ru
Feedback
COMPΞZ 🧬

COMPΞZ 🧬

Открыть в Telegram

متخصص کامپیوتر و نرم‌افزار • سازنده • هنرمند و طراح • مجموعه‌دار • نویسنده • تحلیل‌گر • مشاور استارتاپی و ایده‌پرداز 𐎲𐎴𐎠𐎼𐎴𐎫𐎹 𐏃𐎢𐎶𐎠𐎫𐎹 We create because the world deserves better code. https://linktr.ee/compez

Больше
Страна не указанаКатегория не указана
398
Подписчики
+124 часа
+27 дней
+3630 дней
Архив постов
احتمالاً ذهن تکنیکی بعضی‌ها بره به سمت این که چه نیازی هست چند تا موتور بانک اطلاعاتی پشتیبانی بشه همون MySQL کافیه شاید؟! ول
احتمالاً ذهن تکنیکی بعضی‌ها بره به سمت این که چه نیازی هست چند تا موتور بانک اطلاعاتی پشتیبانی بشه همون MySQL کافیه شاید؟! ولی خب یکی از تصمیم‌های مهم در طراحی Tegra CMS اینه که فقط به یک موتور دیتابیس محدود نباشه. دلیلش این نیست که صرفاً بگیم چندتا دیتابیس رو پشتیبانی می‌کنیم؛ دلیلش اینه که برای سال‌ها من با همهٔ این موتور‌ها کار کردم می‌دونم مزایا و معایب و سطح توانایی‌هایی که دارن چیه؛ هدف اینه که کاربر و توسعه‌دهنده با توجه به نوع پروژه، زیرساخت، تجربه قبلی و نیاز واقعی خودش بتونه انتخاب درستی داشته باشه. برای من PostgreSQL انتخاب پیشنهادی و پیش‌فرضه؛ چون برای یک وب‌سایت پیچیده ومدرن، جدی و قابل توسعه، از نظر transaction، integrity، constraintها، indexing، JSONB، پایداری و مقیاس‌پذیری انتخاب بسیار قدرتمندیه به خصوص وقتی ترکیبش کنی با Redis و یا DrogonFly که خوراک شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ محسوب می‌شه. از طرفی در دنیای واقعی، همه روی PostgreSQL نیستن یا از طرفی دلیلی نمی‌بینم که فقط روی MySQL سیستم رو خلاصه کنم! در مورد موتور MariaDB هم باید یک گزینه مستقل دیده بشه، نه فقط یک اسم دیگر برای MySQL. چون در عمل، تفاوت‌هایی وجود داره که در مهاجرت، قابلیت‌ها، رفتار SQL و نگه‌داری بلندمدت خودش رو نشون می‌ده. و اما SQLite هم جای خودش رو داره؛ برای توسعه، تست، دمو، نمونه‌سازی سریع یا پروژه‌های خیلی کوچک یا وب‌سایت‌های بسیار مینیمال. هدف Tegra اینه که CMS فقط روی یک مسیر قفل نشه. کاربر باید موقع نصب بتونه آگاهانه انتخاب کنه: قدرت و پایداری PostgreSQL، سازگاری گسترده MySQL، انعطاف MariaDB، یا سادگی SQLite برای محیط‌های سبک‌تر. هرچند ساختتن درایور‌های مشترک و لایهٔ سوئیچ بسیار سخت بود اما برای من پشتیبانی از چند موتور دیتابیس یعنی آزادی انتخاب، سازگاری با زیرساخت‌های مختلف، جلوگیری از وابستگی اجباری، و ساختن یک CMS که از همان ابتدا برای استفاده واقعی و بلندمدت طراحی شده.

