One Quiet Corner | کُنج

▪️مجموعه فیلم‌های رنگی واتسون کینتنر از ایران در سال ۱۳۴۲ کینتنر مهندس شیمی بود. او در سال ۱۹۱۶ میلادی از دانشگاه پنسیلوانیا در رشتهٔ مهندسی شیمی فارغ‌التحصیل شد و تا زمان بازنشستگی در شرکت محصولات الکترونیکی آر.سی.ای کار کرد. او در کار خود موفق بود و از پیشگامان استانداردسازی لامپ خلأ شناخته می‌شد. کینتنر از نظر مالی مرد متمولی بود و در طی ۳۶ سال، از ۱۹۳۳ تا ۱۹۶۹، توانست به بیش از ۳۰ کشور سفر کند. او از مکزیک، گواتمالا، اکوادور، مراکش، پاکستان، هند، اندونزی، نیجریه، استرالیا، ایران، اتیوپی و... بازدید کرد و به نظر می‌رسد همگی این سفرها را برای تفریح می‌رفت. با این‌همه، کینتنر در این سفرهای تفریحی دست به کاری بزرگ زد و تصمیم گرفت با جدیت تمام هر یک از آن‌ها را بر روی فیلم ۱۶ میلی‌متری مستند کند. در طول سفرهایش، عمداً از مقاصد آشکار گردشگری پرهیز می‌کرد و در عوض زندگی روزمره و کار مردم بومی را به ثبت می‌رساند. تصاویر او نشانگر صنایع دستی، مشاغل خانگی، خانه‌ها و نحوه چیدمان آنها، پوشاک و زیورآلات، فنون و ابزار کشاورزی، تجارت محلی، موزه‌ها و همچنین مکان‌های باستان‌شناسی است. در سه سال نخست، کینتنر با فیلم سیاه‌و‌سفید عکاسی می‌کرد، اما هنگامی‌که شرکت کداک در سال ۱۹۳۶ فیلم رنگی کداکروم را معرفی کرد _که از پایداری و دقت رنگ بالایی برخوردار بود_ به‌طور انحصاری با فیلم رنگی عکاسی کرد. نگاه کینتنر به حرفهٔ عکاسی و آموزش آن بسیار جدی بود و در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ بانی برگزاری کارگاه‌هایی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی موزهٔ دانشگاه پنسیلوانیا شد. کارگاهایی که توسط عکاسان مجلهٔ لایف گردانده می‌شد. پس از مرگ کینتنر، از او موقوفه‌ای برای حمایت از فعالیت‌ها و برنامه‌های گوناگون موزه بر جای ماند. همچنین مجموعه فیلم‌های او به موزه اهدا شد که به‌صورت آنلاین دردسترس قرار گرفته‌است. از سفر او به ایران در سال ۱۹۶۳ میلادی (=۱۳۴۲) ۲۵ فیلم ۱۷ دقیقه‌ای موجود است که در آن‌ها به استان‌های مختلفی از جمله مازندران، اصفهان، یزد، فارس، خوزستان، خراسان، همدان، کرمانشاه و قم سفر کرده‌است. فایل همگی این ویدئوها در کانال بارگذاری شده‌است.👇 (نام استان‌هایی که در توضیحات هر فایل آمده‌است، براساس محتوا و فهرست موزه تشخیص داده شده‌است، اما ممکن است چندان دقیق نباشد🙏)

▪️واتسون کینتنر(‏۱۸۹۰–۱۹۷۹)

▪️کعبه نمایی از مکه و بنای کعبه موزهٔ ملی هنر آسیایی، گالری هنر فریر

▪️نامۀ استاد حسین معمار (درباره تخریب منزل آقا سید محمد معلم در مجاورت عمارت شمس‌العماره متعلق به خواهر شاه و برآورد قیمت عرصه و اعیانی آن) متن نامه: عرض بندۀ درگاه استاد حسین معمار است که خانۀ جناب سعادت‌مآب سیادت‌انتساب آقا سید محمد معلم که جهت مکان اندرونی عمارت مبارکۀ شمس‌العماره خراب شده دخلی به دو باب خانۀ همشیرۀ معظمۀ شاهنشاه خلدآرامگاه مبرور ندارد و خانۀ جناب معزی‌الیه علیحده است از عرصه و قیمت اعیانی آن هم به‌قدر مبلغ پنجاه تومان به نظر این بنده رسیده‌است. دیگر حکم در هر حال با اولیای دولت بی‌زوال است. این مختصر به‌جهت تصدیق عرض شد. تحریراً فی شهر جمادی‌الثانی ۱۲۸۰. مهر: حسین منّی و أنا من حسین ١٢۵۲. ▫️کتابخانهٔ ملی، ‌‎۳۰۹۶۴۷۱.

