Lyrics Notes

رو به تبعید عمیق یه سفر شبیه خواب میون این همه آب آب‌تنی توی سراب به جهان خشم و آه خنده با حال خراب روی آهنگ سکوت یه ترانه مثل این زندگی یعنی همین زندگی یعنی همین خطاط: رسول پاک‌فطرت @LyricsNotes

https://www.instagram.com/p/CVxHVypD8qk/?utm_medium=copy_link برای معرفی یک مصاحبه با بیژن بیژنی، متنی منتشر کرده‌اند حاوی پرسش غلط، پاسخ اشتباه، فرض اشتباه‌تر و نتیجه‌ای غلط‌اندرغلط! @LyricsNotes

بالاخره بعد از شش سال، ادل (Adele) یک تک‌آهنگ منتشر کرد. «به من سخت نگیر» (easy on me) تک‌آهنگ اصلی آلبوم 30 از این خواننده، ترانه‌سرا و آهنگ‌ساز برجسته و محبوب است که پیش از انتشار آلبوم، منتشر شده است. تنظیم‌کننده و پرودیوسر این قطعه «گِرِگ کورستین» (Gregory Allen Kurstin) تهیه‌کننده، موزیسین و ترانه‌سرای مطرح است که تا امروز هشت جایزه‌ی گرمی دارد. کورستین برای تنظیم این قطعه از تک‌نوازی پیانو بهره گرفته و به همین دلیل، مخاطب بیشتر بر روی صدای ادل و متن ترانه متمرکز می‌شود. ترانه‌ای که از سختی‌های مسیر عمر می‌گوید و بخشی از سرنوشت انسان را به نوعی بر گردن تقدیر می‌اندازد و در عین این که گاهی مسؤولیت اعمال را بر عهده‌ی انسان می‌داند اما در پایان هر بند با توجیهاتی کم‌رمق به گوشواره‌ی «سخت نگیر» می‌رسد. از این منظر، ترانه‌ی ادل محتوای درخشانی ندارد و صرفا در بخش پذیرفتن مسؤولیت سقوط یک رابطه توانسته‌ است به لحنی قابل قبول برسد. اما فرم و تلفیق حرفه‌ای و کم‌نقص و تنظیم تک‌سازی که فضای ترانه را به صدای وسیع و جذاب خواننده می‌سپارد باعث شده که مانند اکثر ترانه‌های ادل، این اثر نیز گوش‌نواز از آب در بیاید. با مرور نقدهای رسانه‌های مطرح انگلیسی‌زبان هم خواهیم دید عموما از اجرای ادل تمجید شده اما نقدهایی هم هرچند اشاره‌وار به موسیقی و کلام وارد شده است. منتقدین ایندیپندنت، ایونینگ استاندارد و تایمز به این ترانه ستاره‌های زیادی داده‌اند و همگی آن را یک شاهکار جسورانه خوانده‌اند اما منتقد ورایتی با لحنی بدبینانه گفته: «این ادل است و فقط یک پیانو از ابتدا تا انتها ... و ضعیف‌ترین ریتم ممکن برای چنین ترانه‌ای!» ادل اخیراً در گفت‌وگویی با Vogue فاش کرد که این آهنگ را برای پسرش آنجلو نوشته تا به او در درک دلایل طلاق از پدرش کمکی کرده باشد. @LyricsNotes

