468
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
+17 روز
+830 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
ژوئیه '26
ژوئیه '26
+3
در 0 کانالها
ژوئن '26
+17
در 1 کانالها
Get PRO
مه '26
+13
در 1 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+17
در 1 کانالها
Get PRO
مارس '26
+25
در 1 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+15
در 2 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+61
در 3 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+71
در 23 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+2
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+17
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+7
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '25
+15
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+37
در 1 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+20
در 0 کانالها
Get PRO
مه '25
+24
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+9
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '25
+15
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+18
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+35
در 1 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+13
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+13
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+2
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+9
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '24
+21
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+44
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '240
در 0 کانالها
Get PRO
مه '240
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+5
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '240
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '240
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '240
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '230
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '230
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '230
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '230
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '230
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '230
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+1
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+1
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+2
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '230
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+1
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+3
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+1
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+6
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+5
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+21
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+5
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+8
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+12
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+44
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+231
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 10 ژوئیه | 0 | |||
| 09 ژوئیه | 0 | |||
| 08 ژوئیه | +1 | |||
| 07 ژوئیه | 0 | |||
| 06 ژوئیه | +1 | |||
| 05 ژوئیه | 0 | |||
| 04 ژوئیه | +1 | |||
| 03 ژوئیه | 0 | |||
| 02 ژوئیه | 0 | |||
| 01 ژوئیه | 0 |
پستهای کانال
جاران لەسەر مینبەر مەلا ئەیوت ناوی اللە لە پێش ئیسلام بونی نەبوە
منیش ئەموت ئەی خۆ ناوی باوکی پێغەمبەر علیە السلام عبداللە یە
ئیتر مناڵ بووم نەمئەزانی بەقسەی مەلا بکەم یان شوێن بەڵگە بکەوم ....
تائێستاش نازام ئەم مەلایانە چۆن ئەم قسەیان ئەکرد! سبحان اللە
......
وریا عمر
| 2 | #قاعیدەی (إِذَا اجْتَمَعَ المُبَاشِرُ وَالمُتَسَبِّبُ أُضِيفَ الحُكْمُ إِلَى المُبَاشِرِ)
واتاکەی:
واتا: "ئەگەر لە ڕووداوێکدا بکەری ڕاستەوخۆ (المباشر) و هۆکار (المتسبب) کۆبوونەوە، ئەوا حوکم و بەرپرسیارێتییەکە ئەخرێتە سەر شانی بکەرە ڕاستەوخۆکە."
ئەم قاعیدەیە پێمان ئەڵێ ئەگەر کەسێک فەرمانێک بدات یان بارودۆخێک دروست بکات کە بێ لایەنی تر زیانی لێ بکەوێتەوە، بەڵام کەسێکی تر بێت و بە دەستی خۆی و بە ئەنقەست یان بە کەمترخەمی کارە تێکدەرەکە ڕاستەوخۆ ئەنجام بدات، ئەوا دادگا یەکەمجار یەخەی ئەو کەسە ئەگرێت کە بە ڕاستەوخۆ کارەکەی کردووە، چونکە ئەو ئەیتوانی ڕێگری لە زیانەکە بکات.
سەرچاوە و بەڵگەی قاعیدەکە:
لە فەرموودەدا: پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) ئەفەرموێت: «لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ». لێرەدا لایەنی مباشر زیانەکەی گەیاندووە. هەروەها لە چیرۆکی ئەو پیاوەی کە لە سەفەردا سەری بریندار بوو و هاوەڵان فەتوایان بۆدا بشۆرێت و بەو هۆیەوە مرد، پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) تاوانەکەی خستە سەر ئەوانەی فەتواکەیان دا (لێرەدا متسبب سزا درا چونکە مباشرەکە خۆی نەیزانیبوو)، بەڵام زانایان ئەڵێن ئەگەر مباشر عاقڵ و ئاگادار بێت، حوکمەکە تەنها دەچێتە سەر ئەو.
بەڵگەی لۆژیکی: ئەسڵ لە دروستبوونی زیاندا ئەو دەستەیە کە کارەکەی کردووە. هۆکار (متسبب) تەنها ڕێگای خۆش کردووە، بەڵام بکەری ڕاستەوخۆ (مباشر) بە ویستی خۆی کارەکەی جێبەجێ کردووە، بۆیە بارگرانییە یاساییەکە دەکەوێتە سەر ئەو.
