مطالعات ایرانی- گیلان‌شناسی/ Iran - Guilan Research

نبرد پیله داربن   در 23 خرداد/ 14 ژوئن  ۱۸۰۵ روسها با هدف فتح تهران و تصرف کامل ایران قصد داشتند تا با نیروی نظامی عظیم به فرماندهی ژنرال پالکونیک شَفت، با حمایت ۱۲ کشتی جنگی نخست انزلی، سپس رشت را تسخیر و در ادامه بر تهران دست یابند. کشتی های جنگی روس از در یک حمله برق آسا و غافلگیرکننده بندر انزلی را متصرف شدند سپس وارد  پیربازار شدند و از این روستا شهر رشت و ساکنان بی دفاع و غیرنظامی آن را زیر آتش سنگین توپخانه خود قرار دادند.خوشبختانه در این زمان حاکم رشت فردی آگاه به نام میرزا موسی منجم باشی بود، وی با مسلح نمودن مردم رشت و با استفاده از فنون نظامی باستانی مردم گیل، دیلم و تالش روسها را به شیوه پارتیزانی در روستای پیله داربُن متحمل شکست سختی نمودند، آنان روسها را به گونه ای به گلوله بستند که روسها فرصت فرار نداشتند. در این نبرد بیش از هزار سرباز روسی کشته شد و فرمانده آنان نیز خود را به سختی به کِشتی رسانده و در نهایت به روسیه گریخت.این نبرد با وجود موفقیت برای ایران پیامد خوبی به همراه نداشت، زیرا بعدها ایرانیان در نهایت مجبورشدند در اکتبر 1813  قرارداد گلستان را امضا کنند.

روز چهارشنبه ۲۰ خرداد ساعت ۱۷ پژوهشکده گیلان شناسی

فراخوان ارسال مقاله برای سومین همایش زبان‌شناسی فارسی‌زبانان با عنوان «زبان ما، جهان ما»، ۲۳ تا ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ کمیته‌ی زبان و اصطلاحات وابسته به دولت جمهوری تاجیکستان با انتشار فراخوانی از برگزاری سومین همایش زبان‌شناسی فارسی‌زبانان با عنوان «زبان ما، جهان ما» خبر داد. این رویداد علمی به مناسبت سی‌وپنجمین سالگرد استقلال جمهوری تاجیکستان، از ۲۳ تا ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ در شهر دوشنبه برگزار خواهد شد. برای دیدن شرح کامل خبر به لینک زیر مراجعه فرمایید: https://ancientirannews.com/call-for-papers-announced-for-third-persian-speaking-linguistic-forum-in-tajikistan-15-18-october-2026/ ✍️ Saeede Amirpoor Saeed Call for Papers Announced for Third Persian-Speaking Linguistic Forum in Tajikistan, 15–18 October 2026 The Committee on Language and Terminology under the Government of the Republic of Tajikistan has announced a call for papers for the Third Persian-Speaking Linguistic Forum, titled “Our Language is Our World,” to be held in Dushanbe from 15–18 October 2026. The event is being organized in celebration of the 35th anniversary of Tajikistan’s independence. The forum will bring… Please click the following link to view the full description of the news: https://ancientirannews.com/en/call-for-papers-announced-for-third-persian-speaking-linguistic-forum-in-tajikistan-15-18-october-2026/

