📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر

✳️بسیاری از مردم که نه شاعرند و نه ادیب، دست‌کم چند رباعی از خیام یا مولانا یا ابوسعید از بر دارند. رباعی قالب حافظه است؛ کوتاه‌ترین راه میان شاعر و ذهن مخاطب. ✳️*شش. هر قالب ادبی در طول تاریخ با فراز و فرودهایی روبه‌رو بوده است. قصیده که زمانی سلطان قالب‌های فارسی بود امروز بیشتر در کتاب‌های تاریخ ادبیات زنده است تا در دفتر شاعران معاصر. مثنوی هم اگرچه شاهکارهایش جاودانه‌اند اما تولید تازه در این قالب به‌شدت کاهش یافته. حتی غزل که دوست‌داشتنی‌ترین و شاه‌قالب فارسی است در مقاطعی از قرن چهاردهم شمسی به حاشیه رفت و نوگرایان آن را قالبی کهنه خواندند، هرچند بعدها با قدرت بازگشت. اما رباعی هرگز به‌طور کامل به حاشیه نرفت. حتی در اوج جنبش نوگرایی شعر فارسی، حتی وقتی نیما و شاملو و اخوان و فروغ داشتند قواعد بازی را از نو می‌نوشتند، رباعی در کنار آن‌ها به حیات خود ادامه می‌داد. نه‌فقط شاعران سنتی بلکه بسیاری از خودِ نوگرایان نیز گاه به رباعی پناه می‌بردند. گویی رباعی قالبی فراتر از دسته‌بندی سنتی و مدرن است؛ موجودی مستقل که به هیچ جریانی وابسته نیست و از هیچ جریانی هم نمی‌ترسد. ✳️*هفت. در روزگار ما رباعی با پدیده‌ای تازه روبه‌روست: فضای مجازی. و شگفت آنکه این فضا نه‌تنها دشمن رباعی نیست بلکه بهترین بستر برای آن است. در جهانی که توجه آدم‌ها کوتاه شده و حوصله خواندن متن‌های بلند رو به زوال است، رباعی با همان چهار مصراعش دقیقاً اندازه یک لحظه توجه است. همان‌قدر که برای خواندن یک پیام کوتاه وقت صرف می‌شود، یک رباعی خوب می‌تواند خوانده شود و اثرش را بگذارد. اما تفاوت بنیادین اینجاست که پیام کوتاه خوانده و فراموش می‌شود ولی رباعی خوب خوانده و حک می‌شود. این ویژگی رباعی را به قالبی بدل کرده که ظرفیت آن را دارد پاسخ‌گوی نیاز انسان امروز به معنا باشد، بی‌آنکه از او وقت زیادی بخواهد در ادامه...👇

