تاریخ ایل جاف از قوم باستانی گابیان

🎥 سیا چمانه (چه وه ختیوه هه ورامان وه شا) برگرفته از کانال هه وار نشینان 🎥 🌺 @Darabsarmast داراب سرمست 🌺

بسمه تعالی 📚 ادامه مبحث تبار گیو و گودرزی از قوم باستانی گاوانیها 🟪 فرمانروایان دره تنگ: امیر بتلیس در کتاب شرف نامه آورده است: امارت دره تنگ در گذشته بنام حلوان معروف بوده و مردی به نام سهراب از سوی مردم به فرمانروایی دره تنگ برگزیده شده که نواحی پاوه، باسکه، آلانی، قلعه زنجیر، روانسر، دوان، زرماتیکی را در تصرف داشته است که پس او پسرش عمر بیگ به جای وی نشسته است و آنان از سال ۹۱۴ قمری (۸۸۶ شمسی) تا سال ۱۰۰۵ قمری (۹۷۵ شمسی) فرمانروایی کرده اند که اینک درباره آنها به بحث می پردازیم 🟩 عمر بیگ دره تنگی (۹۷۹ تا ۹۱۴ قمری برابر با ۸۸۶ تا ۹۴۹ شمسی): عمر بیگ بن سهراب بیگ که مردی شرابخوار و لا ابالی بود چون از همه مناهی توبه نصوح کرد بیشتر اوقات را به عبادت می گذرانید و این بود که مردم او را به سال ۹۱۴ قمری برابر با ۸۸۶ شمسی، به فرمانروایی دره تنگ و حلوان برگزیدند و سپس به خدمت شاه اسماعیل صفوی (۹۷۰ تا ۹۳۰ قمری) رسید و ارادت خود را ابراز داشت و او نیز طی فرمانی ایشان را به امارت دره تنگ و حلوان منصوب کرد و پس از مدتی به تجهیز سپاه و عمران و آبادانی روستاها پرداخت و مسجدی هم در دره تنگ بنا نهاد و علما و ادبا را تشویق می کرد و مردم را به کار های نیک فرا می خواند، پس از چندی از فرمان صفویها سر با زد و به خدمت سلطان سلیمان خان عثمانی (۹۷۴ تا ۹۲۶ قمری) رسید و او نیز فرمان امارت دره تنگ را برایش صادر کرد و از آن پس در خدمت مردم بود تا به سال ۹۷۹ قمری برابر با ۹۴۹ شمسی) در گذشت و او پسری داشت؛ به نام قباد بیگ که بسیار شجاع و جوانمرد بود 🟨 قباد بیگ دره تنگی (۱۰۰۵ _ ۹۷۹ قمری یا ۹۴۹ تا ۹۷۵ شمسی): قباد بیگ بن عمر بیگ به سال ۹۷۹ قمری (۹۴۹ شمسی) بنا به فرمان سلطان سلیم دوم عثمانی ۹۸۲ تا ۹۷۴ قمری به امارت دره تنگ و حلوان رسید و او مردی مصمم و مقتدر و شجاع و بخشنده بود و پس از آن سپاهی فراهم آورد و طوایف کورد را متحد نمود و سپس دینور را به تصرف خود در آورد و آنگاه بسوی بغداد حمله کرد و بخشی از بعقوبه را هم گرفت و او تا سال ۱۰۰۵ هجری قمری برابر با (۹۷۵ شمسی) فرمانروا بود ⬛️ بسیاری از مورخین در کتابهایشان عمدا یا سهوا و بدون منبع، سند و تحقیقات لازم حکام امارت باجلان را ادامه نسل حکام امارت دره تنگ نوشته اند، در حالی که طبق منبع و سند حکام باجلان فرزندان شخصی به نام ابدال بیگ اند، که ایشان یکی از سرداران سلطان مراد چهارم عثمانی و موسس امارت باجلان (بعد از فتح بغداد و قرار داد دشت ذهاب در سال ۱۶۳۸ م، ۱۰۴۹ ق و ۱۰۱۷ ش) بود، امارت باجلان و حکمرانان وی کاملا مستقل از حکام دره تنگ و سالها بعد از فروپاشی آنها در قسمتی از قلمرو سابق امارت دره تنگی بوجود آمده، طبق منابع عمر کلهر چندین سال بعد از عمر دره تنگی در ماهیدشت حکمرانی نموده است، در واقع طبق شواهد و قراین بر ما روشن می شود که بعد از انزوای امارت دره تنگ، سرزمینهای شرقی این امارت دست عمر کلهر افتاده، و بعد از مدتی صفی خان سلطان ضیا الدینی امارتی را ابتدا در جنوب این سرزمین ها تشکیل داده و سپس این امارت را به محال شمالی این سرزمینها انتقال داده، در همین زمان در ضلع جنوبی این سرزمینها امارت باجلانها بوجود آمده، یعنی امارت دره تنگ سقوط و فروپاشی کرده و سه امارت یکی پس از دیگر در سرزمینهای تحت تسلط آنها بوجود آمده است و از لحاظ تبار پدر نسبی رابطه نزدیکی با هم ندارند 🟫 اشتباه محققین و مورخین ما این است که: دایما از دیگران رفرنس و ارجاح می دهیم بدون اینکه خودمان تحقیق و موشکافی کنیم که این نظریه ها صحیح است یا نه؟ بطور مثال؛ در این باره بسیاری از مورخین خانای قبادی شاعر و ولید دیوانه را به تبار باجلانها نسبت داده اند، در حالی که طبق شعر خود این بزرگواران خانای قبادی از بیگزاده گان قبادی جاف و ولید دیوانه از تیره کمالی جاف بوده است هر چند آقای سوان و دیگران معتقدند؛ که باجلانها منشعب از تبار ایل جاف اند و آقای مکنزی و دیگران معتقدند؛ باجلانها منشعب از تبار ایل گوران اند؛، بازم تبار این دو ایل همراه با تبار ایلات دیگر کورد تبار به قوم باستانی گاوانیها یا گابیان ها ختم می شوند (این خود بحث طولانی و در اینجا نمی گنجد) 🟧 در کتاب های شرف نامه بتلیسی و عالم آرای عباسی مشخص نکرده که که حکام امارت از چه تباری بوده اند، و تنها تیره ای که مدعی فررندان امروزی آنها می باشند تیره گیو یا گوردرزی و دورویی ها از ایل جاف که پدر نسبی اند می باشند، که آقای سلطانی هم در کتاب ایلات و طوایف کرمانشاهان آنها را در بخشی آورده و آنها را یکی قلمداد نموده، اما قید نکرده است که میراث دار امارت دره تنگ هستند و ما با استفاده از قواله ها، دست نوشته های قدیمی، سنگ قبور و غیره در پی اثبات این مسیر هستیم که تاریخ پر افتخار آنها را از زیر خاکستر زمان در بیاوریم و حق را به حقدار برسانیم ✍ بقلم: محمد دارابی 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

