Brook Thoughts

ከዶ/ር በረከት ፀጋዬ ጋር ያደረግኩት ቆይታ https://youtu.be/17s5Lkl3elA?si=ZmE95hFLgj6a2q-M

This article was originally published on Telegraph (telegra.ph) as "Breaking the Stigma: Shedding Light on Ethiopia's Silent Killer – Suicide" as part of my journalism class final assignment. It has now been edited and published on Africa Health Review. Content note: This article discusses suicide and mental health. If you or someone you know is struggling, help is available — see the support information at the end of this article. https://africahealthreview.org/article/6ae20142b7e8b3daa9eaa5b5

Article for Capital Newspaper on this year’s Mental health day theme “Lived experiences heard: real voices, real change” and the situation in Ethiopia. https://capitalethiopia.com/2026/10/25/real-voices-real-change-%e1%8d%a1-ethiopias-mental-health-care-is-learning-to-listen/

"Ill-M-I and you Illuminati coming through” ይህ የታዋቂው አሜሪካዊ ዘማሪ ቶቢ ማክ መዝሙር ነው፡፡ ለረጅም አመታት ምን ማለት ፈልጎ ነው እያልኩኝ አስብ ነበር፡፡ መልዕክቱ የገባኝ በቅርቡ ነው፡፡ ቶቢ በርካታ ተወዳጅ መዝሙሮች ያሉት ሲሆን ይህኛው ግን አወዛጋቢ ነበር፡፡ በተለይም ከኢሉሚናቲ ጋር የተያያዙ አስተሳሰቦችን ለሚያነብ እና ለሚከታተል ሰው ጥርጣሬ ውስጥ የሚያስገቡ ናቸው፡፡ ለማንኛውም መልዕክቱ ይህ ነው “ Ill m i and you” የሚለው እኔም እናንተም ታመናል ለማለት ነው፡፡ ሁላችንም ስለታመምን አዳኝ ወይንም ፈዋሽ ያስፈልገናል፡፡ በመዝሙሩ Illminati የሚላቸው የተለየውን ማህበር ወይንም ሰዎች በአብዛኛው የሚያውቁትን ነገር ለመንገር ሳይሆን ከሌላው የተሻልን ነን የሚሉትን እና እራሳቸውን የሚያጸድቁትን ለመግለጽ ነው፡፡ ስለዚህ ማንን እራሱን ማጽደቅ የለበትም፡፡ ሁላችንም የክርስቶስ ጸጋ እና ምህረት ያስፈልገዋል፡፡ ሁሉም ሃጢአትን ሰርተዋል የእግዚአብሄርም ክብር ጎሏቸዋል፡፡ ሮሜ 3፡23 The song—originally written by Glenn Galaxy of the alternative band Soul-Junk and covered by TobyMac—criticizes self-righteous pride and reminds listeners that every human is broken, regardless of how "together" they appear on the outside. It has no connection to secret societies or occult groups.

በአንድ ወቅት ስለአዕምሮ ጤና ማህበራዊ ሚዲያ ላይ ማውራት ጥቅም የለውም ብዬ አስብ ነበር:: ይህን እንድል ያደረገኝ ሰዎች ከአዕምሮ ህመሞች ጋር ተያይዞ የሚያስተጋቧቸው የተሳሳቱ እና አደገኛ አመለካከቶች ናቸው:: በተለይም ደግሞ እራስን ከማጥፋት ጋር ተያይዞ የሚሰሩ ዜናዎች እና የማህበረሰቡ መልስ ቆም ብዬ እንዳስብ አድርጎኝ ነበር:: በጊዜ ሂደት የተረዳሁት ነገር ቢኖር መፍትሄ ሊመጣ የሚችለው ከውይይቱ በመሸሽ ሳይሆን ይልቁንም ጉዳዩን ወደፊት እንዲመጣ በማድረግ ነው:: ይህ ለውጥ እንዲመጣ ደግሞ በህመሙ ውስጥ ያለፉ ሰዎች የመናገር እድሉ እንዲሰጣቸው ያስፈልጋል:: የዚህ አመት የአዕምሮ ጤና ቀን የህይወት ተሞክሮ ያላቸው ሰዎች ድምፅ እንዲሰማ ማበረታታቱ መልካም ተግባር ነው:: በሀገራችንም ይህንን አስመልክቶ የተደረጉ የግንዛቤ ማስጨበጫ ፕሮግራሞች እጅጉን ወሳኝ ናቸው:: ድምፃችንን ማሰማት እንቀጥል! ያለአዕምሮ ጤና ሙሉ ጤንነት ሊኖር አይችም!

