فلسفه علم
Открыть в Telegram
مطالب فلسفه تحلیلی و موضوعات فلسفه علم این کانال تلاشی برای عمومی کردن مفاهیم فلسفه علم در جامعه ایرانی است. برای ارتباط با Admin با آیدی @mmasiha1988 و درج تبلیغات میتوانید با کانال @adsphilosophy1 در ارتباط باشید.
Больше6 675
Подписчики
+124 часа
+197 дней
+7530 день
Загрузка данных...
Похожие каналы
Облако тегов
Входящие и исходящие упоминания
---
---
---
---
---
---
Привлечение подписчиков
июль '26
июль '26
+88
в 0 каналах
июнь '26
+136
в 3 каналах
Get PRO
май '26
+51
в 0 каналах
Get PRO
апрель '26
+17
в 1 каналах
Get PRO
март '26
+10
в 0 каналах
Get PRO
февраль '26
+61
в 2 каналах
Get PRO
январь '26
+40
в 2 каналах
Get PRO
декабрь '25
+57
в 1 каналах
Get PRO
ноябрь '25
+80
в 1 каналах
Get PRO
октябрь '25
+102
в 2 каналах
Get PRO
сентябрь '25
+77
в 4 каналах
Get PRO
август '25
+69
в 1 каналах
Get PRO
июль '25
+72
в 2 каналах
Get PRO
июнь '25
+53
в 0 каналах
Get PRO
май '25
+84
в 2 каналах
Get PRO
апрель '25
+58
в 2 каналах
Get PRO
март '25
+87
в 1 каналах
Get PRO
февраль '25
+78
в 1 каналах
Get PRO
январь '25
+120
в 1 каналах
Get PRO
декабрь '24
+159
в 3 каналах
Get PRO
ноябрь '24
+163
в 3 каналах
Get PRO
октябрь '24
+138
в 5 каналах
Get PRO
сентябрь '24
+146
в 0 каналах
Get PRO
август '24
+123
в 1 каналах
Get PRO
июль '24
+120
в 2 каналах
Get PRO
июнь '24
+134
в 0 каналах
Get PRO
май '24
+126
в 4 каналах
Get PRO
апрель '24
+156
в 3 каналах
Get PRO
март '24
+130
в 1 каналах
Get PRO
февраль '24
+181
в 3 каналах
Get PRO
январь '24
+140
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '23
+181
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '23
+84
в 1 каналах
Get PRO
октябрь '23
+86
в 3 каналах
Get PRO
сентябрь '23
+67
в 0 каналах
Get PRO
август '23
+71
в 0 каналах
Get PRO
июль '23
+53
в 0 каналах
Get PRO
июнь '23
+40
в 0 каналах
Get PRO
май '23
+47
в 0 каналах
Get PRO
апрель '23
+40
в 0 каналах
Get PRO
март '23
+49
в 0 каналах
Get PRO
февраль '23
+127
в 0 каналах
Get PRO
январь '23
+59
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '22
+118
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '22
+53
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '22
+64
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '22
+42
в 0 каналах
Get PRO
август '22
+63
в 0 каналах
Get PRO
июль '22
+76
в 0 каналах
Get PRO
июнь '22
+40
в 0 каналах
Get PRO
май '22
+85
в 0 каналах
Get PRO
апрель '22
+102
в 0 каналах
Get PRO
март '22
+102
в 0 каналах
Get PRO
февраль '22
+65
в 0 каналах
Get PRO
январь '22
+91
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '21
+107
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '21
+144
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '21
+72
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '21
+61
в 0 каналах
Get PRO
август '21
+101
в 0 каналах
Get PRO
июль '21
+64
в 0 каналах
Get PRO
июнь '21
+97
в 0 каналах
Get PRO
май '21
+97
в 0 каналах
Get PRO
апрель '21
+85
в 0 каналах
Get PRO
март '21
+118
в 0 каналах
Get PRO
февраль '21
+72
в 0 каналах
Get PRO
январь '21
+82
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '20
+5 995
в 0 каналах
| Дата | Привлечение подписчиков | Упоминания | Каналы | |
| 22 июля | +3 | |||
| 21 июля | +3 | |||
| 20 июля | +3 | |||
| 19 июля | +6 | |||
| 18 июля | +6 | |||
| 17 июля | +8 | |||
| 16 июля | +6 | |||
| 15 июля | +4 | |||
| 14 июля | +1 | |||
| 13 июля | +4 | |||
| 12 июля | +7 | |||
| 11 июля | +1 | |||
| 10 июля | +6 | |||
| 09 июля | +4 | |||
| 08 июля | +2 | |||
| 07 июля | +2 | |||
| 06 июля | +2 | |||
| 05 июля | +1 | |||
| 04 июля | +8 | |||
| 03 июля | +1 | |||
| 02 июля | +8 | |||
| 01 июля | +2 |
Посты канала
Repost from انجمن منطق ایران