▪️ماجرای عجیب لاله‌زار! صد و چند سال قبل، تلگراف در ایران یک نوع معجزه‌ای حساب می‌شد و مردم خیال می‌کردند مرغی از روی سیم تلگراف پرواز می‌کند و پیام‌هایی را که به گردن او بسته شده به مقصد می‌رساند و این سیم برای آن است که مرغ راه را گم نکند. در آن روزها، موسیو کرشیش، معلم توپخانه، داوطلب شد از باغ لاله‌زار به عمارت سلطنتی ارگ سیم تلگراف بکشد و دستگاه مخابرات دایر کند و در سال ۱۲۷۴ هجری قمری این عمل را به اتمام رسانید و به درجۀ سرهنگی ارتقاء یافت و از دولت ایران حمایل سفید گرفت. به این ترتیب خیابان لاله‌زار امروز چند روزی هم تلگرافخانه بود، اما این وضع طولی نکشید و تلگرافخانه به میدان سپه انتقال یافت، در عوض قسمتی از باغ لاله‌زار به باغ‌وحش تبدیل شد و اگر خوانندگان محترم به خاطر داشته باشند تا چندی قبل خیابان اکباتان امروزی هم به همان مناسبت خیابان باغ‌وحش نامیده می‌شد. در سال ۱۲۸۲ یک روز صبح جارچی‌ها در تهران راه افتادند و جار زدند که ای اهل شهر، هفتۀ دیگر همین روز برای تماشا به باغ لاله‌زار بیایید و چیزهای عجیب ببینید! آن‌روزها مردم تهران بیشتر در جنوب ارگ سلطنتی، یعنی محلۀ بازار و چاله‌حصار اقامت داشتند و به واسطۀ دوری راه برای تماشای چیزهای عجیب با اسب و الاغ و استر به خارج شهر می‌رفتند. نزدیک ظهر بود که زنبورک‌خانه و یساولان و قراولان طبل و دهل و کوس و کرنا از طرف دروازۀ شاه عبدالعظیم به تهران و باغ لاله‌زار روی آورد و در میان آن همه سواره و پیاده، سه فیل و یک کرگدن زنجیر کرده نمایان بود. فیل‌بان هندی در هودجی بالای سر آن‌ها نشسته، مرتب چکش می‌زند که به یاد هندوستان نیفتند. کرگدن را هم به زنجیر بسته با عده‌ای نیزه‌دار می‌آورند. این هدایا را دختر فتحعلی‌شاه، زوجۀ آقاخان اول و جدۀ آقاخان فعلی، از هندوستان برای نوۀ برادر خود، ناصرالدین شاه، فرستاده بود که در همین باغ لاله‌زار فعلی مدت زمانی جا داشتند. در ظرف آن سال‌ها اتفاق غریبی افتاد، یعنی پلنگی از باغ لاله‌زار بیرون گریخت و دست بچه‌ای را کند و برد. لذا درصدد برآمدند حیوانات را به خارج شهر ببرند و باغ دوشان‌تپه را برای آنان معین کردند. بنابراین باغ وحش از آن‌جا رفت، ولی باغ لاله‌زار سر جای خود ماند. ▫️اطلاعات ماهانه، سال ۱۳۳۶، ش ۱۱۰، ص ۲۸.