بخش مهمی از این ساختار این هست که تمام ویژگی‌های پیش‌فرض یک سیستم مدیریت وب به واسطهٔ تگرا فراهم میشه. یعنی ساخت و راه‌اندازی یک وب‌سایت، یک بلاگ، یک پایگاه خبری یا یک وب‌سایت خدماتی یا شرکتی یا حتی یک فروشگاه مثل دیجی‌کالا یا حتی فراتر در دنیای وب ۳ مبتنی بر بلاک‌چین. اما موضوع مهم‌تر اینه که زیرساخت این سیستم محدود برای تفکر یک وب‌سایت ساز نیست؛ قابل گسترش و انعطاف‌پذیره برای یک سیستم کاملاً بهینه و آینده‌نگریش هست. پشتیبانی از چند موتور بر مبنای نیاز کاربری مثل Sqlite و همچنین پشتیبانی از MySQL/MariaDB و از همه بهتر PostgreSQL کل داده‌های وب‌سایت رو در ابعادی که مد نظر صاحبین کسب‌و‌کار هست رو پوشش میده. یعنی مثل سیستم‌های کنونی دارای یک نوع دیتابیس نیست! موتور بر مبنای چیزی که نیاز هست قابل انتخابه و این یکی از مواردی هست که خیلی از داده‌کاو‌ها از نظر سیستماتیک بهش اهمیت میدن. البته پشتیبانی زا Redis، Memcache و حتی DragonFly گزینه‌هایی هستن که ساختار مدیریت داده رو با حداکثر بهره‌وری مدیریت خواهد کرد یعنی موضوع بهینگی داده‌ها روی حافظه یکی از ویژگی‌های مهم تگراست و صرفاً از سیستم بانک اطلاعاتی سنتی پشتیبانی نمی‌کنه. هستهٔ اصلی کاملاً با C++23 هست، البته در نسخهٔ آلفا از استاندارد ۱۷ استفاده کرده بودم و با فریم‌ورک Cutelyst که در نسخهٔ بازسازی شده سیستم کاملاً خود کفاست و وابستگی خاصی به فریم‌ورک‌ها یا کتابخانه‌های نوع سوم نداره مگر موارد مهم مانند OpenSSL و Boost برای موضوع مسیر‌یابی آدرس‌ها و برخی از لایه‌های ایمنی. یک نکتهٔ جالب؛ بعید می‌دونم سیستم مدیریت محتوایی پیدا کنید که هم زمان از ساختار بلاک‌چین و وب سنتی پشتیبانی کنه. تگرا این ویژگی رو داره که بدون نیاز به استخدام توسعه‌دهندهٔ بلاک‌چین و صرف هزاران دلار هزینه، خودش سایتی رو برای شما ارائه کنه که از این ساختار پشتیبانی می‌کنه و به شما اجازه میده یک وب‌سایت با قابلیت‌های تطبیق شدن با وب ۳ رو ارائه کنید. البته، یه چیزی که قطعاً مهمه واسم اینه که، GENY سیستم اقتصادی درون برنامه‌ای تگرا خواهد بود علاوه بر اینکه هر نوع درگاه بانکی ایرانی و خارجی رو پشتیبانی خواهد کرد، اما سیستم واحد و یکپارچه‌سازی درون هسته‌ایش توکن جنی خواهد بود. موضوع بعدی از صد‌ها ویژگی دیگه که هنوز نمی‌خوام در موردش صحبتی کرده باشم اینه که تگرا قابلیت پشتیبانی از مهاجرت وب‌سایت‌های کنونی به خصوص ورد‌پرس رو به خودش خواهد داد یعنی شما می‌تونید یک وب‌سایت سنتی رو به یک وب‌سایت مدیرنیزه مطابق بالا‌ترین استاندارد‌ها باز سازی کنید. یعنی اطلاعات وب‌سایت کنونی شما با یک سیستم Migration درون برنامه‌ای قابل انتقال خواهد بود. از ویژگی‌های جالب که از زمان سیستم Eleanor تبعیت می‌کنم، پشتیبانی از چند زبانه بودن سیستمه! یعنی شما به راحتی می‌تونید یک وب‌سایتی رو باهاش بالا بیارید که چند زبان رو به همراه استاندارد‌های قانونی و جغرافیایی و زمانی پشتیبانی کنه. از نظر فنی چندین نکتهٔ جالب داره، یکی از اون‌ها اینه که سیستم در اکثر بخش‌ها به صورت Compile time توسعه یافته! یعنی تا جایی که می‌تونم دارم از ویژگی‌های برجستهٔ استاندارد ۲۳ از سی‌پلاس‌پلاس تبعیت می‌کنم تا موضوع ایمنی و پایداری به حداکثر توان برسه. از نظر گرافیک و طراحی قالب، تگرا قراره از استاندارد‌های کنونی پشتیبانی کنه! چون از Template engine اختصاصی بهره می‌بره و می‌تونه این امکان رو به طراح‌های وب‌سایت بده که قالبی که می‌خوان رو با استاندارد دقیق وب براش باز‌سازی کنن (هرچند ویژگی‌های طراحی بسیار بهتری رو هم خودش ارائه می‌کنه). و یک مورد دیگه و جالب‌تر! تگرا از هوش مصنوعی هم پشتیبانی می‌کنه! این سیستم این قابلیت رو میده که مدیران وب‌سایت به راحتی بتونن تولید محتوا و یا سفارشی‌سازی انجام بدن. البته این بخش هنوز پخته نیست اما چشم‌اندازم نسبت به این ویژگی اینه که در عصر هوش مصنوعی تگرا توجه ویژه‌ای به پشتیبانی از مدل‌های مختلفی از AI خواهد داشت. یک مورد دیگه هم که بسیار بسیار مهمه و خیلی از سیستم‌های مدیریت محتوا حتی نزدیکش هم نیستن، رعایت استاندارد از مصرف انرژی سبز هست. چیزی که ذاتاً PHP یا TS یا JS و هر اسکریپتی که باهاشون سیستم ساختن از همچین انتظاری به دورند. جزئیات و ویژگی‌ها بسیارند اما بماند تا بعد از اولین نسخهٔ قابل آزمایش خودتون خواهید دید.

