ዝክረ ታሪክ-Zikire Tariki
رفتن به کانال در Telegram
በዚህ ገጽ ላይ ቀደምት ታሪኮች ይዘከሩበታል!! Early stories will be remembered on this page!! https://www.facebook.com/share/18PEDeEYuQ/
نمایش بیشتر204
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
+47 روز
اطلاعاتی وجود ندارد30 روز
آرشیو پست ها
ሐምሌ 16 ቀን፣ 1884 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
ከ134 ዓመታት በፊት፣ ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!
ከ134 ዓመታት በፊት፣ ሐምሌ 16 ቀን 1884 ዓ.ም.፣ ንጉሥ ነገሥት ግርማዊ ቀዳማዊ አጼ ኃይለ ሥላሴ (ልጅ ተፈሪ መኮንን) ከአባታቸው ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል እና ከእናታቸው ወይዘሮ የሺእመቤት አሊ አባ ጂፋር፣ በሐረር አውራጃ ኤጀርሳ ጎሮ በተባለ ስፍራ ተወለዱ።
የመጀመሪያ ስማቸው ተፈሪ መኮንን ሲሆን፣ በኋላ ንግሥናን ከተቀበሉ በኋላ ግን ግርማዊ ቀዳማዊ አጼ ኃይለ ሥላሴ ተብለው ታወቁ።
ቀዳማዊ አጼ ኃይለ ሥላሴ ከልጅነታቸው ጀምሮ ብሩህ አዕምሮ፣ አስተዋይነትና የመሪነት ባህርይ የነበራቸው ሲሆን፣ በዚህም ምክንያት በመኳንንቱና በመሳፍንቱ ዘንድ በልዩ አክብሮትና በስስት ይመለከቱ እንደነበር የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@Zikiretariki
«አያሌው ሞኙ፤ ሰው አማኙ» ተብሎ የተዘፈነላቸው ደጅ አዝማች አያሌው ብሩ ማናቸው?
#ዝክረ_ታሪክ
«አያሌው ሞኙ........ ሰው አማኙ......... ሰው አማኙ........»
በሚል ስላቅ መሰል ዘፈን ስማቸው የገነነው አያሌው ማን ናቸው? እኚህ ግለሰብ ደጅ አዝማች አያሌው ብሩ ይሰኛሉ፤ እንደተባለው ሞኝ ሳይሆኑ በጀግንነትና በጀብድ ስማቸውን ያስጠሩ ጀግና ነበሩ።
ታዲያ ጀግና ሆነው ሳለ ስለምን «አያሌው ሞኙ፤ ሰው አማኙ» ተባሉ? ነገሩ እንዲህ ነው፤ በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ (1920) ዓመተ ምህረት መገባደጃ ላይ በወሎ ክፍለ ሀገር አመፅ ተነስቶ ነበር።
በወቅቱ ልዑል አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን አመፁን ለማብረድ ለብዙ አጎራባች የአውራጃ ገዢዎች ጥሪ አቀረቡ፤ ከገዢዎቹ አንዱ አያሌው ብሩ ነበሩ። ከሌሎች የአውራጃ ገዢዎች ይልቅ ደጅ አዝማች አያሌው ብሩ በላስታ ያለውን አመፅ ለማብረድ በብርቱ ይሠሩ ነበር።
በጊዜው አመፁን በማብረድ ሥራ ላይ በተጠመዱበት ጊዜ የቤጌምድር ገዢ የነበሩት ራስ ጉግሣ ወሌ፣ ቀኝ አዝማች አያሌው ብሩ አለመኖራቸውን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም አብዛኛውን የአያሌው ብሩን ግዛት በቁጥጥራቸው ሥር አደረጉ።
በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ ስምንት (1928) ዓመተ ምህረት ራስ ጉግሣ ወሌ በንጉሥ ተፈሪ ላይ በማመፅ ንጉሡን ከሥልጣናቸው ለማውረድ በርካታ ሠራዊት ባደራጁበት ወቅት አያሌው ብሩ በራስ ጉግሣ የቀደመ ድርጊት ቂም ይዘው ነው መሰል፣ «አንችም» በተባለው ስፍራ ላይ ጦርነት ገጥመው አሸነፏቸው።
በጦርነት ይሸነፉ እንጂ፣ ሁለቱም የእህትማማች ልጆች ሲሆኑ እቴጌ ጣይቱ ብጡል ደግሞ የሁለቱም የቅርብ ዘመድ ነበሩ።
ምንም እንኳን ንጉሥ ተፈሪን አምነው በዚህ ጦርነት ከገዛ የሥጋ ዘመዳቸው ጋር ተዋግተው ቢያሸንፉም፣ የእቴጌ ጣይቱ የቅርብ ዘመድ በመሆናቸው ቃል የተገባላቸውን ሹመት ሳያገኙ ቀሩ፤ ይህን የአያሌው ብሩን ልፋት በከንቱ መቅረት የተመለከተው የአገሬው ሕዝብ «አያሌው ሞኙ፤ ሰው አማኙ» በሚል ግጥም ተሳለቀባቸው።
በኋላም በሺህ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ሦስት (1933) ዓመተ ምህረት አያሌው ብሩ የፊታውራሪነት ሹመት ከተሰጣቸው በኋላ የጦር ሚኒስቴር ሆኑ። ብዙም ሳይቆዩ ወደ አርሲ ጠቅላይ ግዛት በግዞት ተላኩ።
በጣሊያን ወረራ ጊዜ ታላቅ ዝና የነበራቸው ደፋር የጦር መሪም ነበሩ። ከነፃነት በኋላም በበርካታ ግዛቶች ላይ ተሹመው አገልግለዋል።
ልጅ እያሱ ከሥልጣን ከወረዱም በኋላ ለአንድ ዓመት ያህል የንጉሥ ነገሥቱ የጦር ዋና አዛዥ ሆነው በልዑል ራስ ተፈሪ መኮንን ተሹመዋል። ደጅ አዝማች አያሌው ብሩ!!