https://t.me/brookthoughts?direct If you have any questions or messages for me regarding mental health you can send them here.

October 10: “ "Lived experiences heard: real voices, real change" Patients should be at the forefront of mental health advocacy. One of my favorite articles on mental health was written by Hannah Jane Parkinson for The Guardian, titled “It’s nothing like a broken leg: Why I’m done with the mental health conversation.” In the article, Parkinson reflects on her difficult journey with mental illness and the widespread lack of understanding that often surrounds it. She highlights how conversations about mental health tend to focus on depression and anxiety while overlooking more severe and complex mental illnesses. She also challenges the popular narrative that simply asking for help is enough, pointing to the gap between what is often said in the media and the reality many patients experience. This raises an important question: Who gets to shape the conversation about mental health? People who have experienced mental illness possess a unique kind of knowledge. Beyond textbooks, academic research, and classroom learning, they bring lived experiences that can reveal the realities of navigating symptoms, seeking treatment, and accessing care. Yet, these voices are often missing from the conversations and decisions that directly affect their lives. Lived experience should be central to shaping mental health policies, improving healthcare services, and designing awareness campaigns. People with mental health conditions should be consulted when policies affecting them are developed and actively involved in educating the public. Clinical expertise and scientific research are essential, but they should complement—not overshadow—the voices of those who experience mental illness firsthand. People living with mental illness should not simply be the subjects of mental health advocacy. They should be among the people leading it. Here is a link to the article I mentioned https://www.theguardian.com/society/2018/jun/30/nothing-like-broken-leg-mental-health-conversation?CMP=Share_iOSApp_Other

Four years on YouTube!

