هەردی عیماد گوانی

تاکی موسوڵمان هەر لە منداڵییەوە لەگەڵ کۆمەڵێك چیڕۆکی دینی گەورە دەبێ و دەبنە بەشێك لە پاشخانی مەعریفی ئەو مرۆڤە. یەکێك لەو چیڕۆکانە چیڕۆکی ئەسحابولکەهف (أصحاب الکهف)ـە. لەو ڤیدیۆ دوو خولەکیە دەچینە ناو ئەو ئەشکەوتە دێرینە و تەفسیری ئەو چەند ئایەتەش دەکرێ کە لە قوڕئاندا باسی کردووە.

بەسەرهاتی معاویەی کوڕی ئەبو سوفیان و وائیلی کوڕی حجری حەزرەمی دەگێڕنەوە نەوەی پاشاکانی یەمەن، وائیلی کوڕی حجری حەزرەمی، دەهاتە خزمەت پێغەمبەر ﷺ بۆ ئەوەی موسوڵمان بیت. پێغەمبەر ﷺ پێش گەیشتنی وائیل بە هاوەڵانی فەرمووبوو: "وا دێت، واریسی میرزاکان دێ بۆ لاتان" کاتەک وائیل هات، پێغەمبەر ﷺ بەخێری هێنا و لە نزیك خۆی دانا. پاشان زەوییەکی پێبەخشی لە بەرانبەر ئەو موڵک و سەرۆکایەتییەی کە لە شوێنی خۆی جێی هێشتبوو. معاویەی کوڕی ئەبو سوفیانیشی لەگەڵدا نارد بۆ ئەوەی زەوییەکەی نیشان بدات. معاویە چونکە زۆر فەقیر بوو ئەوکات، پێڵاوی نەبوو! جا دیارە ڕۆژەکی گەرم بووە لۆیە معاویە بە وائیلی گۆت: با ئەمنیش لە پشتەوەی توو سواری حوشترەکەی بم. وائیل گۆتی:لەبەر حوشترەکەم نییە ئەمما ئەتوو هێشتا نەگەشتیە ئەو پلەی هاوسواری پاشایان بی! (دیارە ئەوکات هێشتا تەبعی جاهیلییان بەرنەدابوو) پاشان معاویە گۆتی: مادام هەر هیچ نەبی پێڵاوەکانتم بدێ! ئەوجارە وائیل پێی گۆت: لەبەر پێڵاوەکانم نییە، بەس ئەتوو ئی هندێ نی پێڵاوی پاشایان لە پێ بکەی! بەڵام قەینا لە ژێر سێبەری حوشترەکان بڕۆ! ڕۆژگار گۆڕا و کات تێپەڕیی. خەلافەت گەیشتە معاویە. وائیل کە ئەو کات تەمەنی لە هەشتا ساڵ لایدابوو. هاتە شام، بۆ لای معاویە. چووە ژوورەوە بۆ لای خەلیفە دیتی لەسەر کورسی پاشایەتی دانیشتییە، دەوروبەریشی پڕە لە وەزیران، دانایان و، ئەدیبان و ....، معاویە کە وائیلی دیت، لەسەر کورسی پاشایەتی هاتە خوارەوە و ڕێزەکی تایبەتی لێ گرت و وائیلی لە جێگەی خۆی دانیشاند. پاشان ئەو ڕووداوەی بەبیر هیناوە کە لە نێوانیان ڕوویدابوو. [وەکی ئەوەی پێی گۆتبی "ها بەبیرت دێ؟!"] پاشان فەرمانی دا هندەك پارەشی بدەنێ. وائیل بەجواب هات و گۆتی: پارەکەی بدە کەسەك لە من شایەنتر بی، ئەمما پاش ئەوەی ئەو لێبووردەیی و نەرموونیانییەی تووم دیت، خۆزگەم دەخواست کات بگەڕابایەوە بۆ ئەوەی لەو ڕۆژەدا ئەتووم لە پێشە خۆم دانابا لەسەر حوشترەکەی...

