حیات باطنی

من فکر می‌کنم هرگز نبوده قلبِ من اینگونه گرم و سُرخ: احساس می‌کنم در بدترین دقایقِ این شامِ مرگ‌زای چندین هزار چشمه‌ی خورشید در دلم می‌جوشد از یقین؛ احساس می‌کنم در هر کنار و گوشه‌ی این شوره‌زارِ یأس چندین هزار جنگلِ شاداب ناگهان می‌روید از زمین. احساس می‌کنم در هر رگم به هر تپشِ قلبِ من کنون بیدارباشِ قافله‌یی می‌زند جرس.

به رغم عوامل ناامیدکننده‌ای که در افق سیاسی چشم در چشم من دوخته‌اند، هرگز آرامش خود را از کف نداده‌ام. کسانی را دیده‌ام که به این آرامش من رشک می‌ورزند. حال به شما می‌گویم که این صلح و آرامش، حاصل نیایش است. من مرد علم و دانش نیستم ولی فروتنانه ادعا می‌کنم اهل نیایشم... آن کس که افسونِ نیایش را تجربه کرده شاید بتواند روزهایی متوالی بدون غذا سر کند، ولی لحظه‌ای را بی‌نیایش نمی‌تواند، چرا که بدون نیایش، صلح و آرامش از درون آدمی رخت برمی‌بندد. (خدا آنگونه که من می‌فهمم، مهاتما گاندی، ترجمه‌ شهرام نقش تبریزی، نشر نی، ص۱۴۲)

#یک_تکه_کتاب آنچه مهم است این است که تاب بیاوریم و صبر کنیم تا به چشم خود ببینیم که استعدادِ بی‌همتای انسان در اوج تلاش و کوشش، چگونه یک پایانِ غم‌انگیز را به پیروزی عظیم و یک وضعیت بحرانی را به فتحی‌ پیروزمندانه بدل می‌کند. انسان در جستجوی معنا ویکتور فرانکل

کسانی که از نوع عوام نیستند و واقعاً فکری بلند دارند مانند عقاب در ارتفاعاتِ بلند در تنهایی آشیانه می‌کنند. آرتور شوپنهاور

انسان معقول خودش را با جهان هماهنگ می‌کند؛ آدم نامعقول اصرار دارد جهان را با خودش تطبیق دهد و تمام پیشرفت‌ها در تاریخ، مدیون همین آدم‌های نامعقول است. جرج برنارد شاو

ما یاد گرفته‌ایم مانند پرندگان در هوا پرواز و مانند ماهی در دریا شنا کنیم. اما هنوز هنر زیستنِ انسان‌وار در کنار هم [بر روی زمین] را نیاموخته‌ایم. مارتین لوتر کینگ