▪️گفتگوی ادوارد براون با کدخدایی در فارس [...] کدخدا شروع کرد به پرسیدن سؤالاتی راجع‌به مذهب من و این‌که آیا این خبر را شنیده‌ام که یک دکتر اروپایی در شیراز، به‌تازگی به دین اسلام گرویده. من جواب دادم که در یک روزنامۀ فارسی که در اصفهان به دستم رسید، در این باب چیزهایی خوانده‌ام و اضافه کردم که خیلی میل دارم با او گفت‌وگویی داشته باشم تا دلیل اسلام آوردنش را بدانم. کدخدا گفت: «شاید شما هم، انشاءالله، به دین پیغمبر ما ایمان بیاورید. شما از راه دور برای دیدن مملکت ما آمده‌اید، مثل سایر فرنگی‌ها نباشید که فقط با سنگ‌های صامت و ساخته‌های برنجین و کاشی‌ها و پارچه‌ها خود را سرگرم می‌کنند. در عوالم معنوی سیر کنید نه در مادیات و به جای کنجکاوی بیهوده، به دنبال حقیقت بگردید. چرا به تماشای مرقد مقدس امام‌های ما در کربلا و نجف نمی‌روید؟ در آن‌جا آیات و معجزاتی می‌بینید که ثابت می‌کند آن‌ها هنوز زنده‌اند و صاحب ولایت.» من در جواب گفتم: «با کمال میل نصیحت شما را به کار می‌بندم و نیز مطمئنم که آن‌قدر متعصب نیستم که آیات و مدارکی که به نفع مذهب شما باشند را نادیده بگیرم. با این حال، متأسفانه هم‌میهنان و هم‌مذهبان شما هیچ امکانی به بی‌ایمانان نمی‌دهند که شاهد آیات و معجزاتی باشند که به قول شما، امامان به این وسیله قدرت و حضور خود را در عالم به ظهور می‌رسانند. اگر به مقابر مقدس و مساجد نزدیک شوم مثل یک سگ مرا می‌رانند، همان‌طور که در شاه عبدالعظیم اتفاق افتاد. این کار آن‌ها مسلماً درست نیست، زیرا اگر آن‌طور که شما می‌گویید، معجزاتی در این‌گونه اماکن روی می‌دهد، برای کسانی نیست که ایمان دارند، بلکه برای بی‌ایمانان است تا به این وسیله ایمان آورند.» پس از مکثی کوتاه، کدخدا گفت: «احتمالاً شما درست می‌گویید، ولی من باز هم شما را تشویق می‌کنم که این کار را بکنید حتی اگر شده خود را به شکل یک ایرانی درآورید. زیرا حیف است که شما با صرف این همه مخارج و زحمت به این‌جا بیایید و هیچ‌چیزی جز یک مشت خرده‌ریز و اشیای قدیمی -که ظاهراً مردم شما علاقۀ غریبی به آن‌ها دارند-با خود نبرید.» کدخدا بعد از این‌ سخنان، آن‌جا را ترک کرد مرا به حال خود گذشت. ▫️منبع: براون، ادوارد.(۱۳۸۱)، یکسال در میان ایرانیان، ترجمۀ مانی صالحی علامه، تهران: ماه‌ریز.

▪️دیوار ساختن اسکندر نگاره‌ای از شاهنامۀ فردوسی کتابخانۀ بریتانیا، I.O.Islamic 3540

▪️کلاردشت در جنگ اعتضادالسلطنه آمده‌است: این کلاردشت از امکنهٔ عجیبه است، باآن‌که دارالمرز زمین مسطح کمتر دارد، این بلوک در زمینی واقع است که کوه اطراف را قریب به دائره احاطه کرده؛ سی ‌‌و چهار پارچه قریه دارد که قریب به کوه واقع است و بالای دهات جنگل و میان جنگل شکار قرقاول فراوان دارد و از این بلوک تا دارالخلافهٔ ناصره چهار منزل است و تا شهر ساری نیز چهار منزل است و تا رشت هم چهار منزل و رودخانهٔ سرداب‌رود درنهایت گوارندگی از میان آن‌ دشت جاری است و این رود از جبال طالقان می‌آید. اعتضادالسلطنه وزیر علوم و صنایع و تجارت است. کمترین چاکرش، رئیس‌الکتاب، که ملتزم رکاب بود تحریر نمود. ▫️مجموعه (ملک: ۶۱۵۱): ۵۱۳-۵۱۴.

▪️معماری را در مدرسه نمی‌توان آموخت. ارزشیابی تعلیمات معماری معاصر ایران مهندس سیحون: معماری معاصر با فرهنگ گذشتۀ خود قطع رابطه کرده است. دکتر حبیبی: ما مصرف‌کنندگان معماری غرب شده‌ایم. روزنامۀ اطلاعات در جوار معرفی و نقد رویدادهای هنری توجه خاصی به بررسی بسیاری هنرها داشته‌است. در ماه‌های اخیر، روزنامۀ هنر پایگاهی آزاد برای بحث و گفتگو در زمینۀ آموزش و شناخت موقعیت تئاتر، نقاشی و ادب معاصر بوده‌است. بنابه اهمیت معماری، در زندگی شهرنشینی امروز، بر آن شدیم تا طرحی از مسائل و چشم‌اندازهای آرشیتکتور ایران را یکبار دیگر برای خوانندگان خود عنوان کنیم. چند تن از صاحبنظران دعوت صمیمانۀ ما را پذیرفتند و پس از این هر چندگاه بحثی دربارۀ مسائل ضروری معماری معاصر خواهیم داشت. اولین جلسۀ میزگرد معماری را به «ارزیابی تعلیمات معماری معاصر ایران» اختصاص داده‌ایم و در این بحث، آقایان مهندس هوشنگ سیحون، مهندس عبدالحمید اشراق، دکتر بهروز حبیبی، دکتر طلامینائی، دکتر فریدون آذری و ایرج ناصحی شرکت جسته‌اند. ادامۀ گفتگو

▫️اطلاعات، شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۴۹، ش ۱۳۴۱۵، ص ۱۶.

