پژوهشکده باستان شناسی
Открыть в Telegram
تهران.میدان امام خمینی.نبش خیابان سی تیر.ساختمان موزه ملی ایران باستان.پژوهشکده باستان شناسی
БольшеИран82 162Категория не указана
2 511
Подписчики
+224 часа
+127 дней
+3530 дней
Архив постов
مروری بر سه فصل کاوش و گمانه‌زنی در محوطه کلندی بندر تاریخی تیس
به گزارش کانال اطلاع‌رسانی پژوهشکده باستان‌شناسی، مروری بر سه فصل کاوش و گمانه‌زنی باستان‌شناختی در محوطه کلندی واقع در بندر تاریخی تیس چابهار، در سواحل مکران انجام شد. گزارش این کاوش‌ها در نشستی با سخنرانی نوذر حیدری سرپرست این کاوش ها ارائه شد.
بندر تیس از شاخص ترین بنادر تاریخی سواحل مکران ایران محسوب می شود که در منابع مکتوب اسلامی به آن اشاره شده و از جانب دیگر، آثار و شواهد قابل توجه تا یخی از آن بر جای مانده است.
محوطه کلندی در محدوده روستای تیس قرار دارد و نام آن برگرفته از واژه محلی «کلند» به معنای سفال و سفال شکسته و خرابه است. بر پایه نقشه توپوگرافی که اورل اشتاین پیش از تخریب بخش‌هایی از اثر در سال ۱۹۳۲ تهیه کرده بود، این محوطه شامل سه برجستگی در مجاورت یکدیگر در محدوده‌ای به طول ۳۰۰ و عرض ۲۰۰ متر و با ارتفاع‌های متفاوت تا ۸ متر بوده است. امروزه به دلیل ساخت‌وساز بی رویه و آشفتگی محدوده، فقط بخش‌هایی از بقایای دو برجستگی از سه برجستگی نخستین به چشم می‌خورد.
پیشینه پژوهش‌های باستان‌شناختی در این محوطه به بررسی‌ها و گمانه‌زنی‌های اورل اشتاین، باستان‌شناس انگلیسی، در سال ۱۹۳۲ بازمی‌گردد که گزارش آن در سال ۱۹۳۷ منتشر شد. همچنین در برنامه تعیین حریم محوطه‌های تاریخی تیس در سال ۱۳۹۶ به سرپرستی مجتبی سعادتیان، محوطه کلندی با عنوان واحد ۱۲ معرفی و آسیب‌های واردشده بر آن ثبت شد. در آن برنامه، ۴۲ نقطه دارای آثار تاریخی و اثر تاریخی در محدوده بندر تیس شناسایی شد.
در طی کاوش‌های جدید، یافته های منقول و غیر منقول متنوعی مربوط به قرون اولیه اسلامی تا دوره سلجوقی از کارگاه های مختلف به دست آمد؛ از جمله بقایای یک کوره نسبتا سالم پخت سفال در کارگاه 002-T به دست آمد که بسیاری از احتمالات را روشن نمود و وجود یگ کارگاه پخت سفال رو قطعیت بخشید. این کوره که داری قطری بالغ بر ۲/۵ متر است در یک اتاق مجزا قرار داشته و در محوری شرقی-غربی قرار گرفته است. آثار نشت لعاب روی بدنه آن باقی مانده و داخل حفره های نگهدارنده بقایای توپی های سفالپزی هنوز دیده می شود. یکی از فرضیه های اصلی کاوش این محوطه این است که تمام بقایای این محوطه به مانند یک شهرک صنعتی تخصصی تولید سفال در سده های آغازین اسلامی تا سده ۵ و ۶ هجری بوده است و نواحی مسکونی در مجاورت آن قرار داشته است. با توجه به گستردگی محوطه و وفور بقایای آثار تولید سفال احتمالا بخشی از این تولیدات به سایر نواحی داخلی و خارج هم صادر نی شده اند.