بەکارهێنانی لە ٤ نموونەدا:
١. هەڵکەندنی بیر و پاڵنان: ئەگەر کەسێک بە نایاسایی بیرێک (چاڵێک) لە سەر جادە هەڵکەنێت (ئەمە لایەنی هۆکارە - متسبب)، و کەسێکی تر بێت و بە ئەنقەست ڕێبوارێک پاڵ بنێت بۆ ناو ئەو چاڵەدا (ئەمە بکەری ڕاستەوخۆیە - مباشر)؛ لێرەدا بەرپرسیارێتی شکان یان مردنی ئەو ڕێبوارە ئەکەوێتە سەر شانی ئەو کەسەی کە پاڵی پێوە ناوە، نەک ئەو کەسەی چاڵەکەی لێداوە.
٢. کردنەوەی قەفەسی حەیوان: ئەگەر یەکێک قەفەسی سەگێکی هاری کەسێکی تر بکاتەوە (متسبب)، و سەگەکە بێتە دەرەوە و لەسەر جادە وەستابێت بەبێ ئەوەی زیان بە کەس بگەیەنێت. پاشان کەسێکی تر بێت و بە بەرد لە سەگەکە بدات و هاری بکات تا بچێت پیاوێک بریندار بکات (مباشر)؛ لێرەدا قەرەبووی برینداربوونەکە لەسەر ئەو کەسەیە کە بەردەکەی گرتووە.
٣. دزینی کەلوپەل بەهۆی دەرگای کراوەوە: ئەگەر پاسەوانێک دەرگای کۆگایەک بە کراوەیی جێبهێڵێت (متسبب چونکە کەمتەرخەم بووە)، و دزێک بێت و کەلوپەلەکان ببات (مباشر)؛ دادگا لێرەدا حوکمی دزی و گەڕاندنەوەی ماڵەکە ئەخاتە سەر دزەکە، نەک پاسەوانەکە (هەرچەندە پاسەوانەکەش سزای کارگێڕی ئەکرێت، بەڵام قەرەبووی سەرەکی لەسەر دزەکەیە).
٤. کوشتنی ئاژەڵ: ئەگەر کەسێک چەقۆیەک دابنێت لە شوێنێک (متسبب)، و کەسێکی تر چەقۆکە هەڵگرێت و مەڕی هاوسێکەی پێ سەر ببڕێت بەبێ مۆڵەت (مباشر)؛ بەرپرسیارێتی و پارەی مەڕەکە لەسەر بکوژەکەیە، نەک خاوەنی چەقۆکە.
.......
وریا عمر | 118 |
| 3 | ئیبنو ڕەجەب (ڕەحمەتی خوای لێبێت) دەفەرموێت:
« بۆنی دڵسۆزی (ئیخڵاس) وەک بۆنی خۆشی پاک و خاوێن وایە، هەرچەندە زیاتر لەژێر جلا بشاردرێتەوە، زیاتر بۆنەکەی بڵاو دەبێتەوە و دەمێنێتەوە. بەڵام بۆنی ڕووپامایی (ڕیاکاری) وەک دووکەڵی دار وایە، بەرز دەبێتەوە بەرەو ئاسمان و پاشان لەناو دەچێت، بەڵام بۆنە ناخۆش و پیسەکەی دەمێنێتەوە.
هەرچەندە تەرمی ڕاستگۆکان لەناو خاکدا بڕزێت، بۆنی ڕاستگۆییەکەیان زیاتر بڵاو دەبێتەوە و خەڵکی هەڵیدەمژن (پێی ئاسوودە دەبن). »
[ مجموع رسائل ابن رجب (٧٥٨)] | 92 |
| 4 | بەیانی عاشورایە واتا پێنج شەممە
25\6\2026
✅پێغەمبەری خوا - صلى الله علیه وسلم - دەفەرمووێت: (صِيَامُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ). رواه مسلم.
.
✅واته: بەرۆژوو بوونی ڕۆژی عاشوراء ئومێدم وایه بهخوا کە ببیتە کەفارەتی گوناهی سالی پێشخۆی .
👈 ئەم خێرە لەدەست خۆت مەدە
بڵاوی بکەوە هیچ نەبێت ئەگەرکەسیک بەهۆی تۆوە بەڕۆژو ببێت خێری بۆتۆشە
ناوەکەم لابەرە کە پۆستت کرد❤️
......