ስለአዕምሮ ጤና ስንወያይ ምን አይነት ነገሮች ላይ እናተኩር? https://youtu.be/_bFeTIE1sHk

"እብደት" ወይስ ባህል? የማህበረሰብ እውነታ የት ያብቃል? የአእምሮ ሕክምናስ ከየት ይጀምራል? መግብያ አንዲት ወጣት ልጅ በድንገት የዕለት ተዕለት ተግባሯን አቋርጣ፣ በተለየ የድምፅ ቃና የማታውቀውን ቋንቋ መናገር ብትጀምር፣ ቤተሰቧ እና የአካባቢው ማህበረሰብ ምን ያደርጋሉ? ወይም አንድ ገበሬ ሰዎች በሌሉበት ቦታ በጆሮው የሚነጋግረው ድምፅ ቢሰማ እና ለ ዘመዶቹ ቢነግራቸው ምን ያደርጉለት ይሆን ? 1- በበርካታ የኢትዮጵያ ክፍሎች—በተለይም በገጠራማው ወይም ባህላዊ እሴቶች ባሉበት አካባቢ—ይህ ሁኔታ ወዲያውኑ እንደ "እብደት" ወይም እንደ አእምሮ ሕመም ላይወሰድ ይችላል። ይልቁንም "ውላጅ አደገባት ወይም አደገባበት ወይም ፣ "የዛር መንፈስ ተናገራት ወይም ተናገረው" ወይም "የመንፈሳዊ ጥሪ ምልክት ነው" ተብሎ ሊታመን ይችላል። ቤተሰቧም ወይም ቤተሰቡም ወደ ሕክምና ቦታ ከመውሰድ ይልቅ ወደ ባህላዊ ፈዋሾች፣ ወደ ጸበል ወይም ወደ ፀሎት ቦታ መፍትሄ ፍለጋ ተያይዘው ያመራሉ።በሌላ በኩል ደግሞ፣ ይኸው ክስተት በዘመናዊ አእምሮ ሕክምና (Psychiatry) እይታ ሲቃኝ፣ ሳይኪያትሪስቱ ወዲያውኑ አእምሮ ቀውስ (Psychosis)፣ የቅዠት/የስሜት መታወክ ወይም የከባድ አእምሮ ሕመም ምልክት እንደ (Auditory Hallucination) ሊሆን እንደሚችል ይገምታል።ታዲያ እውነታው የትኛው ነው? የማህበረሰቡ ባህላዊ እውነታ የት ያብቃል? የአእምሮ ሕክምናስ(Psychiatry) ከየት ይጀምራል? 2. ባህል እና የአእምሮ ሕክምና ሲገናኙእንደ አእምሮ ሕክምና ስፔሻሊስት (Psychiatrist)፣ የሥራችን ዋና ክፍል የአእምሮን ባዮሎጂያዊ እና ኬሚካላዊ መዛባት መረዳት ብቻ አይደለም። ይልቁንም ግለሰቡ የሚኖርበትን ማህበረሰብ፣ ባህል እና እምነት በጥልቀት መረዳት ነው።የሰው ልጅ አእምሮ እና ባህሪ ከሚኖርበት አካባቢ ተነጥሎ ሊታይ አይችልም። በአንድ ማህበረሰብ ዘንድ እንደ "መንፈሳዊ ልምድ" ወይም እንደ ባህላዊ ሥርዓት የሚወሰድ ድርጊት፣ በሌላው ዘንድ እንደ ሕመም ሊቆጠር ይችላል።የመንፈሳዊ እና ባህላዊ ልምዶች: በኢትዮጵያ አውድ እንደ ዛር፣ ሲሂር፣ ወይም ቡዳ አዶከብሬ እና ሌሎችም መፍትሄ ፍለጋ በተለያዩ የ እምነት ቦታወች ሊያጋጥሙን ይችላሉ.በእኔ እምነት እነኚህ ሁኔታወች በማህበረሰቡ ዘንድ የታወቁ እና የተቀበሏቸው እውነታዎች ናቸው። 3-የባህል እና የአዕምሮ ሕመም ልዩነት: አንድ ሰው በባህላዊ ወይም በሃይማኖታዊ ሥርዓት ውስጥ ሆኖ የሚያሳየው ባህሪ በማህበረሰቡ ዘንድ የተለመደ እና ተቀባይነት ካለው እንደ አእምሮ ሕመም አይቆጠርም። ሳይኪያትሪስቶች መስመሩን እንዴት ይለያሉ?አንድን ባህላዊ እምነት የሚታይ ባሕርይ ከእውነተኛ የአእምሮ ሕመም ለመለየት አእምሮ ሕክምና ሁለት ዋና ዋና መስፈርቶችን ይጠቀማል፡የባህል ስምምነት (Cultural Congruence): ይህ ባህሪ ወይም እምነት ግለሰቡ በሚኖርበት ማህበረሰብ፣ ባህል ወይም ሃይማኖት ዘንድ የታወቀ እና ተቀባይነት ያለው ነው? መልሱ "አዎ" ከሆነ፣ ሁኔታው በባህል ወይም ኃይማኖትዊ ሥርዓት ውስጥ ሊታይ የሚችል ባሕርይ ነው እንጂ የአእምሮ ሕመም አይደለም።ሌላው ጥልቅ የአእምሮ ሥቃይ እና የሕይወት መስተጓጎል (Distress and Impairment): ግለሰቡ የሚያሳየው ባህሪ ከባህላዊው አውድ ውጭ ሆኖ፣ በውስጡ ከባድ የአእምሮ ሥቃይ የሚያስከትልበት እና የዕለት ተዕለት ሕይወቱን፣ ሥራውንና ማህበራዊ ግንኙነቱን ሙሉ በሙሉ የሚያስተጓጉል ከሆነ፣ እዚህ ጋር የማህበረሰቡ እውነታ አብቅቶ የአእምሮ ሕክምናው ይጀምራል። መውጫ "የአእምሮ ሕክምና ዓላማ ባህላዊ እምነቶችን ወይም የተለዩ አስተሳሰቦችን ማረም አይደለም፤ ይልቁንም እውነተኛ ሕመምን፣ ጥልቅ የአእምሮ ሥቃይን እና የሕይወት መስተጓጎልን ማከም ነው።" ይህ ለምን ይጠቅመናል?የባህል እና የአእምሮ ሕክምናን ግንኙነት መረዳታችን እንደ ስኪዞፍሬኒያ (Schizophrenia)፣ ባይፖላር (Bipolar Disorder) ወይም ከባድ ድብርት ያሉ እውነተኛ የአእምሮ ሕመሞችን "ባህል ብቻ ናቸው" ብለን እንድዳንዘናጋ ይረዳናል ። እነዚህ ሕመሞች በሁሉም የዓለም ክፍል እና ባህል ውስጥ ያሉ ባዮሎጂያዊ መነሻ ያላቸው ሕመሞች ናቸው።ነገር ግን ባህልን መረዳታችን፣ ታካሚዎቻችንን በሕክምና ስናግዝ የባህል ትህትና (Cultural Humility) እንዲኖረን እና ማህበረሰባችንን በሚገባ እንድንረዳ ያደርገናል።እርስዎስ ምን ያስባሉ? በባህላችን ውስጥ "የሕመም ምልክት" እና "የባህል/የመንፈስ ልምድ" ተደባልቀው ያዩበት ወይም የሰሙበት አጋጣሚ አለ? አስተያየትዎን ከታች ያካፍሉን! Dr Yonas Baheretibeb Consultant Psychiatrist and Child Psychiatrist Associate Professor of Psychiatry AAU

