إزالة قول المريض عن الفلسفة والعرفان
رفتن به کانال در Telegram
نقد شبهات وارده بر فلسفه و عرفان شیعی. و غیره. تواصل / ارتباط: @Lord_Erich گروه ما در تلگرام: https://t.me/moarefaghalishehodi گروه ما در روبیکا: https://rubika.ir/joing/GJBHIDEI0WJHGGTIQUNCGIBDEGZOMWLC
نمایش بیشتر294
مشترکین
+124 ساعت
+17 روز
+130 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
ابر برچسبها
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
سپتامبر '26
سپتامبر '26
+3
در 0 کانالها
اوت '26
+4
در 1 کانالها
Get PRO
ژوئیه '26
+11
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+15
در 1 کانالها
Get PRO
مه '26
+11
در 1 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+2
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '26
+10
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+14
در 1 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+8
در 1 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+37
در 1 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+3
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+16
در 1 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+14
در 2 کانالها
Get PRO
اوت '25
+20
در 1 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+7
در 1 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+6
در 1 کانالها
Get PRO
مه '25
+10
در 4 کانالها
Get PRO
آوریل '250
در 2 کانالها
Get PRO
مارس '250
در 4 کانالها
Get PRO
فوریه '250
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '250
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '240
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '240
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '240
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '240
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '240
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '240
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+1
در 0 کانالها
Get PRO
مه '24
+7
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+1 022
در 3 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 18 سپتامبر | 0 | |||
| 17 سپتامبر | +1 | |||
| 16 سپتامبر | 0 | |||
| 15 سپتامبر | +1 | |||
| 14 سپتامبر | 0 | |||
| 13 سپتامبر | 0 | |||
| 12 سپتامبر | 0 | |||
| 11 سپتامبر | 0 | |||
| 10 سپتامبر | 0 | |||
| 09 سپتامبر | +1 | |||
| 08 سپتامبر | 0 | |||
| 07 سپتامبر | 0 | |||
| 06 سپتامبر | 0 | |||
| 05 سپتامبر | 0 | |||
| 04 سپتامبر | 0 | |||
| 03 سپتامبر | 0 | |||
| 02 سپتامبر | 0 | |||
| 01 سپتامبر | 0 |
پستهای کانال
| 2 |  نظر علامه طباطبایی در مورد بنای خانقاه.
علامه معتقد بودند همان تـوجیهی
که در تشـریـع حسینیهها و سقـاخـانـهها
ارائه میشود، درباره خانقاه ها نیز کاربرد دارد.
✍🏻 آیت الله جوادی آملی
📘 عقلانیت شهود؛ جلد 10، صفحه521
🔖 تحریر فصوص الحکم محقق قیصری
@Eshragh_99 | 46 |
| 3 |  💠 سیر فلسفی آیت الله یزدان پناه
۱ ) بدایه الحکمة
۲ ) نهایه الحکمة
۳ ) الاشارات و التنبيهات
۳/۱ ) الهیات شفا ، نفس شفا ، برهان شفا
۴ ) حکمت الاشراق یا کتاب استاد یزدان پناه
۵ ) اسفارِ مرحوم صدرا ( معمولاً جلد ۱ و ۶ )
۵/۱ ) کسی که میخواد کار فلسفی بکند باید
تمام کتب صدرالمتالهین را یک دور ببیند
۶ ) کتاب مبانی و اصول عرفان نظری
۷ ) التمهید فی شرح قواعد التوحید
۸ ) منازل السائرین ( اختیاری )
۹ ) فصوص الحکم
۱۰ ) مصباح الانس
🔹 اگر فرد دارای قوای ذهنی بود
🔸میتواند عرفان نظری را بعد نهایه شروع کند
🔺 حتماً باید بحث های درجـه دوم
🔻حول مکاتب فلسفی دنبال شود
#آیتالله_یزدانپناه
#سیر_مطالعه_فلسفه_اسلامی
@Eshragh_99 | 43 |
| 4 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨مخالفت شیخ انصاری با تکفیر متشرعین(فلاسفه و عرفا)🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐مرحوم علامه اقا سید جلال الدین آشتیانی (ره) مجتهد و دانشمند برجسته کشور در سال ۱۳۷۶،دریافت نشان درجه یک دانش در سال ۱۳۸۱،از شاگردان مرحوم خوانساری و آیت الله بروجردی،فیلسوف و عارف بزرگ که هانری کربن فیلسوف فرانسوی به او لقب ملاصدرای ثانی داده بود می فرمایند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
💠مرحوم شيخ انصارى، معروف به شيخ اعظم هميشه تلاميذ خود را از اين رويه (دشمنی با فلاسفه و عرفا) بر حذر مىداشته و به آنان مىفرموده است كه علت تكفير برخى از مردمان متشرع و متدين را مطالعه مىكنم، و حس مىكنم كه فقط هواى نفس و كسب شهرت ( بقول خواجه طوسى براى تقرب بجهال) و تعصب خام، سبب آن بوده است مثل بيد بخود مىلرزم، و خدا را شكر مىكنم، كه در عمر خود، بچنين ذنب لا يغفرى آلوده نشدهام.
