Quantum

Сайёра экологияси қандай? Экология (юнонча оἶкос - турар жой ва λόγος - ўрганиш) - бу табиий муҳитнинг барча таркибий қисмларининг (физик, кимёвий, биологик) мувозанати, ўзаро таъсири, ҳаёт цикли, давом этаётган эволюция ва экотизимлар фаолияти тўғрисидаги табиий фан. ХХI асрга келиб тамаддун ривожи, постглобаллашув, саноат инқилоби, урбанизация, табиатга иррационал муносабат, ишлаб чиқаришнинг кескин ўсиши, антропоморф таъсирлар оқибатида Ерда глобал экологик муаммолар юзага чиқди. Табиий ресурсларни ишлаб чиқариш ҳажми шунчалик улканки, келажакда Сайёрамизни сақлаб қолиш мумкинми? деган савол туғилади.

Инсоният тамаддуни ва шаҳарларнинг пайдо бўлиши...

Митоз Митоз (юнон. μίτος — ип, ришта) — ҳужайраларнинг бўлиниш ва кўпайиш жараёнидир. Ҳужайранинг бўлиниши Ердаги эволюция ва ҳаётнинг фундаментал категорияларидан биридир

Панспермия Ерга ҳаётнинг космосдан комета, метеорит ёки астероидда олиб кирилгани ҳақида гипотеза. Бу гипотеза ҳаёт қандай пайдо бўлганлиги ҳақидаги саволга жавоб бермайди. Савол бизнинг сайёрамиздан бошқасига ўтказилади. 2020 йилда олимлар Acfer 086 метеоритида ердан ташқаридаги гемолитин оқсилини топдилар. Тирик организмлар коинотдан Ер атмосферасига киради ва шунинг учун эпидемиялар пайдо бўлади, деб тахмин қилинади. Шунингдек, биз биосферани йўқ қилишга қодир организмларни космик кемаларда бошқа сайёраларга олиб киришимиз мумкин.

ДУНЁНИНГ ЯРАЛИШИ БИР ДАҚИҚА ИЧИДА... https://youtu.be/ZSt9tm3RoUU

Креационизм Мазкур концепция Ерда, умуман коинотнинг исталган жойида ҳаёт тасодифан пайдо бўлиши мумкин эмас, деган тезисга асосланган. Турли халқларнинг қадимий афсоналарида инсоннинг илоҳий келиб чиқиши ҳақидаги ғоялар акс этган. Ушбу концепция илмий ҳисобланмайди, лекин унинг фойдасига далиллар келтирилади: 1) оқсиллар, нуклеин кислоталар ва бошқа мураккаб тузилишдаги биологик бирикмалар фақат тирик мавжудот томонидан яратилиши мумкин, чунки бундай мураккаб тизимлар океандаги оддий моддаларнинг ўзаро таъсири натижасида пайдо бўлиши мумкин эмас; 2) ҳаёт атомлар тузилишида кодланган. Бу концепция янги топилмалар асосида тасдиқланмоқда. Гренландияда жойлашган қадимги чўкинди жинсларда архебактерияларга ўхшаш бир ҳужайрали организмлар топилди. Уларнинг ёши тахминан 3,9 млрд йил. Сайёрамизнинг ёши 4,5 млрд йил, яъни ҳаёт сайёра туғилиши билан деярли бир вақтда пайдо бўлган деб тахмин қилиш мумкин.

Ердаги ҳаёт қандай пайдо бўлган? Замонавий илмий моделларга кўра, сайёрамиз тахминан 4,5 миллиард йил олдин пайдо бўлган. Ердаги ҳаётнинг келиб чиқиши ва инсоннинг пайдо бўлиши ҳақида жуда кўп қарашлар ва тушунчалар мавжуд. Уларнинг асосийлари: 1) креационизм (илоҳий аралашув); 2) эволюция; 3) меҳнат тушунчаси; 4) мутагенез; 5) космик панспермия; 6) жонсиз материядан ҳаётнинг ўз-ўзидан спонтан пайдо бўлиши; 7) тарихий ўтмишда Ерда ҳаётнинг пайдо бўлиши ҳақидаги тушунча.

Қор парчалари математик симметриянинг ёрқин намунасидир. Ушбу конструкциялар геометрик фракталлар шаклида бўлиб, уларнинг яралиш замирида мураккаб физик жараёнлар ётади.

Benedikt Spinoza lotincha "Sub specie aeternitatis" iborasini yaxshi ko'rar edi, bu "abadiylik nuqtai nazaridan" degan ma'noni anglatadi.  Uning aytishicha, kundalik muammolarga abadiylik nuqtai nazaridan qarasangiz, unchalik dahshatli ko'rinmaydi.

Гигантларнинг елкасида туриб... Агар эътибор берган бўлсангиз, Google Scholar платформасида “Stand on the shoulders of giants” (Гигантларнинг елкасида туриб) слоганига кўзингиз тушгандир. Мазкур ибора Бернард Шартрскийдан иқтибос келтирган  Исаак Ньютонга тегишлидир. Бу илмий камтарлик, илмий этика, асрлар давомида илм-фан ривожига улуғ ҳисса қўшган, янги кашфиётлар, интеллектуал ютуқларга замин яратган буюк олимлар хизматининг ўзига хос эътирофидир.

10 НОЯБРЬ - БУТУНЖАҲОН ИЛМ-ФАН КУНИ. Бутунжаҳон илм-фан куни илм-фаннинг жамиятдаги ўрни ва илмий муаммоларни муҳокама қилишда кенг жамоатчилик иштироки зарурлигини таъкидлашга қаратилган. Илм-фан инсониятнинг интеллектуал тафаккури ва эмпирик тажрибаси воситасида барча замонларда тўпланган билимларни умумлаштириш билан машғул бўлган ҳамда олам яралиши, макрокосм ва микрокосмнинг универсал қонуниятларига оид фундаментал саволларга жавоб топишга интилган.

Бахт қандай кўринишга эга? 2007 йилда япониялик тадқиқотчилар тирик ҳужайранинг "молекуляр моторлари" дан бири - актин толалари бўйлаб фаол ҳаракатлана оладиган ва унга бириктирилган юкларни олиб юрувчи миозин V оқсилининг ишини кузатдилар. Миозин V оқсили молекулалари актин ипи бўйлаб юриб, эндорфин шарини бош миянинг бахт учун масъул бўлган прекунеус деб аталмиш ички қисмига судраб боради. Миозиннинг ушбу фаол ҳаракати туфайли биз бахтни ҳис қиламиз. Ҳар бир бахтли лаҳзалар учун миозинга раҳмат айтишни унутманг. Ана шунақа гаплар.

Бундай юқори технологик осма кўприкларни ҳозирча фақат Хитойда кўриш мумкин...