Ахьыуардын

Аҟәа, ҳбырлаш иамшныҳәоуп иахьа — 2510 шықәса ахыҵит! Шаҟа ашәа узырҳәахьоузеи ҳақалақь хазына! Инасыԥуп уа уҿы аԥсҭазаара иагьамоу адырра! Шаҟаҩ уеилаҳауадаз, шаҟаҩгьы рыԥсы ухҭынҵоузеи! Абылреи ахәшәлҩеи урылҵны, ацәа зҩыда уҟәынҵаны, ес-уажәааны уаԥылоит уныҳәамш! Ахаан еиԥш иахьагьы знык узбаз наунагӡа дыхнахуеит уԥшӡара! Ҽаанбзиала, Аҟәа! Хьы-шәахәала икәабоу, ашьхеи амшыни ирыбжьаршәу, уҭоурых зегьы аӷәӷәара иатәуп. Адунеи уақәлаха, уеицамкын! Иумазааит аизҳара, агәырӷьара, уааԥсырала аиҵыҵра, аҭынчра! Еснагь иухалашоз аԥсуа бираҟ, иухыҩуаз аԥсшәа! Баагәарас иумазааит еилшәара зқәым ужәлар! Иугмыз ухьӡ адунеи иахзырҵәо абзырӡы! Шьардаамҭа! 🌊🐚🐚 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

📌 Ажәа бзиоуп 📆 Амшды́рга (календарь; календарь знаменательных дат) Амшдырга – иахьа иарбан мшу злаудыруа; ма аҭоурых аҿы закәы мшу уҵазҳәо (ари аганахьалагьы иурцәажәар ауеит). Иманшәалоуп, иаԥсышәоуп, иаҳәо иаразнак еилукаауеит. Ари Омар Беигәаа иажәоуп, шәышықәса иниҵыз рахьтә 70 инареиҳаны аԥсуаҭҵаара иазызкыз, иара дышқәыԥшыз ижәлар рдоуҳа дазҿлымҳан, ажәытә жәабжьқәа еизигон, убас амзақәа рыхьӡқәа аниҵеит, адиаспора рзы амшдырга еиқәиршәеит. 1968 шықәсазы иҭижьит иԥшшәыркны, асахьақәа зцыз амшдырга. Иҟалап, ажәа ахаҭагьы иара ихәыцзар. "Амза́р" иҿыцу акоуп, уахь иалаҵәаны иҟамызт, абаза бызшәаҿгьы хархәара амаӡам. Абраҟа иазгәоуҭаша уи ауп, аԥсшәаҿы "календарь" аилкаара аарԥшразы еихьыԥшым ҩ-ажәак ҳамоуп, аҩбагьы ԥсышәа наӡоуп. Индоевропатәи абызшәа дуқәа ари ажәа еицырзеиԥшуп, иара жәытәӡоуп (англыз, аиспан, апортугал, афранцыз, аиталиан бызшәақәа, аурысшәа, ақырҭшәа уҳәа). Ус анакәха, амзар, амшдырга — #асинонимқәа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсны Афырхаҵа Арзамеҭ Ҭарба иԥсы ҭазҭгьы иахьа 55 шықәса ихыҵуан. Ҳаԥсадгьыл аӷа изымҭаз аҟәатәи арԥыс гәымшәа. Аибашьра анҵысыҵәҟьа Ацҳа ҟаԥшь аҟны ампыҵахалаҩ иҿагылаз дреиуоуп. Гәымсҭатәи афронт аҿы деибашьуан, фырхаҵарыла дҭахеит иманшәаламхаз Марттәи ажәылараан. Усҟан 22 шықәса дырҭагылан, Аԥсуа университет азиндырратә факультет дҭан. Арзамеҭ Ҭарба изқәаҭыԥ Аҟәа, Ахьӡ-Аԥша абаҳчаҿы иҟоуп, ибаҩ ԥшааны хьыӡла-ԥшала анышә иамадан 2014 шықәсазы. Ашәҟәыҩҩцәа изыркхьоу ацәаҳәақәа рҟынтә:

