«حـاج همـت»

نظام تربیتی قرآن بر پایه‌ی ترکیب تشویق و هشدار است؛ همان‌گونه که در آیه پیش از این سخن از دوزخ آمده و در این آیه بشارت بهشت داده شده است. ایمان حقیقی باید با اعمال صالح همراه باشد. همه‌ی کارهای نیک ارزشمندند، نه فقط بخشی از آن‌ها. ارزش عمل صالح در آن است که از ایمان برخیزد، نه از انگیزه‌های دنیوی. سختی‌ها و محرومیت‌های مؤمن در دنیا، در آخرت جبران می‌شود. نعمت‌های بهشتی پایدار و جاودانه‌اند. شناخت و آشنایی با نعمت، لذت بهره‌مندی از آن را بیشتر می‌کند. همسران بهشتی پاک و طاهرند و زندگی در بهشت سراسر آرامش و پاکی است.

همسران بهشتی نیز به دو گونه‌اند: ۱. حورالعین، که در همان جهان بهشتی آفریده می‌شوند، زیباروی و پاک می‌باشند. ۲. همسران مؤمن دنیوی، که با چهره‌ای نیکو و پاکیزه در کنار همسران خود در بهشت خواهند بود. طبق روایت امام صادق (ع)، همسران بهشتی از هرگونه ناپاکی جسمی و حالت‌های دنیوی پاک‌اند.

در این آیه نیز، همچون بسیاری از آیات دیگر، ایمان و عمل صالح در کنار یکدیگر ذکر شده‌اند، و ایمان مقدم بر عمل آمده است. زیرا هنگامی که درون انسان با ایمان روشن شود، آثار این نورانیت در رفتار و کردار او نمایان می‌گردد. در حقیقت، ایمان نیرویی است که عمل انسان را ارزشمند و الهی می‌سازد.

۱. در نگاه نخست، بهشتیان میوه‌ها را همانند میوه‌های دنیا می‌بینند، اما پس از چشیدن درمی‌یابند که طعم و کیفیت آن متفاوت است. ۲. ممکن است معنای آن این باشد که میوه‌های بهشتی همگی از نظر زیبایی، طراوت و خوشبویی در یک سطح عالی و یکنواخت‌اند؛ هیچ تفاوتی میان آن‌ها وجود ندارد، بر خلاف میوه‌های دنیا که درجه‌بندی دارند.

در این آیه، خداوند مژده می‌دهد به کسانی که ایمان آورده و اعمال شایسته انجام داده‌اند، که برای آنان بهشت‌هایی آماده است که نهرها در زیر درختان آن جاری است. هرگاه از میوه‌های بهشتی روزی می‌گیرند، می‌گویند: «این همان است که پیش از این نیز روزی ما بوده»، اما در واقع، تنها ظاهر آن شبیه میوه‌های دنیاست و طعم و لذّت آن کاملاً متفاوت و برتر است. عبارت «متشابهاً» می‌تواند دو معنا داشته باشد:

یقین به حقانیت راه الهی، از اصول رهبری دینی است. پس از آشکار شدن ناتوانی در رویارویی با قرآن،انسان باید تسلیم حقیقت شود. انسان‌های لجوج و بی‌روح، در درجه‌ی سنگ‌دلان قرار می‌گیرند. ناپاکی‌های درونی انسان گناهکار در قیامت جلوه‌گر شده و موجب عذاب او می‌گردد. کفر و سرسختی در برابر حق، انسان را که شایسته‌ی مقام خلافت الهی است، به سوخت دوزخ تبدیل می‌کند. رهایی از آتش جهنم تنها با ایمان به قرآن و تصدیق پیامبر اسلام (ص) امکان‌پذیر است.

اما در پاسخ به این پرسش که «وقتی الفاظ و حروف اختراع بشر است، چرا انسان نمی‌تواند مانند قرآن سخن بگوید؟» باید گفت: هرچند حروف الفبا ساخته‌ی بشر است، اما نحوه‌ی ترکیب، نظم بی‌نظیر، معانی عمیق و هماهنگی شگفت‌انگیز آن در قرآن، برخاسته از علم و حکمت بی‌پایان الهی است؛ در حالی‌که آثار انسانی مبتنی بر دانشی محدود و آمیخته با نقص و جهل است. ازاین‌رو، هیچ انسان یا گروهی توان آوردن کتابی مشابه قرآن را ندارد.

بنابراین ممکن است مقصود از «سنگ‌ها» در آیه، همان بت‌هایی باشند که مشرکان می‌پرستیدند، نه هر نوع سنگی؛ تا در روز قیامت آشکار شود که آن بت‌ها نیز هیچ قدرتی نداشتند و خود، وسیله‌ی رسوایی و عذاب پرستش‌کنندگانشان می‌شوند. در واقع، همان‌گونه که چاقوی خونین نشانه‌ی جنایت قاتل است، آن بت‌ها نیز سندِ جرمِ پرستش‌کنندگانشان خواهند بود.