وریا عمر | 651 |
| 5 | خەڵک سەیرت ئەکات بزانێ کەی هەڵە ئەکەی بڵێت ئهـــ نەموت
لە مەجلیسێک دانیشتبوین پیاوێک هاتە ژوور هەڵسام بەخێرهاتنم کرد ...دانەیک دانیشتبوو مامۆستای ئابوری ... وتی: مامۆستا هەڵسان لەبەر خەڵک جائیز نیە ..
وتم: دەستخۆش بابەتێکی جوانەت وروژاند جوان گوێ بگرە با ئەم هەڵەیە دووبارە نەکەیتەوە
١-پێغەمبەری خوا علیە السلام کە کچەکەی ئەهات بۆلای هەڵئەسا وبەخێرهاتنی ئەکرد وماچی ئەکرد
۲- کاتێک پێغەمبەر علیە السلام بانگی سعدی کرد کە هات بە خەڵکەکەی وت هەستن بەخێرهاتنی گەورەکەتان بکەن
۳- پێغەمبەری خوا علیە السلام فرمانی کردوە بەڕێز بین لەناو دابونەریتی کوری وتەواوی جیهان هەستان بۆ بەخێرهاتن ڕێزە
٤- لەوانە بلێی ئەی فەرمودەی کە نەهیکردوە؟ لەوەی مرۆڤ هەستی بەپێوە ئەلێم ئەو فەرمودە بۆ ئەو کەسەیە کە خۆی پێی خۆشە خەڵک لەبەری هەستن یان بەپێوە بۆی وەستن نەک کەسێک کە بۆ ڕێز هەڵئەستێ ! ئەبینی چەند جیاوازن
٥- جا بیرت بێنمەوە پێغەمبەری خوا علیە السلام هەڵساوە لەبەر جەنازەی یەهودی ...جا ئەگەر هەڵسان بۆ مردو کێشەی نەبێ بۆ زیندوو ئەولاترە
جا ئەم پۆستە بۆ ئەوە نیە بلێم من هەڵە ناکەم منیش مرۆڤم خۆ فریشتە نیم تەنها ویستم سێ پەیام بنێرم
یەک ئیشی موسڵمان ئەوەنیە جاسوسی بەسەر خەڵکەوە بکات
دوو کەشتێک نازانی قسەی تیانەکەی تاکو حەیایی خۆت نەبەی
سێ هەموان مرۆڤین و شایەنی هەڵەین و کەم و کورتیمان هەیە زۆر یان کەم لەهەموو کەس زیاتر خۆم پێویستم بە نوسینەکانی خۆم و ئامۆژگاری زانایان و دانایانە
.........
وریا عمر | 109 |
| 6 | خەڵک هیوایەتی ئەو مەجلیسانەیە کەباسی ناموسی خەڵک ئەکرێت نازانێت کە خۆی ئامادەی مەجلیس نیە ناموسی ئەو بابەتە!
..........
وریا عمر | 93 |
| 7 | کورێک وتی مامۆستا ژنەکەم نابێتە حیجاب وتم کە چونە داوای سفور بوو وتی بەلێ
وتم دەستی خۆش بێت مافی خۆیەتی بەزۆر نییە تۆ کە ڕازی نیت بۆ چۆیتە داوای؟
ڕاستە پیاو گەورەی ماڵە و بۆی هەیە بەزۆر زۆرشت بکات بەڵام تۆ لە یەکەم هەنگاو هەڵە بووی ئێستا بەچ ڕاستت بکەینەوە؟
جا ئەمە مانای ئەوە نیە کە سفوری باشە بەڵکو سفور تاوانبارە و قەدری خۆشی نازانێت
......
وریا عمر | 150 |
| 8 | ئەزانن تەوفويز [التفویض] واتا چ؟
سەیرکە وشەی "دەست" ماناکەی ئەزانی؟
کاتێک ئەلێم
دەستی مرۆڤ
دەستی ئەسپ
دەستی مەیمون
تۆ ڕێک زانیت چی ئەلێم بەڵام کەوتت من موفەویزەم واتا ئەلێیی(من نازانم دەست واتا چ نەک شێوەی دەست بەڵکو مانای دەست نازانی) ئایا ئەمە خۆگیلکردن نیە؟ 😁
ئەکرێ خوا لە قورئاندا وشەی دەست بەکاربێنت و مەبستی دەست نەبێت؟ تاقمێک هەن ئەلێن ئێمە زانین دەست واتا چ
جا سەیرکە با زیاتر بۆت ڕونبکەمەوە
جوبرائیل بالی هەیەی وایە؟ باشە تۆ ئەزانی باڵ واتا چ؟ واتا ئەندامێک بۆ فرین بەڵام ئایا تۆ بینیوتە باڵی جوبڕائیل چۆنە؟ ئایا پەڕە؟ ئایا چەرمە ئایا نورە ئایا ئاسنە ئایا شێوی تیژە یان پانە یان خرە وانیە؟
جا کە تۆ شێوەکەی نازانی ئەکرێ بلێی وانیە؟ باڵی نیە ؟ یان بلێی نانا باڵ وشەیەکە نامۆیە ماناکەی نازانم.....