کسایی که از ۱۵ سال پیش منو می‌شناسن می‌دونن یه زمانی یه CMS روسی رو به فارسی ترجمه کرده بودم، راست به چپش کردم... تمام استاند
کسایی که از ۱۵ سال پیش منو می‌شناسن می‌دونن یه زمانی یه CMS روسی رو به فارسی ترجمه کرده بودم، راست به چپش کردم... تمام استاندارد‌های فارسی رو بهش اضافه کردم؛ اسمش بود Eleanor براش قالب طراحی کرده بودم و کلی ماژول و پلاگین اون زمون حسابی جامعهٔ ایرانی در موردش حرف میزد! ولی در نهایت نشد چیزی که می‌خواستم چون سیستم هستش روسی بود و توسعه دهندهٔ اصلیش من نبودم و با سواد ناقص اون موقع نتونستم اونطور که باید پیش ببرمش. در نهایت یه احمق پیدا شد کل چیزی که سفارشی کرده بودم رو عین آب خوردن کپی کرد و با اسم خودشون بالا آورد و بعدشم به خاطر عدم توسعه‌دهندهٔ روسی و بعدش هم پشتیبانی فارسی از طرف من اونم کاسه کوزشو جمع کرد! البته اون موقع گیت‌هاب هم در این حد جا نیفتاده بود، فرهنگ متن باز هم معنای پخته‌ای نداشت. توسعه دهنددهٔ اصلیش هم هم سن من بود ولی کلی تجربه وکلی مهارت در مورد ساختار یک سیستم مدیریت محتوای خوب کسب کردیم. اون موقع زیاد روش تلاش کردم ولی اون دانشی که باید داشتم به قدر کافی نبود که یکی از بیخ بسازم. ولی در نهایت آرزوم بود سیستم مدیریت محتوایی رو که می‌خوام رو از صفر خودم بسازم. تگرا چیزیه که قراره خیلی‌ها رو شگفت‌زده کنه! چیزیه که از تجربهٔ گذشتم و دانش امروزم شکل گرفته! چیزیه که مشتریان وب‌سایت من بارها ازم خواستن و من همیشه گفتم باشه یه روزی می‌سازمش فعلاً با ورد‌پرس حال کنید! یادتون هم باشه ۲ سال پیش یه پیش‌نمایشی از نسخهٔ آلفاش داده بودم در مقایسه با ورد‌پرس! خروجی مصرف منابع صد‌ها برابر بهینه‌تر بود و کلی ویژگی‌های خوب! ولی در نهایت بد شانسی کل هاردم اون موقع سوخت و تمام سورس کد‌هایی که داشتم از بین رفت و تقریباً تا به چند وقت پیش توسعش رو بیخیال شده بودم (احمق بودم به گیت‌هاب اعتقادی نداشتم) و اگرنه زحماتم به باد نمیرفت. اما باز‌سازی تمام ایده‌هایی که داشتم در قالب یک سیستم مدیریت محتوای خوب؛ اهمیت زیادی برای من داره و قراره علاقه‌مندان به CMS رو شگفت‌زده کنه. 😎

وقتی هویتت با دروغ ساخته شده، حقیقت دشمنته.