۲۵ اردیبهشت فرخنده روز فردوسی خجسته باد

برگزاری نشست بین‌المللی «ایران در دوره رضاشاه» در مؤسسه ایران‌شناسی وین به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس سلسله پهلوی، نشست بین‌المللی «ایران در دوره رضاشاه: سیاست، فرهنگ و دولت‌سازی» از سه‌شنبه ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، به مدت سه روز آغاز به کار می‌کند. محورهای کلیدی نشست: بازنگری در تاریخ‌نگاری: عبور از نگاه «غایت‌گرایانه» (تحلیل وقایع صرفاً بر اساس انقلاب ۵۷) و تمرکز بر پژوهش‌های آرشیوی جدید درباره سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰. رویکردهای نوین: بررسی تحولات ایران از دریچه «تاریخ خرد»، «مطالعات زندگی‌نامه‌ای» و «تاریخ اجتماعی». ایران در صحنه جهانی: تحلیل تأثیر متقابل جنبش‌های جهانی بر ایران و نقش ایرانیان خارج از کشور، از جمله دیپلمات‌ها در اروپا و جوامع تجاری در مصر. دولت و جامعه: واکاوی عمیق‌تر در فرآیند نوسازی زیرساخت‌ها، نظام آموزشی و سیاست خارجی در دوران پهلوی اول. این کارگاه سه روزه با هدف ایجاد یک شبکه تخصصی میان پژوهشگران برای همکاری‌های پایدار در زمینه مطالعه دوران انتقال و تحول در تاریخ معاصر ایران اعلام شده است. برنامه کنفرانس: https://www.oeaw.ac.at/ifi/veranstaltungen/event-details/iran-under-reza-shah-politics-cu

از شمار دو چشم یک تن کم وز شمار خرد هزاران بیش ◾️با کمال تأسف و تأثر، درگذشت استاد فرهیخته و پژوهشگر برجسته تاریخ، جناب آقای دکتر اللهیار خلعتبری را تسلیت عرض می‌کنیم. ایشان با سال‌ها تلاش علمی، تربیت دانشجویان و آثار ماندگار پژوهشی، جایگاهی ارزشمند در تاریخ‌نگاری ایران بر جای گذاشتند و نام‌شان همواره در عرصه علم و فرهنگ این سرزمین زنده خواهد ماند. فقدان درگذشت استاد بی بدیل را تسلیت عرض کرده و بازماندگان صبر مسئلت داریم. روح‌شان شاد و یادشان گرامی. ◾️

عبدالمجید ارفعی(1318-1404)، پژوهشگر برجسته زبان‌های باستانی و یکی از نخستین مترجمان ایرانی منشور کوروش، امروز چهارشنبه ششم اسفند ۱۴۰۴ در ۸۶ سالگی بر اثر بیماری ریوی درگذشت. او از معدود متخصصان ایرانی در حوزه زبان‌های عیلامی و اکدی به‌شمار می‌رفت و بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را به مطالعه و ترجمه اسناد و کتیبه‌های دوره‌های باستانی اختصاص داد. نام عبدالمجید ارفعی بیش از همه با ترجمه فارسی منشور کوروش گره خورده است که یکی از مهم‌ترین اسناد دوره هخامنشی محسوب می‌شود. او تحصیلات خود را در مؤسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو گذراند و در ترجمه لوحه‌های گلی تخت‌جمشید نقشی مهم داشت. آقای ارفعی همچنین در حوزه میراث فرهنگی برنده جایزه «سرو ایرانی» و دریافت‌کننده نشان «خورشید» کمیسیون ملی یونسکو و نشان ایکوم ایران شده بود. روانش مینو.

ماهنامه تالش منتشر می‌کند 👇👇👇🌼🌼👇👇👇🌼🌼👇👇👇                     "  ویژه تات‌های خلخال  " ............................................................... شباهت‌ها و نزدیکی‌های فرهنگی، هویتی ، تاریخی ، زبانی و ارتباطات اجتماعی و اقتصادی و... بین تالش‌ها و تات‌های خلخال در طی قرون گذشته سبب شده نزدیکی خاصی بین تات‌ها و تالش‌ها به وجود آید. ماهنامه تالش در جهت حفظ و تحکیم این نزدیکی و ارتباطات فرهنگی ، اجتماعی و تاریخی و به قصد کمک به معرفی بیشتر تات‌های ساکن در شهرستان خلخال و ایجاد حس دلبستگی و تقویت هویت تاریخی و فرهنگی تات‌های خلخال اقدام به انتشار " ویژه تات‌های خلخال "  کرده است. در این ویژه‌نامه مقالات و مطالب متعدد و متنوعی درباره " تات‌های خلخال " خواهید خواند. مطالب و مقالاتی درباره فرهنگ، زبان،تاریخ و جغرافیا و مونوگرافی روستاهای تات‌نشین در شهرستان خلخال و... در این ویژه نامه به چاپ رسیده است. " ویژه تات‌های خلخال" ضمیمه شماره‌ اخیر ماهنامه تالش است و تاریخ دی ماه ۱۴۰۴ را دارد و به زودی روانه بازار می‌شود. این ویژه‌نامه به کوشش شهرام آزموده گردآوری  شده، چاپ و منتشر می‌شود. علاقمندان ساکن در سراسر ایران و خارج از کشور جهت اطلاع از شرایط دریافت " ویژه تات‌های خلخال" با پست می‌توانند با شماره ۰۹۱۱۳۸۵۱۱۸۵ از طریق واتسپ، تلگرام یا تماس تلفنی ارتباط برقرار کنند. https://t.me/researchguilan