نابۆیە ئەوانەی تەفویز ئەکەن خۆیان لە ڕاستی گێلئەکەن ...خۆیان ئەدزنەوە ...انجا تاقمێک هەیە ئەوەندە گومڕایە ئەلێن زانایانی سەلەف واتا صەحابە و تابعین موفەویزە بوون😁!
واتا نەیانزانیوە دەست وقاچ و استوی واتای چیە !!
.........
وریا عمر | 187 |
| 9 | پۆستیکی دینی ئەکرێت شەشحەوت کەس سەیری ئەکات دوو لایک
کەچی یەک پۆست لەسەر ئیسلام بکرێت
7ملون بینەر
800هەزار لایک
1ملیون شەیر
890هەزار کۆمێنت
جا ئەوەی سەیرە %90 ی ئەوانە موسڵمانە
لەگەڵ ئەوەش هیشتا ئیسلام گەورە ئەبیت
سەیر ئەوەیە کەناڵی فێربونی زمانی انگلیزیم هەیە مولحیدیک هاتوە باسی ئیسلام ئەکات
منیش موناقەشەم لگەڵ ئەکرد
موسڵمانەکان بلین چ؟ مامۆستا هاهاها ئینگلیزی و ئیلحاد زۆر دورن لەیەک
ئەبینن؟موسڵمانەکان شەرم ئەکەن باسی خوا بکەن ...لای من هەموو کات وشوێن باس باسی خوایە
......
وریا عمر | 143 |
| 10 | 📝 بۆچی نووسین بە دەست مێشکت زیرەکتر ئەکات؟ (زانست چی ئەڵێت؟)
زۆربەمان لە سەردەمی دیجیتاڵیدا زیاتر پشت بە تایپکردنی سەر شاشە و کیبۆرد ئەبەستین بەڵام ئایا ئەزانی ئەم گۆڕانکارییە چ کاریگەرییەکی لەسەر توانای فێربوونمان هەیە؟
زانای دەمارزانی نەرویژی، پڕۆفیسۆر ئۆدری ڤان دێر میر (Audrey van der Meer) لەزانکۆی (NTNU)، توێژینەوەیەکی ناوازەی ئەنجامداوە کە تێیدا هێڵکاری مێشکی چڕیی بەرزی (High-density EEG) بەکارهێناوە لە ڕێگەی 256 هەستەوەرەوە بۆ چاودێریکردنی مێشکی مرۆڤ.
🧠 ئەنجامی توێژینەوەکە چی سەلماند؟
🎯 چالاکبوونی تۆڕەکانی مێشک: لە کاتی نووسین بە دەست(بەکارهێنانی قەڵەم)، ناوچەیەکی زۆر بەرفراوان لە مێشک چالاک ئەبێت و پەیوەندییەکی بەهێز لە نێوان دەمارەکان دروست ئەبێ.
✍️ کێشانی هەر پیتێک بە جیاوازی و ڕێکخستنی جووڵەی دەست لەگەڵ بینینی چاو، مێشک ناچار ئەکات بەستەری دەماریی نوێ دروست بکات.
⌨️ لە کاتی تایپکردن لەسەر کیبۆرد (تەنها داگرتنی دوگمەکان)، مێشک زۆر کەمتر ماندوو ئەبێت و ئەو بەستەرە دەمارییە بەهێزانە دروست نابن کە بۆ فێربوون پێویستن.
💡 دەرئەنجام بۆ قوتابییان و فێرخوازان:
ئەگەر ئەتەوێت زانیارییەکان باشتر لەبەر بکەیت، قووڵتر تێبگەیت و درەنگتر لەبیرت بچێتەوە، تەنها بە خوێندنەوە یان تایپکردن واز مەهێنە؛ هەمیشە قەڵەم و دەفتەرێکت لەلا بێت و تێبینییەکان بە دەستی خۆت بنووسەوە.