Ҳҵеицәа ӷьеҩқәа рыцҳақәа! Заҟа ҳшәылагәдууазеи, Заҟагьы шәа шәыла Ҳгәы шьузеи…

Шота Ҷкадуа, 1995

Иабаздыруаз ишаҿагылоз Зқьҩыла ҳаҷкәынцәа аҿанҵәо! Зықьҩылагьы уаҳа иаҳԥымло Ргәаҵӷақәа шыԥнаҵәоз С-Арзик хәыҷ сашьа иԥа ссир, Мра хаҿылаша илашоз, Уи амцагьы хаҵак иеиԥш Уаргьы ушыԥнашәоз! У-Арзик хәыҷны ушалашәоз, Уагьшалаӡуаз агәҭаны! У-Арзамеҭны удуха ушалҵуаз, Уфырхаҵа хаҭаны!.. Ԥсыхәаз иҟаз уеиԥш зеиԥшроу Дазыҟамлар ҳ-Аԥсназы дшаны? Аха уеиԥш зеиԥшугь ирылхәдахаз Наӡаӡа ишԥанхеи ибжаны! Нели Ҭарԥҳа, 1998 Дҭахеит Арзик Ҭарба, ихьӡ аԥсра изладукыларызеи, иара уахьихәаԥшуаз, Аԥсны асимвол ауаҩы ихаҿсахьала иаадырԥшуазар – аԥхьа иалукаашаз.

Алықьса Гогәуа

Арзик Ҭарба – Афырхаҵа, Ҭарба Нели лашьа иԥа. Ашьха ӡыхь, згьама еицамкуа, Гәыли Кьычба лхаҭаԥсаҭа. Ашәаз ажәа са исзаԥҵозма, Уаҳзимшеит баша ҳа ҳанцәа. Нас ҳәатәыда харак сызцозма, Имизҭгьы уҩызцәа аԥацәа. Уа убаҩқәа Аԥсны иахыгам, Уԥсы ҳхылаԥшуеит уажәгьы. Угәҭыхақәа зымҩа иԥхьакым, Урԥылоит анацәа уашәаны.

Белла Барцыц 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

"Ашықәс рацәа шҳабжьоугьы, Омар Беигәаа хаҭала дыздыруан, ҩынтә-хынтәгьы иҩны снеихьан. Дырмит Гәлиа аԥсуа литератураҿы иаанаикыло аҭыԥ ахаҭа-ԥсаҭоуп Омар Беигәаа адиаспора рҿы ҭыԥс иааникыло. Ҳара ҳбызшәа, ҳҭоурых, ҳмифологиа уҳәа, хьаас ишьҭыхны, нап рыдкыланы, ааԥсарак ҟамҵакәа аус рыдулара даҿын. Омар Беигәаа иусумҭақәа роуп адиаспораҿы ҳара ҳмилаҭ хдырра еиқәзырхаз. Ҳажәлараи, ҳбызшәеи ижәытәӡатәиу аҭоурых ҵаула шрымоу иара илоуп ишеилаҳкааз. Сара абыржәгьы бзиа ибаны срыԥхьоит иҩымҭақәа, исарҳәогьы даара ирацәоуп", — Октаи Ҷкотуа.

