Najmiddin Turon

“Yoshlar bilan suhbat”: yoshlar nega adabiyotni tark etadi? Abdulla Qahhor “Yoshlar bilan suhbat” kitobida yoshligida adabiyotga shovqin-suron bilan kirib, so‘ng jimgina yo‘qolib ketgan kishilarni bir necha guruhga bo‘ladi: “Men adabiyotga qadam qo‘yganimdan beri adabiyotga kirib-chiqqan odamlarning soni bor-u sanog‘i yo‘q. Bularning bir qismi chizishga bo‘lgan havasini talant deb o‘ylagan, shuning uchun yanglish kirgan odamlar...”. Bugun kitoblari chiqib, elga tanilayotgan yoshlarning ham orasida havas ortida qalam ushlab yurganlar topiladi. Bugunning yo‘rig‘iga ko‘ra, moddiy imkoniyati yaxshi bo‘lgan kimdadir adabiyotga havas uyg‘onib qolgudek bo‘lsa, yoki biror ota-onaning erka qizi mukofot olish xayoliga tushib qolsa, she’r qo‘ltiqlab, nashriyotga boradi. Qarabsizki, 18 yoshga yetib-yetmagan qizaloqlarning o‘nga yaqin kitobi chiqqan bo‘ladi. Bular havasni talant sanab yurganlarning bugungi qiyofalaridir. “Bularning yana bir qismi adabiyot qalbning bir chekkasini emas, hammasini talab qilishini bilmagan, talant kun sayin mehnat bilan jilo berib turilmasa zanglab, butkul yaroqsiz holga kelib qoladigan asbob ekanidan bexabar kishilar edi...”. Ajoyib kunlarning birida Toshkentga bir iste’dod kirib keladi, darrov tilga tushadi, e’tiroflar eshitadi. Biroq buncha maqtovdan o‘zini zo‘r sanab, izlanishdan qoladi, sekin-sekin adabiy davralarning chekkasiga chiqib boradi, buni o‘zlari ham yaxshi bilib, zil ketib boradi. “Bularning uchinchi bir qismini g‘urur va manmanlik kemirib, yeb safdan chiqarib tashladi. Bular besh-o‘nta o‘quvchi orttirar-orttirmas kekkayib, o‘qimay qo‘ydi, o‘sishdan to‘xtadi, tanqid qulog‘iga kirmaydigan bo‘lib qoldi...”. Kimdir tanqid qilsa, odamlarni “haqiqiy” adabiyotni tushunmaslikda ayblaydigan toifalar, yoshlar orasida hanuz uchrab turadi. Maqtovlar, minbarlar bilan birga ularni ustoz adiblarning haddan ortiq e’tiroflari ham shu ahvolga olib kelib qo‘ymoqda. “Bularning to‘rtinchi bir qismini o‘z hayotini tartibga solmaslik, yashay bilmaslik xarob qildi...”. Bugun ijodkorning o‘z hayotini tartibga solishi masalasi avvalgidan ko‘ra ahamiyatliroq. Chunki u paytlar har holda, she’ri matbuotda yoki kitob holida chiqqan shoir biroz yaxshi daromad topgan. Ayni paytda bozor iqtisodi ma’naviy makonlarga ham o‘z qonunlarini o‘rnatib, murosa qilmasdan hukm yurgizayotir. Shunday sharoitda o‘z hayotini yo‘lga qo‘yish masalasi juda qiyin ishga aylandi. Faqat she’r yozishni biladigan yosh iste’dod bu talantini bozorga solganda ham kuni o‘tadigan daromad topolmaydi. Yoshlar ana shunday og‘ir yukni bo‘yinga olib maydonga kirishmoqda. Bozor dunyosida adabiyotni o‘z qismati deb belgilashning o‘z katta jasorat bo‘lib turibdi. Shuning uchun yoshlar she’riyatiga baho berishda shu jihatni zinhor esdan chiqarmaslik kerak. Suhrob ZIYO Shoir Suhrob Ziyo o‘zaniga bu 👉@suhrob_ziyo1👈 eshikdan o‘tiladi! 👌 t.me/Najmiddin_Ermatov

* * * Зардоли, шохингга илмагин маёқ, Саргашта нигоҳим йўлсиз кун сайин. Ахир томоғини гўшанга қилмай, Қалдирғочлар қайтди қора хатдайин. Қаҳратонга бўйин эгмаган исён — Бойчечак—баҳорнинг қўлидаги чўғ. Пешонамга туғён омочин тортди, Ҳануз бирор гиёҳ унолгани йўқ. Эй қамар, кўзимга урмагин ханжар, Руҳидан мосуво қаршингдаги тан. У бир қувғиндидир, удир бир банди, Ғарибин ҳур этмас пешона—ватан. Камалак, эгилгин, қилгин тиловат, Ахир келмайдими ҳижрон адоғи. Айрилиққа нуқта, висолга махзан, Очунда бормикин Сарандип тоғи?.. Севгилим, умримнинг поёни битди, Қалдирғоч қатлимга олиб келди ўқ. Ўқисам ўларман, борлигинг билдир, Ҳали қора хатни ўқиганим йўқ. март, 2019 @Najmiddin_Ermatov

