بلوچستانءِ راجی تپاکی گَل

در کنار همه این مسائل، کشته‌شدن مکرر سوخت‌بران، ناامنی گسترده در بلوچستان و گروگان‌گیری‌های مشکوک، همراه با اتهام‌های مطرح‌شده درباره نقش سپاه و نیروهای امنیتی در این حوادث، پرسش‌های جدی درباره مسئولیت و پاسخ‌گویی رژیم ایجاد می‌کند. این وضعیت نه نشانه وحدت، بلکه بیانگر فاصله عمیق میان شعارهای رسمی و امنیت و کرامت مردم است؛ فاصله‌ای که بدون روشن‌شدن حقیقت و اجرای عدالت از میان نخواهد رفت. اظهارات مصطفی محامی، نماینده ولی‌فقیه در سیستان‌وبلوچستان، درباره مولوی عبدالحمید که با اعتراض‌هایی به تفرقه‌انگیز بودن آن روبه‌رو شده، تناقض دیگری در شعار وحدت است. حمله به جایگاه مولوی عبدالحمید و ایجاد تقابل با مسجد مکی، نه کمکی به اعتماد عمومی می‌کند و نه شکاف‌ها را می‌بندد؛ برعکس، می‌تواند اختلاف مردم با ساختار قدرت را به تنش مذهبی بکشاند. گزارش رسانک از منظر سیاسی، چنین تنش‌آفرینی‌ای می‌تواند توجه افکار عمومی را از بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و مسئولیت رژیم در رسیدگی به آن‌ها، به سوی تقابل‌های مذهبی منحرف کند؛ هرچند نسبت‌دادن یک طرح عمدی به محامی، نیازمند شواهد مستقل است. در نقد این رویکرد نیز نباید جامعه شیعه یا مهاجرتبار بلوچستان را یکپارچه بازوی رژیم دانست؛ مسئولیت متوجه افراد و نهادهایی است که در تبعیض و سرکوب نقش دارند، نه مردمی که صرفاً مذهب یا خاستگاه متفاوتی دارند. پاسخ به سیاست تفرقه، دفاع از حقوق برابر و جلوگیری از تبدیل مطالبه عدالت به دشمنی میان مردم است. جامعہ بلوچستان و رهبران سیاسی، مذهبی و اجتماعی آنان باید هوشیار باشند و اجازه ندهند تحریکات و تنش‌آفرینی‌های محامی و سپاه، مطالبات برحق مردم را به درگیری مذهبی منحرف کند. حفظ همبستگی، پرهیز از واکنش‌های شتاب‌زده و پافشاری بر عدالت و حقوق برابر، راه خنثی‌کردن چنین دام‌هایی است. طرف مطالبه و پاسخ‌گویی، ساختار قدرت و عاملان تبعیض و سرکوب‌اند، نه مردم عادی با هر مذهب و خاستگاهی. سئوان اساسی این است کہ آیا رژیم موفق شده است با تداوم ھفتہ نمایشی و سیرک وحدت در بلوچستان و جوامع اھل سنت ایران؟ اگر معیار، تداوم مراسم و تولید تصویر رسانه‌ای باشد، دستگاه تبلیغاتی توانسته این برنامه را حفظ کند. اما اگر هدف، برابری و اعتماد پایدار بوده، بقای تبعیض قانونی، محرومیت و اعتراض، نشانه موفقیت نیست. بدون سنجش معتبر افکار عمومی نمی‌توان گفت همه مردم به یک نتیجه رسیده‌اند؛ بااین‌حال، این استنباط قابل دفاع است که برای بخش معترض جامعه، تجربه زندگی اعتبار شعار وحدت را فرسوده کرده است. ضعف بنیادی این سیاست آنجاست که از مردم همبستگی می‌خواهد، بی‌آنکه حقوق برابرشان را تضمین کند. رژیم شاید توانسته باشد صحنه مراسم را حفظ کند، اما حفظ صحنه با جلب اعتماد مردم یکی نیست. وحدت هنگامی معنا پیدا می‌کند که شهروند برای برخورداری از حق خود، ناچار نباشد مذهبش را تغییر دهد یا از مطالبه عدالت دست بکشد.