🖇 Аԥсуа шәҟәыҩҩы Омар Беигәаа диит ԥхынгәы 1 азы, 1901 шықәса, Ҭырқәтәыла. Иара дравторуп хыԥхьаӡара рацәала Аԥсны аҭоурыхи, абызшәеи, афольклори ирызку ашәҟәқәа, еиқәиршәеит аетимологиатә жәар, убас иҵегь аҭҵаарадырратә усумҭақәа. "Аамсҭа Қьабз" зыҩыз афилософ Мураҭ Иаан аԥсуара зҿиҵаауаз еиҳабыс диԥхьаӡон Омар Беигәаа. Аҵарауаҩ иԥсҭазаара далҵит 2001 шықәсазы, анышә дамадоуп Сҭампыл. 2013 шықәсазы Аҟәа иаартыз Аҳәаанырцәтәи аԥсуаа рҭоурых амузеи иара ихьӡ ахуп. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Иналукааша аԥсуа ҵарауаҩ, апоет, ахәыцҩы Омар Беигәаа диижьҭеи 125 шықәса ҵит иахьа. Аԥсуареи аԥсшәеи зыԥсы ақәҵаны бзиа збоз, уи абзиабара иацназгоз агәаӷьгьы зызҭаз ауаҩ дыр. Ҵабалаа рхылҵшьҭра Омар Беигәаа, Аԥсны Дырмит Гәлиа дышҳамаз еиԥш, цәымзаҵас длашон мшын нырцә иҟоу ҳашьцәа рзы. Шәышықәса ниҵит. Иԥсҭазааратә мҩа акырӡа иҭбаан, идуӡӡан. Дхәыҷны раԥхьаӡа аҩреи аԥхьареи далагеит аԥсышәала. Дхәыҷны хатәы бызшәала ажәеинраалақәа иҩуан. Ашкол ахь дцаанӡа иааӡара иалахәын усҟантәи аамҭазы Аԥснынтә инеиз ауаа. Иԥсадгьыл агәхьаа шиӷраз дымҩасит, "Умца харԥны усшәындаз, ных сҳәарымызт, Аԥсны!" ҳәа ажәа ҳзынзыжьыз апоет. Омар Беигәаа Ахьӡ-Аԥша аорден I аҩаӡара ианашьоуп. Уи ихьӡ, иџьабаақәа, аԥсуаҭҵааразы имоу аҵакы иахьа аԥхьаҩ иҟынӡа ишахәҭоу инагоуп. Ҳара ҳҟны абри аус ахы акит амилаҭ-хақәиҭратә қәԥараан, ахыҵхырҭаҿгьы игылаз дреиуан Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба. Аибашьра ҟалаанӡа, Аԥсуа институт адиректорс даныҟаз, адҵа ҟаиҵеит Омар Беигәаа иусумҭақәа аԥсышәала иҭыжьтәуп, азырхиара шәалага ҳәа... 90 шыкәса днарҭысуан Омар, Маҳинур Папааԥҳа дицырхырааны, Аԥсны аҭоурых, амифологиазы ииҩхьаз ишәҟәқәа аԥсшәахь ианеиҭеигоз. Иара иҳәон, лара ианылҵон. Зынӡа иааидкыланы 35 шықәса аус ицылуит. Нас лара лхалгьы еиҭалгаз рацәаӡоуп. Аибашьраан Аԥсуа институт анырбылуаз нцәамусхәла еиқәхеит урҭ аматериалқәа, иҭрыжьит акы агмыжькәа, иазааԥсоз ртәы еиҭаҳәоуп абра >> Иахьа ианҵан аҵарауаҩ лыҿцәажәара ҿыц, Омар Беигәаа ихьӡала Оқтаи Ҷкотуеи лареи уажәы рнапы злаку ахьеиҭалҳәо. Шәазыӡырҩырц шәылшоит абра>> 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" раԥхьаӡатәи аҭыжьымҭа иагәылоу асахьақәа. Иҭыхымҭоуп — заԥхьаҟа Аԥсны аҳәынҭқарратә дыргақәа иравторхараны иҟаз асахьаҭыхҩы, амонументалист Валери Гамгьиа. Ароман хаз шәҟәны иҭыҵит 1974 шықәсазы, усҟан Гамгьиа 29 шықәса ихыҵуан, аха бзиа дыззырбо истиль шьақәгылахьан. Иара уи ашықәсан Асовет Еидгыла Асахьаҭыхцәа реидгылахь дрыдыркылеит. Инысымҩа еиҳа инарҭбааны>> 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуаа ирыхьӡынҩылоуп 🌊 Амзара цәқәырԥоит амшын еиԥш, Аԥша ыҵоуп аԥса-ккара, Сазыӡырҩуеит амшынгәеисыбжь, Амшын ыцәоуп иааԥса-икара. Ԥхыӡ иабахуеи? – Аԥра шкәакәа, Агәы ихыршәлоуп ихыхәхәала, Амза илнахт амҩахәасҭа, Аԥра мҟьалахырц ахала. Уи иагоит разны шәахәала, Иреиӷьӡоу тәылак аҿы иӡхыҵырц. Амшын гәыкышт аԥра ацәыӡыр, Аԥра иамаӡам агәала. Аԥра иҭоу амшын ду дырырц, Аԥша даԥхьоит, иргәыбзыӷуеит, Итәыла ԥшӡеи иареи еибадырыр, Дзыргәаҟуа игәхьаагара еихсыӷьуеит. Иӡсо амшын аԥхыӡ ду иалаз, Ашәышықәсақәа рҟны иҟьалаз, Уи аԥра – сара сгәыӷра шкәакәа, Аԥсны уӡхыҵ усмеижьаӡакәа. ✍️ Гәында Кәыҵниа, 2009 #алирика 📹 Пицунда; abkhazia_live 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