*** "Endi senga yashamoq qiyin, Endi sen yashovchi dunyoga oson". U. Azim Men yolgʻon soʻzlashni oʻrgandim, Yolgʻon buncha shirin, bunchalar mayin. Endi menga osondir, ammo Meni oʻgʻlim degan Vatanga qiyin. Men oʻzni oʻylashni oʻrgandim, "Oʻz" bu oromini oʻylaguvchi jon. Endi mening yurar yo'lim naqd, Faqat bu Vatanning yoʻllari gumon. Gar rost soʻzlamoqqa kuch topsam birdan, Bu soʻz juda ogʻir, Omonatda jon... Qiyin boʻlar oʻzimga, shodki, Meni oʻgʻlim degan Vatanga oson. ©Najmiddin Ermatov @Najmiddin_Ermatov

Бешинчи кун Нажмиддин Эрматов Осмон, ҳолинг недур? Юлдузга талош... Турон, ҳолинг недур? Минглаб айри бош... Ҳурлик, келсанг-чи? Топ ўзинг имкон... Миллат, турсанг-чи? Қўймайди замон... Юрак урмайму? Қўрқувга эшдур... Шундай яшайму? Ўлганинг пешдур. @mittihaqiqatlar

* * * Аслан ёмғир эдим. Йўлин синдириб, нурни ташна этдим ёмғир бўлмоққа. Сандулоч кўзидан висол ўмариб, ёғмоққа шай бўлдик, фақат ёғмоққа. Зарафшон жисмимиз каҳкашон ичра, сочилган сомондан бир ошён ясар, ёғармиз, Исрофил суридан кейин, ёғмоққа арзирли дунё топилса. 2018, декабрь https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Учинчи кун Нажмиддин Эрматов Мени ғусса чулғади бирдан Бойчечаклар ниш урган пайти. Ёмғирлар дарёга энарди Чиндан Кўктоб сирни қолгани айтиб. Зимистоннинг қўйнида шамдек Ёнгуликни яшапман истаб, Бирдан тушди истагимга чек, Озод бўлдим заминий ҳисдан. Ёруғ бўлди ҳар тўртта ёғим, Соям тубга чекинди аста. Ғуссага сув тутиб қароғим Бойчечакка тўлди бир паста. Олислади оломан саси, Тўрт унсурга эврилди Лайлим, Кўз ўнгимда Ҳали ҳеч кимса Кўролмаган тушга айландим... @mittihaqiqatlar

«Қайси мамлакат одамлари илмдан, ахлоқдан, адабиётдан, фалсафадан кўра кўпроқ сиёсат ҳақида гапирсалар, билингки, у мамлакатда ҳеч бир соҳа тартибга солинмагандир». Фридрих Шиллер немис шоири ва драматурги, тарихчи ва ҳарбий шифокор. https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Биринчи кун Нажмиддин Эрматов Кетказиб ёр қошимдан, Ва илҳақ қарошимдан, Гул ундириб ёшимдан, Менга бу бўстон десам, Тупроғи сенга дерлар. Сафарим соғинч сайри, Ҳар қадам ҳижрон сайди, Андалиб, тинмай сайра, Ишқдир ер-осмон десам, Қийноғи сенга дерлар. Ахир қуёш ёр томон, Ғам мен, бардош ёр томон, Кўнгил бебош ёр томон, Менга зимистон десам, Нарёғи сенга дерлар. Етмагай қўл узатсам, Қайтмагай йўл тузатсам, Қудуқдай жим кузатсам, Не керак гунг жон десам? Ол, оҳи сенга дерлар. Талхдир қисмат ройиши, Баттар дардга бойиши— Зарурмикин қолишим? Менга бу осон десам, Гуноҳи сенга дерлар... 10.04.2023 @mittihaqiqatlar

Чилвир чўлнинг йўлида, Ғиротдан из қолгандир, Бахши ўшал йўл томон, Кўзин тикиб толгандир. Ё Аллоҳ, дегин, қўзғал, Кураш бизга қолгандир... Ё эл учун алп туққан, Фақат мозорми, жўра. феврал, 2021 https://t.me/Najmiddin_Ermatov