زمان جدید برگزاری سیزدهمين همايش ساليانه انجمن منطق ايران اعلام شد.سیزدهمين همايش ساليانه انجمن منطق ايران (همایش ۱۴۰۴) که به دلیل شرایط حاکم بر کشور به تعویق افتاده بود، در تاریخ ۲۱ و ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. در صورت فراهم بودن شرایط برگزاری حضوری، دانشگاه علم و صنعت ایران میزبان این همایش خواهد بود و در غیر این صورت به طور مجازی برگزار میشود. با توجه به اینکه به دلیل مشکلات نت در کشور تعدادی از علاقمندان موفق به ارسال مقالات خود نشده بودند، مهلت ارسال مقاله تا تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ تمدید شده و از همه پژوهشگران دعوت میشود که مقالات خود را در محورهای زير با در نظر گرفتن دستورالعمل ارسال مقالات همايش، برای دبیرخانه همايش (lc1404@ialogic.ir یا hamed.bastin@gmail.com) ارسال نمايند. ✳️ رويکردهای نظری منطق - منطق جديد (رياضی و فلسفی) - منطق سنتی - منطق تطبیقی - منطق غيرصوری - فلسفه منطق ✳️ رويکردهای کاربردی منطق - تاريخ منطق - آموزش منطق - فلسفه تحليلی و زبانی - روششناسی علم - تفکر انتقادی ✳️ منطق در هوش مصنوعی • منطق در سیستمهای خودمختار • مدلسازی تعاملات انسانی-رباتی با رویکرد منطقی • منطقهای غیرکلاسیک در یادگیری ماشین • هوش مصنوعی توضیحپذیر (تلفیق منطق و یادگیری عمیق) • منطقهای توصیفی و بازنمایی دانش • منطق و وب معنایی • استدلالورزی چندعاملی • هوش مولد استدلالگر • خوانش استدلالی ماشینی • تفکر ماشینی • منطق برای سیستمهای اخلاقیمحور و حقوقیمحور هوش مصنوعی • اعتبارسنجی و راستیآزمایی سیستمهای هوش مصنوعی با ابزارهای منطقی • کاربرد منطقهای توسعهیافته (موجهات، زمان، معرفت، پویا، پیشفرض و ...) در محیطهای پویا ✳️ دبیران علمی همایش بهروز مینایی بیدگلی و نازنین روشندل توانا ✳️ اعضای کمیته علمی (به ترتیب حروف الفبا) - اردشیر لاریجانی، ابراهیم (دانشگاه علم و صنعت) ـ اسلامی، اسفندیار (دانشگاه شهید باهنر کرمان) - امیرخانی، مهناز (دانشگاه الزهرا) - بهرامی، سعیده (پژوهشگاه دانشهای بنیادی) - حسینی، سیدحسن (دانشگاه صنعتی شریف) - دستافشان، علیرضا (پژوهشگر و مدرس فلسفه تحلیلی) - روشندل توانا، نازنین (دانشگاه صنعتی امیر کبیر) - سراجی، پیام (خانه ریاضیات اصفهان) - علائیان، مهدی (دانشگاه علم و صنعت) - قاری، مقداد (دانشگاه اصفهان) - مزینی، ناصر (دانشگاه علم و صنعت) - مینایی بیدگلی، بهروز (دانشگاه علم و صنعت) ✳️ دبیر اجرایی همایش ابراهیم اردشیر لاریجانی ✳️زمان و مکان برگزاری همايش ۲۱ و ۲۲ شهریور ۱۴۰۵؛ گروه هوش مصنوعی و رباتیک، دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه علم و صنعت ایران
| 2 |  🔊پانزدهمین مدرسه تابستانه فلسفه تحلیلی
📝موضوع: تبیین در فلسفه و علم
🗓زمان ۲۹ تا ۳۱ شهریورماه
⚠️اطلاعات تکمیلی در مورد مهلت و نحوه ثبت نام به زودی اعلام می شود | 94 |
| 3 | وقتی تکامل میانبُر پیدا میکند
اگر از بیشتر مردم بپرسیم تکامل چگونه رخ میدهد، احتمالاً تصویری کمابیش مشابه ارائه خواهند کرد. جهش کوچکی رخ میدهد.اگر مفید باشد باقی میماند. سپس جهش کوچک دیگری رخ میدهد و همین روند طی هزاران یا میلیونها نسل ادامه پیدا میکند. در این تصویر، تکامل شبیه ساختن یک ساختمان با آجرهایی منفرد است؛ آجری روی آجر دیگر.
مطالعه جدید دانشگاههای کمبریج و آنتورپ داستان متفاوتی روایت میکند. داستان از دریاچه مالاوی در شرق آفریقا آغاز میشود. در این دریاچه بیش از ۸۰۰ گونه مختلف از ماهیهای سیکلید زندگی میکنند. همه آنها از یک نیای مشترک پدید آمدهاند. اما در زمانی بسیار کوتاهتر از آنچه برای جدایی انسان و شامپانزه لازم بوده، به صدها گونه مختلف تبدیل شدهاند. برخی شکارچیاند. برخی جلبک میخورند. برخی از مواد موجود در گلولای تغذیه میکنند. برخی در اعماق تاریک زندگی میکنند. و همه این تنوع در یک دریاچه واحد شکل گرفته است. پرسش زیستشناسان این بود: چگونه چنین انفجار تکاملی سریعی ممکن شده است؟ برای پاسخ به این سؤال، ژنوم بیش از ۱۳۰۰ ماهی را بررسی کردند وبه کشف مهمی رسیدند. در برخی گونهها، بخشهای بزرگی از دی.ان.ای روی چند کروموزوم وارونه شده بود؛ پدیدهای که «وارونگی کروموزومی» نامیده میشود.
در حالت عادی، هنگام تولیدمثل، دی.ان.ایِ والدین با یکدیگر ترکیب میشود و ژنها مدام از نو مرتب میشوند. اما در این بخشهای وارونه، چنین اختلاط ژنی تا حد زیادی متوقف میشود. در نتیجه مجموعهای از ژنهای مفید کنار یکدیگر باقی میمانند و به صورت یک بسته کامل به نسل بعد منتقل میشوند. پژوهشگران این مجموعهها را ابرژن مینامند.