هه رچه نده ڕه چه ڵه کی ئه م دوو هۆزه له گه ڵ ڕه چه ڵه کی هۆزه کانی تری کورد به هۆزی کۆنی گاوانی یه کان یان گابیان ده گات که ئه مه خۆی باسێکی درێژه و لێره دا ناکرێت باسی بکه ین 🟧له کتێبه کانی شه ره فنامه بتلیسی و عالم ئارای عه باسی باسیان نه‌کردوه که حوکمڕانانی ئیماره ت له کام هۆز و ڕه چه ڵه ک بون وه ته‌نیا هۆزێک که دیعایه ی ئه وه ده که ن که  نه وه کانی ئه وانن هۆزی گیو یان گوده رزی و دوو ڕویی ن که سه ر به هۆزی جافن و له یه ک ڕه چه ڵه کن که به ڕێز سوڵتانیش له کتێبی هۆز و تیره کانی کرماشان نێوی ئه وانی له به شێک له کتێبه که ی هێناوه وه ئه وانی سه ر به یه ک هۆز زانیوه به ڵام ئاماژه ی به وه نه کردووه که ئه وان میرات گرانی ئیماره تی ده ڕەته نگن وه ئێمه به که ڵک وه رگرتن له قەواڵه کان . ده ست نوسراوه کۆنه کان . به رده گۆڕه کان و.. به شوێن سه لماندنی ئه م ڕێگایه ین که‌مێژووی پڕ له شانازی ئه وان له ژێر خۆڵه مێژی زه مه ن در بێنین و ڕاستی یە کان به ده ستی حه قدار بگه ینین نووسینی موحه مه دی دارابی وه رگێڕان بۆ کوردی ‌. کاوه ئه حمه‌دی.