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
የዘመነ መሳፍንት፦ የኢትዮጵያ የፖለቲካ መከፋፈልና የማዕከላዊ መንግሥት ውድቀት
#ዝክረ_ታሪክ
ዘመነ መሳፍንት በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ከ1769 እስከ 1855 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ.) ድረስ የቆየ፣ በክልል መኳንንት መጠናከር፣ በማዕከላዊ መንግሥት መዳከም እና በተደጋጋሚ የውስጥ ጦርነቶች የተለየ የታሪክ ዘመን ነው።
◾ የዘመኑ መነሻ
የዘመነ መሳፍንት መጀመሪያ በ1769 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ.) ንጉሠ ነገሥት ኢዮአስ ቀዳማዊ ከተገደሉ በኋላ ከተፈጠረው የሥልጣን ክፍተት ጋር ይያያዛል። በዚህ ወቅት የትግራይ ኃያል መኳንንት ራስ ሚካኤል ስሑል በንጉሣዊ ፖለቲካ ውስጥ በቀጥታ በመሳተፍ የአገሪቱን የሥልጣን ሚዛን ለወጡ።
◾ የክልል መኳንንት የበላይነት
በዚህ ዘመን የትግራይ፣ የየጁ፣ የጎጃም፣ የበጌምድር እና የሸዋ መኳንንት ለሥልጣን በተደጋጋሚ ተፋለሙ። በጎንደር የነበሩት ንጉሠ ነገሥታት በሥርዓቱ ራስ ቢሆኑም፣ እውነተኛው የመንግሥት ውሳኔ በክልል ገዥዎች እጅ ነበር።
◾ የዘመኑ ባህሪ
ዘመነ መሳፍንት በተደጋጋሚ የውስጥ ጦርነቶች፣ በተለዋዋጭ የፖለቲካ ጥምረቶች እና በሥልጣን ፉክክር የተሞላ ነበር። ይህም ለረጅም ጊዜ ጠንካራ ማዕከላዊ መንግሥት እንዳይኖር አድርጓል።
◾ የዘመኑ ፍጻሜ
በ19ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ራስ ካሳ በተከታታይ ድሎች ተፎካካሪ መኳንንትን በማሸነፍ የአገሪቱ ዋና የፖለቲካ ኃይል ሆኑ። በ1855 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ.) ዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ በመባል ዘውድ ጫኑ፤ ይህም የዘመነ መሳፍንት ፍጻሜና የተማከለ ንጉሣዊ ሥልጣን መመለሱን አመለከተ።
◾ ታሪካዊ ትርጉሙ
ምንም እንኳን ዘመነ መሳፍንት በፖለቲካ መከፋፈልና በውስጥ ግጭት የተሞላ ዘመን ቢሆንም፣ በመጨረሻ የተማከለ መንግሥት እንደገና እንዲገነባ መሠረት ጥሏል። ዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ የጀመሯቸው የአስተዳደር፣ የወታደራዊ እና የፖለቲካ ማሻሻያዎች ለዘመናዊቷ ኢትዮጵያ መሠረት ጥለዋል።
◾ ዋቢ ምንጮች
➢ Bahru Zewde, A History of Modern Ethiopia, 1855–1991
➢ Harold G. Marcus, A History of Ethiopia
➢ Richard Pankhurst, The Ethiopian Royal Chronicles
➢ Taddesse Tamrat, Church and State in Ethiopia
➢ Sven Rubenson, The Survival of Ethiopian Independence
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሐምሌ 7 ቀን 1971 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
ከአርባ ሰባት (47) ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት፣ ታሪክን የኋሊት!