"Ҳара ҳагаҿа бзиахә иқәнагалаз ауаҩы, иаҳҳәап, уи еиԥш заҳахьадаз аха, ҩнаҭак даднамкылаӡакәа адәышкәаӷьаз даақәхаӡаргьы, млаки-хьҭаки даго ҳәа иҟамызт, уи иԥаҳалон агаҿа ианымӡалоз аԥсабара абарақьаҭра: адәҳәыԥшқәа рҿы аҵыҵындра афҩы лаҳа-лаҳауа, абнақәа рҿы аҵыслаҳа, аҵысжьы уҳәару, акакан маҷхәузма, сара схаан аракәада уаҩы иҟәыбаӡомызт агәылхра цәгьоуп ҳәа; абацә уҭахызар, маҷхәузма, џьара жьырӡык азы акәымзар, иҿызхуадаз, арахь амра ашәахәа еиԥш абгыӡра еилԥхаауа, ацхарпа згәылкәкәоз амаахыр! Ҭагалан ҳаԥсҭақәа унарҭалар, аҵла гәаҩақәа рҿы асаранџь еиҟәшәшәо, ушьапы нылашәо ахьа цәҟәыншьа, иҭҟьо акыр уҟәнызар, еихыԥа-еиҵыԥо ашьабсҭақәа, ацәҟьа аргылашьа удыруазар – зеиуахк уҭаху аԥсаатә, ӡиаск ахықәаҿы амца узеиқәҵар – ркьыц мацарала заҟа уҭаху уԥыхьашәон акан рықәыҩҩы акалмаҳақәа!.. Ари зегьы ҳадгьыл бзиахә агәыԥҳәыхш акәын, дызусҭазаалак аӡәы сасык дахибаараны дыҟамызт. Аха изхәарҭагәышьоузеи, урҭ зегь ҳашьҭахьҟа иаанхеит… Ауаҩы мыжда имоу пату изақәымҵозаап, ахә ашьарагьы илымшозаап". ✍️ Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" аҟынтә 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ари ашәа апластинка ианҵан 1984 шықәсазы, Кәасҭа Ченгьелиа напхгара зиҭоз ансамбль "Риҵа" инарыгӡеит, ахкы рҳәоит Зоиа Кәакәасқьырԥҳа, Римма Ҭарԥҳа. Альбом иагәылан зынӡа бжь-ашәак, Ахәрашәеи, Салуман ахаҵа иашәеи, Аиба иашәеи нарылаҵаны. Афирма "Мелодиа" аҿы иҭарҩит, амузыка адунеи аҿы иахьа-уажәраанӡа ахьӡ-аԥша ду змоу. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

🏔 Ашәа "Риҵа" ажәақәа

Аԥсуаа рыгәҭылса, аӡиаҵәа Риҵа, Ахрақәа урылсуа, аԥсара уҵа, Агәзырҳага, ахьӡыркыга, уара! Аԥсуаа рыгәҭылса, аӡиаҵәа Риҵа, Ахрақәа урылсуа, аԥсара уҵа, Агәзырҳага, ахьӡыркыга, уара! Оо, Ԥшаҳәы́ ашьха ухагылоуп, Аҵыҭәақә иуҽԥынгылоуп, Ахрақәа ургәылоуп. Оо, уҵәахны уаҟа урымоуп, Аха иушьҭа-иушьҭа урыԥшаауеит. Нхыҵынтә асасцәа узаауеит. Аԥсуаа рыгәҭылса, аӡиаҵәа Риҵа, Ахрақәа урылсуа, аԥсара уҵа, Агәзырҳага, ахьӡыркыга, уара! Оо, зызхара узымбац ирацәаҩуп, Узбахьоугьы даара игәыбылҩуп. Иааилак урбоит уамашәа. Оо, уҵәахны уаҟа урымоуп, Аха иушьҭа-иушьҭа урыԥшаауеит. Нхыҵынтә асасцәа узаауеит. Аԥсуаа рыгәҭылса, аӡиаҵәа Риҵа, Ахрақәа урылсуа, аԥсара уҵа, Агәзырҳага, ахьӡыркыга, уара! Аԥсуаа рыгәҭылса, аӡиаҵәа Риҵа, Ахрақәа урылсуа, аԥсара уҵа, Агәзырҳага, ахьӡыркыга, уара!

