ادبیات سئونلر

سارا کوچه‌یه باخان پنجره‌یه ساری گئدیب، کوچه‌نین سونسولوغونا گؤز تیکدی. شهرین اورتاسینداکی چینار آغاجینا قووشان بو سونسوز کوچه اونو اؤزونه سسله‌ییردی. گاهدان باشینی قووزاییب گؤیده‌کی سولغون اولدوزلاری سوزوردو. کوچه‌ده کیمسه قالمامیشدی، آنجاق اوزاقلاردان قارما- قاریشیق سس‌لر ائشیدیلیردی. سارانین بئینینه یئنه ده سایسیز سورغولار هجوم گتیرمیشدی. «اونون» اللری سارایا ساری اوزانمیشدی. قوجا چینارین آنا بوداغیندان آسیلان هیکلین هر ترپنیشی ایله سارانین دا آددیملاری شهرین مرکزینه دوغرو یول چکیردی. مئیدانین گیریشینده کیمسه یوخ ایدی. قانشاردا یالنیز باغلی ماغازالارین قاباغیندا ایکی الینی چلیگینه سؤیکه‌ییب، هیکل کیمی دایانان بیر قوجا کیشی گؤرسه‌نیردی. گئت- گئده چینارین اطرافی ازدحاملاندی. اوباش‌لارین ضربه‌لری آلتیندا دوشوب قالخان کیشی‌نین آلنیندان قیزیل قان آخیردی. اوباش‌لار اونو چینارین آلتینا چکمک ایسته‌ییردیلر. «او» اوجا سسله یومروغونو قالدیراراق نسه دئییردی. جاماعاتین گؤزلرینده قورخو یووا سالمیشدی. ماحالین غدار خانی آت اوستونده فاتح بیر کوماندان کیمی سینه‌سینی یئله وئریردی. اونون هر «قتله» فرمانی‌لا قوجا چینارین یارپاقلاری واراق- واراق واراقلانیردی؛ جانی قورویوردو. سارا اؤزوندن بئش باش کیچیک اولان قارداشی یحیی‌نی باغرینا باسیب اینله‌ییردی. اوزونون دریسنده قان جیزگی‌لری گؤرونوردو. آنلام سیز سؤزلر دوداغی آلتدا میزیلداییردی. اطرافینداکی گورونتولر باشقا بیر تهر گؤزونه گؤرونوردو. بوغازی تیخانیب زورلا نفس آلیردی. سانکی اوره‌یی کؤکسونونه سیغمیردی. آنجاق بونلارا باخمایاراق «اونون»ساوالان ووقارلی هیکلینی باغرینا باسماق و گوموشو ساچلارینی اوخشاماق ایسته‌ییردی. هاردانسا «اونون» -«داریخما. گئدیرم قاییداجام. من وطن اوچون یاشادیم. وطن اوچون ده اؤلورم» دئدیگینی ائشیتدی. «او» سون دفعه اولاراق اوزاقلاردان اؤز گؤرکمی و ووقاری ایله نظاره ائدن آغ ساچلی آنا ساوالانا گؤز دولاندیردی. -«آنا سنین ووقارینی و حؤرمتینی قورویاجاغام. مندن نگران قالما!» دئییب، قوجا چیناردان آسیلی قالدی. ساوالان آنا قایغیسی ایله بیر اوغلونو دا باغرینا باسدی. *** زامان ترسینه ایشله‌ییردی. سارا چینارین گؤوده‌سینی باغرینا باسیب دونموشدو. چینارین سینه‌سینده یانیب-سؤنن قیسا و اوزون عؤمورلرین ایزی آیدینجا گوزه چارپیردی. چلیگینه سؤیکه‌نیب، هیکل کیمی دایانان قوجا کیشی ساوالانا دوغرو یواش- یواش آددیملاییردی. دان یئری یئنیجه سؤکولموشدو. بلکه ده گون اورتا یئرینه دوغرو بیر قده‌ر ده یاخینلاشمیشدی. یحیی ائودن چیخدیقدا یئنه ده سارانی، قوجا چیناری باغرینا باسمیش حالدا گؤردو. اونا یاخینلاشیب هیجانلا «گینه بوردا نه گزیرسن آخی…!» دئییب، باجیسی‌نین قوللاریندان یاپیشیب قالخیزماغا چالیشدی. سارانین ترپنمگه و دانیشماغا اینجاری