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب اصول المعارف بخش مقدمه ص ۸
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 56 |
| 5 |  +1بدون متن... | 36 |
| 6 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨شیخ انصاری:من چکاره ام که در مورد مولوی نظر دهم؟🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐حضرت آیت الله شبیری زنجانی فقیه عالیقدر و از اساتید بزرگ درس خارج،از مراجع تقلید بزرگ جامعه مدرسین قم و از شاگردان مرحوم بروجردی آیت الله خویی و مرحوم محقق داماد می فرمایند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
💠قضیه دیگری که از جهتی مربوط به عقل و درک سیاسی است و از جهت دیگر مربوط به تقواست و هر دو در آن سهم دارد، ماجرای استفتائی است که از مرحوم شیخ انصاری درباره مولوی میکنند که مولوی چگونه آدمی است؟
💠شیخ میخواهد از روی موازین حرف بزند، در پاسخ - چنان که شنیدهام - مینویسد:من کتاب مثنوی را کم مطالعه کردهام، ولی در جوانی قدری آن را دیده ام.این شعر از آن زمان در نظرم مانده است که مولوی میگوید:
هر کسی از ظن خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من
💠وقتی مولوی درباره معاصرین خود در ششصد سال قبل میگوید که اینها تشخیص نمیدهند که من چکارهام؟ من چگونه دربارۀ او قضاوت کنم؟مرحوم شیخ طوری جواب می دهد که اشکال شرعی نداشته باشد و اگر تأیید و یا تکذیب میکرد میترسید اشکال شرعی داشته باشد.
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب جرعه ای از آب دریا ج۱ ص ۱۴۱
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 29 |
| 7 |  +1بدون متن... | 25 |
| 8 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨مثنوی خوانی شیخ انصاری(ره) و توصیه ایشان به مخالفین فلسفه🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐مرحوم علامه اقا سید جلال الدین آشتیانی (ره) مجتهد و دانشمند برجسته کشور در سال ۱۳۷۶،دریافت نشان درجه یک دانش در سال ۱۳۸۱،از شاگردان مرحوم خوانساری و آیت الله بروجردی،فیلسوف و عارف بزرگ که هانری کربن فیلسوف فرانسوی به او لقب ملاصدرای ثانی داده بود می فرمایند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
⏳مرحوم آقا میرزا احمد آشتیانی از پدرش میرزای آشتیانی أعلیالله مقامهما نقل فرمودند:یکی از افاضل تلامذه شیخ که سخت مخالف فلسفه بود از شیخ سؤال می کند: نظر شما راجع به فلاسفه اسلام چیست؟
⏳شیخ میفرماید: من علم کلام خواندهام. گاهی به کتب فلسفه مراجعه میکنم میفهمم که این جماعت زبان مخصوص به خود دارند. این قسم نیست که شما بتوانی بدون قرائت فلسفه اظهار نظر کنی.
⏳از صاحب مثنوی از شیخ سؤال می کنند، میفرمایند: من گاهی بر سبیل تفنن مثنوی را مطالعه میکنم. یک شعر عالی دارد که من را سخت تحت تأثیر قرار داده است:
اهل دنیا از کهین و از مهین
لعنة الله علیهم أجمعین
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب نقدی بر تهافت الفلاسفه غزالی ص ۴۸
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 23 |
| 9 |  +1بدون متن... | 16 |
| 10 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨شیخ انصاری(ره): در مسائل معقول به وزیر خارجه اسلام حکیم سبزواری مراجعه کنید🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐حضرت آیت الله میرزا محمد ثقفی تهرانی فقیه و مجتهد و شاعر، صاحب تفسیر روان جاوید،نوه مرحوم میرزا ابوالقاسم کلانتر مقرّر و نویسنده دروس شیخ انصاری می فرمایند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
⚖️بنای مرحوم شیخ انصاری قدّس سرّه که حقّاً باید أعمالش مانند اقوالش سرمشق علمای متأخّرین باشد بر این بوده که هر وقت مسألۀ عقلیّه مشکلی از ایشان سؤال مینمودند جواب میفرمودند: «من وزیر داخلۀ اسلامم و حکیم سبزواری وزیر خارجه اسلام است به ایشان مراجعه نمائید.»