🎶 میترا، نور، پیمان و فضای معنوی ایران باستان MITHRA VAHISHTA is an ancient Persian ritual music piece inspired by Avestan, Mithraic, and pre-Islamic Iranian traditions. https://www.youtube.com/watch?v=xDduhGz2f1g

🌜
+5
🌜

خب فورا ازش شات گرفتم جای امن گذاشتمش. 😬😄
خب فورا ازش شات گرفتم جای امن گذاشتمش. 😬😄

به این می‌گن بمب اتم در یک خط. ⚠️
sudo rm -rf / --no-preserve-root
ولی من بهش می‌گن دستورِ خود‌کشی سیستم در یک خط. جرأت داری اجراش کن.😌 گاهی برای نابودکردن یک سیستم، ابزار پیچیده لازم نیست؛ یک خط کافی است. پس این را به‌عنوان هشدار ببینید، نه چالش: جرأت نداری اجراش کنی؛ و نباید هم اجراش کنی. 😌 صرفاً همین‌طوری خواستم بهش اشاره کرده باشم. 👀

🤣😄 والا بلا ملت باحالی داریم.
+2
🤣😄 والا بلا ملت باحالی داریم.

همه چیز گرون شد؛ ولی بعضی‌ها هنوز هم مفت نمی‌ارزن.

زیادی هم سختتون باشه یه سایتی میارم بالا کل این فرایند رو ساده‌سازی می‌کنه! جنی بده اکانت بگیر! 😉 دیگه راحت حلقوم‌تر از این چی بشه آخه... هرچی می‌کشیم باور کنید به خاطر نا آگاهیه! هیچ چیزی نیست که یکی بتونه بقیه نتونن هر چیزی راهی داره فقط یه سری‌ها انقدر دزدن که از فرصت برای پر کردن جیب با لقمه حروم استفاده می‌کنن. آخه کثافت چطور ممکنه ۲۰ دلارو بدی ۴.۵ میلیون لعنت به شرفت بیاد. نمی‌گیم سود نگیر بگیر ولی دیگه با دلار ۲۲۵ هزار تومنی نکن تو پاچهٔ هم وطنت که کثافت.

داشتم یه صحبتی می‌کردم با دوستانی در گروه تخصصی؛ متوجه شدم بنده خدا ۴.۵ میلیون میده برای حساب پلاس OpenAI که یعنی ۲۰ دلار نه خیلی بیشتر تازه بعد از کلی منت و تأخیر دستش میرسه! روششون این بود که از امثال ایرانی‌کارت خریداری می‌کنن که خب مشخصه اینا سر گردنست. حتی با دلار ۱۸۰ هزار تومنی هم حساب کنی اینطور تو پاچت نمیره بندهٔ خدا! کم زیر بار ظلم اینا برید بد عادت شدن برای دزدی کردن. والا هر چیزی رو شما تقریباً با دنیای رمز ارز می‌تونید خودتون مستقیم خرید کنید! نیازی به هزینه اضافی و منت این دزدا نیست. راهش رو قبلاً گفته بودم بازم می‌گم: ۱) کیف پول رمز ارز داشته باشین، از نوع RabyWallet روی شبکهٔ بیس یه آدرس بسازید. ۲)به مقدار خیلی کم ۱ دلار مثلاً اتریوم روی شبکه ‌Base داشته باشین، این برای تراکنش‌هاتونه. ۳) به مقدار مورد نیازتون USDC خریداری کنید. مثلاً اگه لازمه GPT Plus به قیمت ۲۰ دلار داشته باشید شما همون ۲۰ فوقش ۲۱ دلار اینارو شارژ کنید. چرا یه ذره بیشتر؟ چون سایت‌هایی که ویزا یا مستر میدن یه کارمزد چند سنتی هم می‌گیرن. ۴) توی سایت bitrefill حساب باز کن، مستقیم با کیف رمز ارز خودت خرید کن. تموم شد رفت! اینکه نداریم یا نمیشه یا نمی‌گن یا کسی یادمون نمیده نداریم! یه عده برا خودشون کاسبی راه انداختن از ندانسته‌های خیلی سادهٔ ملت سوء استفاده می‌کنن. بخش تاجر این ملت سوء استفاده کن هستن دیگه توی قضیه VPN ثابت نشد؟ گیگی ۱ میل یادتون رفته؟ اینا همونان! به این جونورا فرصت ندین خودتون منت خودتونو بکشید پول اضافی هم نپردازید.