✳️*یک. ریشه‌شناسی رباعی ما را به جایی می‌برد پیش از آنکه عروض به زبان فارسی راه یافته باشد. محققانی چون شمس قیس رازی در المعجم و خود ابوسعید ابوالخیر در روایت‌هایی که از او بازمانده، منشأ رباعی را به ترانه‌های شفاهی خراسان و ماوراءالنهر نسبت داده‌اند. حکایت معروف کودکی که گردویی را قِل داد و فریاد زد و رودکی یا ابوسعید از آن آوا وزنی را کشف کرد، چه افسانه باشد و چه واقعیت، یک حقیقت را بی‌پرده بازمی‌گوید: رباعی از زبان مردم برخاسته، از بازی و ضربه و حرکت، از نبض زندگی روزمره. وزن لاحقی که بعدها دایره اخرم اخرب آن را صورت‌بندی کرد، وزنی نیست که شاعر با تکلف بسازد؛ وزنی است که ذهن فارسی‌زبان با آن نفس می‌کشد. همین خاستگاه عامیانه و در عین حال اصیل است که رباعی را از همان آغاز در جایگاهی متفاوت نشانده؛ قالبی مردمی با ظرفیت اوج گرفتن تا بلندترین قله‌های اندیشه و عرفان و فلسفه ✳️*دو. معماری رباعی معماری شگفتی است. تنها چهار مصراع و بحری محدود؛ اما در همین چهار مصراع باید جهانی ساخته شود که هم بنیادش محکم باشد و هم سقفش بر سر خواننده فرو نریزد و هم پنجره‌اش رو به بی‌نهایت باز شود. مصراع نخست طرح می‌اندازد و فضا را می‌سازد. مصراع دوم بنا را بالا می‌برد و خواننده را در همان فضا جا می‌دهد. مصراع سوم چرخشگاه است؛ آنجا که رباعی نفس تازه می‌کند و گاه ناگهان مسیر را عوض می‌کند و خواننده را به سمتی می‌برد که انتظارش را نداشته. و مصراع چهارم ضربه نهایی است؛ ضربه‌ای که اگر کار شاعر درست باشد مثل آخرین نت یک قطعه موسیقی هم تمام می‌کند و هم ادامه می‌دهد. این ساختار چهارگانه چنان دقیق و فشرده است که جای حتی یک واژه اضافی در آن نیست. رباعی قالب حذف است نه افزودن؛ هنر گفتن بیشترین با کمترین. ✳️*سه. وقتی نام رباعی می‌آید ذهن بی‌اختیار به سمت خیام می‌رود و این رفتن بی‌دلیل نیست. عمر خیام نیشابوری با رباعی کاری کرد که هیچ شاعری با هیچ قالبی نکرده بود: فلسفه را از اصطلاحات انتزاعی بیرون کشید و در زبان شراب و گل و ساقی و خاک ریخت، به‌گونه‌ای که هم خُم‌نشین میخانه آن را از آنِ خود بداند و هم فیلسوف سرگردان در پرسش‌های هستی. خیام اثبات کرد رباعی توانایی آن را دارد که دغدغه‌های بنیادین بشر را در خود بگنجاند؛ مرگ، زمان، معنای زندگی، بیهودگی تلاش آدمی برای فهم راز هستی. فیتزجرالد وقتی رباعیات خیام را به انگلیسی برگرداند، بی‌آنکه خودش بداند، ثابت کرد که این قالب کوچک فارسی ظرفیت جهانی شدن دارد. رباعی‌های خیام از مرزهای زبان گذشت و به متن ادبیات جهانی راه یافت، نه به‌خاطر ترجمه فیتزجرالد بلکه به‌خاطر آنکه پرسش‌هایش پرسش‌های آدمی بود فارغ از زبان و جغرافیا و قرن. ✳️*چهار. اما رباعی تنها قالب خیام نیست. مولانا جلال‌الدین بلخی در رباعیاتش شوری ریخت که از غزلیات شمس هم سرکش‌تر است. رباعی‌های مولانا مثل فریاد آدمی‌اند که از شدت عشق دیگر مجال بلندگویی ندارد و باید همه چیز را در چهار مصراع بگوید و تمام کند. عطار رباعی را محمل حکایت عرفانی کرد و نشان داد در همین چند کلمه می‌شود داستانی گفت که تأویل‌هایش بی‌پایان باشد. باباافضل کاشانی رباعی را به ساحت اندیشه محض برد و مفاهیمی را که فیلسوفان در رساله‌های مطول بیان می‌کنند در قالب چهار مصراع به زبانی روشن و بی‌تکلف بازگفت. ابوسعید ابوالخیر، سنایی، عراقی، سعدی، حافظ، بیدل دهلوی و ده‌ها شاعر دیگر هرکدام رباعی را به منزلگاهی تازه بردند. این تنوع خود گواه آن است که رباعی قالبی تک‌صدایی نیست؛ ظرفی است که هر صدایی را در خود جای می‌دهد به شرطی که آن صدا حرفی برای گفتن داشته باشد. ✳️*پنج. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد رباعی آن است که از اساس برای تکرار و حفظ شدن ساخته شده. قالب‌های بلند شعر فارسی، مثنوی و قصیده، برای خوانش پیوسته طراحی شده‌اند. غزل هم با آنکه کوتاه‌تر است باز فضایی می‌خواهد برای آنکه تأثیرش را بگذارد. اما رباعی را می‌شود در میان دو نفس خواند و تا عمر باقی است فراموش نکرد. این قابلیت حفظ شدن سبب شده رباعی بیش از هر قالب دیگری در حافظه جمعی ملتی ریشه بدواند. در ادامه..👇