ከአርባ ሰባት (47) ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት፣ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሁለተኛው ኢትዮጵያዊ ፓትርያርክ፣ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ፣ በደርግ አገዛዝ ሥር በእስር ከቆዩ በኋላ ሕይወታቸው ያለፈበት ዕለት ነው።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ በ1968 ዓ.ም. ተይዘው ወደ እስር ቤት ከገቡ በኋላ ለሦስት ዓመታት በእስር ቆይተዋል። በዚህ ወቅት በከባድ ችግርና መከራ ውስጥ ቢሆኑም፣ በእምነታቸው ጸንተው መቆየታቸውን የሚያስረዱ በርካታ ምስክርነቶች ይገኛሉ።
በሐምሌ 7 ቀን 1971 ዓ.ም. ከሌሎች እስረኞች ጋር ከእስር ቤት ተወስደው ሕይወታቸው አለፈ። ከዚያም አስከሬናቸው ከሌሎች ታሳሪዎች ጋር በጅምላ መቀበሩ በተለያዩ ታሪካዊ ምንጮች ተጠቅሷል።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ታሪክ ውስጥ በመንፈሳዊ አገልግሎታቸውና በጽናታቸው የሚታወሱ ታላቅ አባት ሆነው ይዘከራሉ።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሰኔ 29 ቀን 2018 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ 🕯️🕊️
#ዜና_ዕረፍት | አንጋፋዋ አርቲስት ራሔል ዮሐንስ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየች
በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ውስጥ በዘመን አይሽሬ የሙዚቃ ሥራዎቿ የምትታወቀዋ አንጋፋዋ ድምጻዊትና የዜማ ደራሲ ራሔል ዮሐንስ፣ በትናንትናው ዕለት ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች።
አርቲስቷ “አራዳ”፣ “ትዝታ”፣ “ምኒልክ”፣ “ሀገሬ ኢትዮጵያ” እና ሌሎች በርካታ ድንቅ የሙዚቃ ሥራዎችን ያበረከተች አንጋፋ አርቲስት ነበረች።
አሥራ ሦስት አልበሞችን ያሳተመችው ራሔል ዮሐንስ፣ የሙዚቃ ጉዞዋን በ1973 ዓ.ም. “አንቺ ባለድሪ” በተሰኘ አልበሟ እንደጀመረች ተነግሯል።
አርቲስቷ ከኪነ ጥበብ ሥራዎቿ ባሻገር፣ በሆቴልና በመስተንግዶ ዘርፍም የረጅም ጊዜ ልምድ ነበራት።
ራሔል የሁለት ወንድና የአራት ሴት ልጆች እናት ስትሆን፣ የልጅ ልጆችም አፍርታለች።
የድምጻዊቷ ሥርዓተ ቀብር በዛሬው ዕለት፣ በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ደብረ ምህረት ሰዓሊተ ምህረት ቅድስት ማርያምና ቅድስት ክርስቶስ ሠምራ ካቴድራል ይፈጸማል።
ዝክረ ታሪክ ለቤተሰቦቿ፣ ለወዳጅ ዘመዶቿ፣ ለአድናቂዎቿ እና ለመላው የኢትዮጵያ የሙዚቃ ማኅበረሰብ ከልብ መጽናናትን ትመኛለች። ነፍስ ይማር! 🕯️🕊️
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሰኔ 16 ቀን 1900 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
ከ118 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!!
ሰኔ 16 ቀን 1900 ዓ.ም. ዳግማዊ አጼ ምኒልክ የሞተን ሰው በክብርና በሥርዓት መቀበር እንዳለበት የሚያስገድድ አዋጅ ያወጡበት ታሪካዊ ዕለት ነበር።
በዚያን ዘመን በተለያዩ ስፍራዎች፣ በገዳማት፣ በአድባራትና በመንገዶች አካባቢ ሳይቀበሩ የሚገኙ የሰው አፅሞች በመታየታቸው ንጉሠ ነገሥቱ ይህን ሁኔታ ለማስቆም አዋጁን አወጡ።
ከአዋጁ የተወሰደ
“ሰው ሲሞት መቅበር ከጥንት የመጣ ልማድ ነው። ከእንግዲህ ወዲህ በየግዛቱና በየአጥቢያው ሳይቀበር የተገኘ የሰው አጽም ካለ፣ በአግባቡ እንዲቀበር ይደረግ፤ ይህንንም ችላ የሚል ሰው ብርቱ ቅጣት ይጠብቀዋል።”
ይህ አዋጅ ለሰው ክብር፣ ለማኅበረሰብ ሥርዓት እና ለሰብዓዊ እሴቶች የተሰጠ ትኩረት እንደነበረ የሚያሳይ አንዱ ታሪካዊ ማስረጃ ነው።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሰኔ 8 ቀን 2018 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ 🕯️🕊️
#ዜና_ዕረፍት | አርቲስት ሰማኸኝ በለው ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ
በኢትዮጵያ ባህላዊ ሙዚቃ ውስጥ ከፍተኛ አሻራ ካሳረፉ ድምጻውያን መካከል የሚጠቀሰው አርቲስት ሰማኸኝ በለው ሰኔ 8 ቀን 2018 ዓ.ም. በሕመም ምክንያት ሕይወቱ አልፏል። የእርሱ ህልፈት ለኢትዮጵያ የሙዚቃ ቤተሰብ፣ ለጥበብ አፍቃሪዎች እና ለበርካታ አድናቂዎቹ ታላቅ ኃዘን ነው።
“ሰሜ ባላገሩ” በሚል የቅጽል ስሙ የሚታወቀው ሰማኸኝ በለው፣ ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ በዘለቀው የጥበብ ጉዞው የአማርኛ ባህላዊ ሙዚቃን በመጠበቅ፣ በማስፋፋት እና ለአዲስ ትውልድ በማስተላለፍ ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል። በልዩ የድምፅ ቅላጼው፣ በደመቁ ባህላዊ ዜማዎቹ እና በመድረክ ላይ በሚያሳየው ድንቅ ብቃት የብዙዎችን ልብ ለመግዛት ችሎ ነበር።
ሥራዎቹ የኢትዮጵያን ባህል፣ ወግ፣ እሴት እና የሕዝብ የዕለት ተዕለት ኑሮ በጥበባዊ ቅኝት በማቅረብ ዘላቂ ሥፍራ አግኝተዋል። የሙዚቃ ሥራዎቹም በዘመናት ተሻግረው በአድማጮች ልብ ውስጥ ይኖራሉ።
አርቲስት ሰማኸኝ በለው በሕይወት ቢለይም፣ በዜማዎቹ፣ ለጥበቡ እና ለባህላዊ ሙዚቃ ባበረከተው አስተዋጽኦ ሁሌም ሲታወስ ይኖራል። ስሙም በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ውስጥ በክብር ተመዝግቦ ይኖራል።
ዝክረ ታሪክ ለቤተሰቦቹ፣ ለወዳጆቹ፣ ለጓደኞቹ እና ለመላው አድናቂዎቹ መጽናናትን ትመኛለች። ነፍስ ይማር! 🕯️🕊️
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሰኔ 7 ቀን 1979 ዓ.ም.