یکی از نویسندگان مقاله تشبیه جالبی به کار میبرد: گویی به جای آنکه ابزارهای مفید در جعبه ابزار پراکنده باشند، همه ابزارهای مهم به هم چسبیدهاند و همیشه با هم منتقل میشوند. در نتیجه وقتی یک مجموعه ژنتیکی موفق شکل میگیرد، طبیعت مجبور نیست هر بار آن را از ابتدا بازسازی کند و کل بسته حفظ میشود و همین امر میتواند سرعت سازگاری و گونهزایی را به شدت افزایش دهد.
در ماهیهای اعماق دریاچه، این ابرژنها ویژگیهایی مرتبط با بینایی، شنوایی، رفتار و سازگاری با فشار و نور کم را کنار هم حفظ کردهاند. به بیان دیگر، تکامل گاهی فقط ژنهای منفرد را انتخاب نمیکند بلکه بستههای کامل از راهحلهای موفق را حفظ میکند.
بار دیگر همانند دو پست قبلی به اهمیت این یافته به تبیینهای تکاملی در علوم انسانی نگاهی کنیم.
دعوت به بازنگری در تبیینهای تکاملی در علوم انسانی و اجتماعی
بخش بزرگی از تبیینهای تکاملی در اندیشهی اجتماعی، از اقتصاد تا نظریهی نهادها، بر نوعی تدریجیگرایی استوار است و فرض میشود تغییرات بزرگ الزاماً نتیجه انباشت طولانی تغییرات کوچکاند.
این پژوهش گواهی میدهد که گاهی ساختارها میتوانند تغییرات را شتاب دهند. وقتی اجزای سازگار در کنار هم تثبیت شوند، امکان جهشهای بزرگتر فراهم میشود. برای تبینهای تکاملی در علوم اجتماعی این پرسش مطرح میشود که آیا نهادها، سنتها، فناوریها و فرهنگها نیز دارای چیزی شبیه «ابرژن» هستند؟ یعنی آیا برخی مجموعههای ایده، هنجار و نهاد میتوانند به صورت بستههای پایدار منتقل شوند و ظرفیت تحول سریع را ایجاد کنند؟
در بسیاری از نظریههای اجتماعی، واحد اصلی تحلیل فرد است. اما ابرژنها یادآوری میکنند که گاهی مهمترین واحد تکاملی، جزء منفرد نیست؛ بلکه آرایش میان اجزاست. برخی ژنهای منفرد به تنهایی اهمیت چندانی ندارد و شبکهای از ژنهاست که با یکدیگر کار میکنند. شاید فرهنگها، سازمانها و جوامع را نتوان صرفاً از رفتار افراد فهمید. گاهی آنچه واقعاً عمل میکند، الگوهای ارتباطی میان اجزاست.
بسیاری از روایتهای تکاملی در اقتصاد بر غربال تدریجی گزینهها تأکید میکنند. اما این پژوهش نیز همراستا با پژوهش قبلی نشان میدهد که ساختارهای درونی نیز اهمیت دارند. همه نوآوریها شانس برابری برای بقا ندارند و برخی از آنها درون شبکههایی قرار میگیرند که از آنها محافظت میکند. برای اقتصاد و نظریهی نهادها، این بدان معناست که موفقیت گاهی محصول وجود ساختارهایی است که مجموعهای از قابلیتهای مکمل را کنار هم نگه میدارند.
جالبترین پیام مقاله برای فلسفهی زندگی و آموزشست. بسیاری از نظریههای رشد فردی بر افزودن مداوم دانشها و مهارتها تأکید میکنند. اما ابرژن استعاره دیگری پیشنهاد میکند: شکوفایی فقط به معنای کسب ویژگیهای جدید و دانش جدید نیست بلکه به معنای شکلدادن آرایشهای پایدار از ویژگیهای مکمل است و آموزش و پرورش باید بر این کلیت منسجم تمرکز کند.
انسان شکوفا الزاماً کسی نیست که بیشترین دانستهها را دارد بلکه کسیست که بهترین ترکیب از ویژگیها را در خود تحقق بخشد.
هادی صمدی
@evophilosophy | 384 |
| 4 | تصویری نو از تکامل و انسان: انس میگیرد و سازش مییابد
در مسابقهای شرکت کردهاید که خط پایان آن دائماً جابهجا میشود. هر بار که به مقصد نزدیک میشوید، مقصد چند متر دورتر میرود. برای دههها، بخش بزرگی از زیستشناسی تکاملی بر این فرض استوار بود که موجودات زنده در حال سازگار شدن با محیط خود هستند. محیط همان صحنه نسبتاً ثابتی بود که انتخاب طبیعی روی آن عمل میکرد. جهشهای سودمند نادر بودند، اما وقتی رخ میدادند، انتخاب طبیعی آنها را حفظ میکرد و به تدریج موجودات را با محیط سازگارتر میساخت.
اما پژوهش جدیدی از دانشگاه میشیگان روایت متفاوتی عرضه میکند. پژوهشگران نشان دادهاند که جهشهای سودمند احتمالاً بسیار فراوانتر از چیزی هستند که نظریههای رایج تصور میکردند. مسئله این نیست که طبیعت راهحلهای خوب پیدا نمیکند. مسئله این است که محیط آنقدر سریع تغییر میکند که بسیاری از این راهحلها هرگز فرصت تثبیت پیدا نمیکنند. جهشی که امروز مزیت محسوب میشود، ممکن است فردا بیفایده یا حتی زیانآور شود.