📖من تەنها بەم ئایەتە { ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ } فێرخوازەکانم ناچارکردوە بنوسنەوە .
لەم ئایەتە تێئەگەین بۆچی خوا سوێندئەخوا بە قەڵەم و نووسین .چونکە کلیلی سەرەکییە بۆ گەشە و فێربوونی مێشکی مرۆڤ لە ڕوی فێربون و زانستەوە . ئەم توێژینەوەش وەک موعجیزە وایە ،
........
وریا عمر | 102 |
| 11 | "أرحنا بها يا بلال"
بیلال بە بانگدان دڵمان خۆشبکە
تا ئێستا بانگدان دڵخۆشی کردوی؟
ئاوا بیرت لە بانگ یان نوێژکردۆتەوە؟ | 105 |
| 12 | لە هەموو ڕویەکەوە قوربانی لەناو خاک و وڵاتی خۆت بکەی باشترە خێرەکەشی زیاترە
بەڵام دروستە لە دەرەوەش بیکەی بەڵام ئایا بۆت ئەکەن؟ 🤔نازانم ...!
.....
وریا عمر | 128 |
| 13 | قسەم لەگەڵ دوو چاپخانە کرد بۆ چاپکردنی کتێبیک بەمن ئەلێن وەرە بۆ ئۆفیس
بۆ زانینی نرخ ! لە سلێمانیەوە بڕۆم بۆ هەولێر بۆ ئەوەی نرخ بزانم؟🤔
دەی خوا کاریان ئاسان نەکات وەک چۆن کاری منیان ئاسان نەکرد ...
7کتێب م چاپکردوە لە دەرەوە کافریش بۆم ئەکات ! من لە مالی خۆم دانیشتوم ئەو بۆم بڵاو ئەکاتەوە! لە تەواوی جیهان.....
کابراش لە ناو کودستان ئەبێ زیارەتی بکەی و دەستی ماچ بکەی تا نرخت پێبلێت ....یارەبی خوایە کاریان ئاسان نەکەی ....
....
وریا عمر | 129 |
| 14 | ✅بە ڕۆژوبونی رۆژی عهرهفهیه
✅ئهم رۆژهیه كه پیغهمبهر علیه السلام فهرمویهتی
👈(صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ) صحيح مسلم رقم:(1162)
⬅️واته: ڕۆژووى ڕۆژى عەرەفه داواكارم له خودا ببێته مايهی كەفارەتی سڕينهوەی تاوانى ساڵێك له پێشىيەوه و ساڵێكيش له پاشیيەوه ،(واته:ببێته كەفارەتى تاوانى دوو ساڵ)
🔷ئەگەر ئەمە 100دولار بوایە هەرچی موسلمانە وازی لە ئیش ئەهێنا لەبەر خاتری
⬅️بەلام ئەمە نیعمەتێکە خوا بەهەمووانی نادات ئەگەر تۆ لەو کەسانەی لەم نیعەتە تێئەگەی سوپاسی خوا بکە چونکە چواردەرت خەوتون
بینێرە لەچات بۆ هەموو خزم و کەست
بلێ وتم با لەم خێرە بێبەش نەبێت
ئەگەر ێیی ناخۆش بوو تۆ خێری خۆتت کردوە ئەگەر بەڕۆژوش بوو هەردوکتان قازانجتان کردوە
کە ناردت ناوی من لابەرە
.......
✍وریا عمر | 109 |
| 15 | گۆگڵ بەم هەموو زەبەلاحی و لێهاتوی و کارمەندە زیرەکانەوە بەرنامەیەکی دروستکردوە 40زمانی تیایە بۆ فێربون و انجا وشک وڕەق و ناخۆش زوو بێزار ئەبیت
من بە تەنها 100زمانم هەیە
ئاسان خێرا چێژبەخش واقعی
تا کو جەژنیش بەردەستە ....چیتر کەس وەرناگرم لەم کۆرسە
کورد قەدری شت نازانێت
ئەگەر من ئینگلیز بوام هەمو دونیا باسی ئەکرد
بەڵام چونکە کوردم یەکەم کەس کە پشتی تێکردوم کوردە....
