ЛЕЗГИ ЧlАЛ (Лезгинский язык)

31-майдиз Дербентда ФЛНКА-ди кьиле тухвай медениятдин мярекатдин сергьятра аваз са жерге ватанэгьлийриз медалар, разивилин чарар, пишкешар, пулунин премияр гана. Милли чIал хуьнин, акьалтзавай несилрин арада машгьурунин, мектебра кIелзавайбуру чIалаз дериндай фикир гунин месэлайра жувалай алакьдайвал ийизвай гъвечIи алахъунриз килигна, ФЛНКА-ди зазни «Лезги гъед» премия гана. Тешкилатдин президент Васиф Гьасанов кьиле аваз за анин вири векилриз сагърай лугьузва.   Куругъли Ферзалиев, «Лезги газетдин» кьилин редактордин заместитель, А.Тахо-Годидин тIварцIихъ галай ДНИИП-дин илимдин къуллугъчи, «ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)» тг-каналдин админ

✂️ «ЙИКЪАН ЦИТАТА» рубрикадай 🖌 Максим Алипулатов, чIалан алим  

Гьикьван чна лезги чIалан гафар гъилелай-тупIалай авуртIани, абурун тарихдикай, уьмуьрдикай, арадиз атанвай бинедикай чаз чизвай малуматар, делилар лап тIимил я.

#ЙикъанЦитата 📕 «ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)»

🖌 «ГЬИКI КХЬЕНА КIАНЗАВА?» рубрикадай хъижеда, ☑️ хъжеда лагьайбру, ☑️ лагьайбуру акъвазнувайбур, ☑️ акъвазнавайбур #Лексика #ЛезгиОрфография 📗«ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)»

🟢 РД-дин Халкьдин Собранидин депутат, машгьур меценат Имам Яралиева "Возрождение Дербента" фондунин патай кIелунин 2026/2027-йисуз гьар вацра лезги чIалан 6 муаллимдиз стипендия гунин къарар кьабулнава. 🟢 Стипендиядиз лайихлу муаллимар хкягъун патал 16-майдиз фондуни СтIал Сулейманан тIварцIихъ галай лезги госмуздрамтеатрдин дараматда тешкилай конкурс­да шегьердин жуьреба-жуьре мектеб­ра лезги чIаланни эдебиятдин тарсар гузвай 9 муаллимди иштиракна. Санлай къачурла, иштиракай вирибуру чеб лезги чIалан хъсан пешекарар тирди успатна. https://lezgigazet.ru/?nationals=lezgi-chialan-muallimrik-geves-kutazva

Азиз Мирзебегован яратмишунрин тематика гегьеншди я. Амма кьилин чкадал философиядин рангар янавай девир, ватан, халкь ала. Виридалайни хъсандиз хьанвай эсерар, зи фикирдалди, гьа и тематикадиз талукьбур я. Ада кхьизва: Яргъал Туьркияда, къизилд кьефесда, Даим вар-девлетдин хьайи гьевесда, Лезгиди лагьана эхир нефесда: Пул вири я, амма хайи Ватан туш! Ибур халис шаирдин, халкьдин шаирдин мецел къведай келимаяр яни? Эхь. ИкI тирди, Азиз Мирзебегов гьакъикъатда халкьдин шаир тирди виридаз аквазва, хивени кьазва. Зи фикир желбзавайди а месэла я хьи, Дагъустанда, вири уьлкведа хьиз, Сулейманан девирдилай инихъ «халкьдин шаир» гьуьрметдин тIвар яз официальни къайдада гузва. Вичикай фадлай лезги культурадин мягькем даях хьанвай, ам вилик тухунин карда чIехи лайихлувилер авай Азиз Мирзебегов и чIавуз (официальни тIварар гудайла) «чи» рикIел татун аламатдин кар хьиз аквазва заз.⤵️

 https://lezgigazet.ru/?nationals=pul-viri-ya-anzhah-haji-vatan-tush

📚 "ЦIИЙИ КТАБАР" рубрикадай Дагъустандин халкьдин шаир Майрудин Бабаханова мад са важиблу ктабдиз экв акурнава. "Лезги мисалар" ктабда агъзурдалай виниз халкьдин мисалар, шиирралди кхьенвай, зарафатдин тав ганвай абурун вариантар ва мадни мискIалар гьатнава. ▪️"ЦIийи Кавказ" чапхана, 2026-йис, 128 чин. #ЛезгиКтаб #Мисалар #МискIалар   📗«ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)»

