. 2. абалап рәв. мәгъ. (آبالاب) Ярсып, өскә ташланырдай булып. باصو قابقاسن چیققانده، أتلر قالدی آبالاب. جر. Басу капкасын чыкканда, Этләр калды абалап. Җыр. Татар теленең аңлатмалы сүзлеге: I том: А–В. – Казан: ТӘһСИ, 2015. #لغات

تاتار کتابی یورطی میداننده اوزاچق «تاتارچه دیکتانت»غه ترکالدم. Татар китабы йорты мәйданында узачак "Татарча диктант"ка теркәлдем.