#ዝክር_ታሪክ
ከ39 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!!
ከዛሬ 39 ዓመታት በፊት ሰኔ 7 ቀን 1979 ዓ.ም. በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የሕዝብ ሸንጎ ምርጫ ተካሄደ። ምርጫው የተደረገው በ1979 ዓ.ም. በጸደቀው የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት መሠረት ሲሆን፣ ከ1974 ዓ.ም. ጀምሮ አገሪቱን ሲመራ የነበረውን የደርግ ወታደራዊ አስተዳደር በመተካት አዲስ የፓርላማ ሥርዓት ለመመስረት የተወሰደ እርምጃ ነበር። በዚህ ምርጫ 835 የሕዝብ ሸንጎ አባላት ተመርጠው ወደ ፓርላማው ገብተዋል።
ይህ ክስተት በዘመናዊ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ታሪክ ውስጥ የሥርዓት ለውጥ ሙከራ እንደነበረ ይታወሳል።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
#Ethiopia #History #OnThisDay #የኢትዮጵያ_ታሪክ #ሰኔ7 #ዝክርታሪክ
@zikiretariki
ሰኔ 1 ቀን 1932 ዓ.ም
#ዝክረ_ታሪክ
"የነፃነት ትግል በመስዋዕትነት ይፃፋል፤ በድል ይታወሳል።"
ከ86 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት፣ በፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ ዘመን የኢትዮጵያ አርበኞች ከጀግንነታቸው እና ከነፃነት ፍቅራቸው የተነሳ ያስመዘገቡት አንድ ታሪካዊ ድል ተከስቶ ነበር።
በ1932 ዓ.ም ሰኔ 1 ቀን፣ የፋሺስት ኢጣሊያ ሠራዊት ከደብረወርቅ ተነስቶ ወደ ቢቸና ሲያመራ፣ ለወራሪው ጦር የሚያስፈልጉ ስንቆች፣ ብዙ ጉዋዝና መሣሪያዎች ጭኖ ነበር። ይህ የጠላት እንቅስቃሴ ግን ከአርበኞቹ እይታ አልተሰወረም።
በዚያን ወቅት በጎጃም አካባቢ የፀረ-ወረራ ትግሉን በብርቱ እየመሩ ከነበሩት አርበኞች መካከል የሚጠቀሱት ደጃዝማች በላይ ዘለቀ (አባ ኮስትር) እና ተዋጊዎቻቸው ነበሩ። አርበኞቹ በጠላት መስመር ላይ በጥንቃቄ የተቀናጀ ጥቃት በመክፈት ከባድ ውጊያ አደረጉ።
ውጊያው ከፍተኛ ጀግንነትና መስዋዕትነት የታየበት ነበር። በመጨረሻም የፋሺስቱ ኃይል ተሸንፎ የጦር መሣሪያዎቹንና ቁሳቁሶቹን በአርበኞቹ እጅ እንዲወድቁ ሆነ። ይህ ድል ለአርበኞቹ ተጨማሪ የጦር አቅም ያስገኘ ሲሆን፣ ለወራሪው ጦር ደግሞ የማይረሳ ሽንፈት ሆኖበታል።
በኢትዮጵያ የነፃነት ትግል ታሪክ ውስጥ እንደነዚህ ያሉ ድሎች የሚያሳዩት፣ ኢትዮጵያውያን ለአገራቸው ነፃነት እና ክብር ሲሉ ምን ያህል በፅናት እንደታገሉ ነው። የአርበኞቹ ተጋድሎ በጦር ሜዳ የተገኘ ድል ብቻ ሳይሆን፣ ለቀጣይ ትውልድ የነፃነት ትርጉምን ያስተላለፈ ታሪካዊ ትምህርት ጭምር ነው።
ዛሬም ይህን ታሪካዊ ዕለት ስናስታውስ፣ ለነፃነታችን ሲሉ የተሰዉትንና የተዋጉትን ጀግኖች በክብር እናስታውሳለን።
ክብር ለኢትዮጵያ አርበኞች! ክብር ለነፃነት ታጋዮቻችን!