*** Эртамни ушоқдек сочдим ҳавога, Бир кун кабутарлар териб ер ахир. Кечам танга каби тушиб қолибди , Сичқонлар инига судраб кетгандир. Бугунга сиғдирдим ишқни ва сени, Айрилиқ ҳам сиғди, ҳижрон ҳам бунда. Фақат ўзимга жой қолмади, ахир, Айт, энди яшайин қайси бир кунда?... https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Янги лойиҳа: 7 ижодкор. 21 кун — ижодий марафони 🔥🔥🔥 Старт: 10 апрел Финиш: 30 апрел Иштирокчилар: Башорат Отажонова Байрам Али Мадина Норчаева Хуршид Абдурашид Мафтуна Умрзоқова Нажмиддин Эрматов Манзура Абдуллаева Ижодий марафон иштирокчилари ҳар куни эътиборингизга янги ижодий намунасини тақдим этадилар. Йигирма биринчи кунгача етиб бора олган ижодкорлар ғолиб саналади. Иштирокчиларнинг шеър ва ҳикояларини мутолаа қилиб, фикрларингизни қолдириб боришингизни сўраймиз. Ижодкорларимизга эса куч-қувват ва илҳом тилаймиз! Лойиҳа бўлиб ўтадиган канал: @mittihaqiqatlar

Адабиётни, илм-фанни таниган одам ЎЗЛИК сари йўл қидиради, бундай йўлга тушган кишининг туйғулари, тафаккури тиниқлашади, энди у “берсанг ейман, урсанг ўламан”, деб яшолмайди, занжирларни шиқирлатиб одимлашдан бош тортади. Энди у омманинг бир вакили эмас, энди у шахс! Аммо тарих кишиларнинг бундай йўлдан қайтарилганига кўп бор гувоҳ бўлган. Кўп бора одамлар “орзулар оҳангида” аллалаб келинган. Эски ақида—тонгда уйқунгни бузган хўрозни сўйиш ўнғай... Неча йилдирки, “Маданият ва маърифат” телеканали миллат ойдинлари учун кўп ишлар қилди — ЎЗЛИК сари ундади. Телеканал ижодкорлари томонидан тайёрланган теле-дастурлар кишини ичига қарашга, зинама-зина юқорилишга ундади. Замонимизда тўртта артиснинг лик-ликию одамларнинг маиший муаммолари сари пастламаган, гарданидаги асл вазифасини англайдиган саноқли телеканллардан бири шу канал, саноқли ижодкорлар манзили шу жой эди. Бироқ шу кунларда телеканалнинг ёпилиши, унинг негизида Маданият ва туризм вазирлиги тасарруфидаги “Карвон” телеканалининг очилиши ҳақидаги қарор лойиҳасининг тарқалгани кўнгилга хижиллик индирди. Қарор лойиҳасини синчиклаб ўқиб кўрсангиз унда на китоб, на китобхонлик, на таълиму илм-фан, на миллатнинг олиму зиёлилари ҳақида гап бор, “таниқли устоз санъаткорлар”нинг алоҳида кўрсатилганлиги эса чин. Аслида, қарор бандлари ҳақда бирма-бир сўз юритилса, яна кўпгина саволлар туғилади... Асосий муаммо эса шўролар замонида “индийски” киноларга кўз ёш тўккан элнинг бугунги авлодини ўзимизнинг артистлару сериаллар томошаси билан андармон қилишга ҳаракат ҳадигида... “Частний” каналларни эгаллаб олган кўпикчиларга қўлида машъала тутган яна бир телеканални топшириб қўйиш қўрқувида... “Карвон” телеканалини ташкил этиш мақсади эзгудир, аммо менингча, бу мақсадга миллатни ЎЗЛИККА ундаган телеканални “чопиш” орқали борилмаслиги керак. Хўроз уйқуни бузмайди, ғафлатда ётган одамни уйғотади. Уни сўйманг!!! Нажмиддин Эрматов

Баҳром Ирзаевга Арғумоқ кетган сўқмоқ, Заминга чўкиб борар. Уюрдан айри қулун, Жавдираб ўтиб борар. Киприклари қилқалам, Сиёҳин тўкиб борар, Тушовин узган исён, Етовчи юрак бунда. Аср ошган арчанинг Шохларида кўк томчи, Сояси турғун эмас, Бу беш кунлик алдамчи— Тўнглаган ёши дарак, Эй, қулуним, чопсанг-чи, На қўноқ мадор бўлар, На замон тиргак бунда. Кўк бўрин ёлин ўпган Шамолларга қулоқ сол. Эртакка кўчган чиннинг Шу йўлларда изи бор. Мутега кўп суянма, Атагани ҳўл рўмол. Ҳақ на даркор бундайга, На жони ҳалак бунда. Байловга кўникканнинг, Жони-да ширин келар. Бир жойга тўплаётган, Моли-да ширин келар. Бошини қумга суққан, Ҳоли-да ширин келар. Эли ялқов келар ва На подшо сергак бунда. Ҳайқириб кет тоғларни, Зир титратсин кишновинг. Ҳайқиравер қашқирлар, Бузгунича қуршовин, Ҳайқиравер айғирлар, Узгунича тушовин— Ўзинг ҳақ деб кетмасанг, Келмагай дарак бунда. Итларга талаш тушган Карвонни топмагунча, Алпларинг ютиб ётган Зиндонни топмагунча, Эгасиз бадар кетган, Туронни топмагунча, Ўзингни йўлларга сол, Қолмоқ не керак бунда?...