یه تاریخ‌پژوهی اساسی لازم داریم که بفهمیم این ویروس کجا ظهور کرده! @LyricsNotes

حماسه‌ی ه‌کسره، پنجاه سال پیش! @LyricsNotes

در زادروز استاد شفیعی‌کدکنی با دیدن این ویدئو غبطه خوردم به حال کسانی که هنوز فرصت استفاده از محضرش را دارند. گرچه چند سال این سعادت را داشته‌ام. تازه این تمام ماجرا نیست. از در خروج تا خیابان هم در حال پاسخ به پرسش‌ها و ابراز محبت‌هاست. خودم بارها پیاده با او بخشی از خیابان انقلاب را طی کرده‌ام و هیچ زمان سماجت‌های مرا در طرح سؤالات مکرر با تلخی پاسخ نداد. در مقابل در دانشکده، خصوصا زیر مجسمه‌ی فردوسی در پس خستگی مشهودش تقاضاهای پرشمار عکس یادگاری را بی‌اما و اگر پاسخ می‌دهد. روی جدول‌های سیمانی می‌نشیند تا مهربانانه و موشکافانه جواب بدهد و جواب بدهد. و همیشه همین است که می‌بینید. فارغ از هرچیز، انسان است. معنای انسان است. زادروزش مبارک. @LyricsNotes

یکی از دلایل بولد و محبوب شدن آثار در کوتاه‌مدت، ذائقه‌ی شعارپسند عامه است. مخاطب عام قرار نیست جزئیات تکنیکی و منطق هنری آثار را در وهله‌ی اول، معیار ارزیابی اثر قرار دهد. عموما لایه‌ی اول فرم و‌ محتوای آثار برای ارزیابی توسط مخاطب عام کافی است. اگر لایه‌ی اول، ترکیبی از رنگ و لعاب فرمی و موضوعی شعاری، مناسب با ذائقه‌ی روز مردم باشد به احتمال زیاد و خیلی زود دچار اقبال و محبوبیت عام خواهد شد. اقبالی که گاه نتیجه‌اش طرفداری متعصبانه است‌. این اتفاق ممکن است در یک اثر بدون عمق معنایی و هنری یا در اثری که حایز استاندردهای فرمی و‌ محتوایی است بیافتد. در حالت اول تب محبوبیت اثر با همان سرعت بالا رفتن، فروکش خواهد کرد و در حالت دوم ابزاری خواهد شد برای توجه بیشتر به ظرایف فنی و‌ محتوایی نهفته در لایه‌های زیرین. گاهی فیلم، سریال، ترانه‌ یا هر اثر دیگری که حاوی شعارها و به ظاهر پیام‌های زیباست و اجرایی پر رنگ و لعاب دارد در میان عامه‌ی مردم محبوب و برجسته می‌شود و بی‌آن‌که پیش پا افتاده‌ترین منطق‌ها و استانداردهای فرمی و محتوایی را رعایت کند به توفیقی کوتاه‌مدت می‌رسد و مخاطب جدی را حیران می‌کند. این خاصیت عامه‌پسندی است. بسیاری از آثار برجسته‌ی هنری که در کوتاه‌مدت هم به توفیق قابل توجه رسیده‌اند مرهون پرداختن به همین وجه از خلق اثرند. وجهی که هنوز از منظر بسیارانی، مذموم و غیرقابل‌اعتناست. سویه‌ای از خلق اثر که از لوازم اثرگذاری بیشتر بر مخاطب است و نادیده‌گرفتنش همیشه به قیمت حذف آثار و استعدادهای بزرگی تمام می‌شود. همین سریال بازی مرکب نمونه‌ی برجسته‌ای در این ماجراست. فرم پررنگ و لعاب و‌ موضوعی پر از شعار و پیام‌های عام‌پسند که مخاطب عام را مجذوب می‌کند بدون این‌که استانداردهای منطق روایی را در بدیهی‌ترین شکل‌ها رعایت کند. و چه بسیار ترانه‌ها، سریال‌ها، فیلم‌ها، نقاشی‌ها و ... که این روزها با همین ترفند، محبوب عام شده‌اند! @LyricsNotes