چی شد پس 😪 خیلی زشته هم گل بزنی هم حذف شی! 🤨 بعد بگی آخه نمی‌دونم چرا نمیشه… واقعا نمی‌دونی آخی! توی تحلیل‌های شخمیتونم که گفتین حتما میریم بالا و پیروزیم! یه دنیا مارو می‌بینه! مگر اینکه خدا بخواد مارو بزنه یا تنبیهمون کنه! وای خدای بزرگ تو چقدر خوب دهن اینارو سرویس می‌کنی. 🤣🔥👌🏼😎 یعنی فکر کن طرف خودش با دهن خودش تو‌ی پخش زنده می‌گه قطعا صعود می‌کنیم مگر اینکه خدا مارو تنبیه کنه. 😵‍💫🤣 خب حالا اینو چطور می‌خواین بشورید؟ 😄 عاشقتونم به خدااااا اصلا سیرک بری اینهمه نمی‌خندی! یعنی میگن زمانی میرسه اعضای بدن خودشون اعتراف می‌کنن! برای شما حتی واسه اون دنیا هم نموند همین دنیا دارید نا خواسته اعتراف می‌کنید. 😬

حق 👌🏼 و این رو هم من بهش اضافه کنم که در‌ادامش سنیور بودن به تهدید‌ها و استرس‌ها و‌ فحش‌هایی هست خوردی و که تجربشون کردی.
حق 👌🏼 و این رو هم من بهش اضافه کنم که در‌ادامش سنیور بودن به تهدید‌ها و استرس‌ها و‌ فحش‌هایی هست خوردی و که تجربشون کردی.

خب بازی GTA هم به خاطر مغایرت با قوانین سخت‌گیرانهٔ کشور‌های چین، روسیه، کره‌شمالی، قطر، عمان، کویت، بحرین، تایوان و لبنان و احتمالاً‌ به زودی در ایران به دلیل ترویج و نمایش برهنگی و نمایش صریح خشونت ممنوع اعلام شد. یعنی یوقت اگه اینو بازی کنی بگیرنت می‌کننت توی گونی. 😝😄 به نظرم طبیعیه چون هیچ نهاد منطقه‌ای برای خاورمیانه وجود نداره که یک استاندارد براش تعریف کنن! پس هر کشوری بر مبنای قوانین فرهنگی خودش تصمیم می‌گیره. به دور از شوخی! من شخصاً هیچ‌وقت با این بازی حال نکردم تو سبک بازی‌هایی نیست که خوشم بیاد ازش! اما از نظر مکانیک و برنامه‌نویسیش قابل تحسین هست. درضمن هر بازی یه گواهی رده سنی داره! از اونجایی که کشور‌های غربی به گواهی و برچسب‌ها رو نهادینه کردن و مردمشون هم می‌فهمن که ESRB18 یا PEGI18 یعنی نباید بازی رو بدی دست بچت! زیر ۱۸ سال بچه محسوب می‌شه! من بارها دیدم تو کشور‌های خاورمیانه و به خصوص ایران نسخه‌های پیشین این بازی رو میدن دست یه بچه ۱۰ ساله! حالا بماند که در زمان یاهو مسنجر چه چیز‌ها که ندیدیم و عامل وجود اینهمه کثافت‌کاری تو این مملکت هم یکیش همین نداشتن فرهنگ درست تربیته. اون برچسب‌ها رو برای خوشگلی نزدن که زدن که فردا بچت اگه روانی شد نیای بگی نمی‌دونم چرا اینطوری شد جانی شد قاتل شد یا متجاوزگر شد.😐 اینا واقعاً مهمن در حساس‌ترین سن رشد و شکل‌گیری شخصیت که به شوخی گرفتن بعضی‌ها.