✍🏻 Ажәақәа: Алықьса Аргәын, 🎼 Амузыка: Зураб Малиа Ашәаҿы рыӡбахә ҳәоуп Риҵа иахагылоу ашьхақәа: ▫️ Ԥшаҳәы́шьха (2216 м.), ▫️ Аҵы́ҭәақә (2538 м.) ашьха; ашьхеибаркыра 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

👥 Асинонимқәа 👶 Ахәыҷы ԥшқа дахьиз аҭаацәараҿы дзакәыда: • Ахшаа́, • Алиаа́, • Ахы́лҵ, • Ахҭы́лҵ, • Аҿы́цира, • Аҵе́и (дԥазар) Дԥазаҵәызар: (иаҳараку астиль) • Аҵәҩа́ншьап, • А́хәшәыц (ацәажәараҿы) • Ацыршәа́ Аҵыхәтәантәи аҿырԥшы ажәар ианӡам, абжьыуатәи адиалект аҭҵааҩы Артиом Ахсалба ишәҟәаҟны иаҳԥылеит, урысшәала "отпрыск" иашьашәалоит, аха иаҳа иажәа хаауп.

Аҭаацәара уалалар цыршәа́к дуоуп. (Ианҵоуп Ҭхьына). Иара дыҟамзаргьы ицыршәа́ ҳәа аӡәыр дыҟоума? (Ианҵоуп Арасаӡыхь).

#асинонимқәа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ауаа ҟәышқәа, аусеилыргаҩцәа, ажәа зҿоу, зыхшыҩ ҵару рзы ишԥарҳәоз аԥсуаа: (Ҳдунеидкылашьа шаҟа аԥсабара иадҳәалоу удырбоит исахьарку арҭ афразеологизмқәа) 🍀 • Аҵыс ашьапы ахьԥҵәоу идыруеит. • Ашышкамс аҷаҷа ахькыду идыруеит. • Ага уарбеи ашьха уарбеи рымҩа ахьеиқәшәо идыруеит. • Ага иқәԥсоу аԥслымӡ шаҟа цыра ыҟоу идыруеит. • Ахаҳә хьшәашәа иршәҭуеит (ажәала). • Ашьанҵа еиҩихуеит (ажәала). Зажәа акралшо, ибзианы ицәажәо рзы ирҳәоит иара убас: • Акьатеи еиԥишьуеит. • Абаҩԥҵәа еибиҭоит. • Ауаҩы дыԥҵәазар деиԥишьуеит. • Бызла ахәра ирӷьоит. • Ажәлар рхьаа ибз нахьшьны ихәышәтәуеит. • Ажәала аԥсы дыбзеитәуеит / дирҿыхоит. • Ахацламҳəа ӷəӷəа ирҵысуеит. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсуа школ абду Фома Ешба диижьҭеи 170 шықәса ҵуеит иахьа. Ари аҩыза ахьӡ даԥсахеит иԥсы шҭаз, ажәлар рҵара-дырра аус аҿы ихы иалиршаз аџьабаа дуӡӡақәа рзы. Аԥхьаӡа инаргыланы, ахәыҷқәа рхатәы бызшәала аҵара дырҵара дахьашьҭаз, иагьахьеиҿикааз азы. Фома Ешба — арҵаҩы, арккаҩы, абызшәадырҩы, аԥсуа интеллигенциа иреиҳабӡоу абиԥара инарылукааша ахаҭарнак. Дынхон XIX ашәышықәса анҵәамҭеи XX ашәышықәса алагамҭеи рзы, даҽа аамҭанык иеиԥшымкәа ҳмилаҭ ахеиқәырхара ианазықәԥоз. Иара иҵаҩцәа дреиуан аԥсуа литература ашьаҭаркҩы Дырмит Гәлиа. Фома Ешба дшыхәыҷыз дҿырԥшыган, ибзиаӡаны ҳәа далгеит Аҟәатәи ашьхарыуаа рышкол, анаҩс Гори арҵаҩратә семинариа. 1880 шықәса инаркны аус иуан Аԥсны еиуеиԥшым ашколқәа рҟны: Афон ҿыц, Лыхны, Бедиа, Очамчыра уҳәа. Самырзаҟан раԥхьатәи аԥсуа школ ааиртит. Очамчыра иҟаз ҩ-классктәи алагарҭатә школ деиҳабын, иара иаԥшьгарала уи аҵараиурҭазы ахыбра ҿыц ргылан. Дырҵаҩ дуун, апедагогикатә баҩхатәра илан, ашколтә программа дахыҳәҳәаны ахәыҷқәа рхатәы бызшәа, рыԥсадгьыл агәыбылра дзыркышаз адыррақәа риҭон. Ашкол аҳаҭыр шьҭыҵуан иара иҩызцәа рыбзоурала, аҵаралашарахь ихьаԥшуа рацәаҩхон есааира. Зынӡа 46 шықәса изанааҭ иеиҭеит. Арҵаҩра адагьы, арккара аганахь инапы злакыз рацәоуп. 1906 шықәсазы иҭыҵыз "Аԥсуа нбан" авторцәа дреиуан, зеиԥш ыҟам аҭоурыхтә-етнографиатә очерк иҩит Очамчыреи, Елыри, Баслахәи ирыхҳәааны. Инапы иҵихит аԥсышәала раԥхьаӡатәи аҳасабтәқәа рышәҟәы. Азныказ 1200 цыра иҭыҵыз ашколқәа зегьы ирыхьӡеит, шықәсқәак анааҵ аҩынтә раангьы иҭрыжьит, убасҟак иманшәалан иеиқәиршәаз ашәҟәы. Иҳәатәуп, рхы ишадырхәоз ауахәамаҭә школқәагьы, аҵара аминистрра ашколқәагьы. Фома Ешба далахәын Аиҭагаратә комиссиа аусура, арҵага шәҟәқәеи адинхаҵаратә литературеи аԥсышәала арцәажәара иаҿыз. Аԥсны еицырдыруа ашәа "Шьардаамҭа" авторс дамоуп. Аус иуан 70 шықәса дырҭагылаанӡа, игәабзиара иахьынӡаинаҭоз. Иԥсҭазаара далҵит 1928 шықәсазы, анышә дамадоуп иқыҭа гәакьа Агәыбедиа, Ешқыҭ аҳаблан. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аишьцәеи аиаҳәшьцәеи ирызку аԥсуа ажәаԥҟақәа 🤩 • Аиашьа мыцхәы дыҟам. • Аиашьа дшьауҩуп, аиаҳәшьа дыԥсҵәыуаҩуп. • Аиашьа дыԥсыр, аиаҳәшьа дзықәгылоу адгьыл былуеит. • Ашьеи аиашьеи. • Аҽа зшьыз иашьа ида ҭынха димоуит. • Иашьа дызмам амба шьаҟа гәыдикылон. • Аиашьа гәымха иаҵкыс аҩыза бзиа. • Аиаҳәшьа думамзар аҵкыс аиаҳәшьа лашә. • Аиашьа еиҵыбгьы ажәак идырҳәоит. • Аншьа аҩнаҭа данааиуа аԥшь-ҭӡамцк ҵысуеит.