کارگاه شماره 002-T در مرکز تپه غربی، در ۱۷۰ متری شمال‌غربی ترانشه 001-T و در میان منازل مسکونی روستا واقع شده است این کارگاه در مجاورت زمینی گودبرداری‌شده جهت ساخت منزل مسکونی جانمایی شد که باعث تخریب گسترده محوطه شده بود؛ دیواره این زمین گودبرداری‌شده یک سکشن حاوی آثار و مواد فرهنگی منقول و غیرمنقول ایجاد کرده بود و به همین دلیل ترانشه در این بخش جانمایی شد.
گفتنی است محوطه کلندی در سال‌های گذشته بر اثر توسعه منطقه و ساخت‌وسازهای پیرامونی آسیب‌های جبران‌ناپذیری دیده و بخش‌هایی از آن از بین رفته است. نتایج سه فصل کاوش و گمانه‌زنی اخیر، اهمیت این محوطه را در مطالعات باستان‌شناختی سواحل مکران و بندر تاریخی تیس برجسته می‌کند. بنا بر گفته سرپرست آین کاوش ها، نظر به اهمیت این مکان تاریخی و خطر تخریب کامل آن، تلاش های زیادی در جریان است تا با تملک این اراضی به کمک منطقه آزاد چابهار از نابودی کامل آن جلوگیری شود. گفتنی است این کاوش ها که از سال ۱۴۰۱ آغاز شده در صورت تامین اعتبار توسط اداره کل میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان و ادامه حمایت های مالی و موثر منطقه آزاد چابهار در سال های آینده نیز ادامه خواهد داشت.
بسم‌الله الرحمن الرحیم
إِنّا لِلّهِ وَإِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ
درگذشت دکتر یوسف مجیدزاده، از چهره‌های اثرگذار باستان‌شناسی ایران و از پژوهشگرانی که بخش مهمی از حیات علمی خود را به کاوش میدانی، شناخت فرهنگ‌های باستانی و تبیین جایگاه ایران در مطالعات باستان‌شناختی خاور نزدیک اختصاص داد، ضایعه‌ای اندوه‌بار برای جامعه علمی و میراث فرهنگی کشور است.
جایگاه علمی آن زنده‌یاد را باید در پیوند میان پژوهش میدانی، تحلیل داده‌های باستان‌شناختی و مشارکت در مباحث نظری و تطبیقی باستان‌شناسی پیش از تاریخ جست‌وجو کرد. فعالیت‌های کاوشی او در محوطه‌هایی چون تپه قبرستان، دشت قزوین و حوزه فرهنگی هلیل‌رود، به‌ویژه کنارصندل، در گسترش شناخت ما از توالی‌های فرهنگی و ارتباطات بین‌منطقه‌ای جوامع باستانی ایران سهمی مهم داشت. پژوهش‌های مرتبط با جیرفت، افزون بر آشکار ساختن ظرفیت علمی و تاریخی جنوب‌شرق ایران، زمینه توجه گسترده‌تر محافل باستان‌شناسی بین‌المللی را به داده‌ها و پرسش‌های پژوهشی این منطقه فراهم آورد.
اهمیت کارنامه دکتر مجیدزاده صرفاً به نتایج کاوش‌های میدانی محدود نمی‌شود؛ ارزش ماندگار این کارنامه در طرح پرسش‌های تازه درباره ساختار و تحول جوامع باستانی، بررسی پیوندهای فرهنگی در مقیاس منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و وارد کردن شواهد باستان‌شناختی ایران در گفت‌وگوهای علمی گسترده‌تر درباره خاستگاه‌ها و تحولات تمدنی خاور نزدیک نیز نهفته است. در این چارچوب، فعالیت او نمونه‌ای از نقش‌آفرینی باستان‌شناس ایرانی در تولید دانش، بازشناسی میراث باستانی کشور و مشارکت در مباحث علمی فراتر از مرزهای ملی به شمار می‌رود؛ نقشی که اهمیت آن در گرو ارزیابی مستند یافته‌ها، انتشار علمی نتایج و تداوم پژوهش‌های انتقادی است.