حسین(ع) سرمایه‌ای بی‌مانند برای بشر امروز انسان قرن ۲۱ به آسمان‌ها راه یافته و سودای سکونت در مریخ را در سر می‌پروراند، هوش مصنوعی را به صورت باورنکردنی به خدمت خود درآورده و در مسیر تحول شگرف در عرصه‌ی شبکه‌های اجتماعی و ارتباطی است. اما با وجود همه‌ی این پیشرفت‌ها، انسان امروز بی‌تفاوت از کنار مرگ میلیون‌ها انسان که به دلیل گرسنگی جان خود را از دست داده‌اند، عبور می‌کند و شاهد وحشیانه‌ترین جنایت‌ها به دست زورگویان جهان است بی‌آنکه اقدامی موثر برای کنترل آن انجام دهد. به قول ژوزه ساراماگو نویسنده پرتغالی، برای انسان معاصر، رفتن به مریخ به نظر آسان‌تر از رفتن به نزد همسایه می‌آید. نیچه روزی می‌گفت: «خدا مُرده است»، اما این مُردن نه در جهانِ بیرون بلکه در ذهن و دل انسان مدرن اتفاق افتاده است. خدا دیگر جایگاهی در تصمیمات بشر امروز ندارد و اینچنین معنویت و اخلاق که روزی تسلی‌بخش انسان و چراغ راه زندگی او بود به قربانگاهِ قدرت، پول و سیاست رفته است. اما پایان این مسیر کجاست؟ و آیا راه گریزی از آن وجود دارد؟ حقیقت آن است که انسانِ امروز نیازمند معناست. معنایی که بتواند مبتنی بر آن جایگاه خود را در عالم بازشناسد و دست از خدایی کردن بردارد. انسان امروز همچنین نیازمند تفسیری اخلاقی و معنوی از جهان و روابط میان انسان‌هاست، تفسیری که قادر باشد به جنایات بی‌شمار و حرصِ سیری‌ناپذیر او پایان دهد. نتیجه آنکه همه‌ی این سرگشتگی‌ها، ریشه در یک چیز دارد: گسست از حیات باطنی. گسستی که انسان را از حقیقت خویش و جهان دور کرده است. برای بازگشت به این حیات باطنی، راهی بی‌مانند فراروی بشر قرار دارد؛ چشمه‌ای زلال در دل بیابانِ سرگشتگی، که نه فقط تشنگی معنا را فرو می‌نشاند، که خود، طریقتِ زیستن را به ما می‌آموزد. این چشمه، میراثِ گرانبهای مکتب حسین (ع) است؛ سرمایه‌ای که زیبایی، اخلاق، ایثار، معنویت و عقلانیت را در خود جمع کرده است. حسین (ع) به ما آموخت که زندگیِ در ذلت و به دور از ارزش‌های انسانی ارزش زیستن ندارد. آنچه به زندگی انسان ارزش و معنا می‌دهد نه نفْس زیستن بلکه آرمان‌ها و ارزش‌هایی است که انسان را برای آن آفریده‌اند. اینچنین، ندای «هل من ناصر ینصرنیِ» حسین، نه یک دعوت تاریخی بلکه پرسشی همیشگی از وجدان بشری است. امروز، این ندا از درون ما برمی‌خیزد که بایستی نسبت خود را با ارزش‌های اصیل انسانی مشخص کنیم. شاید این روزها، بیش از هر زمان دیگری، به درنگ و تأملی صادقانه نیاز داریم؛ پیش از آنکه دیر شود. حقیقت آن است که انسان را نه برای زندگیِ حیوانی و فنا بلکه برای زندگی انسانی و ابدیت آفریده‌اند. ✍ جواد ابراهیمی

#یک_تکه_کتاب خصوصیت مشترک همه عرفان‌های جهانی، جهت‌گیریِ رهایی‌جویانه‌ی آنها از کثرت و کوشش برای نیل به واحدی است که اصل و اساس همه موجودات کثیر است... رهایی‌جویی کوشش مشترک انسان‌‌ها در همه دوران‌ها بوده که صورتی از آن در مشرب‌های عرفانی به ظهور رسیده است. از این منظر، کوشش‌های لائوتسه، بودا، اکهارت و مولوی با یکدیگر قرابت می‌یابد‌. تجربه واحد، علی‌اصغر مصلح، ص۱۱ و ۱۲

#یک_تکه_کتاب خصوصیت مشترک همه عرفان‌های جهانی، جهت‌گیریِ رهایی‌جویانه‌ی آنها از کثرت و کوشش برای نیل به واحدی است که اصل و اساس همه موجودات کثیر است... رهایی‌جویی کوشش مشترک انسان‌‌ها در همه دوران‌ها بوده که صورتی از آن در مشرب‌های عرفانی به ظهور رسیده است. از این منظر، کوشش‌های لائوتسه، بودا، اکهارت و مولوی با یکدیگر قرابت می‌یابد‌. تجربه واحد، علی‌اصغر مصلح، ص۱۱ و ۱۲

#معرفی_کتاب تجربه‌ی واحد کتاب تجربه‌ی واحد به قلم دکتر علی‌اصغر مصلح از کتاب‌های حوزه عرفان تطبیقی است‌‌. این اثر در پنج فصل و توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی چاپ و روانه‌ی بازار شده است. کتاب تجربه واحد بر مبنای باور به «ظرفیت بی‌نظیر عرفان‌های جهانی برای گفت‌وگو و مفاهمه در جهان معاصر» نگاشته شده است. توضیح آنکه در جهان معاصر که جهانی بسیار متکثر و مالامال از مشکلات فرهنگی و معنایی است بسیاری از صاحبنظران به دنبال راه‌حلی برای برون‌رفت از این شرایط بحرانی هستند. در این بین ظرفیت عظیمی به نام «عرفان‌های ادیان جهانی» وجود دارد که به اعتقاد برخی، بهترین امکان برای شکل‌گیری مفاهمه میان فرهنگ‌های گوناگون و یافتن راه‌حل برای خروج از بحران‌های جهان پست‌مدرن است‌. مراد از عرفان‌های ادیان جهانی، سنت‌های عرفانیِ برآمده از ادیان بزرگ جهانی یعنی آیین‌های هندو، دائو، بودا، مسیحیت و اسلام است و برای دست‌یابی به ظرفیت این سنت‌های عرفانی، بایستی به بنیاد این سنت‌ها رجوع کرد و به دنبال مشترکات و مشابهاتِ میان آنها بود، کاری که به خوبی در این کتاب صورت گرفته است. ✍ جواد ابراهیمی