O‘shanda kuz edi - fasli nihoya, Shaffof sovutini kiyar edi ko‘l. Bir ayol dirdirab g‘o‘za yulardi, Nigohlari dilgir, yanoqlari ho‘l. O‘shanda kuz edi, qiyilgan kunlar Charnagan qismatday qiymati o‘chgan. Bir ayol dirdirab g‘o‘za yulardi, O‘ttiz kuzagida uch bahor ko‘chgan. O‘shanda kuz edi, Qora qarg‘alar Tentirab uchganda qo‘noq axtarib, Bir ayol dirdirab g‘o‘za yulardi, Qaro kiprigida anduh ko‘tarib. O‘shanda kuz edi, Yo‘qsil yovg‘oni Sovugan sandaldan taft olmagan kun. Bir ayol dirdirab g‘o‘za yulardi, Vatanday unutlig‘ qolgani uchun. Necha kuzak o‘tdi o‘shandan beri, Qarg‘a tumshug‘ida qish keldi ko‘p bor. Mazlum ko‘zyoshida siyoh ivitib, Xalq, deb shior bitdik betakror - takror. Yangi qor yog‘yotgan shu yangi yurtda, Bir sezgi borlig‘im etmoqda barbod: Hamon g‘o‘za yulib yurganday ayol, Haliyam o‘shanday turganday hayot... N. E. noyabr 2020

Масалан, ёмғирли кечада унсиз, оқсуяк ойқизни ўйлашинг мумкин, жиққа ҳўл қанотин силкитолмасдан, кўлмакка қулаган аридай тушкун. Масалан, ёмғирдан беркиниб ҳамма, ёмғирпўш тутганча, уйига чопса, сен эса эгасиз итдайин озод, мумкиндир адирда ағанаб ётсанг. Масалан, зангори экранни узиб, (бу экран алдамчи тўралар мулки) томидан сув томар онангни эслаб, тонггача бемалол йиғлашинг мумкин. Масалан, шу маҳал кўчага чиқиб, уйига беркинган барча бийларни, четдаги мардикор уканг учун ҳам, бақириб сўкишинг мумкин уларни. Ёинки, қўққисдан жасорат битиб, (сен кимсан? бу йўлда ўлганлар камми?) ҳеч йўқса, хаёлан асрашинг мумкин, ҳалиям чопони йиртиқ ватанни. Ва ёки, барига қўл силтаб бирдан, шоирга шул дея азал ақида, ижара ҳужрангда ғамга беланиб, шеър ёзиш мумкиндир севги ҳақида. Масалан, ёмғирли кечада унсиз, ёмғирдай ёғилиб кетиш ҳам мумкин... февраль, 2020 https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Сенинг кетганингни кўрганман, етар, Сенинг келмаслигинг кўриб қолмайин. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Унинг қайтар вақти бўлди, ёронлар Э. Шукур Намхуш ноябрнинг ниҳоясида, Кўлмаклар изингни санашга тушди. Мотамда сочини юлган кампирдай, Мажнунтол бошидан рўмоли учди. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. Ҳилолнинг юзини тўсди булутлар, Маёғин ёқотган хаёлим дайдир— Кимсасиз боғларнинг қўйнида шамол, Изғийди қадимий бир сирни айтиб. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. Тун ярми, бемаҳал қичқирди хўроз, Худойим, чироғим қолмасин ўчиб— Минг йиллик мусаллас топган майхўрдай, Дарчадан тамшаниб боқмоқда кеча. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. Ғамбода тунларда сени кутяпман, Эй, ғамнок ватаннинг ғамгузор қизи. Қўрқиб мўралайман, туман тушибди, Топа олармисан қайтишга изни?.. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. Сен кетгандан бери шундайдир ҳаёт, Сен йўқ кунларимда шунга қаст қилдим. Не бўлса бўлар деб, чироқ ўчириб, Қанча кечаларни минг бор маст қилдим. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. Намхуш ноябрдай тугаб боряпман, Қаҳратон келса гар ниҳоя тайин. Сенинг кетганингни кўрганман, етар, Сенинг келмаслигинг кўриб қолмайин. Қайтар вақтинг бўлди, ёрижон. ноябрь 2020 https://t.me/Najmiddin_Ermatov