قالمامیشدی. الدن دوشموشدو. بیر گئجه‌ده ساچلاری آغ- آپباغ آغارمیشدی. آلا گؤزلری چوخورا دوشموش، بئلی اییلمیش و دانیشماغینی ایتیرمیشدی. دوداغی آلتیندا اینیلتی‌یه قاریشمیش آنلاشیلماز سؤزلر دئییر، گؤزونو قارداشی‌نین گؤزلرینه زیلله‌میشدی. یحیی سارانین بو دوروموندان قورخویا دوشدو. قورخونج بیر حالدا «نییه منه بو تهر باخیرسان قادان آلیم؟» دئیه‌رک، سارانین قوللارینا گیریب، آیاغا قالخیزدی. «قوربانین اولوم باجی. آخی نییه مندن خبرسیز گینه ده ائودن چیخمیسان؟»دئیه‌رک، سارانی ائولرینه ساری چکدی. سارانین ال دیمه‌میش یاتاغی اونون اینجارسیز هئیکلینی اؤزونه آلدی. یحیی باجیسی‌نین باشی اوستونده اوتوروب اونا گؤز تیکدی. سارا گؤزلرینی یاری آچیب، بویاسیز بیر تبسم‌له «آتام سؤز وئردی بو گئجه بیزه قوناق گله‌جک» دئییب، یئنه ده گؤزلرینی یوموب، هاراسا غرق اولدو. یحیی‌نین بوغازیندا دوگونلمیش قهر بیردن آچیلیب، هؤنکورتویه چئوریلدی. سارانین اینجارسیز هئیکلینی قوللاری آراسینا آلیب، آتاسی کیمی اونون پریشان ساچلارینی اوخشاماغا باشلادی. او همیشه آتاسینا اوخشاماغا چالیشیردی. او اؤزونو آتاسی‌نین داوامی کیمی حساب ائدیردی. اونون یئریشینی، دوروشونو، دانیشماسینی تکرار ائدیب، باجیسی‌نین دونیاسیندا بوش قالان آتا یئرینی دولدورماغا چالیشیردی. *** پاییزین سون گونلری ایدی. گؤیون اوزو قارالمیشدی. هاوا زهرلی ایلان کیمی آدامین صیفتینی چالیردی. گاهدان بیر شیمشک گؤز قیرپیمیندا قیوریلیب، گویده ایز چکیب، سونسوزلوغادوغرو سوزوردو. شهرین آنا مئیدانیندا قوجا چینارین قوروموش جانی تیتره‌ییردی. داها همیشه‌کی کیمی بوداغلاریندان قوشلار اوچموردو. گئجه‌دن شیدیرغی باشلایان یاغیش تورپاغین یاناقلارینی قامچیلامیشدی. یاغیشین یئرینی، آستاجا یاغان قار آلمیشدی.

بورانلی گونلرین اونوتقانلیغی رحیم خیاوی :حئکایه یایین سون آیی ایدی. ایلین بو چاغیندا آخشام اوستو لر شیدیرغی یاغیش یاغاردی؛ کوچه- خیابانی سئل باشینا آلاردی؛ قارا بولودلار یاییلیب، آردینجا گؤی گورولداییب، قارانلیق هر یئره چؤکردی. آنجاق بیر آز سونرا یئنه هاوا آیازلاشاردی؛ گؤی قورشاغی‌نین قیرمیزی و بنؤشه‌یی قووس‌لاری گؤی اوزونو بزه‌رکن، هر شئیین رنگی آچیلیب، پامبوق بولودلار پار-پار پاریلداردی. همیشه یاغیش یاغاندا باییرا چیخیب، یاغیشین آلتیندا سوسقون- سوسقون دایانیب، بیر نقطه‌یه دونوخوردو. بو گونده نه زامان ائودن چیخیب یاغیش آلتیندا حسرت‌له کوچه‌نین سونسوزلوغونا گؤز تیکیب «اونون» یوخلوغونو آختاردیغینی هئچ اؤزو ده حیس ائتمه‌میشدی. جیم- جیلاق سواولموشدو. غضبلی بیر تانیش سس قولاغینا دیدی. قانریلیب آرخایا قارداشی «یحیی»‌نی گؤردو. ائوه قاییتسین، یوخسا «اونون» دالینجا گئتسین سئچیمی‌نین اورتاسیندا قالمیشدی. گؤیون گورولتوسو و یاغیشین شیدیرغی یاغماسی اوره‌گینده قورخونج حیس‌لر یاراتمیشدی؛ ائوه قاییتماغا چکیلیردی. گئرییه قاییدیب. اؤز ائولرینه یوخ، قونشونون قاپیسینی دؤیدو. «سارا»بوتون قاپی‌لاری اؤز ائولری‌نین قاپیسی سانیردی. او اوزون زامان ایدی بیر چوخ شئی‌لره و ان باشلیجاسی اؤزونه یانیلیردی. هله ائولری قالسین، بعضا اؤزونو ده ترس سالیردی. یحیی الیندن یاپیشیب اؤز ائولرینه ساری گتیره- گتیره -«نه‌دن بو شیدیرغی یاغیشدا کوچه‌یه چیخمیسان؟ سن نه واخت قاناجاقسان اوقاییتمایاجاق داها» – دئیه‌رک، باجیسینی ائولرینه ساری چکدی. سارا کؤنولسوز گولومسه‌یرک -«او چینار آغاجی‌نین آلتیندا اوتوروب منی گؤزله‌ییر» دئدی. بیر آن قولوندان یاپیشان یحیی‌نین بیگانه بیر شخص اولدوغونو ظن ائتدی. دوداغی آلتیندا -«یانی من بیر غریبه آدام‌لا بیر ائوده یاشاییرام؟» میزیلدادی. سونرا آغیر سکوته دالدی. سانکی بئینینده بیر پرده آچیلیب باغلاناراق، یحیی‌نی گاه غریبه بیر آدام، گاه دا اؤز دوغما قارداشی ظن ائدیردی. بیر آن جانینا اوشوتمه دوشدو: – «من نییه سایاقلاییرام؟ اولمایا یانیلیرام؛ قارداشیمی دا ترس سالیرام» دئدی. سانکی بو سوال‌لاری باشقا بیر آدام اولان اؤزوندن سوروشوردو. بو فیکیرلردن یایینماغا چالیشدی؛ آنجاق اونلارین الیندن یاخا قورتارماغی باجارمادی. بوتون بو حال‌لارکئچمیشده باش وئرن دهشتلی بیر بورانلی گوندن باشلانمیشدی. جاماعات ایچینده«قتله» گونو آدلانان بو بورانلی گون سارانین عؤمرونو قارا کؤلگه‌سی آلتینا آلمیش، اونون گنجلیک رؤیالارینی پرن- پرن ائتمیشدی. هله ده«اونون» حیط قاپیسیندان شهرین اورتاسینداکی قوجا چینارین آیاغینا قدر اوباش‌لارین رحمسیزجه‌سینه ائندیردیگی ضربه‌لر آلتیندا ییخیلیب دورماسینی اونوتمامیشدی. هله‌ده قوجا چینارین آنا بوداغیندان آسیلی قالان هیکلین، قالدیریلمیش بایراغ کیمی دالغالانماسی گؤز اؤنونده ایدی. هیکلین هر بیر ترپنیشی ایله سارانین دا اوره‌یی‌ تیتره‌ییردی. *** یاغیش داها کسیلمیشدی؛ گؤی قورشاغی قیرمیزی و بنؤوشه‌یی قووسونو گؤیون بو باشیندان او باشینادک چکمیشدی؛ هاوادان تورپاق قوخوسو یاییلیردی. سارانین اوره‌یی‌نین باشینا دوشن آغیرلیق آزالمیشدی. اؤزونو یونگول حیس ائدیردی. آینانین قارشیسیندا اولان چارپایادا اوتوروب، اؤزونه دونوخدو. سانکی اونو بیر آن دا بوراخمایان او ایکینجی شخصی آرتیق تانیماق ایسته‌ییردی. ساچلارینا الینی چکدی. بورانلی گونده یاغان قار دنه‌لری کیمی اونوندا ساچلارینا قار یاغمیشدی. جانی اوشودو. آذر آیی‌نین سون گونلری‌نین سویوقلوغونو بیر داهادا حیس ائتدی. گؤزو، بارماغینداکی نیشان اوزوگونه ساتاشدی. نه واخت آداخلاندیغینی بئله اونوتموشدو. تعجبله: – «من نه واخت نیشانلاندیم آخی؟!» اوزونو سورغولاییردی. یئنه اؤزو و ایچینده اونونلا ائکیزلشن ایکینجی شخص‌له دانیشیغا گیرمیشدی. شاشغین وضعیتده گؤزلری پنجره‌دن کوچه‌نین سونسوزلوغونا توشلاندی. یاشادیغی او کیچیک شهرین اورتاسینداکی