من شوێنپێی کەس ناکەم خۆم دروستی ئەکەم | 67 |
| 16 | #قاعیدەی 33(الْأَمْرُ بِالتَّصَرُّفِ فِي مِلْكِ الْغَيْرِ بَاطِلٌ)
واتاکەی:
واتا: "فەرمانکردن بە تەسەروفکردن (مامەڵەکردن) لە موڵکی کەسێکی تردا پووچەڵە."
ئەم قاعیدەیە بنەمای ئازادی و پاراستنی موڵکی تایبەت جێگیر ئەکات. پێمان ئەڵێ کە هیچ کەسێک بۆی نییە فەرمان یان مۆڵەت بدات بە کەسێکی تر کە بچێت دەستکاری، کڕین، فرۆشتن، یان تێکدانی شتێک بکات کە هی خۆی نییە و هی کەسێکی سێیەمە. ئەگەر کەسێک فەرمانی لەو شێوەیەش بدات، فەرمانەکەی لە ڕووی شەرعی و یاساییەوە هیچ بەهایەکی نییە و ئەو کەسەی جێبەجێی ئەکات خۆی بەرپرسیار ئەبێت لە زیانەکان.
سەرچاوە و بەڵگەی قاعیدەکە:
لە قورئاندا: خوای گەورە ئەفەرموێت: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ﴾ (النساء: ٢٩). خواردن و دەستکاریکردنی ماڵی خەڵک بەبێ ڕەزامەندی و مۆڵەتی خاوەنەکەی، بە باطل و ناڕەوا دائەنرێت.
لە فەرموودەدا: پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) ئەفەرموێت: «لَا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلَّا بِطِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ». واتا ماڵی هیچ کەسێک حەڵاڵ نییە دەستکاری بکرێت مەگەر بە ڕەزامەندی و دڵخۆشی خۆی. کەواتە ئەگەر خاوەنەکەی مۆڵەتی نەدابێت، فەرمانی کەسانی تر هیچ حەڵاڵییەک دروست ناکات.
بەکارهێنانی لە ٤ نموونەدا:
١. تێکدانی دیوار: ئەگەر کەسێک بێتە لای کرێکارێک و پێی بڵێت "ئەم دیوارە بڕووخێنە"، و کرێکارەکەش بڕووخێنێت بەو پێودانەی کە فەرمانی پێ کراوە. ئەگەر دواتر دەرکەوت دیوارەکە هی کەسێکی تر بووە و ئەو کابرایە بە ناهەق فەرمانی داوە؛ لێرەدا فەرمانەکە بە باطل دائەنرێت و کرێکارەکە و فەرماندەرەکە پێکەوە بەرپرسیار ئەبن لە قەرەبووکردنەوەی خاوەن دیوارەکە، چونکە ناکرێت بە فەرمانی کەسێک دەستکاری موڵکی خەڵک بکرێت.
٢. فرۆشتنی کەلوپەل: ئەگەر هاوڕێیەک بە هاوڕێیەکی تری بڵێت "بچۆ ئەو پاسکیلەی لە حەوشەکەیە بیفرۆشە"، و ئەویش بیفرۆشێت. دواتر دەرکەوێت پاسکیلەکە هی برای کابرای یەکەم بووە نەک هی خۆی؛ لێرەدا مامەڵەی فرۆشتنەکە بە باطل دائەنرێت و خاوەنە ڕاستەقینەکەی بۆی هەیە پاسکیلەکەی وەرگرێتەوە، چونکە فەرمانی فرۆشتنەکە لە کەسێکەوە هاتووە کە خاوەنی نەبووە.
٣. مۆڵەتدان بە نیشتەجێبوون: ئەگەر کرێچییەک لە خانویەکدا بێت و بە دۆستێکی خۆی بڵێت "تۆ لێرە بژی و کرێ مەدە"، خاوەن ماڵەکە بۆی هەیە یەکسەر ئەو کەسە دەربکات؛ چونکە کرێچییەکە تەنها مافی نیشتەجێبوونی خۆی هەیە و بۆی نییە فەرمان یان مۆڵەت بدات بە کەسێکی تر لەسەر موڵکی خاوەن ماڵەکە.
٤. بڕینی دار: ئەگەر خاوەن باخێک بە (کرێکارێکی) بڵێت "بچۆ ئەو دارە گەورەیە ببڕەوە"، و کرێکارەکە بە هەڵە یان بەهۆی دەستنیشانکردنی نادروستەوە بچێت دارێکی باخی دراوسێکە ببڕێتەوە بەو پێیەی پێی وتراوە؛ لێرەدا فەرمانەکە هیچ شەرعیەتێک نادات بە بڕینی دارەکە و ئەبێت قەرەبووی دراوسێکە بکرێتەوە.