درێژه ی باسه کانی گیو و گوده رزی له هۆزه کانی کۆنی ئێران 🟪حوکمڕانان ده ڕته‌نگ،ئه میر بتلیس له کتێبی شه ره فنامه نوسیوێەتی . ئیماره تی ده ڕەته نگ لەڕابردوو به نێوی حه لوان ناسراو بووه وه‌پیاوێک به ناوی سۆراب له لایه ن خه ڵکه وه به حوکمڕانی ده ڕه ته نگ هه ڵبژێردرابو که ناوچه‌کانی پاوه ،باسکه ،ئالانی،قڵازه نجیرو ڕوانسه رو .دوان زرماتیک له ژێر سه یته ره ی ئه م‌ئیماره ته بووه. که پاشی ئه و کوڕه که ی عومه ر به گ  بووه به جێگری ئه و وه ئه وان له ساڵی ۹۱۴ کۆچی مانگی  "۸۸۶کۆچی هه تاوی.تاکو ساڵی ۱۰۰۵ مانگی ۹۷۵ هه تاوی حوکمڕانیان کردووه که ئیستا باس له وان ده که ین  🟩 عومه ر به گی ده ڕه ته‌نگی ۹۱۴تاکو۹۷۹ مانگی به رامبه ر ۸۸۶ تاکو۹۴۹ هه تاوی .عومه ر به گی کوڕی سۆراب به گ که پیاوێکی شه راو خور بوو وه له دوای ئه و تۆبه ی کردو  دوایی زۆربه ی کاته کانی به عیباده ت ده برده سه ر وه به م هۆیه  که خه ڵک ئه ویان له ساڵی ۹۱۴مانگی به رامبه ر ۸۸۶ هه تاوی به حوکمڕانی دڕه ته نگ‌و‌حه لوان هه ڵبژارد وه  دوای ئه وه گه یشته خزمه ت شاه ئیسماعیلی سه فه وی وه وه فاداری خۆی ڕاگه یاند وه شاه ئیسماعیل ش ئه وی به حوکمڕانی ده ڕه ته نگ و حه لوان دانا وه پاش ماوه یه ک ده ستی کرد به پڕچه ک کردنی سوپا و ئاوه دان کردنی گونده کان وه مزگه وتێکی لە ده ڕه ته نگ دروست کردو وه ڕێزی له مه لاو زاناکان گرتو خه ڵکی بۆکاری چاکه بانگهێشت ده کرد وه دوای ماوه یه ک پشتی له سه فه وی یه کان کردو‌ چو بۆ خزمه تی سولتان سولەیمان عوسمانی ۹۲۶تاکو۹۷۴ مانگی وه ئه ویش فه رمانی حوکمڕانی ده ڕەته‌نگی بۆ ده ر کرد وه دوای ئه وه له خزمه تی خه ڵکدا بوو تاکو له ساڵی ۹۷۸ مانگی ماڵ ئاوایی له ژیان کرد وه‌کوڕێکی به ناوی قوباد به گ هه بوو که زۆر ئازاو له خۆبردوو بو 🟨قوباد به گی ده ڕەته نگی .۹۷۹تاکو۱۰۰۵مانگی یان ۹۴۹تاکو ۹۷۵ هه تاوی به پێی فه رمانی سوڵتان سه لیمی دووه می عوسمانی ۹۷۴تاو۹۸۲مانگی کرا به حوکمڕانی ده ڕه ته‌نگ وحه لوان  ئه و پیاوێکی له سه ر خۆ ئازاو و ده ست دڵ باز بو وه دوای ئه وه سوپایه کی پێک هێناو وه هۆزه کانی کوردی یه ک خست و دینه وه ری داگیر کردوو خستیه ژێر سه یته ره ی خۆی و پاشان هێرشی بۆسە ر به غدا بردو به شێک له به عقوبه ی داگیر کردو وه ئه و تاکو ساڵی ۱۰۰۵ کۆچی مانگی به رامبه ر به  ۹۷۵ هه تاوی حوکمڕان بوو ⬛️زۆربه ی مێژوو نوسان له کتیبه کانیان به ئه نقه ست یان سه هو و به بێ سه رچاوه و به ڵگه و لێکۆڵینه وه ی پێویست حوکمڕانانی باجه ڵانیان بە درێژه و له ڕه چه ڵه کی حوکمڕانان ده ڕه ته نگ نوسیوه له‌حاڵێکدا به پێی سه ر چاوه و به ڵگه حوکمڕانان با جه‌ڵان نه وه کانی که سێک به نێوی ئابداڵ به گن که ئه و یه کێک له فه رمانده کانی سوڵتان مورادی چواره می عوسمانی وه دامه زرێنه ری ئیماره تی باجه ڵان " دوای گرتنی به غداو ڕێکه وتنی ده شتی زه هاو لە ساڵی ۱۶۳۸م۱۰۴۹ق ۱۰۱۷ش ."بوو ئیماره تی باجه ڵان و حوکمڕانانی ئه و به ته واوی جیا له حوکمڕانانی ده ڕه ته نگ بوون وساڵانێک دوای  له ناوچونی ئه وان له به شێک له ناوچه ی پێشووی حوکمڕانی ئه وان دامه زارون به پێی سه رچاوه کان عومه ری که لهوڕ چه ندین ساڵ دواتر له عومه ری ده ڕه ته‌نگی له مایگه شت حوکمڕانی کردووه له حه قیقه ت دا به پێی شاهید و  به ڵگه کان بو ئێمه ڕون ده بێته وه که دوای لاواز بونی ئیماره تی ده ڕه ته نگ ،ناوچه کانی خۆرهه ڵاتی ئه م ئیماره ته که وتووه ته ده ستی عومه ری که لهوڕ . وه دوای ماوه یه ک سه فی خان سوڵتان زیا ئه لدینی سه ره تا ئیماره تێکی له باشووری ئه م ناوچانه دروست کردووه و دوای ئه وه ئه م ئیماره ته ی بۆ ناوچه کانی باکوری ئه م ناوچانه گواستووه ته وه له هه مان کاتدا له باشوری ئه م ناوچانه ئیماره تی باجه ڵانه کان دروست بووه یانی ئیماره تی ده ڕه ته نگ ڕوخاو له ناوچوه وه سێ ئیماره تی یه ک له دوای یه ک لە ناوچه کانی ژێر سه یته ره ی ئه وان دروست بووه وه له باری ڕه چه له کی هیچ نزیکایه تی و په یوه ندی یان نییه 🟫هه ڵه ی لێکوله ران و مێژوو نوسانی ئێمه ئه وه یه که.هه موکات له که سانی تر زانیاری وه رده گرین ئاماژە به زانیاری ئه وان ده که ین به بێ ئه وه ی خۆمان لێکوڵینه وه یه ک بکه ین که ئه م بۆچون و زانیارانه دروستن یان هه ڵه؟ بۆ نمونه، له م باره وه زۆرێک له مێژوو نوسان خانای قوبادی شاعیرو وه وه لی دێوانه به ڕه چه له کی باجه ڵانه‌کان په یوه ندی ده ده ن له کاتێکدا به پێی شیعری ئه م به ڕێزانه خانای قوبادی له به گه‌کانی قوبادی جاف و وه  وه لی دێوانه له ڕه چه ڵه کی تیره ی که ماڵی جاف بووه هه رچه نده به ڕێز سوان و ئه واتی تر له و بڕوایه دان که باجه ڵانه‌کان به شێکی دابڕاو له هۆزی جافن وه به ڕێز مه کنزی و ئه وانی تر له و بڕوایه دان که باجڵانه کان به شێکی دابڕاو له هۆزی گۆرانن