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
በሰኔ ወር የተከሰቱ ጉልህ የኢትዮጵያ ታሪካዊ ክስተቶች
#ዝክረ_ታሪክ
1. ሰኔ 7 ቀን 1983 ዓ.ም. የደርግ አገዛዝ ከወደቀ በኋላ የሽግግር መንግሥት በይፋ ሥራውን ጀመረ። ይህ ክስተት በኢትዮጵያ ዘመናዊ ፖለቲካ ታሪክ አንዱ ትልቅ የሽግግር ምዕራፍ ነው።
2. ሰኔ 1955 ዓ.ም. በአዲስ አበባ የተመሠረተው (OAU) ሥራውን በይፋ አጠናከረ። ድርጅቱ በኋላ (AU) ሆኖ ተሻሽሏል።
3. ሰኔ ወር 1983 ዓ.ም. የቀድሞ ፕሬዝዳንት ከአገር ወጥተው የደርግ ዘመን በተግባር ተጠናቀቀ።
4. ሰኔ ወር 1992 ዓ.ም. ከኢትዮጵያ-ኤርትራ ጦርነት በኋላ የእርቅ ሂደቶች እና ዓለም አቀፍ ውይይቶች ተጠናክረው ቀጠሉ።
5. ሰኔ ወር 1966 ዓ.ም. የ1974 አብዮት ዋዜማ በነበረበት ወቅት የተማሪዎችና የሠራተኞች እንቅስቃሴዎች እየተጠናከሩ ነበር።
6. ሰኔ ወር 1985 ዓ.ም. የሽግግር መንግሥት አዲስ የፖለቲካ መዋቅሮችን በማጠናከር ወደ ፌዴራላዊ ስርዓት የሚያመሩ ሂደቶችን አፋጠነ።
7. ሰኔ ወር 1953 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ዘመናዊ ትምህርትና የመንግሥት ተቋማት ማስፋፊያ እቅዶች በንጉሠ ነገሥቱ ዘመን ተጠናክረው ቀጠሉ።
8. ሰኔ ወር 1983 ዓ.ም. በብዙ የአገሪቱ ክፍሎች አዲስ አስተዳደራዊ ለውጦች ተጀምረው ነበር።
9. ሰኔ ወር 1944 ዓ.ም. ከጣሊያን ወረራ በኋላ የመንግሥት መልሶ ግንባታ ሂደት በስፋት ቀጥሎ ነበር።
10. ሰኔ ወር በኢትዮጵያውያን ዘንድ የክረምት መግቢያ፣ የእርሻ ዝግጅት እና የአዲስ ተስፋ ወር ተደርጎ ይታያል።
ታሪካዊ ጽሑፎች ሲዘጋጁ ከሁሉም በላይ ታዋቂው የሰኔ ወር ክስተት የ1983 ዓ.ም. የደርግ መውደቅና የሽግግር መንግሥት መጀመር ነው። ይህ በዘመናዊ የኢትዮጵያ ታሪክ ትልቅ መታጠፊያ ነጥብ ሆኖ ይቆጠራል። ቸር ያሰማን።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
@zikiretariki
ሰኔ 1 ቀን 1997 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
ከ21 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!!
ከዛሬ 21 ዓመታት በፊት፣ በ1997 ዓ.ም. በተካሄደው ሦስተኛው ሀገራዊ ምርጫ ውጤት ዙሪያ የተፈጠረውን ውጥረት ተከትሎ በአዲስ አበባ የተቃውሞ ሰልፎችና ግጭቶች ተከስተዋል።
በእነዚህ ክስተቶች ሳቢያ በርካታ ዜጎች ሕይወታቸውን አጥተዋል፣ ሌሎችም ቆስለዋል። ይህ ቀን በኢትዮጵያ ዘመናዊ የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ በምርጫ፣ በዴሞክራሲ እና በሰብዓዊ መብቶች ዙሪያ ከሚታወሱ አሳዛኝ ክስተቶች አንዱ ሆኖ ይጠቀሳል።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
https://www.facebook.com/share/18Z1jkusbt/
@zikiretariki
ግንቦት 29 ቀን 1930 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
«ኃይለማርያም ማሞ የጦሩ ገበሬ፣ ይኸንን ሶላቶ ነዳው እንደበሬ።»
ከ88 ዓመታት በፊት በዛሬዋ ዕለት፣ በፋሺስት ኢጣሊያ ወራሪ ጦር ላይ ተደጋጋሚ ድሎችን በመቀዳጀት የኢትዮጵያን ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅ ታላቅ ገድል የፈጸሙት ጀግናው አርበኛ ደጃዝማች ኃይለማርያም ማሞ በክብር የሚዘከሩበት ዕለት ነው