........
وریا عمر | 101 |
| 17 | جۆرە مەلایەک پەیا بوون پەمەیی
ئەلێن لەسەر ژن واجب نیە ئیشی ماڵەوە بکات
نازانم لە نەزانیانە؟ یان مەبەستیان هەیە!
بەکورتی خزمەتی مێرد و ماڵ واجبە لەسەر ژن
وەک چۆن واجبە لەسەر پیاو ، هەر فطرەتی ئافرەت وایە ئیشی ماڵ ئەکات و پیاویش نان پەیا ئەکات
.....
وریا عمر | 121 |
| 18 | گوێم لە کەسێک بوو بەحیساب مامۆستای عەرەبیە ئەی وت
إخْوَةٌ بۆ برای گۆشت وخوێنە
أُخْوَةٌ بۆ برای دینیە
وتم: ئەمە هیچ ڕاست نیە وقسەی گیرفانە
ئەسلەن أُخْوَةٌ شازە ...
هەر بۆ زانیای[ إخوة -إخوان ] کە لە قوڕئاندا بەکارهاتون هیچ جیاواز نین
خۆزگە ئەم خەڵکە فێرئەبوو هەرچی عەرەب وتی بڵاوی نەئەکردەوە ، عەرەب جارێ لە ئیسلام تێنەگەیشتووە ئەتەوێ لە عەرەبی فوصحی تێبگەن ؟
.......
وریا عمر | 116 |
| 19 | #قاعیدەی 32 (الْأَجْرُ وَالضَّمَانُ لَا يَجْتَمِعَانِ)
واتاکەی:
واتا: "کرێ (الأجر) و قەرەبووکردنەوەی زیان (الضمان) لە یەک کاتدا کۆنابنەوە."
ئەم قاعیدەیە ئەوەمان فێر ئەکات کە ناکرێت تۆ لە یەک کاتدا و لەسەر یەک کاڵا هەم کرێ و سوودەکەی وەربگریت، و هەم ئەگەر زیانێکی بەرکەوت قەرەبووشت پێ بدرێتەوە؛ چونکە ئەوە ئەبێتە هۆی خواردنی ماڵی خەڵک بە ناڕەوا. لایەنێک کە بەرپرسیار بێت لە کێشانی زیانی شتەکە (الضمان)، خۆی مافی خواردنی کرێکەشی هەیە، بە پێچەوانەشەوە.
سەرچاوە و بەڵگەی قاعیدەکە:
فەرموودەی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم): بنەمای گشتی «الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ» (قازانج و سوود لە بەرامبەر کێشانی زیاندایە). واتا ئەگەر شتێک لە ژێر دەستی تۆدا بێت و ئەگەر تێکچوو لەسەر حیسابی تۆ بێت، ئەوا قازانجەکەشی بۆ تۆیە.
بەڵگەی ئەقڵی: ئەگەر یەکێک هەم کرێ و هەم قەرەبوو لە بەرامبەرەکە وەرگرێت، ئەوا هیچ مەترسییەکی دارایی نەخستووەتە سەر خۆی و تەنها لایەنی بەرامبەر زیانمەند ئەبێت، ئەمەش لە شەرعدا قبووڵکراو نییە.
بەکارهێنانی لە ٤ نموونەدا:
١. بەکرێگرتنی ئۆتۆمبێل: ئەگەر تۆ ئۆتۆمبێلێک بە کرێ بگریت بۆ ماوەی مانگێک، و لەو ماوەیەدا مەکینەکەی خۆبەخۆ و بەبێ کەمتەرخەمی تۆ تێکبچێت؛ خاوەنەکەی بۆی نییە هەم کرێی ئەو مانگەت لێ وەرگرێت و هەم ناچارت بکات مەکینەکەی بۆ چاک بکەیتەوە، چونکە "کرێ و قەرەبوو" کۆنابنەوە. چاککردنەوەکە لەسەر خاوەنەکەیەتی.