چینار آغاجینا قووشان بو سونسوز کوچه سارایا قارداشی‌نین دفعه‌لرله دئدیگی- «داها یورولموشام. اولسئیدین جانیم دینجه‌لردی. سنی آرالیقدان ییغیشدیرماقدان یاخام قورتاراردی. » سؤزونو و سونرا باجی قارداش قول- بویون اولوب آغلادیقلارینی خاطیرلاتدی. -«آخ… کئشگه آنام دیری اولایدی و بوگونلرده قوینونا سیغینایدیم» دئدی. *** گئجه قارا چارشابینی باشینا چکمیشدی. اوزاقلاردان آرا-سیرا ایت‌لرین هوروشمه سسی گلیردی. یحیی یاتماق اوچون یورقان-دؤشک ایشگافینا ساری یونلدی؛ آنجاق سارا قوللارینی ایشگافین قاپیسینا داراقلاییب: -«بونلار منیم جاهازیمدی، تویوم یاخینلاشیر. » دئیه‌رک، اونا مانع اولدو. یحیی آجی بیر تبسومله باشین توولاییب، دریندن کؤکسو اؤتوردو. سارانی سوزوب، اوتاغین بیر کونجونده اللرین باشی‌نین آلتینا چارپازلاییب، داش کیمی یوخویا دالدی.

اوخویور:شوکت علی اکبر اووا

الینی بوغازینین آلتینا سوردو: «بوغولورام. نییه بورادا دورموشام، آسیلمیش فریدونون ساللاق آیاقلاری آلتیندا دورموشام.» باش اؤرتوسونون دویونونو بوغازینین آلتیندا بوشالتدی. باشی‌نین اوستونده اعدام کندیرلرینین ایلگکلری لنگرلنیردی. سَریلیب تورپاغا اوووج- اوووج باشینا سووورماغا باشلادی، ایچقیرا ایچقیرا دئدی: گرک سووورام، بو تورپاغی گرک باشیما سووورام…. گئدیرم ساعات قاباغینا … ساعات قاباغینا. الی گئدیب چانتاسینین ایچینده قرنفیللری سیخیب اَزدی. گولاب شوشه‌سینی چیخاریب چیرپدی قاباغینداکی قبیرداشینا. بیر داها قبیرلرین یازیسینا گؤز گزدیردی. جانی سویوق تَردن گیزیلده‌ییردی: «قبیری یوخا چیخارمیش اولسالار نئجه ائله‌ییم؟» باشینی ییغدی چییینلرینین آراسینا. تیتره‌دی. دونیا بویدا بیر دویون ایچینده پیرتلاشیق دوشموشدی. سیخیملادیغی تورپاغی تَپدی آغزینا. قاباغینداکی قبیرین باشیندا اوتوروب، اوزونو سؤیکه‌دی داشینا: «همین بو داشین آلتینداسان، هه. بو داشین آلتینداسان، بیلیرم. نه فرقی وار. بو تورپاغین یا آلتیندا یا اوستونده دولاشیرسان. منیم کیمی. هامی کیمی. ائله بو قبیرلرین هامیسینین آلتیندا سن یاتیبسان.» آغزی قوپ- قورویدو. آغزینداکی تورپاغین دادی، اؤلو دادی ایدی. باشلادی قاچماغا. مشروطه خیابانینا دوغرو قاچدی. اَینینده بیر گؤزونه گلینلیک دونو واریدی، بیر گؤزونه قیویریق چینلی کفن. ماشینلاری، ماشینلارین توستوسونو باسا- باسا خیابانین او بیری الینه آتلادی. بوداقلاردان قوپمامیش یارپاقلار لام- لام دایانمیشدی. کولک اسمیردی. هاوا گرگین ایدی. جانینی قیرمیزی بیر اَسینتی تیترهدیردی. بیر ماشین تعمیرگاهی قاباغیندا تعمیرکار کیشییه: « فریدون سن‌سنمی؟» دئیه باغیردی. آیاقلارینی یئره چیرپیب، باشینی توکانلارین ایچینه اوزالدیب باغیریردی: «من گَلینم م م… فریدونون گَلینی. فریدون اؤلمه‌ییب… » گولوستان باغی‌نین قاباغیندایدی. نفسی چیگنیندن چیخیردی. خیابانین او بیری الیندن گئدن تاکسییا ال قووزادی: – امامیه قبریستانی… تبریز.