Аиашьеи аиашьеи еиҿыҵуеит ҵеила аизҳарақәеи агәыбылреи ҟаларц, рҵакырақәа рыла Аԥсны ӷьацаларц. Цанба Цагәмас иҳәамҭа

Асахьа: Заина Ель-Саид #ажәаԥҟақәа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

👥 Аишьцәа гәакьақәа рзы ишԥарҳәо: • Акәасҭӷа еиҩызшаз; • Архнышьна еиҩызҵәаз (еиҟәызшаз; еиҟәызҵәаз); • Кьатеик ааихызҵәаз; • Шьак-дак еицалҵыз; • Ԥсык иахылҵыз; • Цәак-жьык иалҵыз; • Еижьыку (родные, единоутробные братья) ❤️ "Сашьа гәакьа" даҽакала: • Сашьа́ӡара́; • Схатəы иашьа; • Сабхша-санхша (Аиаҳәшьа лзгьы иара убасҵәҟьа) Асуффикс -ӡара́ агәакьара аанарԥшуеит, ажьрацәара иазку егьырҭ ажәақәагьы ирыцлоит (аԥаӡара́; аԥҳаӡара́; аншьаӡара́). Ахыҵхырҭа: аԥсуа бызшәа ажәарқәа, асахь. литература 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Абаза поет Қьерим Мыхц иажәеинраалақәа акитаи бызшәахьы еиҭагоуп 🏔️ Ашәҟәы ҭыҵуеит сынтәа, ҩ-бызшәакны. Абазашҭа аҟармаҵыс ипоезиа ҿыцны ицәажәеит акитаи бызшәеи аҭаџьык бызшәеи рыла. Апроект ахы акит Ставрополь иҟоу ашәуаа ркультуратә хеилак "Абаза" алитературатә еиԥыларақәа руак аан, иҳаҩсыз ашықәс анҵәамҭазы. Уи иалахәыз ажурналист Наталиа Дорофеева убасҟак апоет ицәаҳәақәа лнырит, абаза бызшәеи аурысшәеи ззымдыруа аԥхьаҩцәа ахьалхәдаау лгәы лнархьыртә аҟынӡа. "Ари аҩыза апоезиа изҭаху зегьы агьама дырктәуп, сара исылшо ҟасҵоит уи азы", - лҳәан аиҭагаҩцәа рыԥшаара далагеит. Мыхц дыҩуан абаза бызшәала, еиҳа имаҷны — урысшәала. Дпоет гәылшәан, дбылуан. Занааҭла джурналистын. Аибашьра аналага Аԥсны дааны арантә астатиақәа ишьҭуан. Иажәеинраалақәа реиҳарак аурысшәахь еиҭагоуп акы агмыжькәа алитераторцәа Пиотр Чкалеи Андреи Галамагеи русеицура иабзоураны. Уажәы абызшәа ҿыцқәа рахь аиҭагараангьы уи ашәҟәы хәарҭахеит. Ашәуаа рганахь аус иахаҵгылан Армида Чагәааԥҳа, Аида Уазденԥҳа. Ари ажәабжь ҳацеиҩызшазгьы дара роуп. Иҭабуп ҳәа раҳҳәоит! 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Самсон Ҷанба – раԥхьаӡатәи аԥсуа драма "Амҳаџьыр" автор, раԥхьаӡатәи аԥсуа ҭоурыхтә роман аԥҵаҩысгьы дҟалар ауан, арӡрақәа раан дрымшьызҭгьы. Инеиҵыху аепикатә ҩымҭа, "Дал" ҳәа хьӡыс иаҭаны, урыс бызшәала еицырыҩуан Кавказ аҭоурых ҭызҵаауаз асовет ҵарауаҩ Анатоли Фадееви иареи. Ҩ-хык роуп акьыԥхь арбара иахьӡаз: 1936 шықәсазы агазеҭ "Советская Абхазия" ианылеит "Гагра ар рыӡхыҵра" (Высадка в Гагре), нас "Агара аҿаҟәара" (Надрез на колыбели). Алитератураҭҵааҩ Виачеслав Бигәаа ахәшьара ҳаракӡа риҭоит арҭ ацыԥҵәахақәа, авторцәа рҳәоу еиқәшәаны, аҭоурыхтә ҵабырг иҟаз шыҟаҵәҟьаз аарԥшра рҽазыршәон ҳәа азгәаҭаны. Ароман ахы акуеит 1830 шықәсазтәи ахҭысқәа рыла. Аԥсны Урыстәыла иадлеижьҭеи 20 шықәса ҵхьан, аха аурыс арра ӷбақәа