🎥 موسیقی تحویل سال نو اثر کیست؟ 🔹علی‌اکبر مهدی‌پور دهکردی (زادهٔ ۱۳۱۴ – درگذشتهٔ ۲۵ بهمن ۱۳۸۸) نوازندهٔ سرنا و کرنا، اهل شهرکرد بود. 🔹نوروزنامه یا همان موسیقی هنگام تحویل سال نو که هر ساله بسیاری از مردم ایران در پای سفره هفت‌سین نوای آن را می‌شنوند از آثار اوست. 🔹این اثر که در فهرست آثار غیر ملموس یونسکو ثبت شده، برگرفته از موسیقی اقوام ایل بختیاری است 🎥 🌺 @Darabsarmast داراب سرمست 🌺

🎥 گۆرانی: جەژنەن شادیەن بە دەنگی: م.عوسمان کێمنەیی 🎥 🌺 @Darabsarmast داراب سرمست 🌺

🎥 خاڵۆیی ڕێبوار زنده یاد ماموستا سەباح_هەورامی ڤەرزاد ئەمینی 🎥 🌺 @Darabsarmast داراب سرمست 🌺

🎥 کولاک نوروز ، تیزر نوروز باشکوه 97 شمسی نوروز مردمی روستای تین بخش باینگان پاوه 🎥 🏔@Darabsarmast داراب سرمست🏔