۱۳۸۴ قایناق:ایشیق سایتی https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«بورا باخ ائی، نییه بولاری گیزله‌دیرم؟ بیلمیرم، هئچ اؤزوم ده بیلمیرم. قبیر اوسته گئدن آدامین الینده ائله بئله شئیلر اولار دای. نه‌ییمه شک ائلییه‌جکلر؟ باشیمی سالیب آشاغی سایماز-سایماز قاباقلاریندان سوووشاجایام.» -«ساعت چنده خانوم؟” مأمورلاردان بیریسی شیتَنه‌شیتَنه سوروشدوقدا دیکسیندی. اؤزونو قیوراق اله آلدی. قوندارما تاسفله سول االینی ترپه‌دیب، «ساعاتیم یوخدی» دئدی. باشینی دیک توتوب همشه گلدییی قبریستان‌میش کیمی آرخایین آددیملارینی مأمورلارین گؤزونه چکمک ایسته‌دی. نه اوچون گلدییینی بیر داها خاطیرلادیقدا آرخایین آددیملاری داها قاییملاندی. گیره‌جه‌یین اوچ آرالی پیلله‌کانینی ائنیرکن ایچینده بیر چئشید غرور، بیر چئشید اَنگینلیک دویدو: «آنامین ایلک سئوداسی باخ بوردا یاتیب. بو قبریستان تاریخ کیمی بیر شئیه دؤنوب. ائله زیارتینه گلدیییم بو قبیر ده تاریخ‌دی دای، آما تاریخین دانیلمیش دیلیمی. بئله ده شئی اولار؟ دونیانین هاراسیندا قبیر زیارتینه گیزلین گئده‌للر؟ هانکی قبیر، کیملرین قبیر زیارتینه گیزلین گئده‌للر؟» *** قبیر داشلارینین یازیلارینی اوخویا- اوخویا اوزونو ائله چئویردی کی، قاپیدا دوران مأمورلاری دا راحاتجاسینا گؤره‌بیلسین. بیرآز او یانا، بیرآز بو یانا ایره‌لیله‌ییب گؤز دولاندیردی. -«هه، اودور ها، اوردا دؤوره‌سینه یاشیل بئز چکیلمیش بیر قبیر وار.» یاخینلاشدی. یوخ، بو دئییل، بو دا دئییل، بوردا دا یوخ. نئچه‌نجی دؤنه داش بینانین قاباغینا قاییدیب باشدان باشلادی. اون سیرَم… اون ایکی سیرَم… اون بئش… -«بو یاخینلارداسان، بیلیرم… سنه آنامین وَریندن بیرجوت قیرمیزی قرنفیلنن قیزیل گول عطیری گتیرمیشم. دی قالخیز باشیوی بیر طرفدن، منی سسله! من سئوگیلیوین قیزییام… سئوگیلیوین.» بوندان اؤنجه قبیریستاندان خوفلاندیغینا گولومسه‌دی اؤزونه بیرداها. «منه باخ ائ ی، نییه خوفلانیرمیشام؟ بوردا نه وار کی؟ ایندی نئجه ده قورخمورام، نئجه ده راحات- راحات دولانیرام قبیرلرین آراسیندا. دئمه، دونیانین ان گؤزل یئری ائله قبریستانمیش.» بیرداها باشدان باشلادی، بیر داها، بیر داها… آخیردا، وئریلن نیشانلاردان واز کئچیب، باشلادی بیر به بیر قبیرلرین یازیسینی اوخوماغا. بو یوخ. بو یوخ. بو دا یوخ، هئچ بیری. هئچ بیری… «آما بورداسان، بیلیرم. باخ ائله بو تورپاغین آلتیندا. ایندی سکسن یئددی یاشین اولمالیدیر. دوز آلتمیش ایل او گوندن کئچیر. نه اولور قالخ بیر طرفدن آیاغا، شاخ- شاخ دئه کی، من دیرییَم و هله ده اییرمی یئددی یاشیندایام.» قبیرسیرره چیخیب، یئره گیرمیشدی، سانکی. قبریستان سسسیز بیر اونودولموشلوق نننیسینده باشینی داش بالیشلارا آتیب یاتمیشدی. «اعدام اولوندوغون سحرین آخشامیندان