پژوهشگران این وضعیت را نوعی «ردیابی سازشی» توصیف میکنند: جمعیتها دائماً در حال پاسخ دادن به محیطاند، اما محیط سریعتر از آن تغییر میکند که سازگاری کامل ممکن شود. در این تصویر، تکامل دیگر حرکت آرام به سوی یک تعادل پایدار نیست؛ بلکه تعقیب دائمی جهانی است که قواعدش پیوسته عوض میشود.
وقتی امروز به ژنومها نگاه میکنیم و تغییرات اندکی میبینیم باید بدانیم در این میان تعداد زیادی از جهشهای سودمند ظهور کردهاند، اما پیش از آنکه فرصت تثبیت پیدا کنند، شرایط تغییر کرده است.
در این روایت جدید، طبیعت کمتر شبیه مهندسی است که به سمت یک طراحی بهینه حرکت میکند و بیشتر شبیه قایقرانی است که روی دریایی متلاطم، مدام مسیر خود را اصلاح میکند.
این یافته در بازنگری در تبیینهای تکاملی در علوم انسانی و اجتماعی اهمیت دارد.
معرفتشناسی تکاملی
بسیاری از روایتهای معرفتشناسی تکاملی، بهویژه روایتهای متأثر از پوپر دانش را حاصل فرایند حذف خطا و انتخاب نظریههای سازگارتر میدانند. این پژوهش یادآوری میکند که تناسب همیشه وابسته به محیط است. اگر محیطهای شناختی و اجتماعی دائماً در حال تغییر باشند، آنگاه شاید نظریهها صرفاً به حقیقت نزدیکتر نمیشوند؛ بلکه در جهت سازگار شدن با شرایط خاص تاریخی تغییر میکنند. در چنین نگاهی، دانش کمتر شبیه انباشت پاسخهای نهایی و بیشتر شبیه توانایی حفظ یادگیری در جهانهای متغیر است. مسئله اصلی دیگر «یافتن بهترین نظریه» نیست، بلکه توسعه ظرفیت بازسازی مداوم چارچوبهای فهم است.
اقتصاد تکاملی
بخشی از اقتصاد تکاملی، بهویژه سنت متأثر از هایک بر سازگاری تدریجی نهادها با محیط رقابتی تأکید میکند. اما اگر محیط دائماً تغییر کند مفهوم «کارایی» باید با مفاهیمی مانند تابآوری، انعطافپذیری و ظرفیت تحول تکمیل شود. بهترین نظام اقتصادی الزاماً کارآمدترین نظام در شرایط فعلی نیست؛ بلکه نظامی است که بتواند در برابر تغییرات پیشبینیناپذیر دوام بیاورد.
روانشناسی تکاملی
روانشناسی تکاملی اغلب بسیاری از ویژگیهای انسانی را با ارجاع به سازگاریهای شکلگرفته در محیط اجدادی توضیح میدهد. مفهوم «ناهماهنگی تکاملی» (evolutionary mismatch) نیز از همین جا ناشی میشود: مغز ما برای جهانی دیگر طراحی شده است. یافتهی جدید میگوید حتی در گذشته نیز سازگاری کامل وجود نداشته است. جمعیتها همواره در حال تعقیب محیط بودهاند. در نتیجه شاید انسان را نباید مجموعهای از سازگاریهای تثبیتشده دانست، بلکه باید او را سامانهای دید که برای زندگی در شرایط عدم قطعیت تکامل یافته است. این تفاوت مهمیست. در نگاه تکاملی رایج انسان موجودی است که برای پاسخهای خاص طراحی شده است. در نگاه جدید انسان موجودی است که برای یادگیری و بازآفرینی پاسخها تکامل یافته است.
اخلاق تکاملی
اگر تکامل هیچ مقصد نهایی ندارد و سازگاری کامل هرگز حاصل نمیشود اخلاق باید بیش از آنکه مجموعهای از قواعد بهینه باشد، و میتوان آن را ظرفیت جوامع برای هماهنگی با شرایط متغیر درنظر گرفت. فضای اخلاقی نیز مانند فضای زیستی، نیازمند تنوع، آزمایش، خطا و یادگیری مستمر است.
فهم ما از انسان
شاید مهمترین پیام این مقاله آن باشد که باید از تصویری که انسان را موجودی «بهینهشده» میداند فاصله بگیریم. در بسیاری از روایتهای علوم انسانی، فرض میشود که تکامل در گذشته مشکلات اصلی را حل کرده و اکنون ما وارث آن راهحلها هستیم. اما این پژوهش تصویری دیگر پیشنهاد میکند. انسان محصول نهایی یک فرایند بهینهسازی نبوده، بلکه موجودی است که از دل تاریخ طولانیِ سازگاریهای ناتمام بیرون آمده است.
شاید مهمترین ویژگی ما توانایی زندگی کردن در جهانی است که پاسخهای دیروز در آن همیشه برای فردا کافی نیستند.
هادی صمدی
@evophilosophy | 678 |
| 5 | #مغالطه | آشنایی با مغالطهها (۶)
🟠 مغالطهی حمله به شخص – انگیزهی شخصی [Ad Hominem – Circumstantial]
💡 تعریف
این مغالطه زمانی رخ میدهد که بهجای بررسی استدلال یک نفر، تنها به این دلیل که او نسبت به موضوعی نفع یا انگیزهای شخصی دارد، ادعایش را رد کنیم.
🔻مثال ۱
فروشنده: «این ماشین مصرف سوخت پایینی داره و مطابق با استانداردهای بینالمللی و رضایت مشتریان، از بهترین خودروهاست.»