وجه دیگر اهمیت علمی و حرفه‌ای آن مرحوم، تأثیر فعالیت‌های میدانی و تجربه پژوهشی او بر فضای آموزش و تربیت باستان‌شناسان در ایران است. کاوش‌های باستان‌شناختی، در کنار تولید داده و تبیین توالی‌های فرهنگی، بستری برای انتقال تجربه در شناخت لایه‌ها و بافت‌های باستان‌شناختی، مستندسازی یافته‌ها و مواجهه روشمند با مسائل تفسیر تاریخی فراهم می‌کنند. از این منظر، میراث علمی دکتر مجیدزاده را باید نه‌تنها در آثار و نتایج پژوهش‌های منتشرشده، بلکه در تجربه حرفه‌ای و ظرفیت‌های پژوهشی‌ای نیز جست‌وجو کرد که برای ادامه مطالعات باستان‌شناسی ایران برجای گذاشته است. علاوه بر اهمیت علمی پژوهش¬های ایشان، نقش بی¬بدیل استاد مجیدزاده در ترویج باستان¬شناسی عمومی در منطقه پس از انجام کاوش¬های کنار صندل و ایجاد ارتباط با جوامع محلی، بسیار تاثیرگذار بود؛ فعالیت¬ها و انتشارات ایشان نقش بسیار ارزنده¬ای در موفقیت ایران در استرداد آثار تاریخی جیرفت در محاکم بین¬المللی بود. شخصیت چند وجهی استاد مجیدزاده یکی از خصایص منحصربفرد ایشان بود که از ایشان چهره¬ای ماندگار در تاریخ باستان¬شناسی این مرز و بوم بر جای گذاشته است.
بی‌تردید، درگذشت این پژوهشگر پیشکسوت یادآور مسئولیت جامعه باستان‌شناسی کشور در پاسداشت میراث علمی گذشتگان، انتشار دقیق داده‌های حاصل از کاوش‌ها و فراهم کردن زمینه نقد و بازبینی مستمر نتایج پژوهش‌هاست؛ مسیری که استمرار آن می‌تواند دستاوردهای میدانی را به دانشی ماندگار و قابل ارزیابی برای نسل‌های آینده تبدیل کند.
اینجانب، به نمایندگی از همکاران پژوهشکده باستان‌شناسی، فقدان دکتر یوسف مجیدزاده را به خانواده محترم ایشان، شاگردان، همکاران و جامعه باستان‌شناسی و میراث فرهنگی ایران تسلیت عرض می‌کنم و از درگاه خداوند متعال برای آن مرحوم رحمت و آرامش ابدی و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسئلت دارم.
معصومه مصلی
سرپرست پژوهشکده باستان‌شناسی
پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
پیام تسلیت سرپرست پژوهشکده باستان‌شناسی به مناسبت درگذشت دکتر یوسف مجیدزاده؛ باستان‌شناس برجسته ایران
با نهایت تأسف و تأثر، درگذشت دکتر یوسف مجیدزاده، استاد پیشکسوت باستان شناسی و چهره برجسته میراث فرهنگی را به جامعه علمی و فرهنگی کشور، به‌ویژه جامعه باستان‌شناسی ایران، تسلیت می‌گوییم.
بی‌تردید، سال‌ها تلاش علمی، دانش و پژوهش‌های ارزشمند ایشان در عرصه باستان‌شناسی ایران، میراثی ماندگار برای نسل‌های آینده خواهد بود و نام و یاد ایشان همواره در تاریخ باستان‌شناسی این سرزمین زنده خواهد ماند.
از درگاه خداوند متعال برای آن زنده‌یاد آرامش ابدی و برای خانواده محترم، دوستان، همکاران و شاگردان ایشان صبر و شکیبایی مسئلت داریم.
از طرف پژوهشکده باستان‌شناسی
شمارۀ جدید مجلۀ باستان‌شناسی که توسط پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری به صورت فصلنامه به انتشار می‌رسد، منتشر شد. شمارۀ نخست از دورۀ پنجم این نشریۀ تخصصی شامل 6 مقاله علمی با عناوین زیر می‌شود، که در وبسایت مجله به آدرس archj.richt.ir در دسترس است.