❗️Къе Дагъустандин халкьдин шаир, XX асирдин Гомер СтIал Сулейман дидедиз хьайи югъ я. И юкъуз чи республикада Дагъустандин шииратдин югъ къейдзава.  

РикIел хкин: 18-май, СтIал Сулейманан хайи югъ, Дагъустандин шииратдин югъ яз къейд авунин фикир гайиди Расул Гьамзатов тир. 2002-йисуз Дагъустандин шииратдин югъ, Сулейманан юбилейдин югъ туширтIани, иллаки гурлудаказ къейднай: Москвадай, масанрай хейлин мугьманар атанай. 18-майдиз писателрин, медениятдин ва гьукумдин векилрин чIехи десте Агъа СтIалдал – Сулейманан хайи хуьруьз мугьман хьанай. Ина шаирдин гьуьрметдай чIехи сувар кьиле фенай.

  СтIал Сулейман Дагъустан вири дуьньядиз машгьур авур сад лагьай шаир яз гьисабзава. Расул Гьамзатова са мярекатдал вич Сулеймана машгьур авур Дагъустанда дидедиз хьана лагьанай. Гьакъикъатдани, СтIал Сулейман чIехи шаир тир ва асиррани гьакI яз амукьда.   🤝Шииратдин сувар виридаз мубаракрай! Агъадихъ чна куь фикирдиз СтIал Сулейманан «И Къафкъаз» шиир гъизва.   🏔И Къафкъаз   Гуьгьуьл начагъ, вич я вердиш ЧIугваз гьар азар, и Къафкъаз. Гагь жеда ам саки са лам, Ялиз гьар са пар, и Къафкъаз.   Сагьибсуз тир кьуру бустан – Гьадаз ухшар  я Дагъустан. Гагь жеда ам са гуьлуьстан, Гагь жеда базар и Къафкъаз.   Гагь бахтлу яз адан йикъар, Шад яз хъуьрез жеда халкьар, Гагь жеда чIур адан гьалар, Жеда бедназар и Къафкъаз.   Гагь адан гьал хьана бейгьуш, Хъун тавунмаз, жеда сархуш, Гагь жеда ам хьана аруш Хифетар, гъамар и Къафкъаз.   Безетмиш жез, гваз дамахар, Хурал алаз пак булахар, Гагь авадриз вилин накъвар, Жеда лап бизар и Къафкъаз.   Гагь алукIиз чекме, шалам, Гагь куьк, гагь яхун жеда ам, Гагь Деникин, гагь Бичерух Жез вичин дустар и Къафкъаз.   Эй Сулейман, аку крар: Са пад дере, са пад дагълар, Гагь вилерал жеда накъвар, ЧIугваз агьузар и Къафкъаз.

📚«Дербент шегьердин лезги чIалан лап хъсан муаллим» конкурсдин нетижаяр   ❗️Накь, 16-майдиз, РД-дин Халкьдин Собранидин депутат, машгьур меценат Имам Музамудинович Яралиеван теклифдалди, гьада арадал гъанвай мергьяматлувилин «Возрождение Дербента» фондунин такьатрин куьмекдалди СтIал Сулейманан тIварцIихъ галай лезги госмуздрамтеатрдин дараматда «Дербент шегьердин лезги чIалан лап хъсан муаллим» конкурс кьиле фена.   КьетIендаказ къейд ийин: конкурс кьиле тухунин асул макьсадрикай сад кIелунин 2026/2027-йисуз тIвар кьунвай фондунин патай гьар вацра стипендия къачудай 6 муаллим хкягъун тир.