مشتری: «بعید میدونم اینطور باشه؛ هیچ بقالی نمیگه ماست من ترشه!»
اینکه فروشنده از فروش ماشین سود میبرد، بهتنهایی دلیل نمیشود که حرفش نادرست است. بلکه باید ادعایش جداگانه بررسی شود. نفع شخصی، بهتنهایی درستی یا نادرستی استدلال را مشخص نمیکند.
🔻مثال ۲
«معلومه که هر روحانی یا کشیشی به وجود خدا باور داره؛ وگرنه شغلشو از دست میده!»
در اینجا فرض میشود که تنها دلیل باور یک روحانی به وجود خدا، حفظ موقعیت شغلی است. درحالیکه بدون بررسی دلایل و صرفاً به خاطر انگیزههای شغلی، نمیتوان باور به وجود خدا را نادرست دانست.
مصطفی بسمل
📚 Walton, D. (1998). Ad Hominem Arguments. University of Alabama Press.
➖➖➖
🌐 @EpistemeHub | 668 |
| 6 | 🔺فیزیک کوانتومی مدرن، فروپاشی دترمینیسم و بقای اصل عام علیت در الهیات و علم🔺
یکی از جنجالیترین مباحث در تلاقی علم و دین، ادعای فروپاشی «اصل علیت» (Causality) در جهان کوانتومی (Quantum World) است. بسیاری با مشاهده عدم قطعیت ذاتی در پدیدههای زیراتمی، گمان کردند که پایه و اساس علیت در هم شکسته است؛ اما این ادعا ناشی از یک مغالطه بزرگ و خلط مفهوم «دترمینیسم لاپلاسی» (Laplacian Determinism) یا همان موجبیت صلب کلاسیک با «اصل عام علیت» (General Causal Principle) است. در فیزیک کلاسیک نیوتنی، علیت به صورت خطی (Linear Causality) و جبری فهمیده میشد؛ به این معنا که با دانستن دقیق شرایط اولیه (Initial Conditions) یک سیستم، آینده آن با قطعیت صددرصدی قابل پیشبینی بود. فیزیک کوانتوم (Quantum Physics) با اثبات خصلت آماری (Statistical) و احتمالیِ (Probabilistic) ذرات پیش از رصد شدن، تنها این موجبیت صلب و دترمینیسم را رد کرد، نه آنکه جهان را به رویدادهای بیعلت و خلق از عدم بسپارد. بنیانگذارانی چون هایزنبرگ و پلانک نیز صراحتاً تأکید داشتند که مکانیک کوانتوم صرفاً به علیت کلاسیک (Classical Causality) پایان داده است، نه اصل هستیشناختی علیت.
با عبور از مدل خطی، علم معاصر به درک تازهای از علیت غیرخطی (Non-linear Causality) و سیستماتیک دست یافته است. در این پارادایم، پدیدههایی نظیر نوظهوریافتگی (Emergence) نشان میدهند که معلولها میتوانند حاصل همافزایی شبکهای از علل پنهان و آشکار باشند. شگفتانگیزتر آنکه در مرزهای دانش کوانتومی، توالی زمانی علت و معلول نیز به چالش کشیده شده است. پدیدههایی مانند «علیت معکوس» (Retrocausality) و برهمنهی ترتیب علی (Superposition of Causal Order) در آزمایشهای جدید (مانند آزمایش انتخاب تأخیردار) نشان میدهند که در دنیای زیراتمی، تقدم و تأخر زمانی میتواند جابهجا شود و آینده بر گذشته اثر بگذارد. این دستاوردها اصل علیت را ابطال نمیکنند، بلکه آن را از قید و بند هندسه زمان و توالی خطی آزاد میسازند و نشان میدهند که رابطه علت و معلول در سطوح بنیادین کیهان، بسیار پیچیدهتر از ادراک شهودی و تقلیلگرایانه (Reductionist) ماست.
این تفکیک مفهومی، دستاوردی حیاتی برای الهیات فلسفی (Philosophical Theology) و فلسفه دین به شمار میآید. براهین کیهانشناختی اثبات مبدأ هستی، مانند برهان کلام ویلیام لین کریگ، تنها به «اصل عام علیت» به عنوان یک شرط لازم متکی هستند و نیازی به موجبیت فیزیکی ندارند. در فیزیک کوانتوم، هرچند رُمبش تابع موج (Wave Function Collapse) و تعیین مقدار قطعی اسپین یک ذره در حالت برهمنهی کوانتومی (Quantum Superposition)، رویدادی غیردترمینیستی (Non-deterministic) و تصادفی است، اما خود این رویداد بدون وجود فیزیکی ذره و آمادهسازی شرایط اولیه آزمایش (به عنوان علت بنیادین) مطلقاً محال است. بنابراین، رویداد کوانتومی "بیتعین" است اما "بیعلت" نیست. این یعنی پایههای عقلانی الهیات در مواجهه با مکانیک کوانتومی نه تنها متزلزل نمیشوند، بلکه با رهایی از جبرگرایی مکانیکی (Mechanical Determinism)، افقهای نوینی برای تبیین فاعلیت و واقعیت در کیهان مییابند.
📚 منابع علمی برگزیده:
۱. Bunge, M. (1979). Causality and Modern Science (3rd ed.). Dover Publications.
۲. Craig, W. L., & Sinclair, J. D. (2009). The Kalām Cosmological Argument. In The Blackwell Companion to Natural Theology.