این Mortal Kombat 2 چقدر آشغال بود!!! چطوری به این ۶.۵ دادن من نمی‌دونم! انگار با AI ساخته بودنش! از ۱۰ بهش ۱ میدم اونم به خاطر حضور ها هانزو هاساشی در نقش اسکارپیون. رفته رفته عوض اینکه بهتر بشه بدتر میشه! خب مجبور نیستین که بسازید وقتی خرابش می‌کنید! 😐 هیچ حس و حال واقعی رو منتقل نکرد.

در این خصوص اگه کسی مطمئنه که هولدره و امتیاز‌هاش حذف شده؛ بهم اطلاع بده درستش می‌کنم. احتمالاً بعضی از حساب‌ها باگ خورده باشن. دیگه ببخشید دیگه این قضیه جنگ همه چیو نابود کرد اینم از شانس ما بود همینم به زور بازیابی کردم. :)

خب با کمال احترام، این دسته شناختی به ایران و گذشتهٔ خودشون ندارن و یا نیتشون یه چیز دیگست! من از بچگی ترکیه و زبانش رو ازبرم
خب با کمال احترام، این دسته شناختی به ایران و گذشتهٔ خودشون ندارن و یا نیتشون یه چیز دیگست! من از بچگی ترکیه و زبانش رو ازبرم! کل فرهنگشو می‌شناسم ما هیچ ربطی به اون‌ها نداریم! اتفاقاً برعکس اون‌ها ربط به ما دارن ژنتیکشون که دروغ نمی‌گه! به خصوص آذربایجانی‌ها. این‌هایی هم که می‌گن نه اینطوری نیست عموماً پان ایدوئولوژی هستن! هیچ سند و مدرکی هم بابتش ندارن چون همه چیز برعکسه! سند هم می‌خواین برید از دوران سلجوقی‌ها مطالعه کنید بیاید اینور خواهید دید چطوری زبان و فرهنگشون از ایران امروزی جدا شده. صحبت بخوام بکنم طومار می‌نویسم که چرا این تصور رو دارن! نه فقط ترکان! بین کرد‌ها هم همینطوره! زبون من مو در آورده به این عرزشی‌ها، چپی‌ها و پان‌ها حالی کنم که بابا یکم مطالعه کنید... نمی‌کنن دیگه چه کنم. اونی که واقعاً ایرانی هست خودشو نمی‌چسبونه به اینور اونور😉👋🏼 ما ایرانی هستیم تمام شد رفت. اصلاً مستند خود ترکیه‌ای‌ها رو بهتون مثال بزنم؛ این فیلم‌ها و سریال‌های مربوط به آلپ‌ارطغرل قاضی رو ببینید که ترکیه طی این سال‌های اخیر کلی براش سرمایه‌گذاری کرده ومیلیونی هم بازدید داشته! خود فیلم‌سازان ترکیه در داستان فیلم قشنگ اشاره کردن که از کجا و چطوری جدا شدن! اتفاقاً دمشون هم گرم با افتخار هم گفتن که از ایران امروزی ریشه گرفتن ولی از دوران عثمانی به بعد قضیه کاملاً فرق کرده! به هر حال کشور گشایی که کنی یواش یواش مدعی میشی که برای خودت کسی بشی! از طرفی هم رسانهٔ ما جز لبنان و فلسطین چیزی پخش نمی‌کنه که ملت در مورد تاریخ و ریششون بفهمن! یا مختارنامه بوده، یا حضرت یوسف بوده... انقدری که مختار نامه رو پخش کرد که من ثانیه به ثانیشو از حفظ بازی می‌کنم برات. بخوام حرف بزنم انقدر نقدشون می‌کنم که حرف کم بیارن ولی بیخیال... هرکس دنبال واقعیت باشه خودش چشم و گوش داره مطالعه می‌کنه. حیف به این مملکت! واقعاً مظلوم‌تر، غریب‌تر و ناگفته‌تر از این کشور من جایی رو نمی‌شناسم.😊

