КЫРГЫЗ ТИЛИ ЖРТ

* Узундук — метр * Масса — килограмм * Убакыт — секунда * Электр чыңалуусу — вольт * Ток күчү — ампер * Каршылык — ом * Кубат — ватт * Энергия — джоуль * Жыштык — герц * Басым — паскаль * Температура — кельвин * Температура — градус Цельсий * Күч — ньютон * Ылдамдык — метр/секунда * Ылдамдануу — метр/секунда² * Аянт — чарчы метр * Көлөм — куб метр * Тығыздык — килограмм/куб метр * Импульс — килограмм·метр/секунда * Жумуш — джоуль * Кубаттуулук — ватт * Электр заряды — кулон * Электр сыйымдуулугу — фарад * Магнит индукциясы — тесла * Магнит агымы — вебер * Индуктивдүүлүк — генри * Жарык күчү — кандела * Жарык агымы — люмен * Жарыктануу — люкс * Радиоактивдүүлүк — беккерель * Радиация дозасы — зиверт * Сиңирилген доза — грей * Бурч — радиан * Жалпак бурч — градус * Катуу бурч — стерадиан * Заттын өлчөмү — моль * Концентрация — моль/литр * Илешкектүүлүк — паскаль·секунда * Жылуулук сыйымдуулугу — джоуль/кельвин * Менчик жылуулук сыйымдуулугу — джоуль/(килограмм·кельвин) * Жылуулук өткөрүмдүүлүк — ватт/(метр·кельвин) * Үн күчү — децибел * Атмосфералык басым — атмосфера * Күч моменти — ньютон·метр * Бурчтук ылдамдык — радиан/секунда * Бурчтук ылдамдануу — радиан/секунда² * Толкун узундугу — метр * Оптикалык күч — диоптрия * Нымдуулук — пайыз * Маалымат көлөмү — байт * Маалымат ылдамдыгы — бит/секунда * Айлануу жыштыгы — айлануу/мүнөт * Күйүүчү май сарпталышы — литр/100 км * Кан басымы — миллиметр сымап мамычасы * Аралык — километр * Салмак — ньютон * Тереңдик — метр * Бийиктик — метр * Жол — метр * Аба ылдамдыгы — километр/саат * Суунун агымы — куб метр/секунда

Бир нерсени абдан самоо, эңсөө же бирөөнү чыдамсыздык менен зарыга күтүү, ак эткенден так этүү. Энесин каалап көрүүгө, Эки көзү төрт болуп («Манас»). Өмүр бою элге аралашсам дегенде эки көзүм төрт болуп бүткөн (Медетов). Жок дегенде, элдүү жерге жетсем дегенде Таабалдынын эки көзү төрт болду («Ала-Тоо»). Убактысынча болсо да тынчтанса экен деп эки көзү төрт боло самаган Сулайман (Осмоналиев). В.: Эки көзү төрт. Сөзү урпактарга жазма түрүндө жетсе дегенде эки көзү төрт (Бейшеналиев). Мектеп, бала бакча аймакташ болуп, айыл ичинен орун алса дегенде эки көзүбүз төрт («Кыргызстан маданияты»). Көзү төрт. Жамгыр башталып, иңир кире электе капчыгайдын төрүнө жетип алсак экен дегенде Ажыбектин көзү төрт (Кушубеков). Ырас, кан төгүлбөсүн дегенде Мадамин бектин көзү төрт (Касымбеков).

ЖЕР БАСПАЙ КАЛУУ Эч нерсени көзүнө илбей, текеберленип, дөөгүрсүнүп, көтөрүлүп турган абалда болуу, мен-менсинип, мурдун көтөрүп, көөп кетүү. Жаңыдан бийликке келишкендердин акылсыздары тез эле дердейип, жер баспай калышат (Осмоналиев). Чочуганым мен-менсинип жер баспай калган чунак, окус шартым жок деп коебу дейм (Бейшеналиев). Бул атагыма жер баспай, таноом дердейип калса керек (Осмоналиев).

АК ЭТКЕНДЕН ТАК ЭТҮҮ Фразеологический словарь кыргызского языка (2015) Бирөөгө же бир нерсеге жетүүгө өтө ынтызар болуу, эңсөө, аябай дегдөө, самоо. Бир ылайыктуу жерге берип, тындырсам дегенде ак эткенден так этет (Кушубеков). Койсун элге аралашсам дегенде ак эткенден так эткен (Медетов). Так эле ушул күнү эчен жылдардан бери бала дегенде ак эткенден так этип жүрүшкөн эрди-катын уулдуу болушат, атын Зарлык коюшат (Борбиев).

«Чалпоо жылкы» — кыргыз тилиндеги жылкынын түсүнө байланышкан аталыш. Бул көбүнчө өңү агыш-көгүш аралаш, чачы сейрек агарган же бозомук тартып турган жылкыны билдирет. Айрым аймактарда карышкыр түстүү, боз-күрөң аралаш өңдөгү жылкыга да айтылат. Ал эми Чобур жылкы — денесинде тактары бар, ала түстүү жылкы.