۳. Maudlin, T. (2019). Philosophy of Physics: Quantum Mechanics. Princeton University Press.
۴. Rubino, G., et al. (2016). "Experimental verification of an indefinite causal order". arXiv preprint.
مرکز علم و الهیات؛ پژوهشکدهٔ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی
🆔 @The_Science_and_Theology_Center | 738 |
| 7 |  💡زبان، واقعیت را میسازد.
📡رسانه، ذهن را شکل میدهد.
🕌ایدئولوژی، جهان را نظم میدهد.
🛠 اما مقاومت، آن را برهم میریزد.
⚔️قدرت، پیش از آنکه با زور حکومت کند، با معنا حکومت میکند.
🎤«زاویهٔ مخالف» تلاشی است برای خواندن آنچه بدیهی پنداشتهایم؛ برای نشان دادن اینکه فرهنگ، سینما و رسانه چگونه جهان را توصیف نمیکنند، بلکه آن را تولید میکنند.
💢 «زاویهٔ مخالف» پادکستی در حوزهٔ مطالعات فرهنگی و نقد نظری است که آثار فرهنگی و سینمایی را از خلال سنتهای مختلف تفسیر انتقادی بازخوانی میکند.
📖این خوانشها با الهام از آثار متفکرانی چون ادوارد سعید، فرانتس فانون، هومی بابا، گایاتری اسپیواک، کارل مارکس، لویی آلتوسر، ژان بودریار، برتولت برشت، تری ایگلتون، میشل پشو، میشل فوکو و رولان بارت شکل گرفتهاند.
تاکنون:
🎬 انگل (Parasite)
🥊 باشگاه مشتزنی (Fight Club)
🎧لینک گوش کردن به پادکست از طریق castbox
https://castbox.fm/vh/7001535
🎧لینک گوش دادن در spotify
https://open.spotify.com/show/51AlxzleWMzuF0kgwMdBhM?si=6e45180055af4046
💎به صفحه تلگرام ما بپیوندید.
https://t.me/+PSgXK7RAUjEyOWZk | 673 |
| 8 | ✅ تبلیغات | 588 |
| 9 | 💡زبان، واقعیت را میسازد.
📡رسانه، ذهن را شکل میدهد.
🕌ایدئولوژی، جهان را نظم میدهد.
🛠 اما مقاومت، آن را برهم میریزد.
⚔️قدرت، پیش از آنکه با زور حکومت کند، با معنا حکومت میکند.
🎤«زاویهٔ مخالف» تلاشی است برای خواندن آنچه بدیهی پنداشتهایم؛ برای نشان دادن اینکه فرهنگ، سینما و رسانه چگونه جهان را توصیف نمیکنند، بلکه آن را تولید میکنند.
💢 «زاویهٔ مخالف» پادکستی در حوزهٔ مطالعات فرهنگی و نقد نظری است که آثار فرهنگی و سینمایی را از خلال سنتهای مختلف تفسیر انتقادی بازخوانی میکند.
📖این خوانشها با الهام از آثار متفکرانی چون ادوارد سعید، فرانتس فانون، هومی بابا، گایاتری اسپیواک، کارل مارکس، لویی آلتوسر، ژان بودریار، برتولت برشت، تری ایگلتون، میشل پشو، میشل فوکو و رولان بارت شکل گرفتهاند.
تاکنون:
🎬 انگل (Parasite)
🥊 باشگاه مشتزنی (Fight Club)
🎧لینک گوش کردن به پادکست از طریق castbox
https://castbox.fm/vh/7001535
🎧لینک گوش دادن در spotify
https://open.spotify.com/show/51AlxzleWMzuF0kgwMdBhM?si=6e45180055af4046
💎به صفحه تلگرام ما بپیوندید.
https://t.me/+PSgXK7RAUjEyOWZk | 1 |
| 10 | #مغالطه | آشنایی با مغالطهها (۵)
🟠 مغالطه حمله به شخص - توهین [Ad Homine - Abusive]
💡تعریف
این مغالطه زمانی رخ میدهد که به جای پاسخ دادن به استدلال یک فرد، به شخصیت، گذشته، یا ویژگیهای شخصی او حمله میشود، درحالیکه این مسائل هیچ ارتباطی با درستی یا نادرستی استدلال او ندارند.
🔻مثال ۱
شهردار: «برای کاهش ترافیک شهری، باید سرمایهگذاری بیشتری روی حملونقل عمومی انجام دهیم.»
خبرنگار: «این آقا تا دیپلم بیشتر سواد نداره!»
(داشتن مدرک، ربطی به اعتبار پیشنهاد شهردار ندارد.)
🔻مثال ۲
استاد دانشگاه: «ورزش منظم باعث بهبود عملکرد مغز میشه.»
دانشجو: «این استاد خودش اضافهوزن داره، معلومه که هیچی از ورزش نمیفهمه!»
(اضافهوزن استاد، تأیید یا ردِ یافتههای علمی نیست.)
اگر ویژگی شخصی فرد مستقیماً به موضوع بحث مرتبط باشد، این استدلال دیگر مغالطه نیست. مثلا اگر مدیر شرکت داروسازی، از مزایای یک داروی خاص دفاع کند، اشاره به این نکته که او از فروش این دارو سود میبرد، استدلال معتبری است. در اینجا، رابطه مالی او با دارو نشاندهنده تعارض منافع است.
مصطفی بسمل
📚 Walton, D. (1998).Ad hominem arguments. University of Alabama Press.
➖➖➖
🌐 @EpistemeHub | 758 |
| 11 | ✅ ثبتنام کارگاه دو روزهی «معناشناسی صفتها و قیدها» (۴ جلسه- حضوری)
مدرس: ساجد طیبی
✅ هزینهی ثبتنام: ۲۰۰ هزار تومان
🔹زمان: چهارشنبه و پنجشنبه ۲۸ و ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ از ساعت ۱۵:۰۰ الی ۱۹:۳۰.