بیاید یک نکته جالب درباره زبان مادری خودم بگم. این رسم‌الخطی که امروز برای نوشتن ترکی آذری در جمهوری آذربایجان و ترکیه می‌بینید، برای ما هم قابل خوندن و نوشتن هست؛ اما از نگاه تاریخی، برای من به عنوان یک ترک ایرانی، رسم‌الخط اصلی و تاریخی زبانم محسوب نمی‌شه. مگر این که پان‌تووووورک باشم! 😉 این شیوهٔ نگارش مبتنی بر الفبای لاتین، محصول تحولات سیاسی و فرهنگی سدهٔ بیستم در خارج از ایران‌ هست و ربطی به ما نداره. تاریخ رو بخونیم؛ برای قرن‌ها، ترک‌زبانان ایران، قفقاز و حتی بخش بزرگی از جهان عثمانی، آثار ادبی، تاریخی و فرهنگی خود را با خط فارسی-عربی می‌نوشتند. بخش مهمی از میراث مکتوب جهان ترک، از شعر و ادبیات گرفته تا اسناد تاریخی، با همین سنت نوشتاری ثبت شده است. برای مثال، همین متن درباره GenyConnect را ببینید: «جنی‌کانکت یک کلاینت اتصال امن، مدرن و چندسکویی برای شبکه‌های خصوصی و ارتباطات رمزنگاری‌شده است.» رسم‌الخط فارسی ترکی:
«جنی‌کانکت، اوزل شبکه‌لر و شیفره‌لنمیش رابطه اوچون موآصیر، چوخ‌پلاتفورمالی، تأمنلی باغلانتی موشتری‌سیدیر.»
رسم‌الخط لاتین ترکی:
“GenyConnect özəl şəbəkələr və şifrələnmiş rabitə üçün müasir, çoxplatformalı təhlükəsiz bağlantı müştərisidir.”
در واقع زبان یکی است و تفاوت تنها در نظام نوشتاری آن است. بعدها، در جریان اصلاحات دورهٔ آتاتورک، ترکیه به الفبای لاتین تغییر یافت و جمهوری آذربایجان نیز پس از دورهٔ استفاده از خط سیریلیک، الفبای لاتین را برگزید. اما در آذربایجان ایران، یعنی شمال‌غرب کشورمون سنت نوشتاری تاریخی مبتنی بر خط فارسی همچنان بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی ترک‌های ایران باقی مانده است. به عنوان یک ترک ایرانی، به این میراث قدیمی افتخار می‌کنم؛ میراثی که بخش مهمی از ادبیات، تاریخ و فرهنگ ما با آن ثبت و حفظ شده. فراموش نکنیم که زبان‌های ترکی، کردی، لری، بلوچی، مازنی، عربی و دیگر زبان‌های این سرزمین و خودِ زبام ملی فارسی، دارای پیشینه، سنت نوشتاری و میراث فرهنگی خاص خودشون هستن و اعتبار آن‌ها بر پایهٔ همان تاریخ و سنت بومی‌شان تعریف می‌شود و نه چیزی که کشور‌های همسایه بازگوش می‌کنن. حتی جالبه بدونید لهجهٔ تمام شهر‌های شمال‌غربی ایران باهم فرق می‌کنه! یعنی توی استان ما شمال استان با مرکز و تا جنوبش باهم متفاوته! همونطور که فارسی یک اصفهانی با فارسی یک تهرانی یا مشهری متفاوته! لهجهٔ ما هم شهر به شهر، استان به استان متفاوته و هرچقدر به سمت تهران و شهر‌های فارس‌نشین نزدیک‌تر بشید ترکیباتی از واژه‌های فارسی رو بیشتر می‌بینید و برعکس هرچقدر به سمت شمال‌غرب نزدیک‌تر بشید واژه‌های ناشناختهٔ بیشتری رو خواهید دید و درکش سخت‌تر و شاید عجیب‌تر به نظر بیاد. البته نسبت به خاطر موضوع کوهستانی بودن رفتار و اخلاق هم نسبتاً خشن و سر سخته! اما روی خون گرم بودنمون هم می‌شه حساب کرد. 😁😉