ደጃዝማች ኃይለማርያም ማሞ በትውልድ ሀገራቸው ደብረ ብርሃን አካባቢ ተወልደው ያደጉ ሲሆን፣ በፋሺስት ወራሪው ጦር ላይ በአንድ ቀን ብቻ አራት የጠላት መኪናዎችን በማቃጠልና በርካታ ወታደሮችን በመደምሰስ የማይረሳ ታሪክ ሰርተዋል። በደፈጣ ውጊያዎቻቸውም በጠላት ላይ ከባድ ኪሳራ በማድረስ የአርበኞች ትግል እየተጠናከረ መሆኑን አሳይተዋል።
በጫጫ ሱኬ ሴራቤ በተባለው ስፍራ በደፈጣ ተዘጋጅተው የጠላትን ሠራዊት ሲጠባበቁ ቆይተው፣ በተደረገው ውጊያ አምስት የጠላት ካሚዮኖችን አውድመው በውስጣቸው የነበሩ በርካታ ወታደሮችን ደምስሰዋል። ይህ ድል በመላው ሸዋ የአርበኞችን ሞራል ከፍ ያደረገ ክስተት ነበር።
አርበኞቹ የተሟላ ትጥቅና ስንቅ ባይኖራቸውም፣ በደፈጣ ውጊያ፣ በብልሃትና በፅናት ጠላትን እያዳከሙ ትግላቸውን ቀጥለዋል። ጥሬ በቆሎ እየተመገቡ፣ ከወንዝ ውሃ እየጠጡ እና ከቦታ ወደ ቦታ እየተንቀሳቀሱ የፋሺስት ጦርን መግቢያ መውጫ አሳጥተውታል።
በዚህ ሁኔታ በጠላት ላይ ባደረሱት ተደጋጋሚ ጉዳት ምክንያት የፋሺስት ኢጣሊያ ጦር ደጃዝማች ኃይለማርያምን ከዋና ጠላቶቹ መካከል አንዱ አድርጎ ፈርጆ ነበር። በደብረ ብርሃንና አካባቢው የነበረው የጠላት ጦር እርሳቸውን ለመደምሰስ ባለመቻሉ ተጨማሪ ኃይልና ትጥቅ ከሌሎች አካባቢዎች ለማምጣት ተገዶ ነበር።
ጀግናው አርበኛ ደጃዝማች ኃይለማርያም ማሞ በቡልጋ አካባቢ በተደረገ ከባድ ጦርነት ላይ ህይወታቸውን ለሀገራቸው ሰጥተዋል። ይሁን እንጂ የእርሳቸው ገድልና መስዋዕትነት በኢትዮጵያ ታሪክ ለዘላለም ሲታወስ ይኖራል። ከነፃነት ድል በኋላም ለእርሳቸው ክብር በደብረ ብርሃን ከተማ ትምህርት ቤት፣ በአዳማ ከተማ ሆስፒታል እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ መንገድ በስማቸው ተሰይሟል። በ75ኛው የአርበኞች ድል መታሰቢያም ከታላላቅ አርበኞች ጋር በመታሰቢያ ቴምብር ላይ ስማቸው ታትሞ ትውልድ እንዲያስታውሳቸው ተደርጓል።
«ኃይለማርያም ማሞ የጦሩ ገበሬ፣ ፈረሱን እንደ ሰው አስታጠቀው ሱሬ።»
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ #ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
https://www.facebook.com/share/18Z1jkusbt/
@zikiretariki
ግንቦት 25 ቀን 1953 ዓ.ም.
#ዝክረ_ታሪክ
ከ65 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!!
ከዛሬ 65 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት፣ በ20ኛው ክፍለ ዘመን በኢትዮጵያ ከተመዘገቡ እጅግ ከባድ የመሬት መንቀጥቀጦች አንዱ የሆነው 6.7 የሪክተር ሚዛን ያለው የካራቆሬ–ማጀቴ የመሬት መንቀጥቀጥ ተከሰተ። አደጋው በተለይ በማጀቴ ከተማ ከፍተኛ ውድመት በማድረስ ከተማዋን አፈራርሶ ነበር። ካራቆሬም ክፉኛ ተጎድታ ነበር።
በተጨማሪም በካራቆሬ አካባቢ የተከሰቱ የድንጋይ ናዳዎች በዋናው የአዲስ አበባ–አስመራ መንገድ እና በድልድዮች ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሰው ነበር። የመንቀጥቀጡ ተጽዕኖ እስከ አዲስ አበባ ድረስ ተሰምቶ በአንዳንድ ሕንፃዎች ላይ ስንጥቆች እንዲፈጠሩ አድርጓል።
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
https://www.facebook.com/share/18Z1jkusbt/
@zikiretariki
ይህም ይመዝገብ፡ "ቦ ጊዜ ለኩሉ!" (ለሁሉም ጊዜ አለው!)