🔹مکان: پژوهشگاه دانشهای بنیادی، ساختمان نیاوران.
ثبتنام از طریق لینک: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScIdPCnHK5FrgtrWgdIYmoKodiNlcNho5-AvksAKyalCLnj_Q/viewform?usp=header
لطفاً پس از ثبتنام از طریق لینک فوق، هزینهی ثبتنام را از طریق درگاه پرداخت پژوهشگاه دانشهای بنیادی (https://payment.ipm.ir/portal/payment.php) پرداخت نمایید.
توضیح: در صفحهی پرداخت «واحد» را «پژوهشکدهی فلسفه» انتخاب کنید و در قسمت نام رویداد عبارت «کارگاه معناشناسی» را بنویسید.
✅ تصویر رسید پرداخت را به آیدی https://t.me/sadjedtayebi در تلگرام ارسال کنید تا لینک عضویت در گروه تلگرام کارگاه برایتان ارسال شود. | 1 331 |
| 12 | #مغالطه | آشنایی با مغالطهها (۴)
🟠 مغالطهی اد هاک (Ad Hoc Rescue)
💡تعریف
بعضی افراد تمایل دارند به هر قیمتی باورهای خود را حفظ کنند، حتی زمانی که شواهدی خلاف آنها پیدا میشود. در چنین شرایطی آنها سعی میکنند برای حفظ باورهایشان، بهانهتراشی کنند و به توجیههای بیپایه متوسل شوند. به این نوع استدلال، مغالطهی اد هاک میگویند.
🔻مثال ۱
- سارا: من مطمئنم که علی هنوز دوسم داره!
- نازنین: اون یهساله که با مریم تو رابطهس.
- سارا: این رابطه فقط برای اینه که حرص منو دربیاره!
- نازنین: ولی اونا دارن ازدواج میکنن.
- سارا: خب! این کارشم برای اینه که منو بچزونه!
🔻مثال ۲
- مسعود: واکسنها علت اصلی بیماری اوتیسم هستن.
- آرش: مطالعات علمی نشون داده که هیچ ارتباطی بین واکسن و اوتیسم وجود نداره.
- مسعود: چقد سادهای! شرکتهای داروسازی هیچوقت اجازهی انتشار این دادهها رو نمیدن.
در هر دو مثال، سارا و مسعود به جای پذیرش واقعیت، مدام در حال دلیلتراشی هستند تا باور اولیهی خود را حفظ کنند. آنها بدون ارائهی شواهد معتبر، توجیهاتی بیپایه ارائه میدهند تا از باور خود دفاع کنند.
مصطفی بسمل
📚 Carey, S. S. (2011).A Beginner’s guide to scientific method. Cengage Learning.
➖➖➖
🌐 @EpistemeHub | 1 498 |
| 13 |  ✨ دوره آکادمیک بینالمللی «در پرتو نور نبوی»
(سیری تاریخی در زندگی حضرت محمد (ص) با حضور اساتید برجسته بینالمللی)
🖥 نوع دوره: آنلاین
🌐 زبان دوره: انگلیسی
📚 تعداد جلسات: ۱۵ جلسه | ۳۰+ ساعت
📆 مهلت ثبتنام: تا ۲۰ تیر
🎓 اعطای گواهی پایان دوره به صورت مشترک با دانشگاه فردوسی مشهد
🔗 ثبتنام و کسب اطلاعات بیشتر:
https://hekmat.academy/history-of-prophet-muhammad/
🔴 ظرفیت محدود
#نور_نبوی #ثبتنام_زودهنگام
📲 با ما همراه باشید:
تلگرام I اینستاگرام I ایتا I آپارات | 1 208 |
| 14 | ✅ تبلیغات | 1 039 |
| 15 | 🔶 سخنرانی من در کنفرانس تکامل با عنوان
A qunatitative framework for local adaptation reveals pervasive trade-offs and widespread asymmetry
تقریبا دو سال میشود که نگاهم به تکامل (هم به اجبار و هم به انتخاب) عوض شده است. بیشتر مطالعاتم از فضای تکامل کلان (Macroevolution) به تکامل خرد (Microevolution) تغییر کرده است. در این فضا غالب مفاهیم در مورد تغییراتی است که در کوتاهمدت و عموما میان جمعیتهای مختلف یک گونه اتفاق میافتد. همچنان سوالم اساسیام همان است که بود و اینجا هم اندکی در موردش نوشتهام: انتخاب طبیعی چقدر در تکامل مهم است؟ پاسخ دادن به این سوال اساسا بسیار دشوار و شاید تقریبا غیرممکن است. پس «از چیزی که نمیتوان دربارهاش سخن گفت، خاموش گذر میکنم».
🔷 اما میتوانم درباره یکی از روشهای متداول برای اندازهگیری و مشاهده شایستگی و local adaptation (ترجمه مناسب پیشنهاد دهید) حرف بزنم. روشی که در آن دو جمعیت متفاوت از یک گونه را جمعآوری میکنند، در محیطهای خودشان و دیگری پرورش میدهند، و نهایتا شایستگیشان را (به هر ضرب و زوری!) محاسبه میکنند. اگر جمعیتی در محیط بومی خودش شایستگی بیشتری از جمعیت غیربومی داشته باشد، میتوان فرض کرد که آن جمعیت تحت انتخاب طبیعی (و ضد شارش ژنی) به محیط بومیاش بیشتر تکامل پیدا کرده است. در این سخنرانی در مورد دو سازوکار اصلی این روند صحبت کردهام و اینکه منطق درست در اندازهگیری سهم این سازوکارها در local adaptation چیست.