آن‌ها هر یکشنبه به اسم خدا برای خودسازی ریاکارانه به کلیسا می‌روند و از دوشنبه به معابد اصلی خود باز می‌گردند؛ به بانک‌ها! که سر ساعت باز می‌شوند تا در آن به جنون پول و سود، خدای راستین‌شان بپردازند. هاینریش بل

الهی! اگر بناست بسوزیم طاقتمان ده و اگر بناست بسازیم قدرتمان ده... سیدمهدی شجاعی

در دل تاریکی‌ها، همیشه روزنه‌ای از امید هست. حتی بلندترین دیوارها هم نمی‌توانند آبی آسمان را پنهان کنند. رنج‌ها می‌گذرند، خاطره می‌شوند و ما با قلبی سبک‌تر خواهیم گفت: «تمام شد… و زندگی ادامه دارد.»

حکمت سهروردی، حکمت خسروانی و حکمت نور است. نور برای اولین بار در ایران مطرح شده است و حکمای ایران باستان (آیین مهر و زرتشت) از نور سخن گفته‌اند. سهروردی حکمت خسروانی را احیاء کرد و در راه حقیقت شهید شد. تفاوت حکمت اشراق با فلاسفه دیگر این است که شیخ اشراق اصالت را به نور می‌دهد. او وجود را یونانی و نور را ایرانی می‌داند. غلامحسین ابراهیمی دینانی پ.ن: هشتم مرداد، در تقویم ایران به عنوان روز بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی تعیین شده است.

#یک_تکه_کتاب تمدن مدرن شما را شرطی کرده است تا همیشه به چیزی خارج از خودتان توجه کنید، گویی که زندگی واقعی جای دیگری است. کتاب قدرت حال اثر اکهارت تله

#یک_تکه_کتاب بیدار‌ بودن زنده بودن است. ما باید بیاموزیم که از نو بیدار شویم و خود را بیدار نگاه داریم، نه به کمک ابزارها، بلکه با توقعی بی‌انتها از سحر، که ما را در عمیق‌ترین خواب‌ها تنها نگذارد. من خبری خوشتر از تواناییِ بی‌تردید آدمی برای تعالی بخشیدن به حیاتش از طریق تلاش آگاهانه نشنیده‌ام... دگرگون کردن کیفیت روز؛ والاترین هنر این است. هر انسانی مأموریت دارد زندگی‌اش را، حتی در جزئیات، لایق تأمل بر متعالی‌ترین و سرنوشت‌سازترین ساعات خویش کند. اگر از قبول اطلاعات پیش‌پاافتاده سر باز می‌زدیم، بلکه آنها را رد می‌کردیم، ندای ملکوت ما را به‌روشنی می‌گفت که این کار چگونه ممکن است. والدِن، هنری دیوید ثورو، نشر روزنه، صفحه ۱۴۵