Хайи чIалан муаллимрин машгьурвал хкажунин, абурук гьевес кутунин макьсаддалди цIи сифте яз тешкилай конкурсда 9 муаллимди иштиракна. Санлай къачурла, иштиракай вирибуру чеб лезги чIалан хъсан пешекарар тирди успатна.

  Нетижаяр ихьтинбур хьана: 🥇чка Гуьлназ Адаевади кьуна (№18 гимназия); 🥈чка – Назиля Агъабалаевади (№21 мектеб); 🥈чка – Наида Хановади (№21 мектеб); 🥉чка – Таиса Магьмудовади (№18 гимназия); 🥉чка – Альбина Магьмудовади (№2 гимназия); 🥉чка – Эльвира Керимхановади (№14 мектеб).   1-чка кьур муаллимдиз 20 агъзур манатдин кьадарда аваз пулунин пишкеш гана, 2-чка кьурбуруз – гьардаз 15 агъзур манат, 3-чка кьурбуруз – гьардаз 10 агъзур манат.    

Муаллимрив дипломар ва пулунин пишкешар «Возрождение Дербента» фондунин крар идара ийизвай директор Саид Мусаева ва конкурсдин тешкиллувилин комитетдин председатель, алим Азиз Мирзебегова вахкана.  

  ✍️Муаллимрин кIвалахриз пуд касдикай ибарат жюридин векилри къимет гана: «Лезги газетдин» кьилин редактордин заместитель К. Ферзалиева (председатель), Тахо-Годидин тIварцIихъ галай ДНИИП-дин илимдин къуллугъчи Ж. Мейлановади, Гь.Къазиагьмедован тIварцIихъ галай педколледждин муаллим Р.Алибеговади.   📰Конкурсдикай гегьенш малуматар «Лезги газетдин» нубатдин нумрадиз акъатун гуьзетзава.

✍️Аялар патал Кроссворд «КIвалин гьайванар» 📚«Аялар патал кроссвордар ва маса машгъулатар» ктабдай

📚 И мукьвара «Россиядин халкьарин алай аямдин эдебият» лишандик кваз «Кеферпатан Кавказдин халкьарин шиират ва гьикаят» тIвар алай чIехи антология чапдай акъатнава. Ам 656 чиникай ибарат я.

Ктабда Кавказдин 16 халкьдин эдебиятрин векилрин эсерар хайи ва урус чIаларал чапнава. Лезги шаиррикайни гьикаятчийрикай  ана Сажидин Саидгьасанован, Ханбиче Хаметовадин, Абдуселим Исмаилован, Фейзудин Нагъиеван, Нариман Ибрагьимован, Майрудин Бабаханован, Азиз Мирзебегован, Арбен Къардашан, Гъулангерек Ибрагьимовадин, Владик Батманован эсерар гьатнава.  

Чна къелемчийризни кIелчийриз и вакъиа мубаракзава. 🟢 Салим Салимов

Чlехи Гъалибвилин сувар мубаракрай, ватанэгьлияр! Цава ва чилел гьамиша ислягьвили агъавал авурай.

📝 «ХЪИПИ ХЬАНВАЙ ЧАРАР» рубрикадай   #ЛезгиГазет #ЛезгиКтабар #ЛезгиЧIал #ХъипиЧар                                                    📕 «ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)»

📚 «ЛЕЗГИ ЧIАЛАН ЧЕШНЕЛУ МУАЛЛИМАР» рубрикадай   ЦIийи рубрикади чи каналдин иштиракчияр лезги чIалан тарсар гузвай (гайи) тежрибалу, чешнелу муаллимрихъ галаз танишарда.   РАМАЗАНОВА МАРИЯТ КЪУХМАЗОВНА   Марият Къухмазовна Хожа-Къазмайрин мектебдин муаллим я. Чавай ам алай аямдин лайихлу муаллим я лагьана тестикьариз жеда. Ада ученикриз лезги чIални эдебият дериндай чирунин рекье ишлемишиз жедай хейлин ктабар акъуднава. Муаллимар патал акъуднавай пособиярни методикадин рекьяй еке къимет авайбур я.  