#ዝክረ_ታሪክ
ዛሬ ግንቦት 20 ነው። የቀን መቁጠሪያችንን ወደ ኋላ በሰላሳ አምስት ዓመታት አሻግረን ስናይ ይህች ዕለት፣ በሕወሓት የሚመራው የኢህአዴግ ሰራዊት የረጅም ዓመታትን የጫካ ውጊያ አጠናቆ፣ የቤተመንግስቱን ደጅ የረገጠባትና ዕለት ነበረች።
እስኪ ወደ ኋላ አብረን እንጓዝ። መስከረም 2 ቀን 1967 ዓ.ም. ቀዳማዊ አጼ ኃይለ ሥላሴ ከዙፋናቸው ወረዱ። በምትካቸውም ወታደራዊው ደርግ የሀገሪቱ መሪ ሆነ። "ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ" እና "የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ (ኢሕዲሪ)" በሚሉ ስሞች ኢትዮጵያን ለ17 ከባድና ውጣ ውረድ የበዛባቸው ዓመታት መራት።
ነገር ግን ታሪክ ቋሚ ወንበር የለውም። ግንቦት 1983 ዓ.ም. ያ የደርግ መንግሥት ተገረሰሰና የሕወሓት መራሹ የኢህአዴግ የአገዛዝ ሥርዓት ተተካ። ይህ ሥርዓትም እስከ 2010 ዓ.ም. ድረስ ለ27 ዓመታት ዘለቀ። ከዚያስ ምን ሆነ? ከመጋቢት አጋማሽ 2010 ዓ.ም. ጀምሮ ቀስ በቀስ የሕወሓት የበላይነት ያበቃለት የኢህአዴግ አገዛዝ ተወግዶ፣ በኦህዴድ መራሹ የብልጽግና ሥርዓት ተተካ።
እዚህ ላይ ቆም ብለን የታሪካችንን ምፀት እናስተውል 🤔
ሕወሓት መጣና ደርግ የነገሰባትን "መስከረም ሁለትን" ሻራት፤ የእርሱም "ግንቦት 20" በብልጽግና ተሻረች! ታዲያ የብልጽግና አገዛዝስ ዕድሜው ምን ያህል ይሆን ? እርግጥ ነው ብልጽግናም የጊዜ ጉዳይ ነው፤ መሻሩ አይቀሬ ነው። እየተገዘገዘ ነው !
የአገዛዝ ሥርዓቶች እንደ ክረምትና በጋ ይፈራረቃሉ፤ ይመጣሉ፣ ይሄዳሉ። ሕዝብና ሀገር ግን ጸንተው ይኖራሉ። ነገር ግን በዚህ ሽግግር መሃል ሀገርና ሕዝብ የሚከፍሉት ዋጋ ሁልጊዜም ከባድ ነው።
ደርግን ጥሎ የተካው የሕወሓት መራሹ መንግሥት፣ ሀገርን በጥንካሬዋ ከማስቀጠል ይልቅ "ነጻነት ወይስ ባርነት?" በሚል ፍርድ-ገምድል ምርጫ ኤርትራ እንድትገነጠል አደረገ። ሌሎች የሕወሓት መራሹ የኢህአዴግ አገዛዝ ችግሮች እንዳሉ ሆነው ፣ይህ ደግሞ በታሪክ መዝገብ ላይ የማይፋቅ፣ ታሪክ ይቅር የማይለው የሕወሓትና የሻዕቢያ የገንጣይና አስገንጣይነት ጥቁር ጠባሳ ሆኖ ይኖራል።
ዛሬ ደግሞ በሥልጣን ኮርቻ ላይ የምናየው ኦህዴድ መር የሆነው የብልጽግና ሥርዓት ነው። ይህ ሥርዓት በጥቁር መዝገብ ላይ ሊሰፍሩ በሚችሉ ዘርፈ-ብዙ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማኅበራዊ ቀውሶች የተተበተበ ሆኗል። ከቀደሙት ሥርዓቶች ሁሉ የላቀና የተለየ የሚያደርገው አሳዛኝ ባህሪው ደግሞ ለሰላም ከመትጋት ይልቅ፣ በሚመራው ሕዝብ ላይ ጦርነት በማወጅ በኦሮሚያ፣ በዐማራ፣ በትግራይና በሌሎችም አካባቢዎች ከራሱ ዜጎች ጋር ደም መፋሰስ ውስጥ መግባቱ ነው። ሌሎቹ ያልተዘረዘሩ ሀገራዊ ቀውሶች እንዳሉ ሆነው ማለት ነው።
እናም ፤ ሂደቱን ስንከተል ፥ ሕወሓት መስከረም ሁለትን ሻረ፤ የእርሱም ግንቦት 20 በብልጽግና ተሻረ። ዛሬ ላይ ቆመን ስናስበው፣ የብልጽግናም አገዛዝ ቢሆን የጊዜ ጉዳይ ነው እንጂ መሻሩ የማይቀር የታሪክ ሕግ መሆኑ ፤ ይህም ይመዝገብ!!
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
✍️ ይድነቃቸው ከበደ
https://www.facebook.com/share/18Z1jkusbt/
@zikiretar
ግንቦት 17 ቀን 1955 ዓ.ም
#ዝክር_ታሪክ
ከ 63 ዓመታት በፊት ልክ በዛሬዋ ዕለት ታሪክን የኋሊት!!