٢. کڕینی کاڵای عەیبدار: ئەگەر ئامێرێکت کڕی و بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک بەکارت هێنا و سوودت لێ بینی، پاشان دەرکەوت عەیبێکی کۆنی تێدایە کە لە کاتی کڕینەکەدا هەبووە. کاتێک ئامێرەکە ئەگەڕێنیتەوە بۆ فرۆشیارەکە، ئەو بۆی نییە بڵێت "ئەبێت کرێی ئەو چەند ڕۆژەم بدەیت کە بەکارت هێناوە"، چونکە لەو چەند ڕۆژەدا ئەگەر ئامێرەکە بسوتایە لەسەر حیسابی کڕیارەکە ئەبوو (الضمان)، بۆیە کرێکەی ناچێتە سەر.
٣. خانووی بەکرێگیراو: ئەگەر بەهۆی لافاو یان بوومەلەرزەوە زیان بە خانوویەکی بەکرێگیراو بگات و بۆ ماوەیەک شیاوی نیشتەجێبوون نەبێت، خاوەن ماڵ ناتوانێت داوای کرێی ئەو ماوەیە بکات و لە هەمان کاتدا ئەرکی چاککردنەوەی بنمیچ و دیوارەکانیش بخاتە سەر کرێچییەکە.
٤. ئامێری کار پێکردن (وەک حەفارە): ئەگەر حەفارەیەک بە کرێ بگریت لەگەڵ شۆفێرەکەیدا بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەیەک، و لە کاتی کارکردندا تایەیەکی بپەقێت؛ خاوەنی حەفارەکە ناتوانێت پارەی تایە نوێکە لە تۆ بستێنێت ئەگەر تۆ سەرپێچیت نەکردبێت، چونکە ئەو کرێی کارکردنەکەی وەرگرتووە، بۆیە زیانی ئامێرەکە لەسەر خۆیەتی.
.......
وریا عمر | 99 |
| 20 | دوعا ئەکەی وەڵامی نیە؟
ئاواتت هەیە پێی ناگەی؟
ژیان بەم جۆرە نیە کە ئەتەوێ؟
هەرکات ئاوا بیرت کردەوە قورئان بخوێنە
فەرمودە بخوێنەوە وەڵامی دڵی تۆی تیایە
ئەزانی سودی چییە
سەیری ئەم ئایەتە بکە
﴿وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَاسْتَوَىٰ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا﴾
واتا " کاتێک گەیشتە تەمەنی پێگەیشتنی تەواو و هێزی جەستەیی و عەقڵی کامڵ بوو، زانست و حیکمەتمان پێ بەخشی"
ئەها؟ کاتێک پێگەیشت !
هەندێک شت هەیە ئەبێ پێبگات پێش
ئەوەی بەدەستیان بهێنی
کاتێک دوعاکەت وەڵامی نیە واتا هێشتا ماوە پێبگات ! چونکە ئەگەر زوو وەریانبگریت، بە زوویی لەدەستیان ئەدەیت
13ساڵ پێغەمبەر علیە السلام لە مەکە بوو
بۆ خوا سەری نەخست بەسەرکافراندا؟
چونکە کاتی نەهاتبوو چونکە پێنەگەیشتبوون
چونکە سەرکەوتن هۆکاری ئەوێ ! تاکو قەدری ئەم پەیامە بزانن و بزانن چەند گەورەیە ئیش بکەن جا پشت بەخوا ببەستن هەوڵبدەن جا پشت بەخوا ببەستن ..
تۆ تینوتە پەرداخە ئاوەکە خۆی نایەت! ئەبێ بجولێیی تا شایەنی ئەو پەرداخە ئاوە بیت
ئەوەش پەیامی تەوحیدە کە گەردوون هەمووی لەبەر ئەو دروستکراوە
دوعا لە خوا ئەکەی
چاوەڕێی وەڵام لەخوا ئەکەی
ئارام ئەگری
دڵنیای وەڵام ئەدرێیتەوە
دڵنیای کاتەکەی نازانی
دڵت ئاسودەیە لە خوا پاراویتەوە
دڵنیاشی هەندێ دوعا بۆ ئێمە ڕاست نیە و خوا ئەمان پارێزێت
ئەمە پەیامەکانی خوان تۆ ئاوا ئەێ ئایەت و فەرمودە بخوێنتەوە
ئەزانی ؟ ئەگەر هێلکەکە بشکێنین پێش ئەوەی جوجەڵەکە دورست ببێت ، ئەمرێت!!
ئەگەر گەنمەکەش زوو دروێنە بکەین، نابێت بە دەنکە گەنم
بۆ هەموو شتێک کاتێکی دیاریکراو هەیە، کەواتە پەلە مەکە!
..........
وریا عمر | 97 |