Адан учинекри конкурсра, олимпиадайра кIвенкIвечи чкаяр кьазва. Муаллимриз талукь хейлин конкурсра Марият Къухмазовна гъалиб хьана. Кьилди къачуртIа, 2025-йисуз Эминхуьре лезги чIалан муаллимрин арада кьиле фейи конкурсда ада 1-чка кьуна.   Чна жегьил муаллимриз адалай чешне къачуниз, адавай тежриба кIватIуниз эвер гузва.

  #Муаллим #ЛезгиЧIал   📗«ЛЕЗГИ ЧIАЛ (Лезгинский язык)»

📚 ЕКЕ БЕДБАХТВИЛИК КВА ЛЕЗГИ ЧIАЛ   Фицакьра ФЛНКА-ди лезги чIалаз талукь яз кьиле тухвай «элкъвей столдиз» килигна къе зун «Дагъустан» РГВК-дай. Чпин фикирар лагьайбурукай садан «жуьрэтлувили» зун лап тажуб авуна. Докладчиди сифте нубатда лезги чIал ахтармишай, ам къайдада тур алимар-лингвистар критика авуна. Идалай кьулухъ ада вичи туькIуьрнавай са гафуникай ихтилатна. Идалай кьулухъ ада, «чи халкьдин векилриз гьи гаф жуванди, гьи гаф кьабулнавайди ятIа чизвач» лагьана,  туьрк ва араб чIаларай атанвай гафарин эвезда ишлемишиз жедай гафар-эвезар малумарна.       ✅ Мягьтел жедай кар ам я хьи, «элкъвей столдихъ» ва гьакIни залда ацукьнавай лезги чIалан тарсар ганвай ва гузвай муаллимрикай садани докладчидин гафариз талукь яз чпин фикир лагьанач. Вуч лагьай чIал я кисун: разивал къалурун ва я лугьудай гаф тахьун? ✅ Анжах са писателди "чlал михьна кIанда" лугьудайбуруз талукь яз хъсан ихтилат авуна.   ✅ Гуьгъуьнлай са мектебдин директорди хайи чIаларай чарасуздаказ ОГЭ кардик кутун герек авачир кар я лагьана ва вичин делиларни гъана. «Куьне гьеле грамматикадай дуьздаказ кьил акъуднавач. Квез аялдивай вуч кIанзава?» – суал гуналди наразивал къалурна ада. Белки, ихьтин суал алимар критика авур докладчидин гафар себеб яз арадал атана жеди.   ✅ «Элкъвей столдихъ» кьуру-кьуру ихтилатар авун патал ацукьзавайди туш кьван. ЧIехи пай ихтилатар заз гьахьтинбур яз акуна. ИкI жедайди аян хьайивиляй зун и мярекатдиз кьасухдай фейиди туш.  

P.S. Зи фикирдалди, алай девирда лезги чIал еке бедбахтвилик акатнава. Идан гьакъиндай тIвар кьунвай мярекатдал хьайи веревирдери шагьидвалзава. Идалайни гъейри, шазан эхирра ва цIинин йисан эвел кьилера орфографиядин месэлайриз талукь яз кьиле фейи (за пуд заседанида иштиракна, гуьгъуьнлай иштиракдай ашкъи амукьнач) мярекатрал заз хайи чIалахъ гьакъикъатдани рикI кузвай, «лезги чIалан яцIа авай», герек месэлаяр гьялуник кьил кутазвай халисан пешекарар къенин юкъуз чахъ авачирди тестикь хьана.

  📝 К. КIелетви