олини тасаввур қилиб кўраверинг. Лекин устаси фаранглар доим вазиятдан чиқиб кетадилар.
"Яхши туш кўрибсиз. Олов ёруғлик...", деди, ўзини жинниликка солиб Зебо.
Зебо аллақачон Тоҳирни вазиятдан огоҳ этган. Тоҳирнинг ҳам ҳаловати йўқолган. Иш бу ҳолатга келишини ким ҳам ўйлабди дейсиз.
"Ҳеч ким ҳеч нарса билмайди, ҳаммаси силлиқ бўлади", деб, ҳаромга қўл урганлар адашадилар. Барибир ғинғир ишлар очилади. Барибир ҳаммаси ошкор бўлади.
Оиланинг уч аъзосини бутунлай тинчи йўқолди. Толиб, Тоҳир, Зебо. Ҳаммаси ўз ҳаёллари билан, ҳаммаси ўз ташвиши билан. Ҳаммасининг бўғзига тош тиқилган.
Толиб Германияга учиб кетди. Бир ҳафтада эмас, иши битиб уч кунда қайтди. Ҳар бир нарсада ҳикмат бор, ҳар бир нарсада яхшилик.
Толибнинг тез қайтиши ҳам, ўзи учун бир томондан яхши бўлди. Ёпиқ қозонлар очилди, сирлар ошкор бўлди.
Эшик қўнғироғини икки-уч маротаба босган Толиб, жавоб бўлмагач, чўнтагидан дарвозанинг калитни олар экан ўйлади: "Шошилинчда йўлдан бирон нарса ҳам олмадим. Болалар ҳозир югуриб келса нима бераман?"
Толиб дарвозани очиб ҳовлига кирди. Ҳовли тинч ва осуда эди. "Зебо, болаларни олиб онасиникига кетган шекилли...", ўзича тахмин қилди Толиб. Уст-бошини алмаштириш учун ҳовлидан ичкарига кирди. Не кўз билан кўрсин-ки, ётоқда хотини ва укаси донг қотиб, ухлаб ётишар эди.
Толиб: "Тушимми, ўнгимми?", деганча, икки ҳаромига анграйиб қолган эди. Бир зум ақли ишламай, бақрайганча турди-да, сўнг секин оёқ учида ташқарига чиқиб, мошинасига ўтирди.
Эркак йиғламасин!
Уввос солиб йиғлаб юборди. Ҳўнграганча аламдан додлаб, мошинани хайдаб кетди. Фикрларини жамлаш учун бир масжиднинг ёнида тўхтади. Умрида масжидга кирмаган, умрида пешонаси сажда кўрмаган. Масжидга илк бора кирди. Ҳали асрга жамоат йиғилмаган, масжидда деярлик ҳеч ким йўқ эди. Бир чеккага ўтириб, йиғлашда давом этди.
"Эй, Аллоҳ! Бу не кўргулик? Бу кўрганларимга қандай чидайман. Энди нима қиламан, қандай яшайман?
Ҳаётим барбод бўлди. Қайси қилган ишим учун жазо бу?"
Толиб йиғлайвериб толиқди.
Асрга азон айтилди.
Толиб бу кеча меҳмонхонада тунади.
Лекин мижжа қоқмасдан чиқди.
Энди буёғига нима қилади? Қандай яшайди? Шулар ҳақида бош қотирди. Уни кўпроқ қайғуга солган нарса бошқа эди.
Болалар уникими? Ёки укасиникими?
Ҳаёлларини телеграмига келган хатнинг овози бузди. Қараса Зебо хат жўнатибди.
Очиб ўтирмасдан, хатни экран устидан ўқиб қўяқолди.
"Толибака яхшимисиз? Ишларингиз битиб қолдими? Қачон келасиз, сизни жуда соғиндим. Сизга илтимосим бор эди. Келаётганингизда Германияни ширинликларидан ҳам олиб келинг. Сизга янгилигим бор. Келганингизда айтмоқчи эдим-у, лекин чидолмадим. Ҳозир айтмасам бўлмайди. Толибака ҳомиладорман..."
"Ҳа, ифлос. Ҳар сафар мени авраб, алдаб, четга кетганларимда ўйноқи хатлар ёзиб, ҳомиладорлигингни пеш қилиб, ишингни битириб юрар экансан. Мен аҳмоқ, довдир бўлсам сенга ишониб юрар эканман-а. Бузуқ, фоҳиша... Яна ҳомиладормиш. Аниқ мени болам эмас..."
Толиб телефонини отиб юборди. Энди нима қилсин? Кимга борсин? Ким билан маслаҳатлашсин? Ортиқ Зебо билан яшаш нияти йўқ. Онасига айтсинми? Онаси ишонармикин? Ахир Зебони Толибдан ҳам ортиқ яхши кўради-ку.
Ўйлаб қараса энг яқини, энг сирдоши, дардкаши онаси ва отаси экан. Улардан бошқа кимга ҳам айтади, ким Толибни уларчалик тушунади.
Толиб онасига хат жўнатди.
"Ассалому алайкум. Онажоним яхшимисиз? Мен эртага қайтаман. Илтимос, эртага адамлар билан меникига келинг. Сизларни соғиндим. Сизларга совға-саломларим бор..."
Толибнинг кўнгли бўшаб яна йиғлаб юборди.
"Менга, оиламга кимларнинг ҳаваси келмас эди-я. Эссиз..."
Дарвозани Толибнинг онаси очди. Толиб онасини қучоқлаганча ўксиб йиғлаб тураверди.
Умрида ҳеч бир замон сафардан қайтганда онасини, отасини қучоқлаб йиғламаган эди. Наинки 10-15 йил кўрмаган кишидек, уларни бағрига босиб, узоқ қучоқлаб тураверди.
Зебо югуриб келиб, Толибга салом берди. Толиб истамайгина алик олиб, унинг ёнидан ўтиб кетди.
Она Толибдаги ўзгаришни сезди. Нохуш хабар эшитадиган кишидек, юраги сиқилди. Дастурхонга ҳамма йиғилиб ўтирганда ҳам, Толиб очилмади. Овқатдан сўнг Толиб, ота-онасига қараб: "Ойи, ада мен ажрашмоқчиман. Зебо билан яшашни