حاماملانیب، حاضیرلانمیشسان، آنام دئییردی. قارا پئنجک-شالوارینی گئیینیب، قیرمیزی فوقول تاخمیشسان. سوْل دؤشون اوسته بیر قاناد قیرمیزی قرنفیل سانجمیشسان. گلیب سنی سحرین آلاتوران گؤزونه دوستاغدان آپاریبلار گولوستان باغی قاباغینا. ائله شَسلی بَسلی، ائله دیک- دیک گئدیرمیشسن کی! گردَک اوتاغینا حاضیرلاشان بَه‌ی کیمی گئدیرمیشسن. غرورونون، اوتانجی‌نین آلتیندا شینلییینی اؤرت- باس ائله‌ین بَه‌ی کیمی… ائله‌سینه گئدیرمیشسن دارآغاجینا … آدیوی قیزیما گؤتورموشم فریدون! فریدون! فریدووون… اؤزووو گؤرست منه. سسون بیر یاننان گلسین! آدیوی قیزیما گؤتورموشم هئییی… ائشیت بونو، فریدووون!» *** «تاپا بیلمه‌سن موصئیب آدلی قبیرقازان وار، ائله قبریستانین کئشیکخاناسیندا اوتورار، اوندان سوروش. آما او دا هر آداما دئمز»، دئمیشدی، قبیرین آدرسینی وئرن تانیش. -فریدونون قبیری هاردادی عمی؟ -فریدون…؟ تانیمیرام. -فریدون ایبراهیمینی دئییرم. کؤهنه قبیردیر، آلتمیش ایل بوندان قاباغین قبیری. -تانیمیرام دئدیم، قیزیم … «آلتمیش ایلدی اونو آختاریرام، عمی. نم- نیشانین بوردا وئریبلر منه. نیشانلیسی‌یام»، دئمک ایسته‌دی موصئیب عمییه. دئیه‌سن دئدی ده. موصئیب عمی گؤزلرینی قیییب، آتدان-یوخاری تعجبله سوزدو اونو. قیز دؤنوب، اوجبوجاغینی گوجله تخمین ائده بیلدییی قبریستاندا آوارا باخیشلارینی سهمانا سالماغا چالیشدی. «نیشانلیسی‌یام!؟» بو سؤزدن اؤزو ده دیکسینمیشدی. «هارادان گلدی آغلیما بو سؤز. من هارا، آلتمیش ایل بوندان اؤنجه آسیلان فریدون هارا؟…. اؤزو ده آنامین نیشانلیسی.» سونسوز قبیرلرین آراسیندا گیجه‌لیب قالمیشدی. یارپاق کیمی اَسیردی، پاییز بوداغیندان آسیلمیش یارپاق کیمی. چانتاسینی آچیب باخدی. -«پای گتیرمیشم ائی سنه، سنه سئوگی، آنالیق، قادینلیق، باجیلیق گتیرمیشم. نئجه قایتاریم بونلاری بیر ده اؤزومنن!»

نیگار خیاوی قبیر آدرسی :حئکایه بو گونه کیمی هرزامان قبریستاندان خوفلاندیغینا گولومسه‌دی اؤزو- اؤزونه. باشینی دیک توتوب، اؤز الیله باسدیردیغی قبیرین زیارتینه گئدیرمیش کیمی ایرلیله‌دی. دوردو و دوروشونا ائله گؤوَنلی بیر ژئس وئردی، سانکی، اهل-ی قوبورون هامیسینا شریکلی بیر صالاوات گؤندرمه حالیندادیر. «آخی من او قبیره صالاوات گؤندرمهی‌ه گلمه‌میشم کی. گلمیشم اؤز گؤزومله او قبیرین وار اولدوغونو گؤروم. باخ بو شهَرده، بو امامیه قبریستانیندا.» آدرسی یازدیغی کاغیذ قیریغینی چانتاسیندان چیخاریب سئزیلمز بیر شکیلده اونا گؤز گزدیردی. «ایندی هانکی طرفه چؤنمه‌لییه‌م» گؤزونون بوجاقلارینداکی باخیشیلاریلا، یازدیغی آدرسله دوردوغو مؤوقعی یوخلاماغا چالیشدی. اؤیره‌ندییی نم- نیشانلارلا قبیرلرین آراسیندا دولانماغا باشلادی، آدرس وئرن تانیش دئمیشدی: “او داش بینا وار هااا، اوننان اون سیره‌م ترمینالا ساری گئدرسن»، گئتدی. «اوردان اون ایکی سیرَم گونباتانا ساری»، گئتدی، «باشی گونبزلی، دمیرچرچیوه‌لی بیر قبیرین قونشوسودور.» باخدی. اوجور قبیرلر چوخ ایدی. «قبیرین دؤوره‌سینده آغاج زاد یوخدور. تکجه فریدونین قبیری اوستونده بؤیوک بیر آغاج وار…» البته کی، هر کس زیارتینه گلدییی قبیرین یئرینی یاخشیجا تانیمالیدیر. بس بو آختاریش نه دئمکدیر؟ اؤزو ده آوارا- آوارا بو کؤکده، قبیرلرین آراسیندا گیجه‌لیب قالماق لاپ شکه سالاندیر. اوتوردوغو قبیرین باشیندان آیاغا قالخدی. قالخا قالخا دا گیره‌جه‌یه ساری باخدی: «یوخ، او قدر ده پاپئی دَیی مأمورلار. «هانی به، هارداسان آنامین نیشانلیسی؟» *** «مشروطه خیاوانی!» دئییب مینمیشدی تاکسییا. تاکسی آذر آیینین سوسقون خزللری آراسیندان یول آچاراق ایره‌لیله‌دی. خیابانداکی قاراقاباق آداملار قلمه‌لرین گوموشو گؤودهسیله بیرلیکده توْولو- توْولو گؤزونون قاباغیندان اؤتوشوردولر. دامارلارینین سسینی ائشیدیردی، بوز بیلورلارینین اوستونه قاینار سو تؤکولورسه، نئجه اولور؟ ائلهجه-یدی دامارلارینین سسی: چیق چیق چیق. -«گؤرهسن آداملار ائشیدیللر دامارلاریمین سسینی؟» -«باغیشلایین اؤز الیمده دَیی. اؤز الیمده دَیی.» باشینی قالدیریب جامین بوجاغیندان گؤیه باخدی، آلتمیش یاشلی بیر سوکوت بایراغینین اوجقاریندا دالغالانان گؤوده‌لر ایدی گؤزونون قاباغیندا. بوْز بولودلار گؤیده ایچ- ایچه چیتَنمیشدی. هاوا یاغیم- یاغیم دئییردی. خیاباندا صف چکن بو چینارلار، قلمه‌لر، کؤهره‌لر، کؤک سالمیش قوجامان سوکوتلار ایدی، سانکی. آلتمیش ایل بویونجا گؤیردیکجه باشلاری قیریلیب آتیلمیشدی، گؤیردیکجه باشلاری قیریلیب آتیلمیشدی. لاکین زامان اؤتدوکجه، باشدان قیریلدیقجا درینلره دوغرو کؤک آتاراق سارماشیقلانیب، زوغ آتیب، تورپاغا دوغرو، درینه دوغرو گؤیره- گؤیره اؤزلرینی گتیریب بو گونه یئتیرمیشدیلر. آناسی گنج یاشلاریندایکن میللی حؤکومت دؤورونده بیر ایل پیشه‌ورینین ماشین نئویسی اولموشدو. فیرقه باسیلدیقدان سونرا آسدی- کسدی دوشدوکده، خیاوانلاردا دار آغاجلاری قورولموشدو. تیره‌بورانلار باشلانمیشدی. فیرقه‌چیلری خیابانلاردا چینارلارا، قلمه‌لره باغلاییب گولله‌لمیشدیلر. «همین چینارلار، همین قلمه‌لر.» -«مشروطه خیاوانیدی، خانیم!» *** قاراقاباق آداملارین، قاراقاباق ماشینلارین توستولو سیقناللاری آراسیندان آتلایاراق کئچدی خیاوانین او تای الینه. گنج قیزین نیشانلیسی اونون هله‌لیک آرازین او تایینا کئچمه‌سینی مصلحت گؤرموشدو: «سن گئت، من بوردا قالمالییام. هر شئی تئزلیک‌نن دوزه‌له‌جک. قاییداجاقسان ائولنه‌جه‌ییک.» آراز قیراغیندا بئله‌جه ویداعلاشمیشدیلار و گنج قیز جانلارینی گؤتوروب قاچانلارا قوشولوب کئچمیشدی آرازین او تایینا. -«اؤزوندن موغایات اول هااا! من ده اؤزومدن بَرک- بَرک موغایات اولاجاغام.» پیشه‌ورینین باش دادستانی (مدعی العموم/پراکورور) اولان نیشانلیسی، آرازین بو تاییندان او تایینا باغیریب بونو دا علاوه