🔶 فرصت کنم بسیار بیشتر در مورد local adaptation مینویسم. اینکه چگونه به مفاهیم دیگر اکولوژی مرتبط میشود و دقیقا چه چیزی باید اندازهگیری شود و چه تفاوتی باید سنجیده شود تا به local adaptation پی ببریم.
@jar_of_pandora | 1 129 |
| 16 |  درسی از انتخاب طبیعی برای مواجهه با شرایط عدم قطعیت
هادی صمدی
@evophilosophy | 1 073 |
| 17 | در خدمت دکتر رضا منصوری، فیزیکدان بازنشسته دانشگاه شریف، و دکتر امید کریمزاده استاد فلسفه در دانشگاه شهید بهشتی بحثی داشتیم پیرامون چیستی علم و تاثیر آن بر سیاستگذاری علمی.
بحث داغی بود که میتواند هم برای مخاطب عمومی جذاب باشد و هم برای دستاندرکاران حوزههای مرتبط با علم.
قبلاً نیز گفتوگوی دیگری با دکتر منصوری در همین رابطه در تلسی داشتم که میتوانید از اینجا آن گفتوگو را، که بیشتر حول تفاوت علم و شبهعلم بود ببینید.
هادی صمدی
@evophilosophy | 1 200 |
| 18 | #مغالطه | آشنایی با مغالطه ها (۳)
🟠 مغالطهی حمله به اطمینان فرد (Ad Fidentia)
این مغالطه زمانی رخ میدهد که بهجای پاسخ دادن به استدلال یا شواهد فرد مقابل، اعتمادبهنفس او در ادعایش مورد حمله قرار میگیرد.
🔻مثال
سارا: شواهد علمی نشان میدهد که واکسنها تأثیر زیادی در کاهش بیماریهای واگیردار داشتهاند.
علی: آیا ۱۰۰٪ مطمئنی که هیچ عارضهی پنهانی ندارند؟
سارا: نه! ولی....
علی: پس معلوم شد که واکسنها خطرناکاند!
علی بهجای پاسخ به استدلال سارا، سعی میکند با ایجاد تردید در اطمینان سارا، اعتبار حرفش را تضعیف کند.
🔻 نکته
در بحثها، باید به شواهد تکیه کنید، نه به اطمینان یا عدم اطمینان طرف مقابلتان. داشتن اعتمادبهنفس در باورهای مستدل مهم است، اما مراقب باشید که گرفتار جزماندیشی هم نشويد.
مصطفی بسمل
@philosophyofscience | 1 530 |
| 19 | #فکرآزمایی | آزمایش فکری فلسفی (۳)
💠 آیا درختی که هیچکس آن را نمیبیند، وجود دارد؟
تصور کنید هنگام قدم زدن در پارک به درختی نگاه میکنید. حالا چشمانتان را ببندید. آیا درخت هنوز آنجاست؟ احتمالاً میگویید: «بله، چون وقتی چشمانم را باز کنم، دوباره آن را میبینم.» اما حالا فرض کنید که هیچ انسانی در جهان نیست. هیچکس این درخت را نمیبیند، به آن فکر نمیکند و از آن آگاه نیست. آیا درخت همچنان وجود دارد؟ اگر بگویید که درخت وجود دارد، چگونه میتوانید وجود چیزی را که هیچکس آن را ادراک نمیکند، ثابت کنید؟ آیا واقعاً میتوانید یک «درخت ادراکنشده» را تصور کنید؟
جرج برکلی، فیلسوف ایرلندی، از این آزمایش فکری نتیجه میگیرد که اشیای مادی وجود مستقل از ذهن ندارند. وقتی ما چیزی را میبینیم یا لمس میکنیم، در واقع مستقیماً با خود آن شیء مواجه نیستیم، بلکه فقط ادراکات و احساسات خودمان را تجربه میکنیم. برای مثال، گیلاس چیزی جز مجموعهای از ادراکات و احساسات ما نسبت به آن نیست: رنگ قرمز، طعم ترش، نرمی و رطوبت، همه اینها ادراکات ما هستند. اگر این ادراکات را حذف کنیم، دیگر چیزی به نام «گیلاس» باقی نمیماند! به همین دلیل، برکلی نتیجه میگیرد که: «وجود» مساوی با «ادراک» است. اگر چیزی ادراک نشود پس وجود ندارد.
مصطفی بسمل
📚 George Berkeley. A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge [1710]
@philosophyofscience | 1 |
| 20 |  🎉شروع به کار گروه مطالعاتی فلسفه علم به سرپرستی آقای دکتر حامد طباطبایی، استاد سابق فلسفه علم کینگز کالج لندن و پژوهشگر ارشد پژوهشگاه دانش های بنیادی
🔴لینک ثبت نام شرکت در جلسات🔴
🗓جلسه نخست: سه شنبه ۹ تیر ساعت ۱۰:۳۰ تا ۱۳:۱۵
📍مکان: سالن جلسات پژوهشکده فلسفه تحلیلی
🌐لینک شرکت مجازی:
https://meet.google.com/szz-ogik-tyn
🟢 موضوع جلسه اول: بحث روی مقاله پرادئو و دیگران ۲۰۲۴
Philosophy in Science: Can Philosophers of Science Permeate through Science and Produce Scientific Knowledge?,
British Journal for Philosophy of Science
🔴لینک ثبت نام 🔴 | 1 582 |