ашарԥазы Абааҭа азааигәара ианыхгыла, рхы инықәԥшыз цандрыԥшьаа агәҽанызаара аадырԥшит. Иаразнак аҳәҳәацәа-ацҳаражәҳәацәа рышьҭит Гьечрыԥшьҟа, Арыдлар, аҳчыԥсаа рахь, аублаа рахь. Убас, амра ҭашәаанӡа Саӡын ауразоуроу иахыҵәахьан ажәабжь. Иааиз ргәы иҭаз уаҩы издыруамызт, ахацәа ԥшыхәуан, абыргцәа рхы неидкыланы ҟәышажәала еилацәажәон, аҳәса иааиламырсӡакәа, еибашьрахар ҳәа, амҩаныфа еиқәдыршәон: ацхаршәқәа, ашәырҩа, амгьал, аҭубар. Аҭоурых анахыс, ҵҩа змам аетнографиатә, атопонимикатә материал агәылоуп. Амҽхак злаҟаз ала, 1877-1878 шықәсқәа рзтәи ахҭысқәагьы аҵанакуан уҳәаратәы иҟоуп. Ахыҵхырҭа: Вячеслав Бигуаа "Садзы в абхазском фольклоре и литературе" 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Иахьа 140 шықәса ҵит аԥсуа литература аклассик Самсон Ҷанба диижьҭеи (1886 - 1937). Иналукааша ашәҟәыҩҩы, апоет, апублицист, аԥсуа милаҭтә драматургиа ашьаҭакҩы, аҳәынҭқарратә, ауаажәларратә усзуҩ. Самсон Ҷанба инысымҩеи иҩымҭақәеи еицырдыруеит ашкол иҭоу инадыркны. "Сеидыҟ", "Кьараз", "Аԥсны-Ҳаным", "Сабду ихәышҭаара ахаҳә", "Ашьха ҭыԥҳа", "Аиааира", — иреиӷьӡоу рахьтә. Аха ирҿиара инаваргыланы, иара Дырмит Гәлиа зегь рыла ицназгоз рккаҩ дуун, ажәлыр дрырҵаҩын. Агазеҭ "Аԥсны" агәашьамхс иаҵаз дреиуан, иааиԥмырҟьаӡакәа дкьыԥхьуан. Аҵара аус аҿы анагӡа дуқәа жәпакы ибзоуралуп ишыҟалаз. Иаҳа иманшәалоу алфавит аиқәыршәара инапы алакын, аԥсуа литературатә бызшәа аҿиара дазааԥсон, ажәарқәеи арҵага шәҟәқәеи акыр иџьабаа рыдуп. Агеографиазы раԥхьаӡатәи аԥсуа рҵага шәҟәқәа еиқәзыршәаз иара иоуп ("Аԥсадгьылдырра" ҳәа хьӡыс измаз, 1925). Афольклортә материалқәа еизигон. Аҩра знапы алакыз аҿар дырхылаԥшуан, алитературатә кружокқәа ацхыраара риҭон. Самсон Ҷанба Асовет Еидгылаҿы еицырдыруаз аԥсуа интеллигенциа рхаҭарнак иакәын. Асовет шәҟәыҩҩцәа Актәи реизара ду аделегатс дыҟан; дырзааигәан, ҩызцәас иман ихаантәи аклассикцәа аӡәырҩы. Аԥсшәеиԥш аурысшәагьы аӡеиԥш иҳәон. Иареи Миха Лакрбеи Москва џьара ианықәгылоз, аурысшәа рхатәы бызшәам ҳәа азхәыцра узымгәаӷьуа аҿаԥыц рҿан. Ражәа уаршанхон. Рылаԥшҳәаа, рдырра ҭбааӡан. Рхы инаркны ршьапаҟынӡа ипатриотцәан. Раԥхьатәи аԥсуа жәабжь цәырҵзар 1918 шықәсазы (Д. Гәлиа "Атәым жәҩан аҵаҟа"), раԥхьатәи аԥсуа драмагьы уи инашьҭаррхны акьыԥхь абеит, 1920 шықәсазы – С. Ҷанба "Амҳаџьыр" (асценаҿы иқәыргылан 1928 шықәсазы). Хара имгакәа, 1929 шықәсазы, иаԥҵан апрофессионалтә аԥсуа театр. 1967 шықәса инаркны Аҟәа зегь раасҭа иԥшӡоу аханқәа иреиуоу, ажәлар ргәеисра иақәҿызҭуа, рнапеинҟьабжь зыҩныҩуа Аԥсуа драматә театр Самсон Ҷанба ихьӡ ахуп. Аҭаратә Самсон Ду, хьӡи-ԥшеи згым. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