ائتمیشدی سؤزلرینه. هرگون، هر هفته اعدام خبرلری جانلارینی گؤتوروب قاچانلارین دیلینده آرازدان کئچیب گئدیردی او تایا. دسته-دسته اعداملار، تیره‌بورانلار. بیرگون ده گنج دادستان‌ین اعدام خبری آرازدان کئچیب گئتدی. قبریستانین هر ایکی قاپیسیندا دایانمیش بئش -آلتی سیلاحلی مأمور، آرخایین- آرخایین دانیشیب گولوردولر. اصلی قاپیدا دوران مأمورلار داها جیددی و سَرت اولا بیلرلر، دئیه دوشوندو. ایکینجی قاپییا یؤنه‌لدی. بو ایکینجی قاپی اصلینده قاپی دئییل، دیواردا قاپی کیمی آچیلمیش بیر گیره‌جک ایدی. نه‌یسه، هر ایکی قاپی قبریستانین ایچه‌ریسینه گؤره بیرآز یوکسکده اولدوغوندان بوتون قبیرلره مسلط دورومدایدیلار. «گؤره‌سن بو مأمورلار منی ایزله‌مییه‌لر ایچریده؟» یئرییه -یئرییه قیرمیزی قرنفیللری چانتاسینا یئرلشدیرمه‌یه چالیشدی. گولاب شوشه‌سینی تاکسیدا ایکن یئرلشدیرمیشدی.

۲۱ آذر حاقیندا، رضا براهنی‌نین شعری: دفتر شعر مصیبتی زیر آفتاب) ترجمه:ذکیه ذولفقاری حادثه لر گوندوزون ایلک گئجه‌سی یا گئجه‌نین ایلک گوندوزو هردامین اوستونده ایکی عسگر  یونتالادیلار نیزه‌یله دولو ایکی توفنگ هیزلا آتش اوچون ایستی قان قاریشقا تک قورخانلارین  داماریندان( آخیردی) بیز ائوه ساری قاچدیق، قاپ پنجره‌نی باغلادیق دووار دیبینده اوتوروب دوعا ائتدیک بو، بیزیم ایلک گونوموزویدو بو ایلک گئجه بو هفته اورتاسی گئجه گوندوز‌ده، ایکی- اوچ هاوایی گول‌له آتدیلار ائشیتدیک، قاچدیق ائوه ساری، قاپ پنجره‌نی باغلادیق دووار دیبینده اوتوروب دوعا ائتدیک سونا بیر گون قالان هامینی گولدوردولر هامینی،  چون ایکی کفتری ائله گوز قیرپیمیندا، بیزیم گونده‌لیک گویوموزون اوزونده، تاخ، تاخ تاخ اولدوردولر کی، کفترلر ایکی اَلجک کیمی ( یومرولانان یومروقلاردا دولو ، آنجاق اولو) قارا آرخین پالچیغینا دوشدولر ایکی- اووچ ساعات آللاهین گویوندن قانا بلشمیش قاناتلار یاغیردی دجل‌لر هامینی گولدوردولر قاپی پنجره‌نی آچیب، گئتدیک یئنیبیر خیاوانا گئتدیک گوی اوزونده خائن پولاد الجک گورمدیک باشیمیز اوستوندن بیر قاتیل خیالی آسیلیدی سون گون هامینی هر یئرده چوروتدولر شهر گول‌له قاقیلتیسیندان، فیشقا سسیندن قیسقیریردی(دولویدو) شرفسیزلرین هامیسی گولوردولر سونا بیر گون قالان آرخ قیراغیندا ایکی ارکک ایت، ایکی دیشی ایتله جوفتلشیردیلر بیز گورمدیک آما سانکی آزادلیق گونویدو! 21آذر1404 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

گفتگوی اختصاصی ادبیات سئونلر با دکتر رحیم رئیس نیا نویسنده ،مترجم و مورخ نامدار آذربایجانی. موضوع :علل پیروزی و شکست ...فرقه دموکرات آذربایجان . بو گئجه : 99/9/22 ساعت: 21 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محمد بی ریا شاعیر معارف وزیری https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر تبریز https://t.me/Adabiyyatsevanlar