بیست سال از درگذشت فریدون فروغی گذشت. او که بی‌شک یکی از ستاره‌های درخشان موج نوی موسیقی پاپ ایران در دهه‌ی پنجاه شمسی بود و هنوز از محبوب‌ترین‌های این عرصه است. من به همراه آرش قاسمی عزیز (وکیل فریدون فروغی) طی سال‌های گذشته با همراهی دوستان و هم‌کاران علاقه‌مند به فریدون، دو ویژه‌نامه در دو نشریه‌‌ی «هنر موسیقی» و «باترانه» تدارک دیدیم که امروز از منابع مهم پژوهش‌ها پیرامون زندگی و آثار فروغی‌اند. در این مسیر با چهره‌های متعددی گفت‌وگو کرده‌ایم از جمله: اسفندیار منفردزاده، تورج شعبانخانی، فریدون خشنود، مسعود امینی، فرهنگ قاسمی، منصور تهرانی، عین‌الله کیوان‌شکوه، بیژن قادری، قاسم عابدین، سعید دبیری، ویگن داوودی، بهروز صفاریان، همایون خواجه‌نوری، فریدون علیخانی، آرش سزاوار، بهروز گنجوی و فردین خلعتبری و البته چند مصاحبه‌ی دیگر با همسر و خانواده و دوستان و همکاران فریدون هم انجام شده که در مجال مناسب منتشر خواهند شد. در کنار این گفت‌وگوها، یادداشت‌ها و پژوهش‌هایی هم قرار گرفته است. امیدواریم این تلاش‌ها چراغ راه پژوهش‌های آینده برای آشنایی بیشتر با ستاره‌ای چون فریدون فروغی باشد. @LyricsNotes

عموماً هر اظهار نظری در سطحی از تعریف نقد قرار می‌گیرد. یعنی نمی‌توانیم بگوییم فلان اظهارنظر چون شخصی و سلیقه‌ای است پس نقد نیست؛ چون در چیزهایی که آن‌ها را نقد می‌دانیم هم کم و بیش می‌توان نشانه‌هایی از سلیقه و نظر شخصی یافت. این که یک نقد در چه سطحی قرار می‌گیرد بسته به معیارهاست. معیار هم می‌تواند از سلیقه‌ی عام تا اصول و استانداردهای آکادمیک، متغیر باشد و انتخاب معیار و شیوه‌ی پرداختن به آن هم نشانه‌ی سطح و جایگاه بینش و دیدگاه منتقد خواهد بود. اما این که یک مدعی نقد تسلطی در حداقل‌های لازم بر ابزار ارائه‌ی نقد نداشته باشد و با علم به این عدم تسلط، لزومش را انکار کند از آن رندبازی‌های کهنه و نخ‌نماست. مثل این که کسی در حال تحلیل خصوصیات فنی و کاربردی یک اتومبیل بر مبنای شنیده‌ها و ادعاهای دیگران یا تخیلات خود باشد اما رانندگی بلد نباشد و بدون درک مبانی و ماهیت واقعی رانندگی، صغرا و کبری بچیند که اصلا چرا برای بررسی این اتومبیل باید رانندگی بلد باشم؟! همین اندازه ابلهانه و متناقض! کسی که نمی‌تواند دو جمله‌ی سالم بنویسد چگونه می‌خواهد یک اثر ادبی یا هنری را نقد کند؟ یکی از توجیهات رایج در این موقعیت این است که ما با اصول ادبی و هنری کاری نداریم و قرار است به محتوا و معنی بپردازیم! انگار وارد شدن به حوزه‌ی معنا و محتوا بی‌نیاز از آگاهی ادبی و هنری است! عمدتا هم مانند علمای خودخوانده‌ی مذهبی در حال تفسیر موضوعی‌اند و هیچ ترتیب و آدابی را هم در ارائه‌ی معیار و‌ مصداق متقن و عاقلانه و منطقی نمی‌جویند! دست کم در یک و نیم قرن اخیر، ده‌ها دانشمند و ادیب و نظریه‌پرداز در مورد نقد ادبی و هنری گفته‌اند و لزوم تسلط بر فرم حتی در معناگراترین نظریات نقد و نظرات دشمنان فرمالیسم، امری بدیهی شمرده می‌شود و حالا ما باید در جنگل مجازی دوباره چرخ را از ابتدا اختراع کنیم به انبوه خودمنتقدپنداران این عرصه، حالی کنیم که اشتباه می‌زنند! @LyricsNotes