⚖️و اوقاتیکه بنده در قم بودم از مرحوم شیخ استاد ما علیه الرحمه سؤال نموده بودند از ممالک اروپا که کیفیّت وحی بر پیغمبر چگونه است رجوع فرمودند به اساتید معقول جوابش را بنویسند و اگر مسائل ادبی یا تاریخی سؤال میشد مذاکره شده بود که به اهل فنّش مراجعه شود
⚖️ البته شأن فقیه نیست که همه چیز را بداند ولی باید بداند که سؤال از هر مسأله باید از اهل ذکرش بشود، اگر خود را اهل ذکر آن مسأله نمیداند ارشاد به أهلش فرماید
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب تفسیر روان جاوید ج۱ ص ۱۱۱ و ۱۱۲
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 23 |
| 11 |  +2بدون متن... | 28 |
| 12 |  +1✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨فلسفه خوانی شیخ انصاری(ره)🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐حجت الاسلام دکتر سید اسحاق حسینی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در کتاب خود نقل می کنند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🏛️شیخ انصاری به مدت دو سال نزد فیلسوف بزرگ ملاهادی سبزواری (ره) کتاب شوارق الالهام و فلسفه را خوانده بود و وقتی سلام شیخ به او می رسید بسیار اخترام می فرمودند
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب تاریخ فلسفه اسلامی ص ۳۶۳
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 28 |
| 13 | الخلود في النار
مقتبس من دروس سيد يزدان في الحكمة المتعالية
الدروس الأصلية بالفارسية 👇
https://t.me/sokhanranih2/21755
#سيد_يزدان | 23 |
| 14 |  بدون متن... | 21 |
| 15 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
خطبه پانزدهم از 📚خُطَبُ العُلَمٰاءِ📚
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
نَحْمَدُ مَنْ عَلَّمَنَا الْبَيَانَا
وَقَارَنَ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَا
لِفِكْرِنَا بَدَائِعًا قَدِ انْتَجَا
وَعَقْلَنَا بِنُورِهِ قَدْ أَجَّجَا
صَلیّٰ عَلَى النَّاطِقِ بِالصَّوَابِ
مَنْطِقِ حَقٍّ فَيْصَلِ الْخِطَابِ
وَآلِهِ مَنَاطِقِ الْبُرُوجِ مِنْ
شَمْسِ الْحَقِيقَةِ بِهَا الْحَقُّ وُزِنَ
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚خطبة کتاب منظومة ملاهادی السبزواری قسم المنطق
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#خطب_العلماء
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 40 |
| 16 | ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨آخرت کسی که شناخت درست فلسفی و برهانی از عالم ندارد اما اعمال خوبی انجام میدهد چگونه است!؟🚨
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐عالم ربانی و عارف بالله حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در دو کتاب خود می فرمایند:
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌙ممكن است شخص از متوسطين باشد، يعنى كسانى كه اعمال صالحه انجام داده و اخلاق را طورى كه طبق ظواهر شرع است تعديل نمودند ولى از حيث عقل نظرى در مرتبه تخيل بوده و خيال ملذّات را نمودهاند و عوامل بالا را به طور خيال تصور و تخيل نموده و فقط توانسته باشند نِعَم متوسطه آن چنانى را تخيل كنند و در مرتبه خيال بعضى از ملائكه را كه در مرتبه برزخى واقعند تصور كرده باشند؛ چنانكه مردم عادى گمان مىكنند كه ملائكه مثل مرغ، پر دارند؛ گرچه ممكن است دستهاى از ملائكه كه در مرتبه برزخيه واقعند اين طور باشند.
🌙و بالجمله: اگر اعمال صحيح و صالح انجام داده و تعديل قوا نموده باشند، صفات را به طور خُلق حاصل كرده و تعديل نموده باشند و آن حقايق موعوده را طبق فهم خود تصور و تخيل نموده باشند، بعد از مرگ براى اينها جنّات متوسطين حاصل خواهد شد و نفوسشان طبق ملكاتشان در آنجا مشغول فعاليت خواهند شد
🌙مردم عادى كه همه چيزهايى را كه در شرع است و با براهين قوى مىشود آنها را اثبات كرد-چون تابع شرعند- مفروض الوجود گرفتهاند و به آنها معتقدند و اصلًا ملكهشان ملكه قبول قضاياى شرعيه مىباشد، اينها بعد از آنكه اشتغال نفس از طبيعت كم شد، ملكهشان شروع به فعاليت خواهد كرد.