آتش سوزی بازار رشت به روایت یک سیاح میرزامحمدحسین حسینی فراهانی ازسیاحان عصر ناصرالدین شاه قاجار به سال ۱۳۰۲ قمری (۱۲۶۳ شمسی) به شهر رشت سفر کرده و در باب آتش سوزی مهیب بازار بزرگ رشت چنین می نویسد : " از ساعت شش شب گذشته ، اول آتش سوزی بود ، تا قریب به ظهر سه شنبه ، دوازده ساعت طول کشید و از یک ساعت قبل از طلوع صبح حاکم و غالب و علما و سادات و اعیان همه در صدد اطفا آتش بودند و از اطراف با داس و اَره چوب ها را می بریدند و آتش را منفصل می کردند و چاره نمی شد. صدای شیون زن و مرد بلند بود و تمام شهر در آن شب مثال روز می نمود و اشخاص خانه دار که خانه های آن ها قریب به بازار بود و اموال ، اسباب خود را به جاهای دور دست حمل و نقل می نمودند ... بعد از اطفای آتش معلوم شد قریب به یکصدو پنجاه باب دکان ، هفده کاروانسرا ، یک مسجد جامع ، یک مدرسه ، یک تکیه و دو حمام در آتش سوخته است." منبع : گیلان در سفرنامه سیاحان ایرانی، هوشنگ عباسی ،انتشارات فرهنگ ایلیا، ۱۳۸۶ گفتنی است ؛ بازار بزرگ ۲۴ هکتاری رشت که در دوره صفویه احداث شده  ودر دوره ناصرالدین شاه قاجار به شکل فعلی خود در آمده، در طول حیاط خود بارها شاهد وقایع و آتش سوزیهای بزرگی بوده است. نوشته اند؛ یک بار لشکریان کریم خان زند آن را به آتش کشیدند و یک بار هم قوای آغا محمد خان قاجار آن را غارت کردند. در اواخر قاجار در سال ۱۲۹۹ خورشیدی بخش بزرگی از آن سوخت و اخیراً هم درجریان حوادث شامگاه پنج شنبه هیجدهم دیماه سال ۱۴۰۴ حدود چهارصد باب از مغازه های آن سوخت واز بین رفت. به نقل از کانال گیلان قدیم https://t.me/researchguilan

🟢 انعقاد تفاهم‌نامه چهارجانبه برای احیای میراث علمی کوشیار گیلانی در دانشگاه گیلان در راستای برگزاری اولین کنفرانس بین‌‌المللی تاریخ علم کوشیار گیلانی در فروردین‌ماه 1405 به میزبانی دانشگاه گیلان، تفاهم‌نامه همکاری چهارجانبه بین دانشگاه گیلان، شهرداری رشت، پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران و معاونت توسعه و برنامه‌ریزی دانشگاه فردوسی مشهد منعقد شد. برگزاری کنفرانس دوسالانه علوم و ریاضیات دوران اسلامی، ایجاد بخش‌های عمومی و تخصصی، تأسیس مرکز علوم و رصدخانه کوشیار گیلانی، ترویج علم در سطح ملی و بین‌المللی و گرامیداشت سرآمدان علمی ایران از محورهای این تفاهم‌نامه است. شایان ذکر است کوشیار بن لبان گیلانی (قرن 10 میلادی)، ریاضیدان، اخترشناس و جغرافیدان برجسته ایرانی سهمی قابل توجه در توسعه علوم دقیقه، مثلثات کروی و نجوم رصدی داشت. https://t.me/researchguilan

انتشار شاهنامه فردوسی پس از حدود صد سال دوباره به ایتالیایی شاهنامه فردوسی پس از گذشت حدود صد سال، با ترجمه‌ی کامل، یکپارچه و بازنگری‌شده، بار دیگر به زبان ایتالیایی منتشر شد؛ رویدادی که به‌عنوان احیای یکی از مهم‌ترین پیوندهای تاریخی میان ادبیات حماسی فارسی و فرهنگ ایتالیا است.