"Аурыс-алатын-аԥсуа медицинатә терминқәа ржәар" — ҳбызшәатә беиара зныԥшуа баҟоуп ҳәа ашәҟәы ахҳәаа ҟаиҵеит Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы Арда Ашәба арадио Sputnik аинтервиу аҭо. "Ҭҵаарадыррала акәымқәа, ԥсабарала ҳажәлар ирҳәоз, иара иҭаацәа, иҳабла, иқыҭа Кәтол — анарха шамаз аныԥшуа иҟоуп. Мчыла изҵаз, мчыла ианымаало адигалазар — иитәымыз акы дашьҭалеит ҳәа азыуҳәарын. "Жәлар рыхәшә" ҳәа азиҳәахьан Владимир Занҭариа аусумҭа ахҳәаа аныҟаиҵоз, ииашаҵәҟьан ус иагьыҟоуп" , — иҳәеит иара. Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы иазгәеиҭеит, ажәар еиқәзыршәаз Аполлон Гәыргәлиа, аусумҭа 15 шықәса инарзынаԥшуа аус шадиулоз. "Аԥсшәаҿ зҽызыԥсаххьаз акыр ыҟазар — убригьы ахархәара аиҭеит", — иҳәеит Ашәба. 🖇Аполлон Гәыргәлиа еиқәиршәаз "Аурыс-алатын-аԥсуа медицинатә терминқәа ржәар" аӡыргара мҩаԥысит иацы, Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны. Ажәар иагәылалеит 20-нызқь инарзынаԥшуа аурыс, алтын, аԥсуа ажәақәа.ап