- «باستان‌شناسی منطقه لارستان در جنوب فارس»، نوشته علیرضا سرداری
- «نگاهی به روند نوسنگی‌شدن در زاگرس مرکزی در پرتو کاوش‌های اخیر در چغاگُلان»، نوشته حجت دارابی
- «زیرساخت‌های هیدرولیکی در پارس دوره هخامنشی بر پایه پژوهش‌های جدید»، نوشتۀ کورش محمدخانی، سباستین گندت و ماری- لور شامبراد
- «زیرساخت‌های آبی و الگوهای بهره‌برداری از آب در محوطه دهقاید»، نوشتۀ زهره زهبری، مهرداد پارسایی برازجانی، نصرالله ابراهیمی، نغمه رفیعی و سامران آسیابانی
- «پژوهشی در سلادن‌های مکشوفه از بندر تاریخی بَردستان (بُردو)»، نوشتۀ حسین توفیقیان
- «محوطه چخا: احیای مجدد و شکوفایی اقتصادی، اجتماعی و بازرگانی هرمز قدیم در دورة صفوی»، نوشتۀ سیامک سرلک، شیرین عقیلی نیاکی، عباس نوروزی و ثریا افشاری
از پژوهشگران گرامی دعوت می‌شود مقالات علمی خود را جهت انتشار در مجلۀ باستان‌شناسی براساس شیوه‌نامه، از طریق سامانۀ نشریه ارسال نمایند.
+5
🥀مراسم تشییع و خاکسپاری زنده‌یاد استاد اسماعیل یغمایی برگزار شد
مراسم تشییع و خاکسپاری زنده‌یاد استاد اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس پیشکسوت و از چهره‌های درخشان میراث فرهنگی ایران، با حضور دکتر محمدابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دکتر معصومه مصلی، رئیس پژوهشکده باستان‌شناسی، دکتر جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران، جمعی از پیشکسوتان، اساتید، مدیران حوزه میراث فرهنگی، کارشناسان پژوهشگاه و پژوهشکده باستان‌شناسی و دوستداران حوزه میراث فرهنگی برگزار شد.
حاضران در این مراسم، ضمن بدرقه پیکر این استاد فرهیخته و گرامی‌داشت یاد و خدمات ارزشمند ایشان در عرصه باستان‌شناسی و میراث فرهنگی، با خانواده آن مرحوم ابراز همدردی کرده و برای بازماندگان صبر و شکیبایی آرزو کردند.
روحش شاد، یادش گرامی و راهش پر رهرو باد🥀
مستند «پرنیان» (۱۳۸۰)
کارگردان: اُرُد عطارپور
خلاصه داستان: این مستند به بخشی از زندگی احسان یغمایی، باستان‌شناس پرتجربه و روابط او با کار و زن و فرزندش می‌پردازد. یغمایی در طی حفاری‌های خود، اسکلتی چهار هزار ساله از مادر و جنینی در لگنش را یافته است. در عین حال همسر او پرنیان و پسرش مهرداد هر دو از بیماری لاعلاجی رنج می‌برند. پرنیان مستندی است درباره‌ی عشق به کار و خانواده و زندگی و مواجهه با مرگ و تکرار تاریخ.
با نهایت تأسف و تأثر، درگذشت استاد اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس پیشکسوت خستگی ناپذیر و از چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی ایران را به جامعه علمی و دانشگاهی کشور، خانواده ارجمند ایشان، شاگردان، همکاران و دوستداران فرهنگ و تاریخ ایران تسلیت عرض می‌نماییم.
استاد یغمایی با سال‌ها تلاش علمی، پژوهش‌های ارزشمند میدانی و نقش مؤثر در شناسایی، حفاظت و معرفی میراث فرهنگی ایران، خدماتی ماندگار به باستان‌شناسی کشور ارائه کردند و نام و یاد ایشان همواره در تاریخ این سرزمین زنده خواهد ماند.
پژوهشکده باستان‌شناسی، این ضایعه بزرگ را به خانواده محترم آن مرحوم و همه اعضای جامعه باستان‌شناسی ایران صمیمانه تسلیت گفته، از درگاه خداوند متعال برای آن استاد فرهیخته، رحمت و مغفرت الهی و برای بازماندگان، صبر و شکیبایی مسئلت دارد.
نام و یاد استاد گرامی و جاودان باد.
پژوهشکده باستان‌شناسی
به اطلاع می رساند سالن نشست از پارسه به خلیج فارس (پژوهشگاه) در منفی یک تغییر کرده است.