የቀድሞው OAU የአሁኑ AU የተመሠረተው ከዛሬ 63
ዓመታት በፊት ግንቦት 17 ቀን 1955 ዓ.ም ነበር።
እ.አ.አ በ1884/85 ከተካሄደው የበርሊን ጉባዔ (Berlin Conference) በኋላ ኃያላኑ የአውሮፓ አገራት የአፍሪካ አገራትን በመቀራመት የቅኝ ግዛት አደረጓቸው፡፡ አውሮፓውያኑ አገራትም በቀጥተኛ አስተዳደር እንዲሁም በከፋፍሎ መግዛት መርሆች በመታገዝ አፍሪካውያኑን ለባርነት ዳረጓቸው፡፡ የአፍሪካን የተፈጥሮ ሀብት ለኢንዱስትሪዎቻቸው ግብዓት ወደ አገራቸው አጋዙት፡፡
የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም አውሮፓዊው ወራሪ የኢጣሊያ ጦር በታላቁ ንጉሰ ነገሥት ዳግማዊ አጤ ምኒልክ በተመራው የኢትዮጵያ ጦር ሲሸነፍ በቅኝ ግዛት ቀንበር ስር ያሉ አፍሪካውያን ስለነፃነት በርትተው ማለም ጀመሩ፡፡ ታላቁ የዓድዋ ድል የማንቂያ ደወል ሆነላቸው፡፡ ከዚህ ጊዜ በኋላ አፍሪካውያን በአንድም ይን በሌላ መንገድ ለነፃነታቸው መዋጋት ጀመሩ፡፡ ጋና የጀመረችው የነፃነት ችቦ በሌሎቹም አገራት አበራ፡፡
የአኅጉሩ መሪዎች በዓለም መድረክ ላይ ለበለጠ ተሰሚነትና የትብብርን ግንባር ማሳየት እንደነበረባቸው በመገንዘብና ገና ነጻ ላልወጡትም ሌሎች የአፍሪካ አገሮች ሉዐላዊነት መታገል ስለነበረባቸው ዓላማቸውን ግብ ለማድረስ የሚያስችል ኅብረት/ለመመስረት አሰቡ፡፡ ማኅበሩን በመመስረት ሂደት ላይም ኢትዮጵያና ከቅኝ ግዛት ነፃ የወጡት አገራት በሁለት የተለያዩ ጎራዎች ተከፈሉ፡፡
አንደኛው ቡድን ራሱን ‹‹የዘመናዊ ተራማጅ›› ብሎ የሚጠራው ‹‹የካዛብላንካ ቡድን›› ሲሆን የቡድኑ አባላት በፖለቲካና በኢኮኖሚ የተዋሃደች የአፍሪካ ፌደሬሽንን የመመስረት ዓላማና የግራ ዘመም ፖለቲካ አቀንቃኝ በሆኑ መሪዎች የተዋቀረ ነበር፡፡ በዚህ ጎራ የተሰለፉት አገራት ጋና፣ አልጄሪያ️፣ ጊኒ🇬🇳️፣ ሞሮኮ🇲🇦️፣ ግብጽ🇪🇬️፣ ማሊ🇲🇱️ እና ሊቢያ 🇱🇾️ሲሆኑ የቡድኑ መሪም የወቅቱ የጋናው ፕሬዝደንት ክዋሜ ንክሩማህ ነበሩ፡፡
ሁለተኛው ቡድን ደግሞ ‹‹የሞንሮቪያ ቡድን›› ሲሆን የአፍሪካ አገራት ያለፖለቲካዊ ውህደት በኢኮኖሚያዊና በሕዝብ ለሕዝብ ትስስሮች ተባብረው መዝለቅ እንዳለባቸው ያምናል፡፡ በዚህ ጎራ የነበሩት አገራት ሴኔጋል🇸🇳️፣ ናይጄሪያ🇳🇬️፣ ላይቤሪያ🇱🇷️ እና ኢትዮጵያ 💚💛❤️ ነበሩ።
በመጨረሻም በወቅቱ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ክቡር አቶ ከተማ ይፍሩ ታላቅ ጥረትና በንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ድጋፍ ሁለቱም ወገኖች አዲስ አበባ ላይ እንዲገናኙ በተደረገው ጥሪ መሠረት ግንቦት 14 ቀን 1955 ዓ.ም የ32 ነጻ አገራት ተወካዮች አዲስ አበባ ላይ ለስብሰባ ተቀመጡ፡፡ ከሦስት ቀናት ውይይት በኋላም፣ ግንቦት 17 ቀን 1955 ዓ.ም አገራቱ የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን የስምምነት ውል (OAU Charter) ሲፈርሙ የድርጅቱ ምስረታ እውን ሆነ።
በወቅቱም የአገራቱ መሪዎች ስምምነት ላይ እንዲደርሱ ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ፣ ጸሐፌትዕዛዝ ክቡር አቶ አክሊሉ ሀብተወልድና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ክቡር አቶ ከተማ ይፍሩ ያበረከቱት አስተዋፅኦ ላቅ ያለ ነበር፡፡ በዚህም የተነሳ በርካታ ወገኖች ለቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ‹‹የአፍሪካ አባት›› የሚል ስም ሰጥተዋቸዋል፡፡ በተለይ የአቶ ከተማ አስተዋፅኦ በቀላሉ የሚታይ አይደለም፡፡
#የኋላው_ከሌለ_የለም_የፊቱ
#ይህ_የኛ_የኢትዮጵያውያን_ታሪክ_ነው
ልዑል ዓምደጽዮን ሠረፀድንግል
https://www.facebook.com/share/18Z1jkusbt/
@zikiretariki