🌙 چنانكه در خواب هم اين طور است كه انسان طبق ملكاتش خواب مىبيند؛ مثلًا كسى كه از صنف ما طلبههاست، ابداً در خواب نمىبيند كه دزدى مىكند؛ چون ملكه آن كار در او نيست.
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚تقريرات فلسفه امام خمينى (ره) ج۳ ص ۴۶۹ و ۴۷۰
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#مقامات_العارفین
#الدفاعیات
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 43 |
| 17 |  متابعت محمّد آن است که :
او به معراج رفت ؛ تو هم بِروی در پی او... !
✍🏻 شمستبریزی
@Eshragh_99 | 44 |
| 18 |  ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
📚کانال 🧠اَلْمَناٰطِقَةُ وَ الْفَلاٰسِفَةُ🧠 تقدیم میکند:📚
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
⚜️نکات ناب فلسفی و عرفانی فلاسفه و عرفا بزرگ
⚜️خاطرات و داستان های مناطقه و فلاسفه و عرفای کبیر
⚜️نقل خطبه های بسیار زیبا و مدهوش کننده علماء در کتب ارزشمند شان
⚜️بیان مستندات و دفاعیه ها از فلاسفه و عرفای صاحب حق و حقیقت
⚜️توضیح نکات منطقی فلسفی عرفانی به زبان ساده
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
🌠حضور شما باعث افتخار ماست به ما بپیوندید آنچه را که تا حال ندیده اید خواهید دید
┄┅┅✦✦✦┅┅┄
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 50 |
| 19 |  ✦۞✦✺﷽✺✦۞✦
🚨چطور نه به اسم بلکه واقعا انسان شویم؟!
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🌐فیلسوف عارف کبیر حضرت علامه حسن زاده آملی(رضوان الله تعالی علیه):
•┄┅✿❀❁❀✿┅┄•
🔔اگر آدمی میخورد و میخوابد و شهوت به کار میبرد بهیمه(چهارپا) است
🔔اگر علاوه بر این سه امر ضرر و آسیب و آزار به خَلق دارد سَبُع (حیوان درنده) است
🔔اگر میخورد و می خوابد و شهوت به کار میبرد و حیله و مکر و تزویر و خلاف و دروغ و از این گونه امور با بندگان خدا دارد شیطان است
🔔اگر میخورد و می خوابد و شهوت به کار میبرد ولی صفات سَبُعی و شیطانی ندارد یعنی مردم و خلق خدا از او آسوده اند،مَلَک (فرشته) است
🔔اگر علاوه بر مقام مَلَکی به سوی معارف و ادراک حقایق وجود و سیر در آنها و سیر الی الله و فی الله گرایش دارد انسان است
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
📚کتاب شریف ممد الهمم فی شرح فصوص الحکم للشیخ الاکبر ص ۳۰
❥༻⃘⃕࿇════┅┄
#مقامات_العارفین
📚مَحْفِلُ الْمُتِمَنْطِقیٖنَ وَ الْمُتِفَلْسِفیٖنَ📚
╔══ঊ➿🧠⚖️➿ঈ══╗
🌐 @ALFALAASEFAH
╚══ঊ➿🏛️🏛️➿ঈ══╝ | 38 |
| 20 | وقد رأيتُ مؤخّرًا في الفضاء المجازيّ كتاباتٍ مسيئةً جدًّا؛ والحقّ أنّ هذه العبارة مأخوذةٌ من كتاب «إلهي نامه». وكتاب «إلهي نامه» كتابٌ ذو طابعٍ أدبيٍّ ذوقيّ، وليس من شأن الكتب الأدبيّة أن يُتكلَّم فيها بأسلوب الكتب العلميّة التخصّصيّة. ففي الفضاء الأدبيّ، حين يراد بيان المطلب، فالجميع يقول: «لا إله إلا الله»، ومن المعلوم أنّ ذكر «لا إله إلا الله» هو في أصله ذكرُ نفيٍ وإثبات؛ إذ يُراد به نفيُ غير الله أولًا، ثمّ إثباتُ الألوهيّة لله تعالى؛ أي إخراجُ الشركاء والأنداد من صميم القلب ونفيُهم والقولُ بأنّهم ليسوا بشيء، وأنّ الله تعالى هو الموجود الحقّ.