We need more mental health advocacy, but there are issues we need to think about first. While discussing this with a Senior Psychiatrist, he informed me that mental health is a topic ‘everyone gives an opinion on, but that knowledge of the discipline is important’. I agree that mental health professionals should lead the way when it comes to educating the public about the different mental health disorders. Media outlets should always include expert voices when covering these topics. Podcasts should also be careful when inviting guests and discussing these issues to a large audience. Topics related to mental health are taboo in our society, and there is stigma associated with these issues. In addition to that, misinformation is creating a significant barrier to help-seeking behavior. Of course, we don’t have as many mental health professionals as needed. Even then, these professionals don’t have the time to write articles, appear in mainstream media, or create content on social media regularly. So people who want to create awareness about these issues should offer them the platform as much as possible. Advocacy doesn’t mean medical advice, which is given by a professional in a clinical setting, but helping people understand what mental health is and busting harmful myths goes a long way in making a difference. I would like to take this opportunity to appreciate everyone working to make a difference when it comes to mental health awareness. Now and always- mental health matters!

የተጎጂነት መብት ስሜት (Victim Entitlement) ይህ ማለት አንድ ሰው ባጋጠመው ስቃይና ተጎጂ በመሆኑ መጠን ልዩ ካሳ ወይም ልዩ አያያዝ የማግኘት መብት እንዳለው በውስጡ ሳያውቅ የሚያምንበት ሂደት ነው። ይህ አስተሳሰብ ሰውየው የደረሰበትን ስቃይ በሁሉም አጋጣሚ እንዲያጋንን ሊያደርገው ይችላል። ሕክምና ወይም ተገቢ እርዳታ ካልተደረገለት፣ ተጎጂ መሆን የኑሮ ዘይቤ ሊሆን ይችላል።

Latest Blog: https://brookgenene.substack.com/p/back-then-it-was-tv-now-it-is-a-smartphone?r=r7ih4&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true