رباعی، کوچک‌ترین جهانِ بزرگ ✍داوود خانی‌ خلیفه‌محله *درآمد در سرزمینی که شعر نه تفنن که نفس کشیدن بوده است، قالبی هست چنان فشرده و چنان بی‌انتها که گویی کسی توانسته اقیانوسی را در کوزه‌ای بریزد و دَرِ آن را ببندد بی‌آنکه قطره‌ای بیرون بتراود. رباعی آن کوزه است. قالبی که نه از وزن عروض عربی وام گرفته، نه از بوطیقای یونانی آب خورده؛ از دل خاک ایران روییده و ریشه‌هایش را باید در چاردانه‌ها و فهلویات کهن جست‌وجو کرد. این نوشتار کوتاه تلاشی است برای نشان دادن آنکه چرا این قالب چهارمصراعی، نه‌فقط رنگ نباخته بلکه در روزگار شتاب و پراکندگی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت یافته است.... در ادامه میخوانید👇 . 🛑همراه ما باشید.در👇 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️

🛑🌈درنگی در شعر 🛑✳️تهیه وتنظیم مطالب ادبی👇 🛑✳️#فرامرز_محمدی_پور شاعر،نویسنده،پژوهشگر،روزنامه نگار گیلانی(لنگرود) 🛑همراه ما باشید.در👇 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰۰۰📡🌸

🛑☀️🌻🌈بخش صبحگاهی تقدیم میکند 🛑🌈☀️درود همراهان ارجمند رادیو مجازی راهیان شعر 🛑🌈صبحتان سرشار مهربانی 🛑🌈الهی امروزتون پراز 🛑🌈خیر و برکت باشه 🛑🌈دلتون به پاکی صبح 🛑🌈افکار بلندتون سبز 🛑🌈زندگیتون سرشار از مهربانی 🛑🌈و روزتون پر از معجزه ✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾ 🌈✨روزتون سرشار از شادی✨🌈 🛑همراه ما باشید.در 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰۰۰📡🌸

🛑🌈 امروز سه شنبه ۲۶خرداد ۱۴۰۵🌈🛑 🛑✳️امروز فقط زیباییها را ببین عـشق الهـی که در تمام جهان سایه افکنده آرزوهای قشنگت را ببین و خالق قدرتمندی که به آنها تحقق خواهد بخشید. 🛑🌈امروزتون پُر از عطر خدا🌈🛑 🛑همراه ما باشید.در 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰۰۰📡🌸

🛑✨♥️خدایاامشب ✳️دستمان را پُر کن و دلمان را خالی ✳️دستمان را از مهربانی ✳️و دلمان را از کینه 🛑🌈✨شبتان در پناه حق 🛑همراه ما باشید.در 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰

💠دوستان وهمراهان عزیز شب بهاری‌تون بخیر🍂🍃🍁🍂🍃🍁🌿☘️🍁🍂🍂 🛑با بخش #شبانه همراه ما باشید.در👇 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰۰۰📡🌸

🛑✳️🎤سعدی خوانی #علی_زندوکیلی 🛑✳️🎵در دستگاه ماهور 🛑✳️ورکشاپ آواز شیراز 🛑✳️اُردی‌بهشت ۱۴۰۴ 🛑✳️#آهوی_سیه_چشم 🛑همراه ما باشید.در 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰

🛑🌈🎵✳️درود همراهان گرانقدر رادیو مجازی راهیان شعر، علاقه مندان بخش موسیقی 💐 🛑✳️ در برنامه امروز ، ترانه هایی از 👈 علی،زند وکیلی خواننده خوش صدای کشور ما، را برای شما،به اشتراک میگذاریم. 🛑همراه ما باشید.در 🛑📻 شبکه مجازی رادیو راهیان شعر 🛑📻 رسانه فرهنگی و ادبی   🛑📻@RadioRahianeSher https://t.me/ra5d6 https://t.me/Radiorahianesher 🌸📡۰۰۰♥️& ‌⁩‌*♥️*⁩&♥️۰