ففي هذا الفضاء الأدبيّ نقول: كنّا في مرحلةٍ ما يراودنا الشكّ والتردّد في شأن وجود الشريك لله تعالى، أو كان في بواطننا تعلّقٌ بغير الله، فكنّا ننفي ذلك ونطرده بـ «لا إله»، ونُثبّتُ التوحيد لله بـ «إلا الله».
ولكنّ المراد هنا هو القول: إنّ مسألة التوحيد قد تجلّت واتّضحت وأشرقت عندي إلى حدٍّ لم يَبقَ معه في وجودي أيُّ موضعٍ لفرض شريكٍ لله تعالى، فما الداعي حينئذٍ لأن أقول: «لا إله»؟! بل أقول فقط: «الله، الله، الله، الله»، مقتصرًا على جانب الإثبات، وأمّا النفيُ بـ «لا إله» فيقوله الآخرون. فهل يريد القائل بهذه الجملة أنّه لا يقول «لا إله إلا الله»؟! إنّ هذا لفهمٌ يبعث على العجب والضحك؛ إذ إنّ القائل كان يُصلّي كلَّ يومٍ ويُؤذّن، ويقول في أذانه وصلاته: «أشهد أن لا إله إلا الله»، ويَلهج بذكر «لا إله إلا الله» و«لا إله إلا هو» وسائر الأذكار التوحيديّة. بل قد فصّل ذلك تفصيلًا في رسائله ومؤلّفاته (مثل «نامهها برنامهها»)، مبيّنًا أنّ من مسلّمات السلوك ألّا يبلغَ أحدٌ غايةً بغير ذكر «لا إله إلا الله»، وأنّه تجب المداومةُ على هذا الذكر.
فهذا التعبير الأدبيّ حين يقول المرء: «إنّي أستحيي من قول: لا إله، وإنّما أقول: إلا الله»، معناه: إلهي، إنّ التوحيد لأجلى وأظهرُ من كلّ شيء، وإنّي لأعجبُ لِمَ نقضي حياتَنا منشغلين بنفي ما سواك! فالله تعالى أظهرُ من كلّ شيء، وأبينُ من كلّ موجود، وحضورُك متجلٍّ وظاهرٌ في كلّ موطنٍ ولا حاجة للنفي. ومثالُ ذلك كمن يقول: «إنّ الإمام الحسين عليه السلام لبالغُ الجود والكرم إلى حدٍّ أستحيي معه حين أدخل حرمَه الشريف أن أسأله حاجتي»، فهل يصحّ لأحدٍ أن يعترض عليه قائلًا: «إنّك تخالف سيرة النبيّ والأئمّة عليهم السلام، وتناقض مذهب التشيّع قاطبةً؛ إذ ورد الحثّ في كلّ موطنٍ على الدعاء وطلب الحاجة عند زيارته، فما أشدَّ جسارتَك!»؟! ولستُ أدري هل اطّلعتم على مثل هذه الطعون والكتابات؟ نعم، هو كذلك.
فالقائل حين يقول إنّه يستحيي من طلب الحاجة من الإمام الحسين عليه السلام، لا يريد بذلك النهيَ عن الطلب، وإنّما يريد بيان عظمة سيّد الشهداء عليه السلام؛ فهو يعبّر بلسان الكناية لِيُبيّن أنّ للإمام عليه السلام من العظمة ما يجعل الإنسان يستحيي من سؤاله، لعلمه بأنّه عليه السلام أعلمُ بحاله ومطّلعٌ على شأنه. أليس كذلك؟ وهكذا من أراد بيان شدّة وضوح التوحيد وجلائه، فإنّه يقول بلسان الأدب والكناية: «إنّي أستحيي من ذكر: لا إله إلا الله؛ فالنفيُ بـ لا إله يقوله غيري، وأمّا أنا فأكتفي بذكر: الله». ومع ذلك، فإنّك لو نظرتَ إلى سيرة هذا الشخص وواقعه، لوجدتَه يلهج من الصباح إلى المساء بـ «لا إله إلا الله». فينبغي للمرء أن يُعمِلَ فكرَه قليلًا ليدرك أنّ هذا تعبيرٌ أدبيٌّ ذوقيّ، وليس مرادًا على معناه الحقيقيّ الظاهر. والأمرُ ليس بالغ التعقيد لمن التمس الفهم والإنصاف؛ إذ يكفي أن يلتفت ابتداءً إلى أنّ قائل هذا الكلام من كبار علماء الشريعة ومن أعاظم أهل المعرفة، وقد أودع كتبَه مباحثَ جليلةً في فضل ذكر «لا إله إلا الله». | 36 |