▪️یادداشت‌ها ▫️دستورالعمل ساخت بلندترین منار جهان، از زبان حاج کریم‌خان ▫️تصویری نویافته از تالار طَنَبی، در میان تصاویر تازه‌منتشرشدۀ آلبوم‌خانۀ کاخ گلستان ▫️جنبش مناره‌ها (۱): منارجنبان بسطام ▫️ذیلی بر یادداشت جنبش مناره‌ها (۱): منارجنبان بسطام ▫️جنبش مناره‌ها (۲): از بصره تا صبران ▫️جنبش مناره‌ها (۳): کشف اثر منارجنبان ▫️هفت‌گنبد بهرام گور، از افسانه تا واقعیت ▫️در تعریف حمام، معرفی یک اثر و تصحیح آن (۱) 📌این فهرست به‌روز می‌شود.

▪️عکس‌ها و نقاشی‌ها ▫️نماهایی از ایران در سال ۱۹۲۹ میلادی از الیزابت مایر ▫️نماهایی از ایران در سال ۱۹۵۶ میلادی از اینگه موراث: De la Perse à l'Iran/From Persia to Iran: An Historical Journey/Inge Morath:Iran ▫️دواخانۀ میرزا نصرالله خان غربی ▫️مریضخانه ▫️تصاویری از ایران (۱۳۳۷-۱۳۳۸) در دفترچه‌ای از انجمن زنان کلیسا ▫️مجموعه عکس‌های هانس مانک هانسن از ایران ▪️مدارک و نقشه‌های معماری ▫️طومارهای میرزا اکبر معمار ▫️هانس مانک هانسن: مجموعه مدارک طرح‌های معماری او در ایران ▫️کی.تی‌.سیست: مجموعه مدارک طرح‌ شرکت کامپساکس برای ایستگاه راه‌آهن تهران ▫️نقشۀ تئاتر و سالن کنفرانس از کریم طاهرزاده بهزاد ▫️طرح ساختمان روزنامۀ کاوه از کریم طاهرزاده بهزاد 📌این فهرست به‌روز می‌شود.

▪️نشریات ▫️فرمان محمدشاه برای معمارباشی دربار ▫️طرح ساختمان کاوه از کریم طاهرزاده بهزاد ▫️لینک دسترسی به آرشیو مجلۀ راهنمای کتاب ▫️عصر زمستان نوشتۀ محمود افشار ▫️لینک دسترسی به آرشیو مجلۀ آینده (۱۳۰۴-۱۳۳۹) ▫️یادداشتی از ابراهیم ناهید به‌مناسبت درگذشت علی‌محمد معمارباشی (صانعی) ▫️تخطئۀ ملت! فروش و قطعه‌قطعه کردن آخرین بنای تاریخی و عظیم سلاطین صفوی، هشت‌بهشت، در زمامداری آقای سردار سپه! ▫️معمار که زیاد شد، عوض پلکان باید از نردبان بالا رفت! ▫️میرزا عباس‌خان مهندس‌باشی ▫️معارفی عاشق معماری ملی بود/ [کدام آدم عاقلی است که دربارۀ معمار معارفی مطلبی بنویسد؟] ▫️استاد معماری که منارجنبان اصفهان را دوباره به جنبش درآورد: ماجرای فرو ریختن منارۀ خواجه‌علم/ منارجنبان اصفهان/ تیراندازی به گنبد مسجد شیخ لطف‌الله ▫️چگونه مسجد شاه از انهدام نجات یافت (یادی از معماری بزرگ شادروان استاد حسین معارفی) ▫️خرابی منار باباعلم/خواجه‌علم ▫️کاشی‌های دور میدان را نباید برداشت، عقیدۀ ایرانی هم محترم است! ▫️کاشی‌های اطراف میدان را می‌گویند برچیدند! ▫️از محمدیه تا صاحبقرانیه ▫️صورت محمد ابراهیم‌خان معمارباشی(۱)/صورت محمدابراهیم‌خان معمارباشی(۲) ▫️ارزشیابی تعلیمات معماری معاصر ایران (بخش اول): معماری را مدرسه نمی‌توان آموخت/ ارزشیابی تعلیمات معماری(بخش دوم) ▫️ماجرای عجیب لاله‌زار! ▫️مناره‌های طبس، به جنبش درآمده‌اند! ▫️نظری به باغ ملی امامزاده زید ▫️جبرئیل شدن استاد حسن ▫️شمارۀ مخصوص روزنامۀ اطلاعات به‌مناسبت جشن راه‌آهن ایران در سال ۱۳۱۷ ▫️هفتۀ معماری در موسسۀ اطلاعات در سال ۱۳۵۲: لیست کامل ▫️دواخانۀ شفائیه ▫️در بیان حفریات آثار شوشتر و وضع خرابه‌های آن کشور ▫️طرح بنای یادبود راه‌آهن مشهد ▫️یلدا ▫️معماری و صنایع مستظرفه از کریم طاهرزاده بهزاد 📌 این فهرست به‌روز می‌شود.