واکاوی مطالعات جغرافیای تاریخی در ایران پاسداشت مقام علمی استاد دکتر حسین قرچانلو محورهای همایش ۱. آموزش جغرافیای تاریخی در ایران: سنت‌ها، پیشگامان و چالش‌ها ۲. روش تحقیق، نقشه‌ها و ابزارهای پژوهشی و کاربرد فناوری‌های نوین ۳. نقد، بررسی متون و مأخذشناسی جغرافیای تاریخی با رویکرد انتقادی ۴. جایگاه جغرافیای تاریخی در پژوهش‌های معاصر ایرانی و دانشنامه‌نگاری ۵. مطالعات تاریخی تمدن ایرانی- اسلامی در چارچوب جغرافیای تاریخی ۶. تحولات سکونتگاه‌های شهری و روستایی در جغرافیای تاریخی ایران ۷. نقش استاد قرچانلو در آموزش، تألیف و گسترش دانش جغرافیای تاریخی مهلت ارسال چکیده مقالات: ۱۵ دی ماه ۱۴۰۴ ایمیل دریافت چکیده مقالات: historicalgeography2025@gmail.com

‍ ‍ ‍ آغاز سال‌نو میلادی "۲۰۲۶" ژانویه (به فرانسوی: Janvier) نخستین ماه سال میلادی در گاهشماری گریگوری و گاه‌شمار ژولینی  و یکی از هفت ماه سال میلادی است که ۳۱ روز دارد. آغاز سال میلادی، یادآور تولد حضرت عیسی مسیح (ع)، یکی از شخصیت‌های تأثیرگذار تاریخ جهان است. مبدأ تقویم میلادی، به‌عنوان یکی از رایج‌ترین تقویم‌های جهان، پیوندی مستقیم با این رویداد تاریخی دارد و قرن‌هاست مبنای ثبت و تحلیل وقایع تاریخی قرار گرفته است و نظم جهانی گاهشماری تاریخی، پیش از میلاد و پس از میلاد را پدید آورده است. نخستین روز سال نو میلادی، به امید جهانی عاری از جنگ و خشونت، «روز صلح جهانی» نام‌گذاری شده است؛ روزی برای یادآوری اینکه صلح از اندیشه و رفتار ما آغاز می شود. آغاز سالی نو میلادی با آرزوی صلحی پایدار جهانی مبارک باشد.

🔴فراخوان پیرو تماسهایی که با دفتر انجمن زنان پژوهشگر تاریخ مبنی بر عضویت علاقمندان به پژوهش‌های تاریخی با محوریت زنان گرفته شد، این انجمن در آخرین مجمع عمومی خود شرایط جدید عضویت را به شرح زیر مصوب کرد:   ۱- داشتن مدرک کارشناسی ارشد تاریخ. ۲ - داشتن مدرک کارشناسی تاریخ و نیز داشتن مدرکی که نشانگر پژوهشگر بودن متقاضی باشد. ۳- داشتن مدرک کارشناسی ارشد در رشته‌های مرتبط با تاریخ و مدرکی که نشانگر پژوهشگر بودن متقاضی باشد، عضو‌می‌پذیرد. واجد شرایط بودن متقاضیان محترم توسط هیئت مدیره بررسی و نتیجه به اطلاع آنان خواهد رسید. ♦️متقاضیان می توانند از طریق سایت انجمن زنان پژوهشگر تاریخ، ثبت نام اولیه خود را انجام دهند . www.wahrngo.ir در صورت نیاز، به واتساپ و یا تلگرام شماره تلفن زیر پیام دهید: +989354047110 @zananepazhoheshgartarikh1396