Сабринисо. (давоми)
Сабринисо кетди.
Эри олиб келди.
Икки йил ўтиб, қайтиб келмасликка қарор қилиб, ўзича бутунлай кетди.
Ойсулув кампир тўнғиллаб-тўнғиллаб, сигирни оғилдан олиб чиқди. Тўнғиллаб-тўнғиллаб, сигир соғди. Тўнғиллаб-тўнғиллаб, сут пиширди. Тўнғиллаб-тўнғиллаб, куви пишди, қатиқ ивитди. Шу ишларни қилиб бўлгунча тушлик вақти бўлиб қолди. Минғиллаб-минғиллаб, овқат қилди. Молларни жилдирди, уларга сув берди. Коса-товоқни ювиб, ювиндини итнинг ялоғига солди. Қайтаётиб, пиёзни ўт босганини кўрди. «Ўтаб қўймасам бўлмайди», деди ўзича. Бир дастурхон ўрнича ерни ўтаб бўлиб, қараса шом бўлиб қолибди. Яна сигир соғиши керак, кечки овқат қилиши керак. Ҳадемай ўғли даладан ҳориб, очиқиб келади. Бобойи ҳам мачитдан қайта солиб, овқат сўрайди. Яна саксонга борган чоли қурғур кунда, кун ора палов қилдиради.
«Йўқ, улгурмайман. Жамилани чақирмасам бўлмайди. Тавба, Сабринисо бу ишларга қандай улгурди экан-а? Тағин тандир-тандир нон ёпарди. Далага чиқиб, ишлаб ҳам келарди. Яна мен уни «Пешингача ухлайсан», деб уришардим мендан сал кеч турса. Ваҳоланки, бирор марта қуёш чиққанидан кейин турмасди. Ҳа, ноўрин хафа қилибман. Бечорага Худойим тирноқ бермади-да. Биргина айби-боласи йўқ. Бўлмаса, ҳеч кимнинг келини меникидай эмас. Сабринисом бечора тилло. Эҳ, бир кам дунё экан-да».
Кечқурун ҳамма ўйлаганларини дастурхон устида эри ва ўғлига гапириб берди.
− Энди ўзингга келибсан, кампир, − деди Шодмон бобо. − Бир кунда кўзинг мошдек очилибди. Келининг жаннати-ку, қадрини билмас эдинг. Ҳаммамиздан олдин туриб, ҳаммамиздан кеч ётади. Ошинг, нонинг вақтида тайёр, уст-бошинг доимо ювилган, дазмолланган. Қўлинг дард кўрмагур, салламни ҳам, пайпоғимни ҳам дазмоллайди. Шунча ишга улгуриб, яна бирор марта нолимаса. Э, бунақа келинни етти иқлимдан тополмайсан. Ҳа, нима қипти туғмаса? Ҳали ёш бўлса, Худо берса туғади-да. Анна, Жаласойдаги Турсун мулланинг келини ўн йил деганда туғибди. Буям Худо берса туғади, Худо хоҳласа, кўп туғади ҳали.
Шодмон бобо индамай ўтирган ўғлига қаради. Латтадай бўшашганини кўриб аччиғи келди.
− Сен нимага аммамнинг бузоғига ўхшайсан. Хотиним кетиб қолди, деб лаллайи-иб ўтирибсанми? Бориб, олиб келиб берайми? Ўзинг бориб, узр сўра, тавалло қил, олиб кел! Энанг, опаларинг айтаверади-да, уйлантирамиз деб. Бахтингни қўлдан чиқарма! Агар сен ҳам шу фикрда бўлсанг, айт, шартта уйлантираман. Аммо келиним бу уйдан кетмайди.
− Бориб келдим, − деди бошини кўтариб Иброҳим. − Бормайман деди. Ҳатто ялиндим, кўнмади.
− Энангдан хафа бўлдимикан?
− Йўқ, ҳеч кимни ёзғиргани йўқ. Опаларимдан ҳам хафа эмас экан. «Сиз бошқага уйланинг, бахтингизни шунча йил боғлаб юрганим етар», дейди.
− Ҳай аттанг, ҳай аттанг-а, − деди енги билан кўз ёшларини артган Шодмон бобо. − Уй-жойидан, хону-монудан айрилса ҳам бировни ёмонламайди-я, менинг келиним. Янаям ўзини айблайди-я. Эй, Худойим, нима қилади шу келинимга биргина тирноқни раво кўрсанг!
Шодмон бобо дастурхонга дуо қилишни ҳам унутиб туриб кетди.
4.
Сабринисо Ҳурматой биби халифани чақириб, йўл-йўриғини сўраб олди ва қирқ кун рўза тутиб, чиллада ўтиришни ният қилди. Унга бир уйни ажратиб беришди. Сабринисо шу уйдан чиқмай, туну-кун ибодатга берилди.
Сабринисо чиллада ўтирганининг учинчи куни қайнотаси келди. Сабринисо яхши кўрадиган Самарқанд нони ва лабзи ҳолва олиб келибди.
«Бугун жума экан», хаёлидан ўтказди Сабринисо. Қайнотаси ҳар жума куни жума намози учун Самарқандга борар, келишида нон ва албатта шу ҳолвадан олиб келарди.
У қайнотасининг отаси билан қилган суҳбатини эшитиб турди.
− Чиллада ўтиришни ният қилган бўлса, майли, ниятига Аллоҳ етказсин! Бўлмаса кириб, ўзим бирга олиб кетардим. Қуда, бир гапни айтиб қўйинг, қизингизни мен келиним эмас, қизим деганман. Қизим уйга қайтмагунча бу омонат жонимни ҳам эгасига топширолмайман. Айтинг, шу нарсани билиб қўйсин, кўзим йўлида бўлади!
Қайнотасининг йиғлагани эшитилди. Унинг оппоқ соқолидан ёш томчилаётганини тасаввур қилган Сабринисо ниятини ҳам бузиб, қайнотаси қошига отилиб чиққиси, ўзини унинг бағрига отгиси келди. Аммо нияти устунлик қилди.
Иброҳим, гарчи уни Сабринисо турган уйга киритм