اگر نمی‌توانید کتابی همانند قرآن بیاورید ـ و هرگز نیز نخواهید توانست ـ از آتشی بترسید که سوخت آن انسان‌های گناهکار و سنگ‌ها هستند؛ و این آتش برای کافران آماده شده است. در سوره‌ی «انبیاء» نیز آمده است: شما و آنچه غیر از خدا پرستش می‌کنید، هیزم دوزخ خواهید بود.

در ضمن، تقسیم‌بندی قرآن به بخش‌هایی به نام «سوره» از همان زمان پیامبر و به فرمان خدا بوده است، نه کاری که بعدها انجام شده باشد. نکته زیبایی هم در کاربرد واژه «عبد» (بنده) در قرآن وجود دارد. در مورد پیامبران دیگر معمولاً می‌فرماید: «بنده‌ی ما»، مثل «عبدنا ایوب». اما در مورد پیامبر اسلام (ص) تنها کلمه «عبد» را به کار می‌برد، بدون افزودن نام یا توصیف دیگر؛ یعنی او بنده‌ی مطلق خداست — کامل‌ترین جلوه بندگی در میان انسان‌ها.

خداوند برای اثبات حقانیت پیامبر، مخالفان را به نوعی به مبارزه طلبیده است. می‌گوید اگر گمان می‌کنید قرآن ساخته‌ی انسان است، شما هم کتابی مانند آن بیاورید. اگر نمی‌توانید، حتی ده سوره شبیه آن بیاورید، و سپس می‌فرماید: اگر باز هم نمی‌توانید، دست‌کم یک سوره مانند آن بیاورید. این کاهش تدریجیِ چالش، در واقع نشان می‌دهد که هیچ‌کس توانایی مقابله با قرآن را ندارد.

در این آیه خداوند می‌فرماید: اگر درباره آنچه بر پیامبر خود نازل کرده‌ایم (یعنی قرآن) تردید دارید، پس اگر راست می‌گویید، یک سوره مانند آن بیاورید و برای این کار، هر کسی را جز خدا می‌خواهید، به یاری بطلبید. معنای آیه این است که قرآن فقط یک نوشته معمولی نیست؛ بلکه نشانه‌ای الهی و معجزه پیامبر اسلام است. پیامبران برای دعوت مردم به سوی خدا از استدلال و سخن نیکو استفاده می‌کردند، اما برای اثبات اینکه واقعاً فرستاده‌ی خدا هستند، باید معجزه‌ای می‌آوردند. معجزه پیامبر اسلام نیز همین قرآن است.

لطف میکنید زیر جملات مهم رو خط نکشید🙏🏻 قصد بدی ندارم فقط یکم چشمو اذیت میکنه / پیامِ شما. - از این به بعد، برای اینکه چشم شما اذیت نشود، زیر نکات مهم خط نمی‌کشم. تأکیدات را با برجسته کردن متن انجام خواهم داد.

این نعمت‌ها برای همه انسان‌هاست. دلیل واجب بودن عبادت، همین لطف مداوم خداست که همه چیز را برای ما فراهم کرده است. خداست که این قوانین طبیعی را تعیین کرده است. شریک قائل شدن حماقت است این‌که برای خدا شریک قائل شویم، از روی نادانی است، چون خودمان هم می‌دانیم که این همه نعمت کار یک قدرت واحد است.

خدا حاکم است زمین و باران وسیله‌اند، اما رویش گیاه و میوه کار خداست. این همه نظم و هماهنگی نشانه این است که فقط یک خدا هست. پس شما هم فقط او را بپرستید و شریکی برایش قرار ندهید. این‌که خدا یکی است، چیزی است که همه ما به‌طور غریزی در وجودمان می‌دانیم. این‌که زمین، آسمان و روزی شما فراهم شده، همه نشانه‌های ربوبیت (پرورش و سرپرستی) خداست و به همین دلیل باید او را بپرستید.

یادآوری این همه نعمت، بهترین راه است تا ما خدا را بندگی کنیم. برای شناخت خدا، کافی است به همین چیزهای دم دستمان نگاه کنیم: زمینِ زیر پایمان و آسمان بالای سرمان. همه چیز در دنیا با هم هماهنگ است؛ زمین، آسمان، باران، گیاه، میوه و انسان. این نظم نشانه قدرت خداست. همه چیز هدف دارد هر چیزی که خلق شده هدفی دارد؛ باران برای رشد گیاه، و گیاه برای روزی انسان.