«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ»

«پاڵەوانان بۆ مانەوە شەڕ ناکەن، بەڵکوو لەپێناو نەمرییدا دەجەنگن» (مالک بن نبي، شروط النهضة، ص 21)

هەر چەند شایەنی ئەوە نیم لەبەر کامێرا دانیشم و قسەی گەورە گەورە بکەم، بەڵام ئیدی هەندەك کات هەیە مرۆڤ ناچار دەبی یان توش دەبی. لەگەڵ ئەو برا ئەزیزانە دوو سێ قسەمان لەسەر بابەتی خوێندنەوە کرد. بۆ ئەوەش بڵاومکردەوە بەڵکا ئێهـ بەهۆی قسەیەك کەسەك ڕێگەی راست ببینیتۆ یانە پتەوتر بی لەسەر ئەو ڕێگایەی. کەس نازانی چ شتەك دەبیتە شەفاعەت لۆ مرۆی لە قیامەتێ. رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ

وەڵامی پرسیاری: هۆکارەکانی ئەو ناخۆشیانەی تێیداین چین؟ "هەر وڵاتێك چوار کەسی تێدا بێت، ئەوا دانیشتوانەکەی لە بەڵا و ناخۆشی پارێزراون: • پێشەوایەکی دادپەروەر کە ستەم نەکات، • زانایەک لەسەر ڕێگای هیدایەت بێت، • پیاوچاکان و ڕیش سپیانی کە فەرمان بە چاکە بکەن و ڕێگری لە خراپە بکەن و هانی خەڵک بدەن بۆ فێربوونی زانست و قورئان، • هەروەها ژنەکانیان داوێنپاک و پارێزراو بن و وەک سەردەمی جاهیلیەتی یەکەم خۆیان دەرنەخەن." تەفسیری قورتوبی، ٤/٤٩ تۆ بڵێی بارودۆخی کوردستان چۆن بێت بەو پێوەرە؟! وەرگیراوە لە کەناڵی د.محمد الهامي

"مەترسیدارترین جوڵانەوە ئیسلامییەکان، ئەوانەن کە بە ئەندازەی گۆڕەپانی شەڕ، لەسەر مێزی گفتوگۆ کارامە و وریان" هێنری کیسنجەر

سێ ئامۆژگارییە زێڕیینەکەی دکتۆر عەبدوڵا نەفیسی بۆ گوێگرانیی (بە کەمێك دەستکارییەوە): ١ - لەکاتی شیکارکردنی هەر دیمەنێکی سیاسی عەقڵت بەکاربهێنە نەک دڵت. بە عەقڵ لە بابەتەکان بڕوانە نەک بە دڵ. ٢- موحەلیلی سیاسی نە پیرۆزکردن (تقدیس)ی هەیە، نە ناشرینکردنی (تدنیس)ی هەیە. نە کەس پیرۆز دەکات و نە کەسیش سوک دەکا. بەڵکوو واقیعەکە چۆنە وا مامەڵە دەکات، نەك بە مەوقیفەکانی پێشتریی. ٣- هەموو دیمەنێك یان بابەتێکی سیاسی لە جیهاندا هەردەم لە گۆڕان دایە. بەیانی بە شێوەیەکە و ئێوارە بە شێوەیەکی دی. بۆیە دەبێ ئاگاداری مەوقیفمان بین.

" لەکاتی خوێندنەوەی قوڕئاندا بگری، ئەگەرنا خۆت بگریێنە، ئەگەرنا بۆ حاڵی ئەو دڵە ڕەقەت بگری" الإمام الغزالي

کەمترین ئەدەبێک بەرانبەر زانستێک خۆت نیتە ئەوەیە نکوڵی لە هەبوونی نەکەیت. ئیمامی غەزالی