#مکاتب_و_چهره‌ها *فیلسوفِ جنگل* به مدت دو سال و دو ماه و دو روز در کلبه‌ای جنگلی در کنار دریاچهٔ والدن در ماساچوست زندگی کرد و تجربیات خود را در سال ۱۸۵۴ در شاهکاری به نام والدن منعکس کرد. او با زندگی در کلبه‌ای چوبی درپی آن بود که ببیند آیا با از بین بردن تمامی تجملات و در پیش گرفتن زندگی ساده، میتواند زنده بماند؟ او به والدن رفت برای فرار کردن از چیزی که خودش آن را "تمدن بیش از حد" می نامید. هنری دیوید ثورو فیلسوف و شاعر اهل ریاضت، خود انگیزه‌اش از رفتن به جنگل را اینگونه توصیف کرده است: «عزم کرده‌ام از پیش‌روی نظرات جامعه، اثاث‌کشی کنم؛ از دولت، از دین، از آموزش، از جامعه و نیز می‌خواهم خود را رو در رو ببینم.» او را از سردمداران نافرمانی مدنی و جنبش ساده‌زیستی دانسته‌اند. دیوید ثورو می‌گفت که ما برای این‌که زندگیِ همراه با بهروزی و شکوفایی داشته باشیم باید به ضروریات زندگی اکتفا کنیم و ضروریات آن چیزهایی است که صاحب‌نظران مختلف بدون آنها زندگی ما را به لحاظ کمی و کیفی درخطر می‌دانند. ثورو باور دارد که رفاهیات، زندگی را لذت‌بخش می‌کنند؛ ولی *خطر رفاهیّات در آن است که اعتیادآورند*. آنان می‌توانند به سادگی به کانون اصلی زندگی‌ بدل شوند و بخش عمده‌ی وقت و انرژی‌مان را به مصرف برسانند. دیوید ثورو می‌گوید که کالا، تجسد و تبدیل‌یافته‌ی عمر و روح است. *قیمت هر کالا، مقدار عمر و روحی است که می‌دهیم تا آن را بدست آوریم*. او اصل و اساس زندگی را در پی‌جویی نیازهای روحی و باطنی می‌داند، چیزی که انسان سرگشته‌ی امروز با آن بیگانه است‌. ✍ جواد ابراهیمی

#یک_تکه_کتاب اگر کسی به من می‌گفت کتابی دربارهٔ اخلاق بنویسم، کتابی که می‌نوشتم صد صفحه می‌داشت که نود و نه صفحه‌اش سفید بود و روی صفحه‌ی آخر می‌نوشتم: «من تنها یک وظیفه می‌شناسم و آن عشق ورزیدن است.» یادداشت‌ها، آلبر کامو، نشر ماهی، ص۴۸

#معرفی_کتاب فلسفه‌های آسیا کتاب فلسفه‌های آسیا به قلم آلن واتس یکی از آثار ارزشمند در آشنایی با آیین‌های عرفانی شرق آسیا است. آلن واتس فیلسوف، عارف و نویسنده مشهور انگلیسی است که بیشتر به خاطر کارهایش در حوزه‌ی فلسفه‌‌های شرقی شهرت دارد. کتاب فلسفه‌های آسیا مجموعه‌ای از بهترین سخنرانی‌های آلن واتس است که توسط فرزند او مارک واتس گردآوری و چاپ شده است. در فصل اول این کتاب درخصوص اهمیت فلسفه شرق سخن رفته است و ما با تبیینی کم‌نظیر از ماهیت و اهمیت آیین‌های شرقی از زبان آلن واتس آشنا می‌شویم. در فصول بعدی این کتاب به برخی مضامین و آموزه‌های چهار آیین هندو، بودا، ذن و دائو اشاراتی می‌شود که مطالعه دقیق آنها سبب عمق یافتن نگاه ما به این آیین‌ها می‌شود‌. در مجموع این کتاب، اثری کم‌نظیر و تا حدی سنگین درخصوص فلسفه‌های شرقی است که مطالعه آن به دانشجویان فلسفه، عرفان و دین‌پژوهی و همه کسانی که آشنایی اولیه با این آیین‌ها دارند توصیه می‌شود. این کتاب را می‌توانید با ترجمه خانم لیلا نیازی از انتشارات مولی تهیه فرمایید. پی‌نوشت: معارف بیان شده در این کتاب از آن سنخ معارف بلندی است که بایستی تلاش کنیم با ممارست خود را به سطح آن برسانیم تا قابلیت بهره‌مندی از آن را بدست آوریم، چرا که به اعتقاد من این نوع معارف به راحتی در کتاب‌های دیگر یافت نمی‌شود. ✍ جواد ابراهیمی

روز خود را با نیایش آغاز کن و آن را با نیایش به پایان برسان. همچون کودکی بی‌پیرایه به پیشگاه خدا بیا. به او بگو: خدا! ای خوبِ مهربان! هدایتم کن، راه را نشانم بده، حفاظتم کن، غوغای ذهنم را فروبنشان و به قلبم قراری ببخش تا بتوانم نیایش کنم. هنگامی که نیایش می‌کنی، شاکر موهبت‌های الهی باش. زیرا هرچه هست، موهبت اوست. روح تو، موهبت خداست. تو وجود خود را به خدا مدیون هستی. تأملات؛ مادر ترزا، ترجمه مسیحا برزگر، نشر ذهن‌آویز، ص۱۲